This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/]
MEN EM - >;---אוווועווווווווווואיי-=- "יודיי חח הדו ווח הד וא ד הח חח ה ה -- τῶν ה o ENERO, p— PHÓ €— TUM
. . ₪
o Am HS =" 0
BIBLIOTHECA
HAGANA
HISTORICO-PHILOLOGICO- THEOLOGICA, ו AD CONTINUATIONEM BIBLIOTHEC£ BREMENSIS NO SV ₪ CONSTRUCTA.
CLASSIS TERTLE, FASCICULUS PRIMUS
ἢ Q0» «9250» «00505 «5686» «0650» «0450» co6$0» A4MSTELOD ΜΙ ₪ LUGDUNI DATAV. Sumptibus Bibliopolarum HENR. VIEROOT & JOA. גג MAIR,
MDCCLXX.
SYLLABUS CONTENTORUM
FASCICULI PRIMI CLASSIS TERTI,;E.
1. Venerandi oRDINIS THEOLOGICI BASILEENSIS Declaratio de Novo Teflamento Wetfleniano , Anno 1757. compofita ₪ haüenus inedita
| pag. 1. ₪.
ll. T'5ER I1 DE BAAR, 7. D. M. nuper (5) Witmorfumi , Interpretatio ifi Jacobo in Jomnio oblati, GEN. X XVI1lI: 12, 15. pag. 79.fq.
111. פזאאגסן CHRISTOPHORI HARENBERCII, Cogi- tata de NiNIvE€ urbe , ad quam Jonas Propheta Ebreu: a Deo amandatus fuis. | pag. 97. fq.
I V.
(*) Naper eheu! mam fententia Judicis civilis homo bic, multorum criminum reus, 65 4 exterminatus , atrociffimorum fcelerum fuorum poenas per fexennium luit. Summo moerore adfectus haec fcribo, & dolent mecum omnes φιλαυϑρωποιν qui infignes in bomine dotes, baud vulgarem ejus eruditionem & judicii li- mam, que& ve] ex hac Pifi Jacobei interpre- tatione conftat, amaverunt. Verum exemplo fuo docuit, quam parum aut nibil pro(int 4
0100110 80] preclare alie dotes, quo ו omc
IV. NIOGLAI-BARKEY, Obfervationum Exegeti- carum in Z&orum Caput Tertium Trias fc. in - .AcT. lil: 17. coll. cum MATTH. XXI: 38. ACT. 111: 19, 20; 21. ἃ .דסא Ili: 26. pag. 119. fq.
V. BENJAM. KENNICOTT, 8. Th. D. &c. Status conlationis Hebraeorum .Manufcripterum Ve- teris Teflamenii , qualls fuit fub finem Anni , ab incepto opere , Septimi 1766. pag. 153. ₪
Vl.CAROLI BUTTINGHAUSEN, Hifl. Ecclef. Eloq. Prof. & V. D. M. apud Heidelbergen- fes ; Obfervationes Mifcellanea. (c. Emenda- 110 Curtiana αὐ lib. 111. cap. 11. S. 17. &9 de primo Chriflianorum Législdtore apud -ה1סט1 — NUM ἐπ Peregrino Pag. 171. fq.
Vll. LITTERARIA pag. 185. fq.
homo, fibi relictus, pronus in omne fcelus ruat! Vovemus animitus, ut, gratia Spiritus San&i, contrito revera corde agnoícat, quam turpiter violatione legum tum Divinarum tum humanarum offenderit optimum Numen, & Ecclefiam & rempubl., feque omnibus poenis ' Divinis obnoxium reddiderit ; abólitionem | criminum fuorum in fanguine Servatoris im. " ,Pploret, & 08760086 deprecationem publice, coram Judice civili, fa&tám fluxiffe ex vera animi fententia. | Ceterum e δικων :אק ᾿βλέπετω pa .הוח Ν. B.
l VE-
I.
VENER. BASILEENSIS ORDINIS THEOLOGICI
DECLARATIO,
De Novo Teflamento IVefleniano , ,funo 1777. compofita £9 ba&enus imedita, —
YZ4oftquam & Sermonibus ac Epi- ftolis multorum, & Diariorum litterariorum relationibus, & ipfius denique operis infpeCtio- SS SW ne cognovimus, JOH. JACOBUM WETSTENIUM in Prolegomenis Novi Tefla- mesi Greci, quod cum lettiosibus Parianti- dus, mec non. Commentario pleniore כ Amítelo- dami A9. 1751:1. & 1752. duobus vaftis Voluminibus edidit , impoteniius in eos invehi, quorum opera olim prohibitus eít, fanCctiffima Religionis Chrif(tiange dogmata, ipfamque facrorum Librorum N. T. inte-
Bibi. Hagane GI. 111. F. I. A gri-
/
E
2 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis.
gritatemi aC Θεοπνευφίαν, feu per cuniculos , , feu aperta audacia, convellere ; ftatuera- mus equidem primufn, iílis convitiis nihil refpondere. Noftra enim recte factotum | conícientia; fama integerrima Collegarum , honoratiffimorum, inde ab eo tempore, quo | JFetfteniana caufa mazime agebatur , ex hac vita evocatorum; Decreta luculenta Am- pliff. Magiftratus noftre Civitatis; appto- batio Ecclefie , qua per Helvetiam eft, Reformate, ut de aliis taceamus; abunde nos erigebant, putidas hominis impudentis calumnias ut contemfrere. poffemus. Non. enim in occulto geftum fuit omne illud ne- gotium: fed in aperta Ecclefie luce. Libri in publicum emiífi esítant , qui legentem | quemvis edocent, quomodo Ampliff. Ma- gillrata jubente cdiptuni, ipfo cognofcente geflum, & tandem decernente finitum fic illud negotiam. Ae. 1730. prodierunt 20% quibus efrores & fcandalofze' opiniones, quas Job. Jacobus: JVetfiemus tradere Audi- toribus conatus erat, demonftrantur. Con- ünet illud Volumen non modo Comventus Ecclefiaflici Bafilienfis fcripta , poftalanti Ampliff. Magiftratui Civitatis exhibita ; fed & ipfius JZetflenii Libelios Jpologeticos ,. & quicunque , fui defendendi caufa , ad illud usque tempus proferre ei lubuetat. Continct porro, Qzefiones illi Viro a Conventu. Eccicf.—
pre |
Declaratio de N. 'T. W'etfteniano. 2
propofitas, una cum Kefpon ftonibus ejasdem, que ipfo vidente ab A&tuario excepte, & cripto confignate . fuerunt. Continet -א8 ergta ex Schedis, quibus /Zetffenii. Audito- res ejus expofitiones N., T. Graci coram traditas, ipfo plerumque haud iufcio, ad- noaveratit, —Contimet folemni jurejurando confirmata 7e/flium complurium 406 do&trinis effata. Continet denique Ampliff. Ordinis Politici deliberationes & Senatus Con[ulta, quibus omnis liec caufa fuit admi- niltrata & conclufa.. Quid autem de £p;ffolie dicemus Écclefiarum Keform. in Helvetia, ab illarum Antiftitibus fcriptis, quibus potiff mum & urgentibus & approbantibus res eít gefta? Numquid aliud requiri ;poteft, quo fama Comventus 200004221 Bafil. in tuta collocetur? Suflicitne ad ornia:hec, qua publice & in oculis totius Ecclefie ac Civie tatis Dafil. edita funt, evertenda, ἢ reus perfri&ta fronte neget vera ε 9) & effreni temeritate invehatur in vivos mortuosque? Cui potius credent pii omnes & boni? Ju- dicet omnis Ecclefia , cui .4 ו que quidem 426 , quandoquidem Vérnacula noftra Lingua hattenus folummodo proftite- funt, in Latinam, cum opus erit, trans» ferri, ὅδ fupplementis augeri curabimus, ut & Batavi, Angli, Gallique, & omnes, quotquot ubique func, Ecclefiarum Chriftia-
! | A2 |. narum
4 Veri. Ordinis Theolog. Bafileenfis
Barum Prefules ac Miniftri cognefcere fa- cilius queant. 1066 tamen germanica hauc Jegentibus fcripta defuit hucusque, nec de- erit, facultas, praecipuam rei gefte hifto. riam, cum documentis, quibus ea nititur,
erfpiciendi. Etenim 49. 1734. Patre & Filio, fuis inconditis clamoribus Conventum Ecclefiaflicum, & Jac. Cbriflopborum Ifeliusn , triennio poft pie defun&tum, 60 adigenti. bus, edita fuot in lucem due Schediasmata, latine concepta, quorum alterius hac eft éscyeg ts: ,, Ordinis Theol. in Acad. Bafil. , Epiflola 400007014 ad Ven. Fratres Hel- », Vetios, qua calumnie in litteris Joh. Rod. » Wetítenii, edis Leonh. Bafil, Parochi, » lisdem Helv. Fratribus inferiptis, paffim ,, effufa diluuntur, una cum Ecclefiarum , Helv. refpenfis tam ad Ordinem Theol. , Bafil. quam ad eb. Red. Metflenium ,.ν datis, aliisque documentis caufam totam Mluilrantibus. " — Hujus Libelli edendi quxnam fuerit 06640 ex infcriptione patet. Caeterum legenti cuivis & prefatienem, % reliquas ejus partes, & ipfa tandem Senatus
| Ampl. decreta in fine adjeCta , manifeftum
erit, id quod ex ipfo quoque (forum Volu- mine cumprimis liquet, nec a Theologis.
"coeptam hanc caufam, ut 700. Jac. IFeifle-
Crimingtur, nec occulte aut per ecuni- :שאק
-«ulos actam, nec inauditum /Zetflenium aut.
. ln.
Declaratio de .א T. W'etfteniano. 1
08 caufa damnatum effe. Eodem anno, eum nefeio quis, (ipfe 700. Jae. IFetflenius füffe credebatur) in Diario Galiico, quod Biblietbegue Raifonnée infcribunt, & Amfte- lodami edunt ipfi cognomines ὅς confangui- nei Librarii , fama /felii τοῦ sev, petulanter hcefleretur, vifum eft ei Viro, haud fane proleario, ut 7Zetflenius in Proleg. N. T. eum falfo apud imperitos traducere conatur; fed in Rep. literaria usque quaque claro, ac de patria Ecclefia atque Academia optime merito: vifum , inquam, eff ei Viro Depal- fionem | Calumniarum, fibi impatiarum , in lucem emittere. Hac ille 12/28/00 non fe modo ita defendit, ut quilibet quus le&tor eriminaionum | JZetflemii? 3niquitatem facile intelligeret; fed etiam JJerfleniana 6 caufa omnibus legentibus apertior reddere- tur. Quapropter, nifi ingenium hominis notum nobis effet, mirum fuiffet vifum, quanam fronte, virum egregium, ante hos XVI. annos defunétum , nunc demum, cum Depulfonem. novam edere, & hominem vi- vis coloribus depingere, aut edituro nomen utait pag. 25. 4e Jentatam ablionem calumnie מו judicio exfequi, nequit; haud novis qui- dem , fed ad naufeam repetitis & novo felle | ün&is criminationibus profcindere, &, quod ajunt, mortuo infultare leoni, cum infigni fua infamia, aufus fuerit. Loecine
A 3 eft
4 Ven. Otdinis T.heolog. Bafileenfió -
eft. illud moderanen inculpate tutele ,. quod novo,. ἃ DaGoribus J. N. adhuc: ignoto. modo ,, /Zetffenius in Pxalsg. interpretatur ? . Hilibri cam in publica 06168 & Reip. litterarig.Juce- verfentur., : atque eriam fi- dem .arym. publicoram.. illibatam.hábe- ant; quid opus eft... זט cum homine conten- üofo in arésam defcendamus, fine.ulla 5 - ne fpe,, eum..ad- meliarem.:imentenr perdu- cendi? lnepij enim eílemus, famam Cos- vbstus noftri. Ecclefieflizic dut: cujusquam: eo- rum,. quibus ille auz-olim conflabat.,: aut nunc conftat, fi.ab ipsprabi convitiatoris infania pendere exiftimatemus. . Numquid ergo quemquam fore alicujüs: gravitatis. Vi: rum putabimus, qui. ZZexfenio furenti .. ὧς propriam eandemque defperatam:..caufari coeco impetu agenti, potus credat, quam 4"Ntlis & Seriptis publicis, quorum avkyesca jn Archivis , Ecclefiorpm:; ,Helveticarum ; jpfiusque Civitatis Bafil. proftant? Verum enim vero, dum ad docendàm ὧς a fcanda- lis, quapuim in nobis eft, ..cuftodiendam Ecclefiam Dei vocatos 008. effe fciamus, neque hac noftre vocationis officia negli gere ine graviffimo fcelere poffimus; ne- ceffarium effe duximus, ' juniorum magis, qui res ante XXII. jam annos geftas haud cognoveruht; nec non eorum caufa, qui, quid nunc de hac caufla fentiamus, univer.
am
Declaratio de Ν, T. Wetfténiano. 7 .
fam Ecclefiam intelligere debere, cenfent: paucis mentem noftram de Proj/egomenis , & de ipfa NN. 7. editione JFetflenii declarare. סופ enim animati funt communiter homi- nes, ut qui criminàtionibus njhil reponit, reum fe confiteri exiftiment,
Primum quidem, quam indecorum illud, imo impium , omnibus piis & religiofis Chriftianis videbitur, quod ob. "fac. JPet- fienius, cui nulle unquam fui purgandi, fi purgari poffet, rationes non in promtu fue- . rut, .א T. D. N. 7. C. poritfimum dele- gerit, in cujus Prelegomenis virus maledi- centie & calumniarum effunderet ? Con- verterant olim Judei Domum Patris coele-
is i emporium. — Hic vero infignis Vir veftibulnm Evangelii pacis atque carltatis i| Theatrum furoris convertit. . Quid igi- tur? Cim ait: fefe dscirinam Evangelii pe- &ori fuo infixam babere Invenitne aliam in Evangelio doGtrinam, quam Chriftiani reli- qui ; an falfa 06 )6 jactat? Porro autem ne. mo unquam intelliget, cur in Prolegomenis ad N. 'T. tam acerbe inveCtive in vivos mortuosque reperiantur; id quod & eruditi illi fibi irum fuiffe vifum indicarunt , qui in Germania 1131115 litterarijs nove illius Edi- "onis recenfionem haud fane malevolo in FWetflenium animo confecerunt : unde & collegerunt, auctorem in his Proleg. perge- ᾿ - 1 A 4. Iuunm
.8. Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
iuum edidiffe documentum animi in iras C9 vin- di&lam accenfí ,', eaque protuliffe, que, ἢ promi omnino debebant ,.— poterant. alio. aptioni loco promi. V^. N. 184 Erud, Tan. 1752. p. 4. Nu!la certe alia eile potuit cauffa, cur Proleg; p. 135. poftquam de Era/mo Roterod. aCtum erat, Virum Clariff. Tac. Chbriflopbo- sum l[elium adeo avis coloribus pingat, ut qui /Petfleniun haud novit, lfelium credat | & nullius judicii & modice 6001/1012 ho- - minem fuiffe? Non fic tamen notus orbi - litterato J/e/ius; nec mirum tam petulanter traduci eum ἃ Z'eiflenio, qui Virum ante hos XVl. annos defunctum non refcriptu. rum effe noverat Cur non potius Depul- fioni Calumniarum .a. 1734. jam edite re- fpogdit, fi quid, quod refponderet, ha- buit ?
Falfa enig penitus eft ratio, cur /Zetffe- :אא qué mente concepta in //eium per XIX. pane annos prefferat, nunc demum effunderet. — Pro/eg. pag. 141. ait: ,, Licet , lfelius vivere delierit, vivit tamen ad- , huc ejus focius, belli Theologico Critici , mihi indi&ti, immo non indiéti, fed illa- » 11, dux δὲ concitor, qui unus & folus , non coetu facto, & inconditis clamori- 5» bus, nec per cuniculos & homines fubor- , natos agere; fed ratione, quz fcripfi & » que mox adficiam, (1 poteft refellere, -
| ἐφ CA
Declaratio de N. T. Wetfteniano. 9
, etiam debet." ' Voluit /£etflenius deigna- re Ven, Conventus Eccdefiaflici Seniorem , feptuagenario majorem, cujus eruditionem & ingenium non vulgare Prokg. p. 193. ipfe quoque 7Zetflenius commemorat, Can- dotem vero, pietatem, confílantiam in νὸς τὸ ἃ reéto tuendo, moderationem animi intolerandis infirmis , novit omnis Ecclefia; | jobasnem | Ludov. Frey. Hic Vir ad alia omnja potius natus faCtusque, quam ad li- 165 ferendas reciprocandasque, refellere de» bet, que fcripfit J&Fetflenius. Quid ergo re- וזו debet ὃ Errores Jitterarios & ה pala partim Z7feiij, partim Typothetarum, οὐ cx fermonibus ὅς fcripus Z/eiii colliges Ie pacuit JZ/zifleuio — Egregium fcilicet of- ficium "Theologo feptuagenario imponit! Quid autem ad ea, quz ad cauíIam Ecclefie pertinent, repofiturus fit Ven. nofter Se- ,זסות mox apparebit. Nam ifta defendere Bon magis illius eft, quam cujusvis e 600%- ventu noftro. | Ut adeo decepius fua opi- nione ZZetflenius fuerit, qui, aftute fane, maluit per XXII. annos exfpeCtare, dum 6% Collegis VI. quibus ille Conventus coní(tite- ,זא ut poft exponetur, nemo preter fe- nem valetudinarium , fupereffet. — Hunc certe tutius ad refcribendum provocari cen- febat, quam Viros olim vigentes etate & in fcribendo exercitatos. — Porro autem, . 4 5 cum
Ven, Ordinis Theolog. Bafileenfis | סז
cum ex Prolegomenis Wetftenii pateat, nul-. lam aliam ob cauffam tam atrocibus calum - niis pet; Virum Ven., quam quod fuit mémbrum, ὧς 606, non poftremum Conven- tus ΜΠ05 Ecclefaflici4 001 Conventui Wet-- ftenii: dotcirinam (9 N. T. jam tum ab eo pro- pofitam. editionem examinandi onus hon ex vocationis tantumr officio incumbebat; fed | ὧς peculiari decreto & [0110 mpl. Senatus | impofitum fuerat; noftrum eft heic publice | & coram omni Ecclefia declarare, temeri- - tatem /7Zetflenii , in Collezam noftrum ὅς Se- | niorem graffandi, emnem Cerventum vehe- . menütfime, ita ut decet, afficere: cum 64 objiciat ZZerfienius College noftro, que vel era non: effe intelligimus, imino ne ipfe quidem JZetflenius ignurat , vel talia, סט nonnifi a maledico homine reprehendi. pos- > fint: Quid: enim. mali eft in Profeffionis "Extraopdinarie petitione? Si omnino peu- tio'vocari debet, quod Ipfi Proceres Aca demie ' poít finita -Specimina pro, Lingus Grece. vacante Profeflione., eidem ' plane mefcienti uluro obrulerant, optione etiam fa&ta.vel Profeffionis Catechetiez, vel.Lin- ממטזבטקי Orientaliuíh ; qua tamen Tes: db 'difficultates nonnullas fucceffu tum caruit ; oftea vero obtinuit, 'cum fua fponte Pro- -Ceres "Acad. locum eidem piane ignaro Inter . Profeffores affignarint, ὃς Linguas Oen - MEE taies,
LI 4 . &
0 po PEE WR P. LLSMP NEP T MNA, o NER
Declaratio de N. T. Wetfteniano. 11}
tes, excepta Hebraica, docendi munug impofuerint ? Quid mali eft in editione Ex- cerptorum. Carajticorum , quibus abufus Deiíta Anglus? Defenfus autem ἃ Rev; Epií(copo CPbandiero Cel. Frey fuit, non ex alo integriore MS., quale nec Rev. Epi» fcopus, . nec Clar. /Zoifius habuit, fed ex hoc ipfo Excerpto? Qaid mali in Schola. fticornum megij evi contemtu, in Theolo- gie natur. i$. Clarkii expofitione, quám fal- fo commemorat :א/שש010/// , | cum vix eo tempore nomen C/ar£ii in his oris innotue- yit, & femper Cel.Frey, /7. Grotii Lib. de : V. R. Chr. in fuis Lectionibus expofuerit: in tefutatjione nonnulorum Ayffemii, in
predelünarionis fobria tractatione, in Li-
bertaté haminis, fine qua nulla eft omnino
Religio, adferenda? Quid mali eft, quod JFetfleniusm habuit inter Anditores; quod ei juveni oprimee fpei favit, - quod diligentio- rem N. T. lectionem commendavit, quad confilia petentem de ea adjuvit; quod Li- bros Clar. Virorum cum judicio legendos fuafit ;.quod tales cum ex fua, tum ex pu- .blica Bibliotheca conceffit utendos ; . quod cum illo a 16618 via aberrare incipiente di- fputavit; quod denique contra /Jeffienia- sam hanc N. T. editianem, quam malo ani- mo jam eum moliri intelligebat, multa,.é& Jonge plura, quam 22/0000) refert, eft . cum
—o-— οι. oh n 4 - - -- . אמ - - ὦ 9 ₪ 77
12 Ven. Ordinis Theolog. ג
cum ipfo locutus? Illud vero malitiofe prorfus JZetflenius adjicit, quod Ludovicum aureum, (folutum ex lege, qua omnes , qui Librorum publice Bibliothece ufum pe- tunt, pro arbitrio aliquid in augmentum ejus conferendi, tenentur ᾽ non reddide- rit, cum JZetflenii fides fufpe&a effe coe- iflet, eaque de cauffa Gregorii Nazianzeni 55:08 Codex a Senatu Acad., quo incon- fulto Libri MSSti nemini conceduntur, de- negatus eflet. Nam ceteris Libris uti po- tuit. ZZetflenivs , quoties voluit, imo hoc jpfo, fed prefente Bibliothecario. Hoc igitur fraudulenter le&boribus perfuadere BZPetflenius in animo habuit, Bibliotheca- rium pro fe nummum accepiffe, quem ta- - men in rationes publicas flatim retulit, ut $n rationario Bibliothece "Theologice ad annum 1722. apud Facultatis noftre Deca- num videre cuilibet licet: num ergo num- mum in rationes publicas relatum-reddere ex fuo debuit, poftquam Senatus Acade- micus codicem MS$Stum publics Bibliothe- ce. Jeiflenio non. dandum effe cenfuit? Quid eft maledicere, quid eft calumniari, fi hoc non eft? Hiec, & alia ejusmodi cum neque ex vero fint a JZetlenio relata, nec ad caufam quidquam faciant, vix digna erant, ut 3 nobis tangerentur. lllud gra- vius eft, quod Ven..Collegam noftrum p.
193.
μα» emas cw 1. "Menem IBI af peer. 17-77 7 Ima 3 oem
Declaratio de N. T. Wetfteniano. 13
193. 207. 217. beologum latitudinarium ap- | lat. Eo autem nomine fi 7Z.etflemius ta» defignat hominem, cui parum intereft, quam ipfe NHeligionem profiteatur ; qui adeo pauca c generalia creditu neceffaria efle ftatuit, ut quarumvis SeCtarum afleclas etiam 7/frianos, Socinianos & (miles, in Ec- 6604 ferendos 6116 credat : oportet fane ut probet, talem effe Ven. Frey. Hoc uti- que capitale eft. Neque enim nos talem admittere ad. Ecclefiam noftram curandam poffumus, nec ipfe V. V., ἢ talis effet, admitti ulterius poítulat. Quid ergo pro- bationis loco adfert. /Zetenus? uum ab À. civitatis Senatu Theologi & Pailores de Fwrmuls Confenfus aliquando recepta confu- lerentur, cum omnibus ceteris cenfuit, non opus 616 , ut ejus fuübfcriptio exigere- tur; quz a nullo jam dudum, & ἃ nemine ipforum exa&ta fuerat ünquam. Quum de fícrupulofis quibusdam hominibus ageretur, quos vulgus Pietifías δὲ Sephratiflas vocat, non ceníuit eos durius traCtandos , quia confcientiee fcrupulis, "inanibus quidem 1- . lis, nec tamen impiis , conítriétos fe teneri quiritabantur, | quo minus coetibus noflris Kcclefiafticis intereffent; Cum /.exicon. Hi- flericum ederetur, quosdam Viros claros, & in Religionis negotio moderatos, quos ut precipua fua lumina: Ecclefia Anglica vene-
14. Ven. Ordinis 'Theolog. Bafileenfis
. venetatur, laudavit, aut laudes ab aliis da- tas non abolevit. Cetera, que de Zymmis jn ufum Ecclefie colligendis, de editione operum 4. Grotii ,.de libello 2fnonymi An- gli, commemorantur ,. falfa effe omnino as- íeverat V. V., inrmo tnendacia ipfi Wetíle- nio reCtius cognita. De Grotio videnda quae JDepuifioni 'Cal: in fine adjecta leguntur. Haec funt illa fcilicet, . quibus Vener. Se- niorem noftrum 702000700 | Latitudinarium efle, docere voluit ZZetffenius. | Egregiam vero probandi rationem vident omnes, cum aut falfa referantur, aut ea, 08 nemo probus vitio dederit! Ceterum, nonne Ve- ner. Frey apettiffime docuit, quantum cu. raret, üt graviffima Religionis Chrift. dogmata, de $5. Zrimitzte, de Satisfattione Chrifii, de flatu animarum pofl mortem, 6 Jnípirarione Librosum 9. aliisque ἃ JZeiflenio folicitatis capitibus, incorrupta ferven- tur, quantumque 2060 a Latitudimarii 10- cordia abfit; quum & officio fic poftulante, . 4% jubente A. Magiftratu, Collegis in /£ez- ffenii erroribus detegendis non defuit, nec quavis ope terreri fe paffus eft ὁ Et ne, ut poítea /Zetfleniss nugatur ,. "ingentem in ipfo contigiffe in Relig. dogmatibus muta- 4ionem cauffetur , fciat,' capitale illud «Dogma de δ. 7riade dudum antea iti Differt. Sententiam Mohammedis dé J. C. exhiben- +... . te,
Delaratio de N. T. Wetíteniano. 1$
te, cujus ipfe JZefffeniss mentionem facit, animofe propugnatum fuiffe. Sin autem in tolrandis infirmis, aut iis, qui circa do- Grinas mninus eífentiales , rhodefte diffen. tiunt, nec pacem aut Ecclefie aut Reip. WUrbant, animi lenitatem reprehendit 77e£- fieniui, hanc. fibi reprehenfionem laudi po- tius ducit non Vener. tantum Senior 06 fed omnis Conventus Eccl. Bafilienfis: tan- tum abeít, ut pro ZLaritudisario talis haberi poffit Quam paruni vero fibi conftet 77zz- (lenius, inter alia multa ex 106 patet, quod €i, quem Zazritudinarium 1200/0200 appel- lat, id eft, talem, qui non multum curet,
quam doctrinam profiteatur, p.302. Proleg.
attribuit fententiam ,06 Lizreticis punien-
dis, a qua cum alieniffimus femper fuit,
tum nemo videt, quomodo illa cum Zatitu-
dinarii indifferentja conciliari queat. Verba
autem Libeli d. 5. Mai 1730. a Conventu
exhibiti fi integra JZezffeuius adlegalfet, cognoviffet lector, cur ibi de poesa , qua /P'etfienius adficiendus effet, ageretur. Dus enim adferuntur rationes, ob quas poena aliqua dignus /Zetflenius videretur. r. quod Minifterium Ecclefie Reformate cum ge- reret, non deferuerit modo temere ejus do&trinam; fed & audacter impugnaverit, & periculofa, noxia, Chrifto & Spiritui S, ignominiofa, . auctoritati Scripture S.. de;
tfa-
16 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
trahentia dogmata aperte tradiderit: 2. quoc án omni hac cauffa tam turpiter fefe geffe. rit erga À. Magiltratum, multis etiam frau- dibus (it ufus. — Non ergo ob errores pu- niendum cenfuüit quisquam; fed ob preva- 1163110008 ἄς improbe a€ta.
Preterimus alia, quz aut falfa funt aut inepta, crimina. Caput omnium eft, quod bilem JZetflenio movit, unde omnia reliqua, tanquam ex uberrimo fonte emanarunt ; quod Ven. rey. pars fuit, & 67, non poítrema illius Comventus Fccl., qui ZPetffe-
"wi cauffam tractavit, & 4. Senatui interro-
" eganti de ea refpondit. Mox aütem patebit, quis δε δ Tbeologico - Critici , uc IPetflenius apellat, dux (9 couciter fuerit ? quis ₪ fatio £9 inconditis clamoribus, quis denique per ewniculos C9 bomines fubornato« in. hac cauffa agere fit folitus Primum quidem a recta via penitus aberramus. fi actum 8206 & caufam dudum conclufam, nec a nobis, fed ab ;/fmpi. Civitatis noftre Sesatu , ap- probantibus Feclefíis | Reformatis per. Heive- fiam, conclufam , nove difceptationi fub- jicere, poft XXIII. annos, mortuis pleris- gue rerum illarum gnaris, vellemus. .4 uperius commemorata, Epif/olam /fpologeti-
cam, Depulfionem Calumniarum , nunc qui- dem non defcribemus, fed, cum opus vi- debitur ; ut jam dictum , nova omnium luci : ' expo-
ἜΗΝ
Dedaratio de N. T. Wetfteniano. 17
exponemus. Si fcire cupit, quid exteri ex ilis Scriptis collegerint, & quam egregie ₪ fapienter ipfe dicat, /e mibi! babere, quo ft commenaet, preter. 184 ; legat Hiftoriam fue vite, quam Germanus, nobis vix de nomine cognitus, in Libro, quo vitas eru. ditorum viventium .complexus eít, ex ipfis Ai, Epifl. pol & Debulf. Calurmniarum expreffit. | Legat, que in 8/5 Hifforico Ecclef. Vinarie editis 7. IP. 2. 863. 9, dicuntur. [Interim ut appareat, quam frau- dulenter 77 ez/fenius “2814 noflra alleget, & quam parum refellat, pauca ex Pro/legomenis adferemus. Par. 218. ait: die 17. Sepr. anni fcihcet 1729. effecit Ven. Frey, w^ re;
de periculois molitionibus /Zerflemii , per
Confobrinum ejus ad Senatum deferretur, cui
denique. d. 14. Decemb. fcriptum obtulit. Sed.
quomodo id fieri potuit ? Primus Libellus,
quem 4/Gerum Volumen lectorum oculis
fitit, e(t ipfius 70/0080, quem Ampl.
Collegio XIIl. Virorum. d. 26. Jai 1729.
obtulit. Solent autem apud nos graviora
negotia, quaque fecretioribus confultatio-
nibus agitari intereft, a Senatu ad hoc Col-
legium remitti, ut re diligentius perpenfa
Confultationem fuam ad Senatum referat.
24 hoc ergo Collegium 27/0220 caufa e(t
ἃ Senatu remiffa, poftquam, medio menfe
junio, in Gomitis Helvetiorum | Badewfibus,
Bibl. Hagane Cl. I1. F. I. B ut
18 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
ut ipfe.in Proomio Libelli ait JZetffemius , noftre Civitatis Legati ab aliarum Reform. Civitatium Legatis de /Zetffemii conatibus admoniti fuiffent, illique redeuntes pro more Aéta legationis expofuiffent. 6 dein Collegium 7Zezffenio, ut refponderet, mandavit, ilamque /polegiag;m Tigurinis Bernenfibusque mifit; qua profecto duc primarie Helvetiorum Civitates, fi hac con- tente, efle potuiffent, neque anguem in her- ba latentem animadvertiffent , omnis res filentio fuiffet involuta. Non folum enim JVetflenius, ut p. 218. Proleg. non fine faítu: commemorat, ex nobiliffima eft familia 5 (5) fed & neceffitudinibus & familiaritatibus potentiorum ita munitus, ut nemo alius
coetu
Ὁ) Ab hac cur excludit Jetffenius Virum il- Juftrem , 5'ob. Rod. Wet/lenium , dum viveret, Civitatis noftre Confulem optime meritum, Ao 1734. defun&um, cujas nobiliffimi Filii ac Nepotes florent cum maxime ? Non nimis nimirum favebat Vir Ampl. male cauffe, ἃ aliquando in pleno Collegio 211]. Virorum, nobis etiam przfentibus, cum quaftionem de propofita N. T. Kditione eidem propofuiffet , levitatem, futilitatem & fraudes Ipfe prafes , Wetflenio ita graviter & (evere exprobravit, ut totus ad filentium & ruborem daretur. - Hinc ille lacrymz : hinc fa&um , ut inter. agnatos non referretur AmpL. Conful, cujus . tamen fratrem Tobannem refert.
Ixclaratio de N. T. Wetfteniano. 19
fatto CS inconditis clamoribus, nec per אה eiculos C9 bomines fubernatos efficere plura potuerit, quam ipfe paterque ipfius. Quid. iur? Ampl. Collegium XIll. Virorum, ipfe dein Senatus Jubet Conventum Eccie- & faficum, 16 paffores & Theologos, negotium expendere , — 7Z'eteniumque ad | Conventum vocare, de doctrina, atque de N. T. , quod edere vellet, interrogare, denique de omni- bus ad Senatum referre. Ita primum ne- gouum JZetffenii ad Conventum ab Ampl. Magitratu. delatum eft: ignaris plerisque membris Corzventus, quid in Comitiis Arov., quid in Senatu, quid in Collegio XIII. cum
Meiflenio aCtum fuiffet, | Examen itaque
00088 d. 9. Septembr. habitum ; res
Ampl. Senatui relata d. 14. Octobris. lllud
for. p. V. Libellus autem Conventus Eccl.
P. XV. ad XLI. exhibetur. Viden', quam
evidenti calumnia Ven." Seniorem noftrum ,
l e. Conventum. Ecclefiaflicum petas, cum dicis d. 17. Sept. per, illius Con/obrinum rem ad Senatum relatam , quam ifte Ampl. Ordo jam menfe Junio a Legatis acceptam, XIII. Viris expendendám demandaverat ; quam ipfe 'Tu “ροίορία d. 26. [ulii male defende-
r5; quam Paítores ac Theologi tantum non
rela&antes, iteratis ejusdem Ordinis man-
datis adaCti, fufceperant, & ut 72a publica
docent, non ut "101 Zeer[arii, multo mi- D 2 nus.
^o Ven. Ordinis Theolog. Bafileen fi
nus ot /fcufatores; fed ut ab Ampl. Maj (tratu in re ad Ecclefiam fpe&tante, co»/z/ geílerunt, nec Decretis fuis confecerun fed Ampl Senatui decerriendam reliquerun Vid. ;4Hor. p. 343. ἃ Epifl. 10006. p. 3. ubi bina S. C. referuntur, Neque tame Prudentiffimus hie Ordo rem aliter tractave in fine, quam ab initio ceperat. Nam quamvis jam univerfa res liquida & perfp; cua fuiffet, ut tamen omnem calumniana pretextum hominibus tricarum. amantibu eriperet Ampl. Ordo, idem XlH. Viro rum Collegium , adjun&tis Pafforibus & 75eo. logis, quemadmodum in polieis cauftli: = Jureconfulti advocari folent, cenfultare ite. rum, faaque confilia ad Senatum referre debuit, quibus auditis ./Z'etffenium Senatus ab 0/2610 removit , ut [0618 citatis legi poteft. = | uz cum ita fint, manifeftum eft, qua fronte JZetflenius porro Proleg. p. 21. 128. 199. 213. Conventum Ecclef. — Azeufatores fuos appellare , feque ab iis cowvitiis pro/eiffum, calumniis. appetitum , adbibitis Sophtsmatibus tircumventum adíeverare ; non Cenventum Eccl. fed fa&lionem (6 oppugnantem, Comventi- culum, Synodum *לאנשפמה fuiffe, ealumniari audeat. Sunt 859 ili, quibus Zdmpl Magifiratus Xeratis mandatis. cauffe- cognitionem demandavit? Sunt “πρίονος, | quos
Declaratio de .א T. Wetfteniano. δὲ
quos idem f. Magiffratus fuos, cum in hac re, tum in aliis Ecclefiaflicis negotiis Con- feries nominat ? Subornavit Magiftratus faitonezm ipfum oppugnantem; cauífas gra- vifimas , quibus falus Ecclefie & Reip. tontinetur , Conventiculo & Latronum concilio difcuüiendas tradidit? Ubi eft frons homi- nis? Ubi reverentia, Ampl. Magiítratui debita, cujus indulgentiam & benignitatem incredibilem paffim commemorat? quid Card. Quirinius , quem pag. 214. Proleg. compellat, quid omnis Romana Eccle(ia de Bafilienfibus exiftimabit ? quos ita traduci vident ab eo , qui tamen & civis 65 8
Bat. membrum haberi vult? Ut autem
intelügatur , quem Conventum, quibus Viris
.tum quidem conftantem , JZ"iflfenius fit ca» lumniarus, nomina eorum heic apponemus,
prouti Libello d. 14. Octobr. 1729. exhibi-
to, 480. p. XLI. fubfcripta funt. Fuerunt
ergo, /Jierenymus Burcardus S. Τῇ. D. &
Prof. Paftor ὅς Antifítes Ecclefie; Samuel
Werenfelfius , S 'Th. D. & Prof. Ordinis Th. tum Senior ; Jac. Gbriffopborus Ifzlius , S. 'Th. D. & Prof., Tob. Ludovicus Frey, S. Th. D. ἃ Prof. extraord., Facultatis Th. Decanus, job. Henricus Gernlerus, Paltor cetus Pe- trini, Jobannes Stoecklinus , Paftor minoris Baülis. Hi iidem (excepto poítremo, qui
beud immutata fententia , verum fene(tutis
| 3 ex-
32 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
excufatione ufus, inde ab 60 tempore ne- gotiis Ecclefiafticis pene omnibus abftinuitr,) Ícriptis reliquis A». 1730. exhibitis fub. Ícripferunt , ut 4&er. pag. 276. & 448. videre eft. Quod poftmodum Cel. JZerenfei- ας, eadem etatis excufatione ufus, immu- nis ab iftis moleftiis, & quotidianis eorum, | qui ZZetflenio favebant, vexauonibus eíle voluerit, id cauffa finita, anno demum 1733. non ob /enremiie: immutationem = fed fenio ingrave[cente ," fattum effe ipfe 77'e:ffe- nius teftatur Proieg. p. 2316. His tum Viris eon(tabat Cosvestus rfofler Ecclejiafflicus , inde a Reformationis initio fic conflitutus , ut ex primariis Urbis IV. Pafloribus, & S. Th. Profefforibus 11]. componatur. Fuerunt au- tem omnes, ut notum non hic tantum , fed & apud exteros eít, Viri in fuo quisque genere preclari, neque indigent elogio noítro; ut pateat, nec eruditionem, nec fapientiam, nec conftantiam , nec pietatem aut integritatem, nec denique auéLoritatem munerum , 488 in Ecclefja gerebant, de- fuiffe. Eat ergo /Zetffenius, δὲ fattionem le oppugnantem , $ynodum latrocinalem | vocet, & apud Pontificios traducat Collegium illud, quod per annos jam ultra ducentos, Eccle- fie Miniftros examinare, ordinare, ad do- &rinam moresque eorum attendere, &, ne quid Ecclefia in Urbe ὅς extra Urbem ΠῚ . eLr1-
Bxclaratio de N. T. Wetfleniano. 1
detrimenti capiat, videre debuit! 06 certe Collegium , ₪ rumore, de JZetffenii in Religione machinationibus, percepto, aut füfpicionibus obortis, eum, qui tum erat Diaconus Ecclefiae, citatum de omni re ul- tro iaterrogaffet, dein, poftulante gravio- re neceílitate, ad 197. Civitatis Senatum retuliffet ; — nihil egiffet, quod non officio ejus diferte contineretur. Quum vero fa- ma & fufpicionibus, quamvis haud vanis, in hominem potentem & factiofum agere, confütum non videretur; fed placeret, prius Patrem JZ'tfienii ea de re admonere, ecquid peccavit poftea, cum Ampl. Magi- fuac, cauffe cognitionem demandariu, paruit? Sed audiamus porro JZetfleniusm. — Mlius enim eft fcilicet, indicare, a quo Collegio cauffa ipfius cognofci debuerit. Pro/eg. pag. 211. ait: debuiíle rem ad Conventum omnium i» Urbe Miniflirorum referri. — Quidni ergo Collegium XM. Virorum, & ipfum zfmpl. Se- "atg;zÓ accufat, qui non hos convocari, fed VVetfienium ad Conventum Paflorum & Tbeo- legorum citari, ab iisque confilia, pro more in talibus-negotiis confueto, fibi dari jus- fit! Porro autem, ut.ait: Vener. Frey Con- ventum talem fermavit , qualem voluit. Eho! quam potentem nobis fingis Zbeologum, 0 tempore Zxfraordinaríum / = Sed quid? An B 4 ipfi
Ue —-- ו U^. %ֶ -A δ᾽ Ἵἀ ἡ 7 "xw
24. Ven. Ordinis ΤΠ οορ, Bafileenfis
ipli tradiderat Ampl; Magiftratus cauffam JP'etflenit, an Pafloribus, ac Tbeologts 2 INum- quid Puer fuit illius Co»eentus Prefes, Vir, fi quis alius, dexteritate, prudentia, rerum agendarum peritia, au&toritate confpicuus? Numquid pueri fuere ceteri College , // erenfeifius ,— ffelius , ἄς. ut. Conventum a Theologo extraordinario fingi, quem vel- let, finerent? Sed IV. Deletatos , quos De- putatos appellare fulemus,: politici Ordinis Viros, ex fuo Corpore ab Ampl. Senatu Conventui Ecclef. , nec non 1240070600 certorum negotiorum curandorum gratia, nonnunquam more majorum adjungi folitos; hos, inquam, exc/ufit. Atqui Ampl. Agr fíratus, quum Conventum Ecclef. 12400 &À 7 beologorus negotium curare voluit, nec addit, nec addere opus habuit 1V. politici Ordinis Delegatos. Et fubfcriptione nomi- num Libellis fubjeCtorum facile intellexit, quinam hunc Conventum conftituerint, Quare ZZ:tflenius malam cauffam peífima tutatur, cum ignaris rerum íraudulenter perfuadere conaretur, quod & pag. 52:3. facere contendit, exclufis indeque iratis . Magifirairibu , negotium Ecclefiafticum a Con- ventu agitatum effe? Cur non ipli in meutem rediit, quod audaciffime pag. 200. fcripfe- fat; ad Senatum iflarum litium ,.quas ex cone itroverfa de .N. 1. profeminatas aM, cognitia- nein
Delaratio de N, T. Wetfteniano. 3 Ὁ
xm som pertimuiffe? Si non ad Sematum; uomodo ergo ad Ampl. Senatus De/egatos? ed Ampl. $ematus jura, ut nos. quidem defendamus, nihil eft opus. Nec fane to- lerabilis eft 7Z/etffenii temeritas, qui Comven- im Ecclef. cum politicis Magiftratibus 60]- lidere, 60286118 cauffis, 6021605 etiam S, C. conatur. | Nunquam enim in univerfo hoc negotio usque ad 7Zet/fenii 618060078. üonem , 66 deinceps, iratum fibi habuit Conventus Ecclef. Ampl. Ordinem, nec a Graviffimis Delegatis diffedit. — Alia fuit A*. 1731. quzfílio, que, licet ex /Zet//enii cauffa exorta , atque ab ipfius clientela com- גוס | non tamen ad illum fpeétabat, fed de Candidatis S. Miniflerii agebat , & jam du- dum , non $. C., quod prorfus fictitium 2/2/0292 pag. 212. adfert, fed amico Mo- fis & Aáronis confenfu , ex veteri inftituto decifa eft; ut adeo ftupenda prorfus hominis audacia, qui S. C. d 98. Apr. 1231. fa&ctum, | quale nunquam fa&um, confingit.
Sed pergamus in criminibus, qua Ven. Geniori noftro, ipfique Conventui impingit JZVetflenius. Proleg. pag. 919. ait: exclufum Comventss Ecclef. ule Ie etflenium Parentem , Paftorem Leonhardjnum. Efto! Quid hoc et mali criminis? Cum Ampl. 560308 cauffam ἃ Comventu Ecclef. cognofci juberet , €quumne erat, ut Pater deliberationibus
Bs adefTec?
(ud | 26 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfi.
adeffet? Quis hoc Pater unquam poftulav aut etiam , fi licuiffet, facere fuílinuit, in cauffa Filii pertraCtanda Collegio adfidea cui ea eft demandata? fane impudens ἢ beatur jure, qui id fuerit aufus. 6 Grav. XIII. Collegium fuper hac re confi tum, re diligenter deliberata, in cau! Filii, Patrem non in Conventum vocandun ftatuit. Neque tamen eo fecius /Zetfleni Pater. Conventus. Ecclef. pars effe perrexi quamvis in cauffa ΕΠ adeffe ei non licere neque exclufus eft a Conventu , usque du: ipfe horribili Zpiflela ad Ref. Heiverie ( Confoederatarum | Cevitatium | Ecclefias data Conventum Ecclefialicum ob ea, qua in Fil cauíTa 3063 funt, eft calumniatus , nec crim. na objecta, ad Conventum citatus, ullo mod qut voluit aut potuit probare. "Tum d: mum, dato aliquoties ad deliberandum ter pore, cum nihil ad fui excufationem adfei Tet, Conventu Ecclef. exclufus eft, declar: tumque, ilum pro /ratre & Collega no amplius habendum, qui Co/legium tam prc terve traduxiffet , nec quidquam probar aut excufare conaretur. ld factum eft A. 1734. quadriennio fere a Filii cauffa pe ryemotionem ab Officio ; quam Summus Ci vitatis noftre Magt//ratus decreverat, finitz Videatur Epiflola Jpologetica , fepius jan adlegata, qux' quidem Epiftola, non a 03 | atri
Declaretio de N. T. Wetfteniuno, 27
Patris modo antiqua, fed & Pili ad nau» feam repetita convitia, in Conventum. Ecclef. effufa, dudum refpondit, ut nunc eo labore fuperfedere debeamus. Ut taceamus, hanc ipfam Patris a Corventa fatctam exclufionem cum vellet fe ad fuffragium ferendurn im eleione Miniflri 'vi ingerere, ab fpi. $exatu Majore poítea folemniter fuiffe coms probatam. ו Videt candidus quilibec Le&or , quam falfa ist omnia & inepta. que JJet/fenius de Conventu. Ecciefiaflico noftro fcribit. Sunt fane etiam contradictoria non pauca, qua vix a fobrio & vigilante proficifci potuere. Ux ex multis unum attingamus : Primum quidem pag. 211. ait JVerflenius : Tob. Lu- dov. Frey fmxiffe Conventum, qualem fcilicet voluit: dein pag. 219. addit: ip/um, qui Conventus Ecclef. membrum tunc non erat , in Conventum (6 intrufffe. Quis שסה 8 016065? Qui ipfum hunc JZetflemium ante in Miniflerium &na cum VV. Collegis rece- perat; Qui & ipfius, cum jam 10. in Con- ventu annum 27.7.2) egerat, Parentem in Con- ventum cum. iisdem Collegis affumferat: Quis, inquimus, JVet[iemio credet , Ven. Frey eo tempore Conventus Ecclef. membrum non fuiffe, qui & in Acad. Sepatu &' in Ecclefiaftico dudum antea confederat, & eo ' anno, quo hzc gerebantur |, Fa- cul-
48 Ven: Ordinis Theolog. Bafilcenfis
cultatis. 1200400: erat, & denique primo Libello 4f»pl. Magtflratui de /Ferflenio ex- hibito cum ceteris omnibus ante nominatis fubferipferat? Vid. 4&or. 2 XLII. Paffu- rusne 2fmpl. Magifiratus fuiffet, eum, qui non eífet Semator Ecclefiaflicu; , ^ Conventui intereffe, ac nomen fuum fuo ordine ad- feribere? Aut quomodo is, qui in Cosvenrz non erat, excludere, quos vellet; ceteros autem , JPerenfelfum ,.— l[elium , Gernlesum, Stoecklinum , ipfum denique Conventus Prze- fidem, Veh. Antiftitem Zurcardum, quem tamen fuffragium non habuiffe, & de jure IV. Delegatorum (de quo tamen in hac cauífa nubquam ne verbum quidem factum fuerat ) diffenfiffe fingit, μέ: /ocios adjun- gere potuit? Quod fi autem Ven. Frey focios habuit, quos indicavimus; ₪ jam pridem defumCti ili fuerint /fecu/atores ejus omnes; ut criminatur falfo JVetfjenius , quomodo ipfe sntcus delator, accufator, te(Lis , judex , % alia, que adfcribere pudet, appellari de- buit? He certe criminationes in omnem Conventum | Ecclef. cadunt , cujus non alia fuerunt, aut effe potuerunt , membra. Et e& quidem criminationes, quam fint falfa, 64 impudenter 6008612 , ex ante di&tis pa- tet. Neque enim quisquam e Conventu no- ftro, nec ipfe Conventus, aut eccu/avit 7] :1- ffenium , aut. detulit , auc tef/timoniwm dixit,
Aut
Dedaratio de N. T. Wetíteniano. 29:
gut 84024001 y fed ex Comitiis Helvetioram allata mentione Ampl. XIII. rorum Colle- gium JJezftemium audiverat , dein Ampl. ynatus Civitatis Comventui , ut eum audiret, ac de omni re ad Senatuni referret, manda- werrat Unde & intelligere poteft JPetfdenius nihil fibi profuiffe, quod virus fuurn in Convenzum noftrum Bafilienfem effundere di- ftulit, donec omnia membra ejus, uno 61- cepto, vivere defiiffent. -Dum erim unus fupereft; non deerit, qui falfa, que nar. rat, redarguere poffit. Immo vero fi cau- uus 621166, ac hujus quoque Viri obitum exipectaffet 5 fupereffet tamen idem Conven- 185 Ecclefiafticus , qui Wetfienium docere po- tuiffet, haudquaquam cum umbris fibi 86 pugnandum.: Aequumne eft, ut tacite abiret hominis audacia, qui & Collegium , quod non folum ex officio, fed & ex mandato peculiari Summi Magifiratus cauffam pro confcientig& ratione egit; ὅς fingulos, qui ejus Collegii pars fuerant, nec quidquam, nifi cum Collegio & nomine Collegii in hae cauffa egere, calumniatur? Quid animi iis, quibus nunc Collegium conítat, poteft effe, cum videbunt illos, qui de Collegii fententia res gefferunt, immo ipfum Co/eeium, non criminationibus tantum , fed & convitiis profeindi? Quid animi erit unicuique Colle cujusvis ruembro, fi que Co/legism, & ipfe
. — eum
- - - ו
40 Ven. Otdinis Theolog, Bafileenf
cum Collegio , egerat, ceteris defunct folus defendere , atque ita: contra pra: bomines fldem & pietatem Co/egii fuftink geberet ? | U . Eodem pertinet , ad Convestum fcil omnem, quod 7Zerflenius per calumni: addidit pag. 202, 213. Anno 1733. 1 gionem cum ipfo fepius jufJam defugiffes P. 20008 , quo fcilicet ACta Examinum Deliberationum Cosventus Ecclef. confign: fint, a fal/ario totum fuiffe poftea. confictus ftia fibi iplis contradicere, C9 non bona fi edija tc... Qui omnia falfa funt, & in ip is, Epift. dpolog. & Depulfione Column: sa» jam fuerunt refutata, Quis eft aute ile faj//arius , qui Proetocollum totum poft zenfinxit? Ἑυμὺς aliquis e Conventu, a aMuarius Conventus Ecclef. Minifter Ecclefi sdhuc füperítes; Vir pietate & eruditio: infügnis; quem calamo, fed breviffim excipientemí, Refponfa Jtem ipfe fu oculis vidit? ; Fuitne horum aliquis ta: pravus, ut fciente videnteqne Cenven/i Protocollum totum poftea confingere auderet An ipfe potius Conventus: Ecclef: eft ille fa fárius, qui aut. Profocollum | confingi juffii aut confidum fibi fupponi & Ampl. Maz firatui ex eo rem omnem referri paílus eft Quid autem: de Ampl. XIIL. Pirorum & 1 JdJelegatorus Collegio judicabunt Prolegomen fu
Declaratio de N. T. .0מ םס 31
rim iftorum-Le&ores, quod qnidem Ceilegiuss adivit , ut ait JZetjienius , &. cognovit omnia illa; Protocoliwm conficltum, da מ bna fide editas nec tamen ea de re áut. Cos» שופ Ecclefiajticum interzogandum , aut, utreum graviíffimorum criminum, ad Sena- iw» deferendum 606 cenfuit? Quis talia Wa[ienio adfirmanti credet; & non potius hominis impudentiam mirabitur, qui talia profert, qua ne fpeciem quidem ullam pro-
babilitatis habeant. | laterim non ea fola funt, quibus 77 1/4- sius ut omnium bonorum aut inimicus aut ἐμκαίκτης demonftratur, Quot funt in Pro lg. wominati ex nofílratibus Viri, qui nec Conventus noftri pars fuerunt, nec quidquam cum JFtftenii caufa negotii habuerunt ; quos tamen nefandum in modum traduxit? . Qui. bus certe infignis injuria infertur, cum aut ea, que privatim ad JVet/temum dixerunt fcripleruntve , aut ea , 408 ipfis impruden« tibus exciderunt, (fi modo vera funt, qua narrat pag. 203-266.) in publicum pros fert, atque zternis litibus impliaat. Qui quidem, fi viverent, infamiam (ibi inuftam non fane סט animo ferrent, precipue innocentes qui funt; quemadmodum & qui ex illis funt fuperítites, alii inter fautores Wufenii recenferi fe non gaudent; alii Waflenio invifi, errores ,quos pnilice eriam " . Q^
45 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
docuifle eos criminatur. JVetfteniu$ ,— editi: $llis Cencionibus, quas commemotat , falfc fibi imputatos docere poterunt, cum opus erit. Sed quid mirum eft, quod fingulos Eccle-
fie nollre Minifiros criminatur, qui nec
aniverfe Ecclefie | Bafilienf ,' nec Eccleft/s Helveticis, nec Ampl. Civitadum Magi/ra- fibus: , nec denique tou Cériflianorum Univer- fitati parcit. Singula paucis adhuc tange- fnus.
| d. 2401080 ποτα Ecclefe objicit, p. 203. ad 266. multos מל ea )9 Perf[onas 8. 8. Trini-
Jatis (9. Naturas Servatoris confundere 5 adeo- que Sabelliasos. ac Eutycbianos errores doce- גנד mon(irofum dogma, & ipfo dogmate
'Tranfubítantiationis menfirofius , portentofa
gilla, monfirofam berefin prevaluiffe, ejus-
que rei cauffa cum preces publice recitatas ,
tum /ermones habitos, tum denique Pymnsusm
facrum, qui non in prifcis modo Libris
Ecclefie 2801. exftat, fed nova Colle&ioni,
sufpiciis Ven. Antiflitis noflri Ac. 1743.
curate, p. 170. ex aliis publice ip Eccletia
Evangelica receptis Jibris infertus eft, pro
argumento. allegat. Quod fi autem Ortho-
doxiam Ecclefiz noftrz in dogmate de SS.
grinitate & de Naturis divini Scrvateris noftri
defendere fufciperemus, nemo.non id fine
ulla neceflitate fieri intelligeret, - Non poteft 0 enim
Declaratio de N. T. Weifteniano. 33
ezim illam noftram-do&trinam , que eadem. et univerfa Ecclefie Chrifliane , $a/eliia- sumi Kutychbianismi infimulage quisquam, שק וח «frza»us fit, nec ullum medium in- - tet Sabelltanismum ὅς Tritbeismum admittat, prout de JZ/ez/tenio δὲ probatum pridem eft, & probabitur porro. Quapropter ille qui- dem ab 4friamismo abhorrentes, |, ἃ Esztycbianos elle credit , 6216216 Ortho- row δι 24/06 Conféffom ncere ad. 1605 ἢ. ' | Dot 5. Quomodo. agtem fefe שגז6ק m Eclefas Ref. 4Helvetie , quibus δὲ auCto-. פטס ὅς approebantibus' gefta 615 omnis ejus cauffa, . patebic ex fequentibus. Pag. 21. fcribit , "poftquam fe pro Religione Martyrium poffum.innuiflet : — fbi ju[jam «ffe fafpicianem , Liberkinosiim Legionbus eorum mi- lilafe , qui pro fecrptés vel Opinisnibus vel Le- ionibas pugnant; Hs enim, C9-quidem folis licete- impune adbibere | Sopbifmata = | comvitiis €, quos oderum y. .pro/cindere, audatier ca- lunsiaré ,: C9 effeGlibus impotinter. indulgere. 0% impune?. ΔΉΜΟΝ imvesiunt, qui eos 4 > qiqua i ippmedeftiam eorum fiduciam bose 40/7 y, 5" Zum. pro cauia Dei appl- lar san "ereniur. . Primum. quidem, , quos impense talia faceze אל ל Libertigi , lont Pafteres A τϑερίαχ WBafienfes, 1. αν Con- ventus. Exclefiaffigus... Qui. yero salia facien« Bibl. Hagane CI, Ilt. F. ]. ^ C — tes
+ Ψέη, Οὐδιηΐθ "T'heolog, 4
tes 00 y fiduciam bona 07 21: pra cauffa Dei-áppellant y funt Payf?jores S beo- legí :יוו Eleloeticazum. — Vide: quid Tigurini.. Fratres. Toribant , = AGor. :כ 1. quid Bermenfet, pag. 935. quid. SchbafbuZos, pag. 339. Vide porro quem. con&anter in fententia. perfeveraverint in Epi/folis , quas , iidem trium Ecclefiarum Antiítites. ὅς Pafto- res atque- 1060[02 Δ. 1234. ad noftrum: Conventum. Ícripferunt3 que: Epiftola. cum alis, Epiftole fpologetice , fepius cómme- morate, (funt 8019605. .Qaibüs חטם addi poffunt eorundem, Epifiebe .A. 1744. ad Conventum. Ecclef. datie quis tempore 70707 ffenius cam Ecclefia noftra i gratiam fe re- diturum fimulavit; fed de:hoc poft. ' 8 equidem fe JZet/temms = epiftolis ἃ Msubu/s - nis, Neocomenfibus atque .Genevenfiesexava- tis; quas, incertum an valde probantibus. ilis, in fuis edidit Prolegomenis Jetffenius pag. 207. : Quid autem fcribunt iftarum Ec- clefiarum Miniftri? JFetfióniu: Pater: ad il- los quoque litteras illas virulentas die 7. Apr. 1733: dederat, quibus. Epi/foia: ..40000-
getica refpondetur; fperans forte, illosségre —
laturos; quod a Cevoemis. - Ecclef, Baflienfi
non ipft quoque in hàc cauffa 608086 fue- rint. Itaque callide comraemorat , .)78%- |
fum in' urbe rumorem; :quo illi. Bafilien(i- bus 28/0766 6% auctgres exítiterint-eorum, .7. - “᾿ς - AB ον MEE equas
——— ————— =
Decarátio; de 18 T. W'etfiniano, 7
quim. Hertftenimm. Filium 2044 fuerunt, illi- 6300: rumorem fáalfum effe, ut - ad - fex nibila. א de eae Ícri- pamy nec eriam. ut scriberetur; éxfpectas-. fec quibas.in 68 nihil nifi veríflmum eft. Neg eoim - idifieri.folet ápud/ngs, ut, que מו 403 ex . Cosferdtnatarum Civitatum Eccle-: fit:iuhv, -adifocias: referantur; 6% nullas qmeino- faie !ג 5 Qni memotatur, rumor. Reliqua. antem כ - que.addunt, «ad nihil aliud pertoeGt, quams ΟΣ ץק de: Fiji calami- tate. lugencene: confolentur.;. ipfam vero: הגס - nec +3 nec tangere fe. velle telagt. — Quid autem fcripferune Con- foediurtti ς Téemciné |. Besaenfes, Sekaffóugoi? Hanh asd producere nom aufus eft IFetf'oiihs , gngnas, illas hon inigenetalibus tantur Cortritatig: 019 érga- Batrem que- ralum-fübitiiffo 490 ipfanv resa. ingreffós;, apetecfignificaílo כ 97 וד ו כ 00% ipfum 4067 0/2070 les rit 0005 ה 7 , «um: abc eee ΔΙ βίο temonoéndi, pres ἰεἰβηυ INoyerat. prattéreo HIH fenis 27% le . Bafilienfiam iX: illas:additas litte- n5; quibus. illarum.tlium- Eecleüatüm- Mi- Wfbk«scque Znsifites. 7270/00 Pitti re: Dponderant.- "blás" ergo tacitis préxerite; iw:duxit; Ait: tanien Prolés, pág. ὁ το. Peujo-alitor-f).peféo um a urim ; Birnenfes ₪ n ₪
δε4-
LJ
36 Ven. Ordinis Thedlog:Bafileetf
Gcapbufiani, C9 ita quidem, at Fguificar: fe accufators. fidem babere :-. 4] ον id 7 fint , nec ft $0988, hto altera. parte .aud
> 4d mea certe qulpa fatium nemufi, adeeque
bi fraudi effà non. debet... Adlaris deinde n nullis ex: privatis Cl. Crawesé litteris, ι bus fgnificatur,: quatu:jufta fuerit «a ijs, qu& .24000/1 Cesvestys:retulerat, c dendi; 4000000006: : . Que Jii bene intel ffgnificant y: nen. eo confilio;op 4 2720/02 , me gravaFeMt y. fed. polius = sm. fbi laborem refpondendo (gvarent. — Fasilis ewim C9 expea efi re[ponfioy ubi prius gonityr, id quede 96/0076. .4) ridiculum 9 fiultam efte, . conditione pofita vel quaftiopm 4694 propo ye, wel 0004070 .אוו 10016001 6 01 ָאז1.66)0 ; immo vero ipfi Eccle! rum AntiflXes & Mipiflri, ;.aut eorum gnifimi SugcefTores,: quandóquidemi:ex i
- qui 4. 1729. vixerant., . cemplures:.prid:
obierunt; ΜῈ judicen£, - ὧκ quid in: Jit pmutuiy fis fcriptum, 0% qaam impudent Wetfitenius xraducat. Ven. Colegia, : cum | dicat facilem fibi reddidiffe: refponfionér id ponendo,. quod im queítiong; erat :- de Sephiímate ufa , fen. fallagi&, nemini: ce donanda, 8. porta ridiuimm: 9- ἰάρνη ₪ hac coaditiene alicui. gneftidnem prepor re. & confilium. expetero;:/fultum euam « & ridiculum , admilla ea.conditione ad 9 LL e ^3
διείχταο de: N. T. W'etfteniano.. 37.
lem refpondere propoficam:.&. conf). im dare. Ex N/eitemit etga mente fapi- tibus & ingenuis hominibus pebitus in- üpm eft ea ratio qua fe' AMrni/teria אל 001 gellerunt. . Ubi eft reverentia, (1 non Perfonie, tamen Muneribus debita, quz in 1000 gerugt .Viri infighes. atque geílo- t? Quid vero illud efít,: qued Proleg. 945. 306. in Epiftola. Seba bufinerum (gilla üm reprehendi, cum Cbrifium ᾿ΑνἸόθεον di- 601, cum $»se/i illod probantt Ὑμνῶ es ור jus e$ Teac &c. cuni Ecclefiam Ba- lilenfem provide tTriunius De$ oculo commen- &w! An etiam hoc difplicet. JWer/tenie; Qd 9; 5. Triniratis Myfieriais, quam more- Hj hern , — portentofume. dogma. paullo 3Dt& appelaverat, . tam fedulo, וט י 8 T€ proram ἄς puppim, :inculeant? Ex men audet. ingperninare, in.ipíp redargu- | 31 pofitum eife id, quod eft in queftio- 065 cauffam fuam non effe cognitam, feque Muditum fwiffe condemnatum. Ut autem Mhi non fe audere oftenderet, in calce Pkt. pag. 918. aliud agens addit: fe dice, quibms artibus Formula Comfenus in ג Heleticns arrepfifet. .Si dixiffet, quibus de cauffis Antiftites Ecclefiarum ejus VüpOris Korsesjass talem. neceíffariam tui QUdem duxiffent, atque ut publice recipe- ו fuüffent, dixiffet,..quod res eft. C 3 Cun
"48 Ven. Ordinis. "T Hebldg.: Bafiieesffls
Cum adem :dipit, rrepf ffe --Formulam., ^ Gc quidem Zfriibssy dubie" qrocu! inhonefkis'; aperte illadiz omni BEcaftfie: הפ וט “πες artibus inhoneftis . unquam: e(t ufa; i& JForniulam publice propofitam,. áperte: pus- ibliceque receptam ,. quàmdiur-vifuro eftine- -ceffarium ,-retinuit, & ex parte 4000 -re- fipet. Quid quod huc iuergm serhoría dso- 4ninem .defetux !- Qui: enim fag. 215. [στρ -pferat , .folempi $exaeras Atmpl. Bafiianfis deéréto | Formam ' füiile -próbatam,, fua. «entüibus 'ita! Müni/iris Ecclefie , quoad item Jn ceteris Civitatibus ita faftum 606 novi- mus; ile nunc ait, eam. :א 8 furum 27167007. a ΝΞ ΞΕ
' 7 6. Hoc cum δὲ in ipfos .0וש4, Magiftxa- 78 fummopete. injurium. fit,. qui, quod. fic Arrepferat , "approbarunt;, : & (ibi verbaidami וג fanc; ducit nos eo, ut demoaítnemus,, qualem fe porro erga hos JWcyjtrniug géraa. jNon multis.hac verbis agenws.. Tam enim $ndicavithus ex fs ל Grriptia' publicis, : ni- Til in tota, hac cauffa.a Convent. Eccleffaftzco sut fufcepuem aut. geftum; effe, njíi 1o ju- :bente, cognoícente, imo gtatias agente, 4c tandem: poft riultam :deliberationem de- «ernente. V.ofior.pag./943. &. Epift: Zffo- 04 pag. 35- ubi bine exftant S, C. Ita. “σὰ verba .santum //₪ז/?/// adferemus. Ouoties clamat ; /e ipauditwn 9 india. p -ν ον 09
Declaratio ἐς 1. T. Wetfléniano. 39
fé 4 Vamocentenm: conderematum. effe ?: Coudemna-- נת6זטב אס Ampl. $ematus : nec imauditum condemmavibs, .nec .קמ . lad enim 2424 éocent,. que ipfas JPzr/renii /fpologias G& JExamins contivent. Hoc partim eadem 21838 cum ceteris Scriptis Conventus" Ezclef. 9 tum ipfa hec. Prolegomena Wetfienii ,' & 48 sefatigues ad IN. T. comprobant;. ' qua de re mox videbimus. Non eft ergo inauditus & fum ται cognitiose, id elt injufiiffime con. demnatus is, quem: frequenter audivit Am- pl. XII. Z'irorum Collegium, audivit Genatu Aapl, audivit utroque volente jubenteque Conventus Ecclef; non.judex, fed ab Ampl. Magiítratu cos/8ites, qui Ampl. Magiftratusg honmüuem ungnimi fententia pro. conviéto habuit. Nam, ut /for. pag. 448: δι 20+ ftele 420/06. pag. 35: videre eít, major pars. cenfuit ab officio penitus rrmovendums minor:vero, ad fpem refipifcentic ad lon- gunr tempas Jh/pesdendum. Ex quibus fem vendis prior obtinüit, 6% decreto d. +. Majrsrygo. fancita fuit. | Egregium ergo תוס videmus, qui pravis adfectibus οὐ» eecatus, ne legitimo: quidem fuo Magifira- feí'parcit, eumque intolerande )ןח $i Tyrannos folos cadit, ut homines 66 Jnauditos, "indila cauffa. , .condem- אמטת , :inftmolat! Tacemus illa, que pag. ₪96. objicit: deribam adinpl. Senatus d. 17. C 4 Dec.
ἀρ Ver. Ordinis Thédlag. Bafildenfia
Dec. 1729. ín Examinb ipfius fcripfife, JDeitatem Srinitatis (9 Chrifti, 16 approba- שא cum ἃ Procerióus politics , «um Conventu JEcclef. quod cum penitus /fit. falfum , — «& Ícriba de. errore calami oonfeftim admoni- tus fuerit, .novum eft argumentum libidinis fummos. & infimos calumniandi. .Slmilem $mpudentiam., .ut nihil gravius dicamus, produnt illa ; quz 278. adduntur: Nusquam, fateor, illas in me feriptas. 10/0000: aut iila- «yum partem, legere porut, quin me C9. AGorum £9 SpeClatorum puaeret,. Quinam enim fue- runt totius cauíTe 10070: 6₪( 7 An Conmuentus Ecclef. Bafil ;, an Ven. Eccde- fiarum | Helveticarum | Mivifietia, an. ./fropi. XIIL συν Gol.egtum, iple Ampl..Sena- ius, quo jubente & decernente omnia: funt 63ב ; ap omnes denique fimul? Judicent, qui fine pravis adfcctibus judicare valent, NNoftrum autem erat, nen modo noftri Cos- menius Ecclef. famam, fed & integritatem Ecclefiarum | Helvetic. ipfamque 2fmpl. Sena- 10: juftitiam 4 2/00// famofi criminationi- bus defendere; cetera Deo O. M. & Ampl. Magi/itatui permittimus, n . 4. Sed, ne quis putet, in fua tantum patria .JVetfieniun invenire, quod ederit, quod reprehendat : Age, videamus, .qua- Jem fe, erga ompem Proreflantium, id eft, Juformatorun δὲ Lutberamrum | Ecclefiam
| pre-
Dedaratio de .א T, W'étfteniand. 4x t. INon tangimus, qua.in 2/8 μεῖς noítros paffim projicir dideria: que anmi depravatiffimi haud. dubia funt argo» menta. lllud autem, quod, pag. 107. fcri- bit, animum ab Acc/efia Prateflantium penie tus averfum indicat. Laudaverat ibi Editio» nem à]xzimazs Bibliorum Latinorum, eaque occafione Protef/amtes multum infra Pontifi» 4105 deprimit. ,, Verba adícribemus. 7//ud » vtr» , quit, cujusmodi fit adfequi ne- ν queo, cur ltali ——- nullis fumtibus » laboribusque pepercerint, ut editionem » litorum Librorum haberent quam emen- » datiffipam; cum interim Germam atqué » Ceteri Proteflantes ——- unum illum wen- 49 dojum Godicezm, qui fome fortuna rimo s» Editeri חר manus velerat, quafi de וש » delapfum reliquis unives(is preferant ,. & » in loc quafi cero aWfeníu períeverenp, ,, Ut qui duobus feculis elapfis, totque un- » dique oblani.adjumepntis, abi] omwiwe , Curarunt ,. ut facer "extus emendaiior » prodiret ἐ Unde, quiefo, 1766 partium אל permutatio, ut Pes4firii Ícilicet partes » Protefjantium, ὅς hi vicitfim partes illo» » rum fu(bineant ? " Hactenus ille. 8 autem fatemur, aut hominem dórmitanterm hec 1671206 videri, :טב iniquiffimoe in Proteffantium , atque: adeo — Reformatorum pariter ὧς, Lurheranorum JZjccdefam animp. | | ₪ 8 Quam
44. Ven. Ordinis Theolog. Balileenfis
"eft egregie huic Ecclelie addictus 616 homo, qui JPretef/antes imme | incmtise circa S. Cedicem. imcufat ; qui eis cecuw «d/en/nm objicit; qui eos cum Pontificiis par- 44: termuta//z diCtita 3, Ceterum, quam falfo omnia hec ja&tentur, ut confet cuivis, etinm Tuóieri (iiam. ceteri inde ἃ prima שגפו jam hec didicerunt) non aliis opus e(t argamentis, prater illa, qum ipfa Pro- Jegomwpa , quafi per Saturam, congerunct. Nam dam Ediiiones N. T. וסשדק 6 commemorat, vix tres quutworve refert Postificios , qui תב IN. T.:gxseco: edendo jaborarunt; inqgue.his font. V.. Editiones Erasmi, quem :Viram 1/0408 fere:Ecclefia Proteffastium fibi: vindicat. Er liorum que dem P»roteflantinto Biditoruso decóm referum- tur. Quinqujes edidit Beza ; qutver .R. Sre-
$ fecuti. (σὺν Sebsidius o ו fellss; Millivs, axMfáffricbt ," Kuffetus , Ben velas, Bentiejus, quamvis tujüs labor - in. íposgiam incsbuic. Patet Jergó'^ Germaras moque 070705 Profeffantes habdQuaquam 52. abii" omnino curn/fe ,. at S. Texeas emendatior prodiret: eos .hztadquaquam 665 ₪ weendo/am: Coaicen, X prénnem editorem | ella fecutos. Nam recepta editio , 'ut' ait JJ^er- fienius:, anno 1624..demum prodiit. No. 'vies-ergo antes, ὧς tiepius ,. a primo editore dPritefl ames .מו ופה « Quod.-autem receri- ETE, . J tam
( %
)
44 הוה de.N. ΤῈ םוטו
tm editjogem" δὰ εῆζέθ- recinóeramt ;-hon δι. εἰ aniteo reluótante, ut ZPetfienins fecit; fed: confilio fapiente, ne Textum δ; Scripture 'non fatis gravibus :06 caulis (qo, piis imwmutamdo Ecclefam perturbasept, inwerim «tamen haud ceflaruns 70/6/07 $a 5. Teura. cum Codicibus MStis confe. rendo, ὥς -wariis Le&ionibus excutiendisg eorumque labores tanto majoris funt faeiegs di, quod eruditioni 36: 0111065 addiderunt integritatem 4nimàá 6 Evangelicie :qonfervande fludium ; quie 6 hn JFet/tenio Áuiflent eadem, non hiec pro. תסו Pro/egoitena , nec talis 60/0000 neC' alia. noi! pauca. fcripta;ab eo 606064 - quc nemo bonus probaverit, jam aaced inter eruditos. conftac , riulla promus pudoríg fpecie JFrfienium 1616 jastate, quod folus; inter raofeffanies Ícilicet,, cgraverit: qt, Sixtus emendatior prodiret. ^ Vycterea d illud facile .perfpicietor , Fell, ΙΗ. Mafirteby pli s. Kufieri,. DBengelii labores, huic Hefteug 4ditioni. jure meritoque. ameferri, 1830065 quidem quoda JJet/iegio adtertur verar da Letionibus varietatis, nec in illis adwotm iam, fisamen alicujus momenti eft atque uías, pateis paginis compnelrendi potuif Talis cum ft Jetfeeuius , :calemque en £3 omnes.cum fefe gerat, מטזוות 8 eft, quod. ἄνα, pauia 6: :apud .exteres . ^. gulu,
24. Ven. Ordinis Theolog; Bafileenfia
futi, Ecclefie adificationi prefpicientes , fmt inventi, qui ejus conatibus. fefe oppo- füerínt, & opponant adhuc... Quibus. de cauílis fattum quoque fuit, ut. hec 20. 7. accuratifima | [cilicel. editio , non: in senum, ut ajunt, fed in vigefimum tertium annum | gremeretur , cum Prolegomena , verum ab his; que excutimus, in plurimis diverfa, jam anno 1730. prodierunt. Ceterum, effectum idem fic eft, ut nonnulla ex peftiferis confiliis Editoris eliderentur ; àdlía vero haud ᾿ς pado deteriora fuccederent, quar nunc tan- dem , inftar torrentis aliquamdiu cohibiti eruperunt, Nec tamen defuerunt, ut ait JFetfienius, qui ei faverent. * Reaenfet hos, 6% veluti triumphans oftentat. in: extrema Proleg. parw. | Noftrum autem non eít, aut num ex vero ז46%6[. /Zct/tesius eos fibi ami- €os ; aut quinam fingulis fuerit privatas kationes, eur ei faverint, disquirere? - Id tantum obfervamus, nonnullos ideo in eum proniores fuiffe, quod ipli graviffimorum ermgorum .convi£to, quosdam etiam confi- terti, neque eo fecius innocentem fe effe elamitanti, fidem 6687 haberent. Ce- terum fayorem | Remonfirantium ," de quo fag. 214. non moramur. Qui enim horum favorem jactat, illenon nimis orthodoxum 16 εἴτε demon(lrat.: Nam hcet coetum Ae- wonfiraniium .non 616 eorumdem omnium TN cum
Dehrátió de N. T. Wetfteniano: 34
eum JWetfemio errorum participem ereda- mu; id tamen merito reprehendit in illo Ecclefia Prozeffantium , quod in fuam Com- munionem quosyis admittat, qui modo ge« nerali formula fefe Chriftianos 66 pro&- tentur , aut IN. T. voculis fonisque po- tus, quam fenfyi fübfcribere parati funt. Unde ὅς fit, ut ex Remesffrantium Coetu pro Ecclefie Aeformate membro habeatu£ -Demo.. ; > Que porro pag..215. commemorat JZef« fexus 06 /£mpl. Magifiratus Bafil. animo fie bi placato , ea omni ex parte vera non fun. Quomodo enim.dici poteft, mp. Smatum. Decretum prius, de remotione /Zef» fienii fa&um, rejcidiffe,. cum nec in inte grum reítitutüs unquam fit, nec S. Mini- flerio iterum admotus. Certe nemo /76- timem divinam appellabit, quod a folo Pa» tre ad Sacra poll remotionem admiífug, cum graviífimo totius coetus fcandalo, fue- ri. Sed cur. diílimulat JZetfienius | Ampl. Senatus decreta, d. 20. 23. & 37. Maji 1738» fa&a, quo Patris Confcripti cenfuere, .Lie bellum calumnpiofum /72///282 , quo ἅς Po: liticos Proceres ; & Ecclefie Paítores &- Theologos impudenter perílriaxerat, ipfo coram lacerandum , ad pedes projicien- dum, ipfupyque auctorem gravi Cenfuga, audiente omni Senatu, adficlendum? Cujus
=טף \
46 Ψοη. Orüdims :Yheolog. ₪811 quidem fententie ; exfecutionem הסמ alit: evitavit JWerféeios,: quam «um pridie: eji diei, quo ii Senptu comparere debebiac Utbe.exocfliffet, : nec rediiffet, . nifi ann 13744; de quo mox.dicemus.. -
Cnm mutationem, quam fatlam jacta 38 SYcei bino, oli Gomventus Ecclef. membro $ullam fuiffe. docéóimus. [5 aerte publice ἂν apud. Collegas: nihil tale urtquam indica- vit. Si commendatitias, ףטגפ 4 yef&kt, dedic; poftquam d. 25.^]Wh. 1752. fübforipfit Libello Conventus 604%. + qui De- pel Calumh. pág. 23. eft éditus , oportet eo tempere 6666010 quo ob de&tepitam feneftutem a-füné&bionibus Sacris omnibus, adeoque ὅξ' 4. Conventibus pibli&is abfli-
pen". De 'Cel. JFerenfelfo quid: tei:it, etiam. füpra: indicavigpus. Fuit: idem- indicatum , ipfo: adhuc fuper(tite, in. Depulf.. Calusm; . 1. " Scilicet Virum infignem non fen: centie rputatjione, fed litium tedio, % quod penitus definéret domo exire, his at. שד ceteris 6נגףסטף negotiis: manum ultra ddmévere.holuiffe. Adfcribemus Ποία, qua ejusdém. Depulf. Calumn. pag. 3.5: exftant; 5, Ad.pl. Ven. Wienfeifium , nquiünt Pá- ., ftores ἃς "Thüologi, mifüüis V. V. ex - j Comventu nofffo, qui fénteBtiam- ejus על requireret; -:-18-claré adfevelavic, mafes "n ,, Iein
Decaratio de N. T. ומס , Tear calamitatem d:detrimentum Eccle. »fie noflra non pofle adferri, quam ἢ , idem -Merfienius iverum; δὰ Minifterium » admitteretur: quo acrius vem.expendat; » €0 fefe. firmius fequi. Collegarum .fenten« » Um: fefe jam omnibus in prioribus » 428 nomine addito fübícripfiffe, in hec » fe fententia. acquiefcere & permanere: » ₪06 nunquam a Costs hoc feorfim ל abüffe, nunquam id in pofferum facta: 5» rum," Patet ergo Cel. JFeresfelfass im hoc negotio non aliter a Collegis . difcese » quam quod omnem: his laborem & meleftiam folis exhauriendam reliquit; fibi vere zumi.tranquillitatem , ἧς otium ad me« liora mediranda retinuit. ^ : * " Quz pomodum de.admiffione fü ad:peà titionem .Frofeflionum — Philologicarum in Patria fcribit: J'esfienius, — ea .talia. funt,
ut Bpofhrum Conventum noftramque Ercit non tangant. Si hzc probarent, 7/2/0020 | injuriam antea fuifle fa&iam, credi oporte» ret, Mohammedanum. hominem, fi ad. do. cendam Linguam Arabétum, aut Judpuni ; fad. Hebraicam, in'Acàdeznia admiffus ese fet, pro Chriítiano, liabendum: . הזאק" callide JWesftenius, üt abique oftendat, Se & do) τοῦ ἀιῶνθ' ταῦτον "Ἰβρονιμωτεροι 8 τοὺς (eoe τοῦ φΦωεὸς, |06 ," inquam, diffi, mulavit ,'.qua conditione adjecta.ad pesisió. - '" nem
4% Ven. Ordinis Theolog. Báfileenfis
nem, fit. admiffus, quanam deinde ratione fit Profeffor. Liug. Grece 6166005. Ut enim boc prius exposamus ; non Senatus Acade- micus, fed duo santum Senatores, quorum alter. ex veteribus familiaribus füit, fuffra- gaü funt, eaque fuffragia forti$ apud: nos recbpic beneficip, 'fupra reliqua XII. aut Xlil.fufragia prevaluerant. lllud vero, de conditione. adjeé£ta, adeo non ignorat ΟΝ, ut etiam.ante de ea faltem qéoad fpeciem externam, implenda cogi- tayerit, quam ea.ab ipfo /mpi..Genatu Ci- yótatis- decreta. fuit. -Eapropter d. ro. Jun. 3744. litteras ad. Gonventum | Ecc'efiafiicurm dedit ,. quibus pafL.faCam aliquam brevem & generaliorem errorum antéa admiflforum Gonfeíliopem., 'adíeverat: fe 400206 Eccle- farum Reformatsrum.ac Confefpeni: Bafilienfs אע aílentiri: Sed .cum hac vetus eflet 22/01/08 canülena, qui femper nomine Confeffionis Bafil. & .Symboli Apoff.. fe tutari ftuduit, interim::eas. formulas: fuo modo in- telligens, «& fuis fenfibus accomodans , ut plerique omnium;témporum ἑτερόδξοι face- re fuerunt folii; Cosvenzus. Ecclefiuflicus d. 34. ]ulii refpondit, 2 paratum effe ad eum in sumeram. Fratrem recipiendum ,- β΄ modo. inae» wua delicli agnitione ,..C9 fimere veritatis pros felffome.; adeoque ינקתמ in. swelius ₪016 des celaraiione uti *eliet 7: .Deliderari: autem. ab . 60
Dedaratio de N. T. Wetfteniano. 49
₪. ut fententiam dicat animi fui, ₪ Trnwiatis Myflerio , de $ Servatoris noftri ₪9 dpiritas S. divinitate, de 8. Scritture au&ios, fate. de flatu animarum pofl: mortem, de ₪ a. Demosio, de ero fenfu biflorie teu tationis Coriftisg (3. ₪ que funt-alia graviora Capila , — in quibus.olim diffenferit :* additis alis, quze ad rem facere. videbántut. Re. fcripfit: /et/tenius , d. 14. Aug: Duas effe in 00684 bominum Claffes, altqtam: docentium, áiteram audientium: Se fi docere in Ecclefia vellet, baud diffiteri, quod a Conventus Ecclefiaflico Pa(torum & Profefforum S. Theologis, quorum At Mini/tros ordtpare, prius noa effet admititndas, quam aut ab -Ecclefiá aliqua. Re» form probatus , aut ab ipfo Conventu. accura- ἡ ἶνες exploratus:/ Nom autem [efe 202 \ fed il- jud tantum petere, — ut, — dudientiums inflar, fub gemeralióus | 1erminis — Confeffioms | Bafit., או gremio Ecclefie latere liceat :..id etiam 4 que etiam petere : Ceterum fe tum pleni(fme [2- מא 48/ו || cum. eos coram adisqui datum fuerit. Apparet itaque, Jrtftenium de Ca-. pitiMtg ilis graviffomis, que קז .propofita fuüerabt, mentem' aperire noluiffe, eum fub sgemeralibus terminis lattre. conftituiffe, eum non naGgare Jus ord:nande Minifiros in Paftorum ac Profefforum "Theologie Con- ventu refidere , quod tamen in Prolegomenis tam impudenter oppugnat; .fe ad ,píeniorem Bibl. Hagane Ci, 17 D με
so Με Οὐάϊηΐβ 1160100 Bafileenf
2/8/00 eoram dandam teneri, Ec 1 quidem fuit conditio, qua ;fmpi. Sen Civitatis Academico Senatui 0/01/7201 ra wem bahere permiferat, ut, fi forte | 6: foffragia nonnulla faverent , p
Ecclef. de doébrina & religione ,— 2 fatisfaceret.. Decretum in. Archiyis | Civi (15 & Academiis legendum, ὅς Decreto quoque Academico infcriptum, fa&tum 10. OGobr. 1744. 1186 eft illa eoudit nt priusquam: ulli muneri admoveretu Conventui de.graviffimis illis Religionis ) pitibus , plené' fatisfaceret: absque bac ἢ avit Ampl ,Magiftratus vel Philof. a hiloleg. P?ofeffionem in 4680. admini(t: re poífe. Huic tamen nunquam fatisfe JVetfenius, nunquam fatisfacere in anim habuit: hanc perpetuo, ubi de hoc S. ! verba facit, οὔτε & flrenue diffimula *am parum hec 5. C. adje&ta Conditio pl 6016, ut non fine cauffa. multi crediderint dance precipue ob rationem lllem fort ferente electum. invitis fere-emnibus, Pr ffefforem,. ad. munus capeffendum venir moluiffe.. Certe:cüm anno fequente fuos hi adiiffet, πὸ verbum quidem unum de ΜΙΝ te fatisfaGiomwe , quam fcribens promiferat 4ut Conventui. noftro, aut cuiquam 7200 um , quorum alter humanitatis officium 1 edibus , alter in via publica, ubi pes ; | . p! |
| פנוגזושת de N. T. Wetfteniano. $t
amico; obvium habuit, preftite- א fg Quilibet.ergo hiné videt, non Viam Viri teftari ea, que circa Gre.
& lingue Profeffionem geíta funt; fed
₪ potius tum per: decretum "fm. Mazi-
fuw, (wm per propriam .cobfeffionem,
t μ' ceneraltóus terminis Cosfeffonis Bafil.
litere velle , reum. facere. ΝΜ
᾿ (μευ ita fint; cum JZtfienius in illis
fiis Ürelegomenis , quz» tanquam preparatio-
wm ἀξ le&ionem ac meditationem S. Evan- .
gis praefixit; in-Viros, üptime'de Ecclefia
100 ה. Conventum Ecclef. BaGlienfem,
in Ecclefiam noftram, reliquasque Helveti-
Oi, ג mniverfam. Ecclefiam Proteftantium ,
MM). denique Civitatis Magiítratus tam מו
effecur: non poffumus non heic סז
Piblice^in confpe&tu totius orbis Chriftiari
000866; nobis iftam. proterviam homine,
1 qu^vel tenuiffimi pietatis igniculi fupet-
fat, detituà indignam videri. Eat nunc,
Je 4080007078 indita cauffa , inauditum,
0 taliintiiis C9 fatlionibus oppreffum
(fé, amiet 4: Quamvis per Pruüegomena
fua ità Viffudesit.& confuderic fuas crimina- -
ut patientiffimo, quoque Le&ori vix ,סי
lrdbile fit; quamvis plurima penitus falfa
Wert, verd, qui contraria eíTe vide-
"!..6miferit: non dubitamas tamen,
Wemlibet fere a: prajudiciis & partium ftu-
| D 2 dio
$2 Ven. Ordinis Theolog. 326616 .
dio immupem Lectorem, qui מו legesdi . ea, quz ad N.. T., cui Introductions gratia premiutuptur, nihil pertinent , vincere con- ftituit, facile deprehenfurum, quid rei fit. Nimirum fi nulla edita effent 406 Comvenius Ecclef. , nulla Epiflola: Apoleg., nulla Depulfo
Calumniarum ; fi denique. ne hac quidem
edita a nobis effet Declaratio , ipfa. tamen
Prolegcsena , au&torem minime innocentem,
minime indi&ta cauffa, aut inauditum fuiffe
condemnatum, minime calumniis & factio-
fibus oppreffum ; minime tandem ab erro.
ribus, quos docuiffe demeonílrabarur , inv
immunem fatis fuperque oftenderent.
Quid autem de ipfa N. 7, editione dicemus? Nonne ipfa Libri infpe&tie docet, qualis (it editor ? Quid alii judicaverint apud. exteros Vir? clari, ex Diariis eruditorum cum La tinis tum Germanicis. patet. Quamvis non- nulli latga manu laudes effundant ; ea. tamea mox fpeciminis Joco adlegant & adnorant, quz JJ:tffenii ingenium, ad novas ὅζ. peri culofas res in Religione moliendas Ratum, aperte produnt. Nos tantum paucis, quid fentiamus, & quid ad rem 1»axime faciat, aperiemug.
Primum quédem 10100 aut ab animi inge- nuitate, aut a recte judicandi facultate alie- num 605 , quod JZetf/ieniys , cum Prolegomena , 922. paginarum confcriberst, nusquam, di-
erte
Dedaratio de N. T. Wetfteniano. $3:
6 indicare voluit, quid fibi fuiffet in. mwa hac N. T. editione propofitum, quid. fpclaffet , quid .confilii habuiffet, quam ionem , quos 6861608 , quos Auctores potiffimum [fecutus effec, quid fuum, quid 3b aliis mutuo fümtum , quid in ב quid in variis Leüiouibus, quid demique in Comentario praítare ftuduiffet. Qus uno verbo ad calcem fecundi voluminis adje&ta , (que ibi certe nemo, in Proleg. omnes re- quirent) de 115 6%ל)סק aliquid dicemus.. laterim invitus veluti coactus fuit /Zetftenius aliquid de ratione fuas editionis Prolesomeais iMerere , poftquam fcilicet paginas 194, non Le&orem de inftituto fuo docendi , fed nos eriminandi ftudio impleffet. lbi enim incipit perftringere Conven'us Ecclef. noftri Refponfum, de Novo 720. IFetllenii Ampl. Proceribus petentibus datum, quod A&or. pag XV. ad XXIV. exítat. Eo refponfo fententiam fuam .expofuerant Theologi & Pafferes, de confilio N. T. edendi, quale JPetflenius yn Examine antea cum ipfo habito 480. pag. XIII., poft multas tergiverfa. üones, tandem profeífüs erat. Verba hec fum: , fe edere Codicem Alexandrinum ,' Le- » Ciones ejus fingulares ex aliis MStis.- » Codd. item Verfionibus antiquis δὲ citc ל Patrum confirmate; ubi Codex fit muti- » 10% fupplere; librariogqm errata corrige» . 3 » Tei
54. Ven. Ordinis ד 6. Bafileénfis
, Te; non curare, f aliquammuka: loca » Divinitarem J. C. probanria, aboledntui וי cetera fe "Theologis agenda reljnquete: Hoc 6 illud N. T. qued anno 1729. d. | | Sept. ajebat. fe non ediurum; fed eder: & aliquid 60 pertinens jam fuis: cognat Amílelodamum s;fife. Dehoc eDam tui d. 14; O&obr. fententiam 101060016 Cewventi Ecclef. Sumina heceft: Bdiribsem quide banc in communem omnium. afum curaris [6 deunuem C9 ullius magi operis laboretn , δι valde neieffatium s. [ed peritulp[um Cd. dintitri nitariis favéptém y. ut mpl. Proceres. Helveti fufpicati erant; Omnia argumenus firmat Quid reponat JZetflesius in. Proleg. 1. c. leg poteft, In qtto certe nihil penitus eft ver aut folidi, fi unum excipias, quod infimi p. 197. exhibet: /e Textum communem ex " primefe eonftituifle; quod certe antea not copnftituerat; nee, nifi Magiítraty Amfte lod. jubente cení(lituit; 'V. 10. Erud. lua que abijt. aliquaütulura al: inftituto | 7tffe sis, Sed non nung. demum confilium fuun de editioze IN. T. neceffario mutavic, Ante hac jam id fponte fua mutaverat ; nifi, potiu: ἡ mpl. Senatus iuterrogantibus "Theolo: gis ἃ Paftoribus; «onfilium ;àliud, δ ha; bebat,- narràávit. .. Nam. ei maübdaturtt ΕἸ ab mpl. Senatu. ellec, ut; exhiberet ,. :quid- 14 44 Typographios -millfTet- dut.:inittkre
e ΥΣ ו 10
.
| . Decdzratio de N. T. Wetfteniano. 5s
ja animo haberet, exhibuit tandem menfe Febr. 1730. IV. folia manu fua fcripta, גחקת poftea AGis p. 309. De iis foliis :או Ecclef. refpondit, qua leguntur .אק4 p. 48. ad $8. Summa hec eft: Cum 424 emmia batlemu: (d Conventui (9 politicis Preceribus de Editione N. T. refponderit. [Vet- ,אע mumc tandem ex /pecimime apparere: qtod Textum. Grecum pro arbitrio modo ex boc; modo ex alio Móto confituat | quod fuas leGiemes ceteris omuibus preíeraty quod -|את luam ceftum Codicem fequatur , quod in. sminutiis (9 Grammaticis ineptiis [epius bereat; quod iw» gravioribus smaxima licentia mutatur. Quid reponat Jetf/tegius vide Proleg. p.-199., ubi Mlad inprimis urere hominem glorie cupi: dum, inelügimnus, quod fuam operam, quam nulla ope fatis seftimari*poHe crede- bat, emnium contemtui exponi videbat. Quod. autem conqueratur, ex X1. prierióus Mattbei Capitibus de toto opere judicari, fibi ipfi imputet , qui mandanti Magi/?ratui plora non exhibuerat. .Et poterat fane omnium judicio ex 11. prioribus Matthzi capitibus cognofci, qualis Zexzw; conftitüeretar ; qua nam eflet ratio, varie Le&lioms. . At, Prole- השתחוס] ait, mea paulo poft. Bafilbeam fum 44/15 : hec 0/8||| debugrunt.. 'Sed: cur Ta eu, .JVet/)eni,-non exhibueras mandariti | Magijtratui? Quis fcire poterat, .guid .in οὖ D 4 Ícriniis
6 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
fcriniis Tibi lateret? Quis. refellere poterat, que non vidit? Eflo fic, ut ais. — P»alego- sena paullo poft Bafileam funt adlata, 44 edit. N. T. accuratiffimam , quippe ipfo anno 1736. excufa. Sed cui Theoloporum ca legenda dederas? Dein nonne hec ipfa Prelegemena effecerunt, ut eruditus quidem in re Criticorum videreris, quod nemo negabat :.fed audax ὧς perniciofus Crinicus ab omni Ecclefia agnofcereris. Non itaque meliorem hec Proleg. anno .17230. edita, neque omnino aliam de tuo animo & confi lio fpem fecerunt, quam illud IV foliorum fpecimen. | Mud autem Prolegomena nunc tan- dem Α. 1751. IN. T. prefixa porro docent, quod nec antehac obfcurum erat: infigni Je animi levitate in graviffima re verfari; Te de N. T. deque ejus Codd. loqui ac fcribere prius, quam quid Joquaris & fcri- bas 06100 "Tibi ftatutum (it. Hinc tot Va: riauiones, feu vacillationes potius, ut modo fic, modo aliter de Tuo confilio loquaris,
modo penitus taceas, ubi quam maxime de eo loqui debebas: ut nunc fpernas, qu& olim magni 16011; magnique facias, qu£ olim fpreviti; Sed. nobis quidem perinde 'eft, quid ZXetfiesio videatur, , quid, magni "faciat, quidve.fpetnat, dum noftra Eccleba :decrimen to. nori. adficiatur....Cetera Criacis. Gelnqugpns «c0 0.0. 73 0. 0... o
"n : 0 0i 07 oic
D«laratio de N. T. Wetfteniano. 7
Sic itaque res fefe habet. Textum neces- firio retinuit , qualis. receptus eft , quia 267 facere non licebat, quamvis ipfi propofitum effet talem 6001110676 , qualis paceret ipfi: .id quod & in 70/0 . edit, prim. p. 200. fefe fa&turum receperat ,. & fladendum 686, .א 1. Tom. 1 p. 870. verbofe probare contendit, adlatis rationi- bus Job. Buxtorfi, & Frid. Spanbemii, qui tamen Viri Cl. non pro arbitrio , nec ad preconceptas opiniones, fed 0 2 ratios , lextum aliquando mutari pofle crediderunt. — Zextus autem illum, quem invitus retinult, communem, -obelis, aíle- nicis & lemnifcis ita confperfit, ut quid JZetflemus fcntiat, haud ₪6 obfcurum.
Subjun&e funt carie. Leflioses magna co- pia, non multo tamen majore, quam in Mis; (& Kufleri Editt. exitant.. Utrum pari fide, candore, fiudio veri, (2 animo ab amni fjusio part;um alieno , ut Tom. 1l. p. 873. jactat, docebit examen fingulorum accura- tius, .quod hujus non 68 loci. Interim nemo non publicis commodis magis con- Íulgm putaverit, fi poft tot Editiones in- fignes, Variis Le&tionibus 3020/8008 in- firudias, noo..repeuiffet, qua alii dudum
rant , aut promiílis olim datis 4207. pag. 48. /2 30000. Pariamium Letlionum ad
300. 1644/0919 fieufiec randem aliquapdo.
5 Nunc
-
(1 quis. Grammaticeram ὧς 6700 |
|
éo Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis,
Latinas, quippe eruditis non n 0065 זשש cellarias in Cewmeniorie, quem ffudiofor. edidit; item obfervationes erudit 8/4 yum, quibus fua allegata ad ufum Le&oru spplicabant , indicabantque, cur ea lo adlegarent, quidve ex illis docere intende- rent. pra&terea in fententüs Hebraeorum Textum hebreum, fola verfione contenus, nimium gra- 466א/9 omitteret, ne fcilicet vareDtur: aut potius, quia in Au&toribus, quos exícripfit, Hebraica raro confpiciun- tor, Ipfe autem fontes Hebr. adire infra fuam dignitatem exiftimavit. Qua quidem
contrarietate in Commentario, Studioforum
cauffa confcripto , fibi quidem imminuit, fed aliis, in divinando, quid fibi vellent
. hec, auxit laborem. —.Largientur & hoc
omnes, /Jetflemum, preter Firos claros, quos in extrema pag. 898. nominavit, eciam alios in confilium adhibuiffe non obfcurio- ye$, immo in fuum opus eorum Opera tranfluliffe, Nemo enim credet , aut tari curcam ei Librariam fupelle&tilem fuiffe, ut Ligbifooti. fcriptis. aut qui ex illo jam 4- puit ,. O/tonis Lexico .careret, auc ipfum tam in(igni fubfidio: ad comport«anda he-
.breormm dicta non. fedulo ufum', cum ipfa
.infpettio contrarium doceat, Sed hoc pec- €atum non eft, nec.in eo Ecclefia laborat,
com-
Dedaratio de N. T. Wetfíteniano. 61
cmpilet. Interim non latet prudentiores, גחו haec πολλὴ Qeeraeim cCollineet, ut זומת fimpliciorum ὅς rsdiorum oculi prítringantur, & venenum tanto facilius difundatur , fub fpecie magns eruditionis. Itud enim eft majoris momenti, quod ף! 60 quidem Commentario eas. fefe fequütum rq; confirmat, quie ἢ recte capiantur, redeque applicentur, non multum repre- hendi deberent. Sed ita eis ufus eft , ut inftar Lesbie regule confilio egregie fervi- ren. lllud enim non magnopere curamus, quod ipfe /Zetficsius ait; íe a nonnullis re- prehenfum fuiffe, quod »wim/am dilgentiam adtibuerit, id eft, quod minutiffima quaeque nemimp ignorata, aut nullius plane. ufás, 16166005 Auctorum Vett. locis adílruete fategiflet. Cecerum, quod ad IV. regulam p. 876. adbotat, de Avrae , de Sacrificio pro 41, de — SatisfaBiom , de | Demeniacis, egregie confirmat ea, quz in 2ftis ipii ol- ja leguntur; eumque in his non eadem fentire, quse Ecclefia Ref. docet. Regula V. Seriptorem $. aliquando ex [ententia. aliorgm, 41 ex *ulgi opiniene vel incerta vel falfa fyiffe latum; ut ad innunimera alia capita .Reli- Bionis elidenda utilis eft, 13 egregiam prebet occafionem dicla S. Scripure de Demonibus eo declarandi modo, quo eum olim declaraíe eadem 445a docent. Ex eo onte
| 65 Ven. Ordinis Theólog. 'Bafileenfie
fente widetur -εἰηδοδᾶς. Vil. Regela, cui plurimum, fion (ne cauffa, tribuit //2/0%- miu. da enim £x iniwonibur olim receptis alocet, sreculs in ΝΝ, T. narrata fic inter- pretari, ut à Xi fraudibus parum abfint. Ait pag. 881. Miraecw/a elle arpumenta ad tPamineon , que fint probabilia, petita aliqnuande ex .opiviunibus, quas pro veris €9 certis babet ille homo, /icet ferte uec certe fint, nec vere. alibus Ícriptorem zn tantum uti poffe , >- «um etiam debere contendit. Id quod feciffe olim Oratores. ex Cicerone Gc Gellio probat, [12 difputandi- snagis; ammo, quam ex. fet- ventia dicentes. Sicque tandem concluditur;
we quivis fibi permittat ,. etiam. Scriptoribus JN. d. Jicuiffe. Quo hsc ducsm vident pru- 4entiores.. Sic percommode fecundum fen- gentiam Wetfterii.egplicari poffunt, quz de qfacrificiis, & illo potiffimum ,' quod Chriftus ebtulit, de 13/0/00 | Demonibus (9. /[fngejis, de fot (9 10 δ᾽ וג miraculis legantur, que scut foripta fint,'ifere iznorabit, qui non de opinionibus aut JPÁafonicorum adt Judeorum , aut denique P'ulgi, quamvis nec certis nec ve- wi;, edoctus faerit. Si dixiffet, P/astonico- sum , Judeorum ic Juli errores eo a nobis «cognoícendos ,. ut que iis a Saeris Scripto- ribus opponuntuz , rectius intelligamus; di- )וני id, quod multi ante ipfum recte dixe- runt. Diunc autem erroribus aliorum fe ac- A com-
D«laratio de N. T. Wetíteniang. 6g
sxmnodare , multa difputandi magis anime, qum ex fententia dicere, quis 5i permittis, ₪0 is, cui, dum vincat, perinde eíl, feu dicat veram fea mentiatur? Hsec qui /wipte- rius N. T. licuiffe credit, ne is impie cum de-eorum finceritate, tum 66 8 fentit! Hoccine. eft, quibusvis quidvis fieri, quod improbe ex 1 Gor. IX: 92. huc per- trabitur ὃ. INum ita fe geffic 00/0: Apofto- jus, ut penfi non haberet, verane doceret, an falfa, modo vinceret? Sed vide iterum 48a, quz paflim docent, omnem ex Wet- ftenR animo reverentiam, Apoftolis J. G. dehitam, penitus exulare. Interim agnofcit tamen /Vetflemiu; p. 883. in miracups τὸ
6s», Eaque facta fuiffe, ut probaretur,
gum effe Legatum Dei. 1106 fi ita effe
creditur, cur ergo Miracula dicuntur efle argumenta ad bominem; aut quid. ad narratie- nes Miraculorgm declarandas tantopere cele- bratur regula , de opinionibus Julgi, ad quas fint accommodate, quamvis eg opiniones, se certe nec vere fint? Sed pam ante nas videntur & alii hec objeciffe. Itaque allegat p.879. loca quedam Commwentarii fui, in quibus agatur.de miraculis, Sed cum ex innumerabilium miraculorum copia , fex tantum loca allegentur, in iisque quedam fint, ubi nulla 608 ullius siraculj mentio; Ielique adnotationes , ad quas provocat, üt
64. Ven; Ordinis "Theolog. Bafileenfis
eit fententie füe' de miraculis vera argu- «menta, ferme tales funt, ut fine fcandalo 'Jegi rion poffint. Quid enim ad -Conceptionem D. .א jJ. C. ex Spiritu S. Martb. 1: 20. fa- ciunt Grecorum ὧς Latinorum Scriptorum [064 , quibus géntilium Heroés mortalibus quidem matribus, fed ex Deorum amoribus nati dicuntur / ut Pér/eus, Hercules, & ceteri? Quis cum fruCte & aedificatione leget. 6 «ad Mattb. 111: 16. ex Poétarum Gentilium : fabulis de ceo aperto leguntur ? Sic & apud “ον. M: .וו vini a Chriflo ex aqua creati miraculum fabulis de 200020 comparatur. .Ex his enim Hiftoriam Evangelicam illu- ftrari , ne ipfe quidem /Pztffenius dicet. Quid énim in 60 verficulo, ad quem hec adno- 'tantür, obfcurum 'eft? quid per eas adno- 'tationes illuftratur? — Nihil certe agitur , "quam ut iraculam: Chrifti impiorum rifui exponatur. Hoc loca ipfe autor indicavit; -quibus fi addere cetera fimilia aut deteriora .velimus , Volumen nobis confcribendum effec. Librum JZ'etffenii ubicunque aperueris, reperies ipfe talia. Inter cetera perculit mentem noflram, cum ad: Le. VII. ubi Hiftoria fufcitati adolefcentis, qui ex urbe Nain-efferebatur, esftat, verficulo 15. חן quo nihil omnino eft, quod ulla expnfitione opus habet; poftquam aliquot auctoribus probaflet, quod nemo ignorat, drexa9iedv .
figni-
Declaratio de Ν. T. Wetfteniano. 6$
ipnificare ere&us confedit ; ex abrupto adjicit Áremidori | Somnia, ubi narratur , aliquem po mortuo elatum, fri&tione & unctione Alipte reftitutum fuiffe. Quid hic ad rem? Credimusne adolefcentulum ilum,, de quo Evangelifta agit, falfo pro smortue habitum, & fic revixills, qui nunquam mortuus fed deliquio forte animi proftratus fuerat? Hoc eft ₪065 religiofe tractare S. Codicem! Hoc eft Szadioforum (μὲ adjeCto Commentario confulere! Sed cavebunt fibi, qui fapiunt, ג libri ram peftilentis ufu veritatis & pieta» tis ftadiofi. | . 2
Quod ad cauffam ipfam attinet, quam Ffenius cum proprio dedecore in fuis Proleg. ab oblivione hominum vindicare nititur ; non dubitamus adfirmare, fi Conven- tus Ecclef. N. T. cum /Zetflenii adnotationibus editum jam olim in manibus habuiífet, multo faciliorem .ei futurum fuiffe errorum Wtfienii demonftraGonem. | Quamvis enim cà in “221: fic faCta fuerit, ut neque Ampl. ו , neque Ecclefiarum Helveticarum Anüllites atque Miniftri, neque denique
quotquot ea legerunt extra partes א pofiti, quidquam ulterius defiderarent: non potuiffet 227 lenius clamitare , excerpta Dici» Mirum, id e(t ea, qua ex docentis ore excepta ftilo confignaverant auditores, nog
ibere vim probandi. Conferat Excerpta
Bill. Hagane Ci. III. F.]. — E illa
&6 Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis
jlla in 4B; expreffa , cum Commentario. & Adnetationibus ab ipfo editis, qui volet; widebit 7Zetffenism talem auditoribus ínis fe olim exhibuiffe, qualem in Cemmenfario nunc toti Ecclefiz fe exhibet. Neque enim excipere poteft, in hoc Commentario non fuss fed aliorum expreffas fententias efle. "Verba ipfius clara funt in fronte Prog. Jllam tantum ex omnibus feligere. decrevi + gerpretatipnem, que mibi aut unice Sera, aut verifimillma «videbatur. Loca igitur de Di- winitate Gbrifli agentia omnia, aut varietate Le&Gionis , & Crifi, ut jam didum, aut callida interpretatione fic funt enervata, ut ex JZ'etflenii fententia nihil faperfit, quo ea (vero fcilicet, non Ariano fenfu) do.
€trina comprobetur. Vid. 400. XX: “28.
Rom. IX: s. Philp. 11: 6. Job. V: 18. job. VIII: 58. Job. XIV : p. coll. XII: 45. 702. XVII: 4. 1 Zim. 111: 16. fpoc. 111: 7. Coloff. 11: 9. Galat. 1: x. ' Ubi, cum negare non poffet, Chriftum eque ac Deum Patrem hominibus opponi; noluit tamen Chbriflem JDeum, aut divine Nature, dicere; fed hzc pofuit, GChbrifhwm non merum bommem , ₪ Divinioris nature fuiffe: quod Arianus haud negabit: Conf. Mattb: XIV : 33. adde 1 fob. W: 20. 420.1: 18. Rom. T: 5, 4. ds dicemus de verbis Chrifti 702. X: 50. Ero £9 Pater unum. [umus ,| que JPetfienius ex : : . . . . ri-
[πυλιῖὸ de N. T. W'etfleniano. 67
' ₪ imerpretatur δ Eswipide, "qui | pes & Πυλῶν ΜΉΝ, candemque שוכ ,א Quid de loco r Job. V: 7. &mnon tantum Criticis árgumentis im- Wk, fed etiam in. eos. ftemachatur, qui ἴω hcum aut pro gemuino defenderunt , זא Rüem hafrarunt, nec ffatim absque &iünüoae 2600186. ^ Ex eodem ftoma- dio potus y, deed Vok IH. p.725. nobis Nrat, de illa Adnotatione, quam: Editores Bilorem Germangoram Bafil. 75éed. Gerw. ew, & Prid. Battivrus ei loco addiderune δ 1710, Nam Αἴ βοείας & omnet illam WAoudomem, ὅς poftea in ea factas muta- Uo Ves, ץש gutribuit, dui tamen mec qudqum in illa . editione attigerat, nee itam poftea in. adnotatione mutationem Íciverat, 00066 a; Metffenio fibi hoc crimi- l5, quod tamen omnino nullum eft, objici ו Vivit adhuc Bib/^polo, qui in- Ft poteriz, cujus.opera fit ufus, cum notario primum "folie ab/eife , 05 narrat y. 4, dein cum Liber denuo: ederotue 4 17%. , fuevit refita. 600011 per (uos "t, diomodo: harc gefta Ene; reperiet, % χρίει heic:, סט fepe, malevolentia ἯΙ deteptum effe, & alios decipere vo« lif, 60700666 etiam, quie ἢὲ Hle ir שח qui editionis fseund:e curam. geffic,
* er MSus. primorum dion mutatio:
2 nes
68 Ven. Otdinis Theolog. Bafileenfis
nes. nonnullas & corre&tiones in adnotàtio- nibus excerpfit. . Quod vero de adnotatione prima adfert, tefhümonium hominis, qui. 2910769000 Íe vidiffe ait; id tale eft. Erat q beod. Gernlerus, qui cum Frid, Battierio eam editionem curabat , Ven. Freyi avunculus. Hic cum Nepote in hislitteris exercita- tiffimo non poterat non fepius de hoc opere colloqui, & quid is fentiret , cognofcere. Cum ad hunc locum 1 7ob. V : 7. pervenis- fet fermo, rogavit, quaenam effent argu- menta, que potiffimum contra ejus γνησιό- τητα ἃ Criticis adferri folerent. Refpondit | Nepos id quod res erat, ejusque refpon- fionis fummam petenti poftmodum fcriptam tradidit. Hinc adnotatio ab Editore de- fumta eft. Ipfa vero adnotationis compofi- tio, adeoque ἃ Epicrifis adjecta, eft Edito- ris. Pupugit autem /Zet//esium hac Epicrifis, &, bilem hominis excitavit,: quod locus
enuinus declaratur, 66 utrumque defen.
itur. Sed de hoc fatis. Provocaverat -aliquando JZ'et/lenius ad 792. 1. & Hebr. 1. pt probaré contenderet , fefe 3n dogmate de Filii Divinitate orthodoxum 686. Jam vero gnumquemque Chriftianum, qui fciat, quid Oribodoxum , quid Jfriawum fit, rogamus, ut his locis 4 JZetflemio adnotata legat; videbit ipfe propriis oculis, nihil ibi dici, nifi quod ipfe 47/8: dicere potuifTet, immo ,
Do. quo
Delratio de N. T. W'etfteniano. 69
= ₪ driamismum propugnet. -Nàm, ut mme multis adferamus, quale eft illud, = ו Hir. T: 10. ubi Filio Dei creatio mandi, . gm eternitas , immatabilitasque attribuitur, shoatam legimus? Cam ita decarrat Oratio! Pali, inquit Wetftenius, s? qwe de ingelis ]₪ funt , opponat iis, que de Filio dicuntur , ase alternis de. Angelis (9. Filio loquatur; ממה vero 13. de Filio fermo fit, confequens il, ὦ comma 10. 11. & 12. de Zfugelis in- trjrimar.. Sic ergo non de Fijo dicuntur, que ide ἃ vf. 8. ad 13. Occurrunt, qt ipfe Apoftolus «esc τὸν ὑὸν, 84 Filium dida adfürmat, ὧς טף omnis Ecclefia or- oda 60 refert , & ni Apoftolo fidem derogie velit, referre debet. Alter locus; quo fe ortodoxum aliquando demoriítrare volut, et 702. 1. ubi alio -dttificio utitut Commentator ad Jfriamismmm: inftillandum. Cum egim ad v/. 3. 00. AóyG- , Verbum, dile: Quamvis ea a. Platonicis C9. Gnoflicis dint effet, famen proprie Períonam 4 Deo Pare difindam defignari: -addit' dein Voc. jur b, Deus erat, plurima loca Auctorum torum, Grecorum, Hebr&orüm, qui- bus Reges & Regine di&i funt abwfive , qui 10h erant ἐνδεῖ, Yed tantum: Filii Frlieque Mmm, Poftea querit, jue Jemfu Cbriffo ifla; Dei tribuatur, cum in Pt) NN. 9. fi lum dob. (2. alios duos vel Tres- locoz*excipias , | | E 3 con»
Yen. Ordinis Theolog. Balileenfi סק
couflanter .. Pater 418 oecetur?2 / Befponde Patrem falum. Deum κατ᾿ ἐξοχὴν, eminentes olum ἀν τόϑεον ,:Dey a ife. elle, neque 6 fecius Filium. dici Deum, eo [cXicet modo quo ante indicaverat, id eíl, 408,006 s ydo: peéfico, «quo. vefba feres adduc: Illuftrat. rem. exemplo, -Batris & 2200 in f: milia, ubi uterque Zerxs appellator ; fed + apud P/auhe elt, alter 3wajpx, swnor. alte) Porro Deum Paire 96981 Cum ןזה emphafin exprimente, Εν fine eo; il ludque, qua diflawtia à. e. imfnifa, ut olin jn excerptis locutus fuerge, dicatur, ex ufi Greci fermonis 2006[1166 . He ἢ órthodox: funt, oportet ut omnés 12006098 Chriftia, nas , 4friquió (X 01608 afuMirimitariis, ex: ceptis, pro .Jeterodoxis . babeamus. . In Cereris eodem modo feres habet , ut dg ade 741008 Cbrifi ad Mattb. XIV 5.89). eadem . adnotanpur, que ,48. p.303. ebjefta le
guntur, δίς de 427968 $. or. V.; 3. Confer. 4. pi 85. De iefpératione Scripterum δ... quid. fespiM;,. tum. ex fupra dictis de "dccomugdatóote gorqm ad errores Jüdgorum .& Genti]um- paret, «us ex adpotatione ad Jac. ]: 7.. ἔδοξα dno, ilum eff (9, mibi. . Verba hec. funz.. δὲ 16000 vel Pauli. borta- fu , wl geculiqti, )לק $.:affaty ad feriben- dum impuljus 164/77 יק דפ inenoretu kam digoam «9 «d. aufloritotem. fcripta ansam am
; idoneam
Delaratio de N. T. Wetíteniano. 71
ixem — filemiio meutiquam tramfüffet. Hic déris verbis Luce Θεοπνενσίαν abjudicat, ₪ quidem ejusmodi permotus ratione , quae 6 4105 fcriptores Sacros hac ἐξοχῇ 62 di- 6וגום] excludit. Quid de Dumonibe; & Demoniacis tradat, eadem prorfus cum iis, ue ab 60 olim tradita 42. p. 201. f. re- erntur, conílat ex diffufa Differtatione, que 48272. IV. in fin. adjecta eft, item exiis, quze fupra ex Tom. Il. adlata funt ; quibus addi complura poflent. Unum nota- mus ex notis ad Job. X: 20. . Ubi verba impia Judeorum quorundam de Chri(to di- centum ; JDuemenem babet, 69 furit, fic lwerpretatur ; מ100 swielligimus , quid [ibi veli. Wa vero, qua alii faniores refpon- dile vf. 231. memorantur : 104 verba non fust | Duemoniaci. | Poteffne. Demon «cecorum «xus aperire ? tacitus omittit, ne fateri cogeretur , priorum interpretationem im- probam & ineptam effe. E(t autem, ut ὅς hoc adnotemus, hoc folium 90g. quo magna pars,cap. X.. Job. continetur, incertum qua de caufa, abíciffum , &. aliud / 0 füb(litutum. Equidem fufpicionibus , quibus heic mukis nisque locus eíL, non agi- mus, Interim & hoc, quod auulimus & Miud praeterea gravius eft relictum, Nam ad of. 18. 112000 poteflatem ponendi vitam, (8 babeo. poteflatem rur[us accipictidi illam: hec
E 4. additur
- -— o. amt AXE . -- - — שרה -——— 9 == “Ξε. m d]
Ven. Ordinis Theolog. Bafileenfis 2ל additur interpretatio : A vitam accipii accipit a dante, b. e. Deus Pater Filium e 710 Juis excitavit. Sed ut ad fuperiora redes mus , erit inftar omnium adnotatio ad Epi p. 242. Paullus ita loquitur ex principi .2 :11 Pbilofophie Pytbagoree ,| quibus ilh , ad quo feribit | imbuli eraut non autem," nt parte: doirine a Chbriflo fibi revelate £9 "omnibu eredende traderet. Sic. ergo doGtrina Pau] de Principe tenebrarum eft Pytbagoricum. dog ma, non Chriftianum ! confer. poc. ΧΙ ubi ea, que de Dracone magno, ferpente anti quo, Diabolo, Satana dicuntur, Neroni Im. peratori applicantur. De Hiftoria femtatio vis Chrifii Mattb. 1V. objectum 7etffeni: fuit in' fis p. 115. f. quod eam per me. rum ' (omnium 66 P'ifionem interpretari ten- taflet, immo vero tandem eo procefliffet, uttentationem jllam Filii Dei, non 2% fed ipfius malis togitationibus C9 cupiditatibus adfcriberet. Cohorruerunt omnes àd bla- fphemiam, quas Filium Der ad depravatio- nem cujusvis: hominis deprimeret. Quid vero nunc in Cosmentario fuo habet? Pag. lom. 1. difputat primum contra eos, .274 qui tentationem Chrifti, vere per Díabe- ]um contigiffe credunt. "Tum commemorat effe quosdam , qui conjiciamt , totam iflam tentationem in vifiome feu veprefentatione conri- five il/a vifo a Diabolo objelia ir^ )2122
vt
Dedaratio de .א T. Wetfteniano, 75:
fem; cui fententie poftquam ex Zirgilii £xid. confirmationem 2001011160 , non ob- fure adfentitur. Porro addit, eam ab fuerpretibus ,. qui bodie vivunt tanquam bla- phemam refici : fibi tamen blajpbemam | non viéeri, quod Oecolampadius, Calvinus, Buce- "y, éliique 1entationem aut partem. cjus im 9/0086 €9 /ommio contigiffe putarunt, ξ 9 quod mmo nom "veterum fjummopere laudaverit delibe- tationem Herculis a virtute C9 voluptate tentatée Hzc eft adnotatio /Z«effemi.. Nunc judicet pius Leé£tor, quanta fit injuria homini fa- Qa, quantaque fiducia clamitare queat; didaia auditorum [uorum fibi nón effe impu- faxa, cum ipfe ea, & bóc quoque de
fan&ifümi Servatoris Zestatiowe — publice
& in omnium oculis nón confirmet tantum,
fed & defendat. Si qui veterum aut recen- tiorum Interpretum P;feni ecflatice , bono fenfu acceptze, attribuerunt illam Zestafio- ,מא quod an omnino, aut an 6 fadum fit, hujus loci non 6/1 examinare: . nemini tamen in mentem venille credimus, ut dubitaret, quemadmodum /Z'etffenius du- bitat; utrum ἃ Diabolo 94 repre entatio objeGla fuerit , am non? .Quis pius dubitabit, prava omniaa Daemone 616? Aut fi non fint a Demone; funtne a Deo, aut ab ipfo fan- &itlimo Servatore? Dein, quinam funt illi Interpretes hodie viventes , qui id tanquam | | 5 5 bla-
“4 Ven. Ordinis 126010 4
Mafpbemtm rejecerunt ? Sant , א videtur Bafilienfés Tbeolog , qui 406 ediderunt, ex uibus illam, qui folus eít fuperftes, Ven. vey , Proleg. p. 186. claris fnterpretibus ad- humeravit, eum tantam ia finem, ut in- juriam fibi effe in 444; fa&tam ja&taret. Hi certe blafphemam illam eíle fententiam reChiffime pronuntiarunt , nom quatenus fimplicker-hoc in 56401 contigiíle arbitran- tar nonnulli: quod & veteres & recentiores quosdam feciffe , fed innocenti fenfu, nema ignorat; fed quatenus Córifle male cogitatio- ses 9 enpiditans adfcribuntur. | Denique, quam egregie defendit fuam interpretatio- &em, cum Tewationem | Domini. noftri, ₪2- lberatióni Herculis a virtute GO. vvolmptate ten- sati comparat. Siccine Blafphemie culpam tollit, qui Filium Dei in /ivio virtwtis & vitii ftetifle, quam viam ingrederetur deii» 208/70, aut, סט Ciceroms verbis, qua ad- feruntur, utamur, diw muiltamque dabitaffe, dicit? Aut numquid narrationem Evange- liftarum fimilem eíle putat ille Veterum de Hercule figmento ὃ. Plura de his addere vetat horror, quem improbitas. rei, animo toftro impreffit. E - Pretermittimus multa, quz facile inve- pient, qui qu&rere volenr. - Addimus ta- men pauca e gravioribus, quae fuperfunt. ας. p. 169, f. objicitnr ZKetflenio, quod flatum
wu
Dtdaratio de N, Τ᾿ Wetfenianó. 7?
Jen snedium f. Somuum Animarum a, motte, ₪006 ad refurre&ionem corporis fítaiuat. licam numquam magnopere negare potue- lit; tum adnotratione ad 20/02. 1: 29. p.266. T.IL egregie defendit, his verbis adnota- üonem 6026106606: £rge sartem prieoptavit Ῥω, τὸ Jiberaretur ab hujus vite sylofijisa — ΡΝ vero quod crederet mortuos citius pervee ure ad Cbrifium , guam vivos. Teram 4 2 Corint. V : 9. diferte dicit, animas depo- [ito per mortem corpore cermire his verbis: {τα tempera 122010, diflinguit :. primo 4 fumus corpore , +9 in bac terra babitamusg feende wudi 0200020 corpore C9 rwuta efe dormimus , ex/petiantes judicium (9. rejarretiior Wem וזו furgiguus C9. judicio Kfimur, Deia ad pe. XIV; 13. νος. μωκάφροι δὲ vaxeci, 200% ,לש adnotet: Proverbium, «quo 5 tam declaratur , quid mortui femtigmt , quà quid son. fentiahit : id quod deinceps ἘΣ Ho- mero, Virgilio, Ovidio &c. probatur. . Ergo 2002 a johanne Ap. heic pronuüntiantur, qui mibil jemiiunt. Ad. hoc idem caput que adnotantur , 40060: , quam Íícke noverit JMVetfleuins evertere argumenta. Chriftiano- rum de Jfefernitate poenarum Inferni, de qua re 4807. p. 186. fufe agitur. Nimirum tum hoc caput de fatis Komani Imperii, interpretatur 3 dein vf. 11. fumus cruciatus ipforups a/ceudst im fecula Jeculorum, U), mes 41
96 Ven. Ordinis T'heolog. Báfileenfis
babent requiem. die. no&eque , fic «adest Otboniani- rnilites non impune ferent. protervia 69 ferociam fuam. "Tum ex Tacito conm morat oppugnationem Placentie, & | incendiu rimpbitbeatri, Quid eft ludere in fan&is li teris, 11 hoc non eft? - Si animum remit tere, & ridendi materiam lectoribus dar voluit, cur non Zfrtemidori fomnia , aut aliur ejus generis auCtorem fibi interpretandun delegit? Sic Mattb, 1I: 19. de igne ἐμ exflingnibili: Cum de everfione. Hierofolymorus fermo fit, τ πὺρ dcQssov, fignificat taie: ignem, qui non prius exflingui potefl, quam orn confumferit , atque deleverit: que adnotatic totidem verbis olim a -Difcipulo except: erat. V. 80 p. 302. Δα reliqua item joca, eodem pertinentia , aut ,והות aut tilia adnotavit, quse nos in fententia de ipfo confirmant. uid סמות ex omnibus iftis eft colligen- dum? lllud primo, quod erit omnibus, qui hec legerunt;[manifeftum: Commentarium itum JZetflenii, & ceteras quoque atmnota- iones , las himirum , ín quibus non fimpli- citer & ex nuda veritate varias Lectiones refert; fed fuum fequitur atque aliis often- idit judicium; effe opus emnibus piis horri- .bile, fcandalofum δὲ práàvum; adeo quidem, "ut vix ullus unquám impiorum majore teme- ritate estque impudentia Verbum Dei ludi- : brio
Dedaratio. de N. T. Wetfteniano. לל
b» habuerit , atque adeo proculcaverit. lis autem illarum, in quibus Liber excu- fseft, Provinciarum Theologis, nec non Poiicis Magiftraüibus, expendendum re- liqdimus , quantum Rei Chriflians inter« fuerit, ut propudiofus hic fotus omni modio fupprimeretur, Deinde vero exiíli- mamus , fatis fuperque a nobis probatum efle, id quod initio diximus: non opus efle, ut actum agamus; fed in 4 publicis jm editis, una cum .Epiffola Apologeticea & Depsifione Calumnuiarum, quatenus hanc caufam 66%46ק1 , nos acquiefcere poffe: untoque magis. 7/0166 impudentiam efle deteltandam , quod in eo. ipfo Libro, in quo fe innocentem , inauditum, india cauffa damnatum clamitat ; fuos illos errores non modo, repetere ; fed .& defendere utcun- que eff;aufus. Neque enim metuendum exiftimamus , ne quis injufte 7Zffenium a Minifterio S. immo a Communione ipfa Ecclefie Reformate exclufum effe cenfeat, qui in capitalibus Dogmatibus, de $. frini- tate, de Perfota Filii Dei , C9 Spiritus $., de fatisfa&ione pro peccatis , de Zleternitate poena- ram inferni , ' de Infallibilitate & Θεοπνενςίω Sacrorum. Scriptoritzmr ,- δὲ aliis, ab illa Eccle-
fia difcedit. Quapropter nihil ad hoc usque tempus invenimus, quod, ut nos noftre fententie jam
28 Ven: Ord. Theol. Bafileentis א
jam elim declaraem poeniteat, aut, ut ea: גאמ irm pare immutemus, efficit. Ee O. M. enixis precibus Ecclefiam noftran commestdamus eumque rogamus, velit ear ab ejusmwodi lupis rapacibus potenter cu ftodire ; Jet f/enium ad; ferias refipifcentiam redoucene.;; nobis autem d ommibus fuis minifri& fidelibus eam animi conftantiam addere, ut ad finem usgue vite pra virili talibns hominibus nos apponamus, & deos λαλοῦντας διαφραμμένα ab ovili Chzifti quam diligentifime arceamus.
AME FN.
CAES ES.
IL TIBERII עפ BAAR,
V. D. M. WITMARSUMI, INTERPRETATIO
ΜῈ Jacobo in fomnio oblati, GEN XXVIII: 12, 13. Φ τος
= חנ Scale, in terrà pofite, 1
₪ ad celum usque fé porrigentis,, i
per quam Angeli adfcendebant על & defcendebant, cujusque in S 4: fummitate ftabat Jehovah ; quod Jacobo, iter in Mefopotamiam facienti, & jam in quodam Cananze loco perno&anti, in fomnio fuit obje&um, etiamíi Patriar- Cham de fpeciali cura & tutela , qua Deus illi, fpeciatim in hoc itinere, 466066 , eum- que
do Tiberii de Baar, Interpretatio
que 6606906 ac- caílodiret, certiorem .red4 didiffe putem, ut vel ex luculento protniffo vf. 1f. haud obfcure colligitur ; attamen - bunc proprium & dire&um illius fuiffe.fco- | pum, non exiílimaverim: o) quia Vifum ex hac hypothefi non nifi coactam & plane incommodam admittit explicationem , ut ex iis, que hic adferuntur ab Interpretibus, facile videre eft. Sic e. gr. fünt, quibus Weala defignat iter facobi, Angeli adfcen- dentes funt illius abeuntis cuftodes, defcen- dentes redeuntis. Qualia memoraffe eft re- futafTe. , (2 ). Nimis auguíta ὅς fublimis eft revelatio, hoc Vifo comprehenfa, quam ut ad perfonam fingularem tantum refpexilTe, nec majus quid in receffu habere, cenferi queat.. (3) Neceffe non erat, ut Patriar- che 'anirhus tali Vifione fymbolica erigere- tur, fauftumque ipfius iter illo modo ei preügnificaretur, cum. fatis fuperque hoc at in fequenti, 3m Deus ad eum habet , ermone. (4) Vifa hujusmodi res futuras, & magni quidem momenti, portendere fo- Jent ; adeoque Deum 66 hic Jacobo novi quid, ipfi ha&enus vel plane non, vel non mifi obícurius cognitum , ob oculos ponere "voluiffe, dubitari fere nequit. |
*
᾿ c Ze
€ . . .,
A
Gen. XXVIIÍ: 12, 13. 81
6 2.
Miffis fuoque loco relictis aliorum cogi- fais, טס a Vifi noftri fcopo & circum- famtüis longius aberrant, hic inprimis in cefum venit commünis & apud omnes ferme recepta opinio, delineatum eo fuiffe
effiam, tanquam Θεάνϑρωπον, unicam ad falueem ceeleftem viam, celumque ac + ram fecum unientem. Nec mirum, in eo confemtire paflim Interpretes , quum ipfe Servator anfam nobis ita cogitandi omnino prebere videatur loco 02. 1: $2. Mihi nudum quoque 6/5 dubium , quin Regnurt
Mefüis teníu fublimiori & magis myftico hic vere intendatur, licet Interpretes חן juxta hanc hypothefin expofitione & ap- plicatione rem paflim acu non tetigerint, (de quo poftea) attamen quo mihus illud hic proxime & direCte fuiffe depictum, mihi perfuadeam , fequentes me potiffinium TNOvent rationes: (1) quia nullum Meffise fe hic offert criterium eharatterifticum, Dihil quod nos de eo directe cogitare jubet. Vulgo quidem putant, Vifum non aliter ΜΠ de eo poffe explicari, fed contrarium me oftenfurum 606 fpero. (2) Nullam video rationem. fatis commodam , quare Meflias hic in fcenam produceretur, 6 in
Bibl. Hagane Cl. Ill. F. 1. Ἑ his
-
$* Tiberii de Βφαγ, [jterpretatio
his circum(tantiis atque hac occafione Jaco bo ob oculos fiftereturs praefertim cum וג luculentis , que ipii mox exhibentur, pro Teiflis ,. nulla ejus-direGte 831 mentio. (3 | 3 contra hec verfantur tantum circa bona «€ privilegia. temporalia, in Jacobum ejus. ₪ femen, fuo. tempore a Deo conferenda ; 4. qualia proinde etiam Vifum hoc deli. .peanda tendere, omipino probabile videri debet. | . Kx mea opinione Jacobo. in βοὸς Vifo «figuratur ingens idud privilegium. glo- File Dej pimentm ὅς. imhabitationis, ac Regei divini in. medio fui lecug habituri, quo aliquando. terra, Canangay,-& Jacobi pofteritas eam, incolens , gaederet, prem aliisque. regionibus & populis longe excelle- rex, . Cujus. «ogitatioris mihi anfam prebuit Vin. fummus, .qui povam ὅς infiggem pluri sis. δ. S. locis paffim in. fcriptis fuis in- fpengere folet 18660 41. enema in Γλὰ 7872. 44. Ginefi p. 150. ubi.locum no(irumiin hanc Toenkeg. breviter tangit. Ec habet omnino hat hyporhefis ,j quo. fe, commendet: Rte. anii ζ I) egregie 0664/0001 ὧς fcepo hujus Mil: conwebit« Psima enjm jam vice fe - Deus Jacoho: yeuelabat ia 104 (ura Cana e. 2 E. | , meas;
Gen. 71+ 12, 13. ; 83
in ea pofita , erat fcala, ipfius ocnlis, ;מה ftatim. verf. 12, קת dieta, eamque Deus tanquam futnram Qofterorum . ,08:26 iu fedem , ab ipfo 1260 iis aMignandam; preterea luculenta fpeéialis, quo illos .pro- fqueretur , favoris fui ei 14005 4 Ὁ. 11, Quibus manu quafi ducimur ad ha. biáionis Dei tanquam. Domini & Regis, in bac $pfa cerra olirn inter Ifraélitas futuras, fymbolum in.hoc Vifo agnofcendum , utpote quod hic aptiffimum invenit locum. Saltem in 60 ad terram Cananseam , populumque : lfra&üis in eg: fefpici, haud difüculter exinde .conjicitur. (2). Emblemata Vifi, iptelle&ta , eo nos fponte ducunt ; 1686 queinadmodum nunc porro in clariori luce collocabo. |
Scala, cnjus, émblema foh 16016 pet; ceptum. [nzerpretes in devia ra3psir, .8 in tetra ftabar , fed ad ccelum usque pertim geba, adeoque clum ὧς terram estremi» tatibus fuis adcingens, longe aptiffimum hie conjgn&tianis utriusque gerit fymbolam, ut facile videtur; nec ila unquam clarius figurar] potpit: conpe&tir enim fesla fecum invicem , que -Jongius rempra 6 84 lut, G A Jose. infapiar ad. lyperiorem,
rl |
ὅς Tlibefü:dé Baar, Interpretatio
δὲ viciffim ,' fáciflimani preber viam, αι ejus proprius eft ufüs, uti notam eft. Ca lum itaque & terra hic fiftuntar conjunct & unita, "Terra-vego hic non intelligend eft univerfa, quar late patet, fed teftriét terra Cananza:'quo nos duücit,' tum quo: Vifum hoc Jacobo ih terra ifta morant oftenfum, &'fcala ibi pofita fuerit , cuju, rei alias nulla dari poteft ratio: tum quo« Deus ftatim v/. 12. de ifta terra fermonen inflituat "ad: Jacobum , ejusque promiltfk: 61:68 illam verfentur': tum' denique quoc Jacopus ploriofam Dei prefentiam refera ὧς reftringat ad locum, im quo Vifum ipf obtigit, qui erat locus Cananee, dum eum jremendum, domum Dei, & portam celi, ap. pellat v/. 17. Jehovah porro, qui in fcala fummitate, celum fedem Dei adtingente, flare reprefentatur, hic clare depingitur tanquam cceli & terre fupremus Dominus, & Rex aluüffimus, independens ac omni- potens, qui omnia fibi fubjecta habet, adeo- que verus 12608. Et qua talis in Canansza confpicuus, cumque terra 108 per inter- mediam fcalam conjunGtüs, five in illa pre- fens, hic fiftitur.- Qua omnia quo tendant, & qua ratione in terra 68303088 atque po- pulo Ifraélitico, terram iftam incolente, imrpleta fuerint, non efb in difficili pofitum. Etenim Terra hac poftea fatta fuit ἢ pecialis P ὍΝ ₪1
XXVIII? 12, 13. - 84 .תא
δὶ fedes & domicilium, peculiari ratione 9 ipfo poffeffa ὧς inhabirata; unde 4 4 vocatur Jof. IX: 3. terra מ 9 Tof. XXII: 19. Deusque toties m, aut in medio populi Ifraélitici, eam Koente , imbabitare dicitur, ut. Exod. XXIX: P 4546. Levit, XXVI: 11, 12.. Pf. 1: 13, 14. Ezecb. XXXVII: 28. Zacb. 11: 11; & alibi fepe. Speciatim fedem fuam ibi אנ in Tabernaculo, & inprimis poftea in Templo, in quibus vifibile etiam prefentisg ἃ majeftatis dua fymbolum pofuit ; quo locg lt» maxime ducunt , vid. & ex. XII: 5. τ. '& ubique in S. S, Dominium fuum longe illuftriori, quam usquam , ratione ibi 2100 Deus; erat enim fupremus populi líradlitici Rex, omnibusque Regii muneris parübus ioter illos fungebarur, ut 6% ftatu Popüli ilius Theocratüco nemini non na- wm εἴ, Multiplici ratione Deus fe variis Bivisitatis, potentie ἧς majeftatis fue fignis prefentem demonftravit in .terra Cánanea, inprimis per frequentes populi fui liberatio- 6 ab hoftibus; de quo.ex Hiftoria itidem omnbus cohítat. "Terra itaque ifta re&te
olim fuiffe cenfetur fedes Veri 1261; quo Püünet, cognitionem, 46 cultum ipfius, גוף talis, ibi tantüm viguiffe, cum totus Glrum mundus idolis paffim adhzreret. Artiffimug, terre ifti ac populo cum 0 ΤΕ 4... com.
"— — MBA R0 043.2
86 "Tiberirt de Baar, Interpretatio commercium interceffit , dum Leges celeftis originis, ab ipfo quippe Deo late, ibidem, pec inter ullas gentes alias, obtinerent conf, Pf. CXLVII: 19: 20.; favoris quoque ac bonitatis fupremi Numinis luculenta indicia ac effecta ibi confpicerentur ;- quo: nomine inter alia Cananza' lotes ranquám la&e % melle fluens, ὅτ᾿ ἃ Dec longe pra aliis re- gioribus benedi&ta , in $. 9. celebratur. Preterea tia & aditüs: ad coelurp feu felici. tátem fempiterbam hic tantuiu; nec alibi, patebat hominibus ; vera eninf.& falutaris Refigionis doctrina, quam Genufes ignora- bant vel negligebant,' im populo: folum Tíra&liticó olim, conferváta: eft^ & viguit, eique ₪ Legem' ἂς 2:0 טק inculcata fuit, "Ut. paücis omnia .comprehendam, [fra&litte erant populus Dei feéderalis, peca- dium ejus, Regnuhr Saterdotale "Exod. XIX i 5, 6. δὲ ipfe Deus illorum; זט fepitfime dicitur; ferra vero, quam 'incolebant, Cá- nanga longe lllüftrifffmum δ] 01}: ac pré fentie Diving fuit. theatrum. Quz ad im- ᾿ 'plementum πιῆ 5 Vifi demonftrandum abag- de fufficere airo 7000 To
ι“ ^) /0
7 3 illutris, quie ἴῃ 316 fummitate flabat, cujusque verg Divinitátis clarà hic iu | 6
Ger. XXVIII: 12 , 11 > 85
f offerant criteria, proprie fuit Filius Dei, qi Angeli Jehova: nomine frequenter ve- ;וז ut ex collatione loci Cap. XXXI: 11,13.
ile Angelus Dei vótatur, clare a Theo- ו lgis noftris contra Divinitatis Jefu Chrifti
^ hoftes aliosque évictum eft. Quam aptiffi-
me autem "Filius Dei , fecunda Divinitatis perfosa , hic in. fcenam, ptodacitur : ipfe enim tanquam . Legatus Patris éjusque quafi üQotiine Oeconomis veteris é&üram: geffit,' 6 או popuh IfraBlitici Legislator, Rex ₪ Librator , ubique 80080] in S; 858. Hine populo ifti jam in defétto datus eft Dux, fupréma autoritaté praeditus; a quo duce- retur & güuberrarentur; cuique omne ob- fequium debebant , ₪000. XXIII: 20, 2r. qui-preivit illis in colurnna nubis δὲ ignis; Legem quoque dedit im: mohie Sinai, 7f. Vil: 38. Du» exercitus Tébote , qui Hérois inftat cam fttióto' gladio', ut militaret pro Ifraéle, Tofu apparuit, 70:07:15, 14 Afngelus ose Jehóvie, qui νυν, vindi- éao t9 porrá'ei populum 0028: dnliqhis, f LXtll: 9. ἀρ μαι, 'Magnlt ille Prin- Gp qui. flat [uper filiis popnli fis, thniquam - Profectus , fimul ἀρ τόσα ac potentiffithus Defeüfor, Dun. "XH t; 6 eum latis ποῖά fint, 6900206 füffecerit. Omniami inftar confuli poteft: ΟἹ, Jitringa 4 1665 2: a 7 ו 2 2.
F 4 6. 6.
5 =. Maso m & n
$8 "Tiberii de Baar, Interpretatio
$ δ. *
. Sed quid fibi volunt, ὧς quorfum tendunt Angeli adfcendentes ὅς defcendentes per fcalam? Prime in genere opinor illis in hoc Vifo locum dari tanquam miniflris Dei , ipfi ut fupremo Domino fuo fubjectis, qui ei femper przfto adíunt ad jufta ejus exe- quenda, fpec. in terra ; qui adícendunt uafi ad eum, ut mandata ipfius accipiant, defcendunt, ut illa executioni. mandent. Quo pertinet, Deum, ubi illuftriori quodam modo fe prefentem fiftit, fepius in S. S. tanquam ingenuü Angelorum cohorte ftipa- tum reprzfentari; e. gr. in legislatione Si- Baitica, Da». Vll: 10. & alibi, Secundo refate ad fcopum & fenfum Vifi emblema- ticum, quem expofui modo , Angeli hic occurrunt. tapquam. peculiari ratione Oeco- nomie Veteri infervientes, quibus fcilicet extraordinarium quoddam murus in Regno | Dei inter populurm. Ifraélitjcum ere&to erat demandatnm,. iti Regno fpeciatim. adítri- &um; de quo.ex Zr. 11: ς. & aliunde fais 600036 Zert/o denique cum Angelo- rum .proprig fedes.fit celum , hic: vero nunc in colum. adícendentes, nunc vero:in ter- ram defcendentes, adeoque ut promüfcue in celo & terra verfantes reprefíententur , . 0
Gen. XXVIII[z 12, 122. 80
ὦ ipfo ar&ctiffimum celi &. terre connus lium evidenter fimul ob oculos ponituz,
7
Et hec quidem de fcopo hujus Vifi líte- rai & directo fufficiant. Pergo itaque ad fenfam ejus fublimiorem , qui ad Meffia pertinet, in clariori luce collocandum. Per- vagata habet bypothefis, ipfam fcalam hic emblema gerere Meffie, & hunc per illam ₪0 depiétam. 560 preterquam quod fym- bolum tale minus videatur aptum & con- tintüm, duo potiffimum obftant, quo- mi- nus hec explicatio ftare queat, (1) Quum ille, qui in fummitate fcalze ftabat, omnino fit Filius Dei, Servator nofter, fponte fe-
quitur, illum , fi p fcalam itidem fit ex- . ,
pidus, hic bis, & ut a fe ipfo diftinctum, fuiffe reprefentatum; quod quam abfürdum fit, nemo non videt, nec operofe refutari meretur. Nec aliquid cum ulla fpecie ex- cipi poteft; nifi vel in interpretatione hujus מו non attendendum effe ad perfonam fu-
et fcala ftantem , fed illam hic tantum itroduci ut fermonem ad Jacobum haben- tem, qu£ itaque ad ipfum Vifum non per- tinet; vel ,' perfonam hanc efle Meffiam, qua Deum ו fed fcalam figurare
. > Ὁ 5
natü- -
N
66 "Tiberii dé Baar, Interpretatio
riaturam ejus humaham. Verum prius fruftra & ffo afferitur: ftatio enim Jehova in fuperiori fcale parte omnino integrans ( ut jta loquar) & eflentialis Vifi pars eft, adeo- que in ejus interpretatione non negligenda ; nula enim alias .dari poteft ratio , quare jlle talem ftationem occupaverit, cum eque p terra, quam in fublimi loco apparens, Cum Jacobo colloqui potuerit, — Pofferius yero, ut alia mittam, jufle harmonie ὧς mute proportioni partium Vifi, ad quam - maxime femper attendendum eft , arctiffima quoque utriusque. naturz in Meffia conjun-
joni, manifefte repugnat ; nec ullum
1
entationis in $. S. occurrit exemplum, qua- | εἶ
talis duplicis ejus nature repre. - ל
i . . . . [15 enam: nefcio in quem fcopum vel
um .
fieret. |. (3J S1 fcala ipfe fic Meffias, in- commode plàne Apgeli bic ffantur per |
&ám adfcendentes ὧς defcendentes; abfonunj
€nim eft cogitare, illos Meffia tanquam -
fcala uti, nec quid illud fibi velit .fenfy ; emblematico,. explieari' poteft. Abborrent ^ quoque ab hoc emblemate omnia, que hic ^ proferunur;.in quibus difcutiendis /ingulis ^
operam non perdam , cum res, fponte. ig ^
oculos incurrat, —— — ^ -
Δ.
b]
וו ———————
' Gen, XXVIII: 3. σὺ
ξ 3.
Plus ingenii, & minus incommodi 4 fpeciem habet alia quedam explicatio , quam me alicubi legiffe memini, quad Jehova in fummitate Yecále econfiftens pro l'ilio Dei,
a tali; feu natura Meffie Dlvina babetur, ficobus vero perfonám ejus, 604 homitis,
erere dicitur, cujus utriusque nature'éóns fnétionem fcala inter dnós intermedia figni» ficaret," Verum eedem fere, quas ttíodo Contra receptam fententiain movi, huie etiam ob(tant difficulrates ; licet concedam , fi duplex natura Meffiz hic diffin&e depitta cerferi deberet, humanam inultó concinüius cum facobo, quam cum fcala , epmparari. Bed preterea iupponitur, ipfum Jacobum ut pártem Vifi effe fpe&tandam ; quod omal. no falfüm (precario affuintum eft. pfe enim "fuit ,' cui Vifam hoc'-6b 060108 eft pofitum , adeoque a Vifo ipfo plane divet: fus; Deus quoque mox ferm&nem ad eunt mftituic cujus argumieütum huie hypodiufi plane obftat. llle itaque hié propriam: füam perfonám retinet, nec alien&àm "gerit ; tuf propter in explicàtione Vii hüjus Symbolica ilius nulla prorfus haberi potett rado. ^^ '.
2 ΡΝ 007? 3 ,
f t
. .-
$. 9.
93 Tiberi de Baar, Ínterpretatig
-
.$. 9.
ἘΣ mea opinione hic fenfu myfílico prae- -
figaratur Regnum 116008 fub N. T. eri-
gendum, in quod Vifüm boc egregie, imo .
longe majore emphafi, quam in Regnum
ue vero in fuperioribus obfervavi, inde -
Qu in terra Cananea fub V. T. quadrat.
acile repeti & huc adplicari, atque latus - deduci poffunt; quare primas tantum lineas - ducam. Meffias , five Angelus foederis 2
qui in fuprema fcale parte ftabat, repre- fentatur hic tanquam per pafliones. jam confummatus & exaltatus, fedem habens
jn colo ad dextram Patris, & Rex ac 120.
minus fuper omnia conílitutus , cui omis jam data eff potefias in celo C9 iu terra, Mattb. XXVIII: 18. nomen fupra omne no- sen, 12001. 11: 9. Epb. 1: 20-22. δὲ fepe alibi, lpfe fceptrum fuum exflerit per to- tam terram, variisque modis glorie ac majeftatis fue ₪203 dat, feque confpicien- dum prabet per univerfum.órbem. Regnum ejus vere eft .celefte ac fpirituale, nature . ac virtutibus Dei conveniens ; unde Aegm goelorum nomine toties venit. ,Sub eo con- junctio coli & terze, per.fcalam depicta, confummata eft, ὧς in vera fua emphafi jam obtinet, dum pax & concordia, per
"ἂς Ψ,
Gen, XXVIII: 12, 1. 93
jeccatum interrupta, inter illa fit reflituta, mundusque Deo reconciliatus, 7.82. 11: 14. iCor. V : 19. Epb. I: 10. Col. 1: 20. Le- ges jam vigeant fpirituales & cceleftes , be- neficia quoque ejusdem indolis , que cum coelefti^beatitate connexa funt , hominibus concedantur, liber preterea ad Deum omni- bus jam fidelibus pateat acceffus, illi quo- que hic in terra cum Chrifto in colis de« gente arétiffime fint uniti, ftatus adeoque Ecclefie IN. T. his in terris a ftatu Eccle- fie triumpbantis in celo non effentia, fed gradu tantum , differat, vid. Hebr. Xll: 22, 23. omnibus denique hominibus via ad colum feu eternam beatitatem jam pa. rata & patefacta fit; colum proinde cum terra in amicitiam: plene redierit. Facile vero liquet , terram , in qua ícala ftabat, fublimiori in quo nunc verfamur, fenfu, non partem tantum aut regionem quandam efle orbis habitabilis, fed univerfam , quam late patet , intelligendam effe. "landem Angeli quoque Meílie, in colum eveéto & exaltato, tanquam Domino ac Deo fuo ἃ capiu unicp fuerunt fubjeCti, Hebr. 1: 6. 1 Petr. 11]: 22. dum antea, in carne ver- fans, ipfe paulo minor factus fuiffet An- 65 , eir. H: 7. qui nunc precipue ei . ejasque Regno inferviunt , fpeciatim ' i terra , cum [int wümifraterii Spiritus , ad
| mini-
M
X« Tiberii de Baar, Interpretatio
mjaifferium 'emiff y eorum. gratia y qui. 2
kem beredum inflar. obtinebust , 1b. «ap. 1; 14,
“ὦ... εἰς . i .- ' > ol S 16. 1
nexnm vero.gnod attinet. inter dupli. ₪ ג
Grm. Vifi hujus febfum fen fcopum, litera- leti; nempe five. directum ,..& fublimiorem -
ass magis myfticum ,.. quem: femper, ubi im & S.obtinet duplex talis fénfus, often dete... demonfirare:.oportét,. licet. illud
fim pegligatur;ülle hic minime obfcurus, -
ed faus evidens & menifeílusie(t, Regnum
eiim Dei legale fub V. T.. multiplici ratione cum. Regno. Mete. fub N. "1. fui. connes xum ,. viamque.ait illud ἤτανε, im eo con: fümrinatum fiit, -ὧς complementum fuum accépi. De qua plura mon dicam , «um abünde expofnermt: alib, . inprimis Cl. E; sesia,.magnos ille Theologie Propheticas ftata? , tnm ahbi: paffim, tuni ; precipue. in Dif. Ml. ad γα Dau.. Em^l, S. 25-27. Düplex itaque ₪06 Regnum. &tbo quafi pe- micike delineari,.& fimul in טוג 0 apte depingi ac reprefentati potuit,
4
| 6- II. : Sepereft ,.ut. de vere fenfu loei Tob. T: 940.
pauca fmogeam.: 4/0/82 dick ibi Chriftus, ה víde-
Gen. XXVIII: 12, 13,; 88 «debitis celum apertum, (9. fagelos Dei ad, fesdentes C9 dejceudentes ad. filium. bostinis, Nulus dubito, quin ad inftantem exaltatio« nem fuam ac illutre Regnum , quod nog loge poít 6326110161 , 101 refpiciat Servae . tor 5 quod nen tantum ex collatione loci Mattb. XXV: 64. fed ἃ ex eo inprimig evidenter elucefcit, quod tunc demum hue jus di£ki veritas plene conftitit, > illo enim tempore colum vere fuifla apertum diei potet, quando Chriftus prodromus nofler illud.introi , ZJebr. Vl: 20. ad dextrams Patris confedit, & fic in Regno fuo insu ratus & qua talis hominibus revelatüs 0 via otro ad. calum omnibus patefalda, & Regnum 6166 in hac terza ezeum 6% Angeli praterea hic manifeíte occurruns ἐξ mini(hri Chrifti tanguam Domini גג ;, 8 longe inferiores , dum. antea ipfe iis inferior fuiflet, Heür. 11: 7. . Nec mpram injicit vox: 20: abbinc, utpote qua cum aliqua. latie tudine eft 63016008 , plane ut, Μία; δ. l..6, Tempus illad, vult Sgrvator. dicere, non longe aberat, via ad illuftrem, illum evege tum jam fternebatur. Alludit omnino ad Vifum Jacobi, qui, dum. appareret ipfi ]6- hova in ccelefti fua fede, ftabat enim iu fummitate fcale , quz ccelum attingebat, eo ipfo coelum vidit apertum. — Ad quod fi rite attendamus , fponte nobis liquebit, Servato-
rem
$6 ΤΙ δά! de Baar, Interpretatio &c.
rem femet ipfum comparare voluiffe cur perfona ifta, quz Jacobo in fuperiori fcalze arte ftans apparebat ; licet difertis verbis. illud non indicet. Unde fimüál clariffime patet , quid fibi velit 56108005, cum loqui- tur de 100000: adf/cendéntibus δ᾽ defcendentibus 4 filium bomimis, in quo valde fe torferunt Interpretes; adícenderent nimirum & de- fcenderent ed Filium bominis, tanquam in fummitate fcalz ftantem, ut miniftri ipfius, mandata ejus accipientes, eaque executioni dantes. Nec tantum adícendere, fed &, od prima fpecie durius videri poffet, de- Jrendere ad filium bominis re&e dicuntur, qua- tenus ita defcendunt, ut coritinuo tamen uafi ad ipfüm redeant, nova mandata au- ditari, quum ipfi foli femper prefto adfint, eorumque precipuum officium Regno ejus adítriéttum fit. "Verba hoc fenfu, quem nunc pluribus adíltruere inftituti mei. vetat yatio, intellecta tantum 3061, ut fententiz «& interpretation] mee obflarent, ut contra ingens illi robur addant, quemadmodum nemo non videt. |
₪ e m " Φ
TEE | 11
III JO. CHRISTOPH. HARENBERGII,
Cogitata de Ninive urbe, ad quam jonas propheta Ebreus a Deo amandatus fuit.
SUMMA TRACTATIONIS. -
δ. 1. Exponitur de urbe Nineve ad Tigrim. δ. 2. De Nino ad Euphratem. 5.4. De Nineve ad montem Hermon. | S. 4. “44 hanc tertiam INineven 'Yonas α Deo videtur fui[fe ablegatus.
δι 5, 6, 7. Refpondetur ad argumenta , qua huic fententia videntur opponi poe.
TRACTATIO. 6
uNVEH, נינוה , antiquiffima urbs - ivit in annales Ge». X : r1. Con-
ditorem ejus alii exiítimant
feifle Nimródum, alii Afchu-
ZA rem, prouti interpretes locum
= lum arbitcrantur'extricandum. — Richardus
|. Gib. Hegane CI. II. F.l. 060 «yn
₪ v9
08 Joa. Chriftophori כ 11קז113:6000
in Originibus antiquifFmarzm כ א .שת א טס gentium 1.17. p. 158. pro Nimrodo pugnat ; JomanNzs JAcKso in djrenetogifcen 2((tertbdmern bet “θεῖς διτώ הו ber dftefien Sonigreíioe vom fünff Sjaórtaufenbe/ quem lIibrum ex Anglico in Germanicum convertit Cel. cHRISTIANUS ERNESTUS DE WINDHEIM, ac 1101106726 17 56, edidit, favet Affchuri p. 172. Argu- ,4 menta Duumvirorum funt utrimque tam fpeciofa, ut difficile exfiftat judicatu, utri alma fit tribuenda. srTRABO (4) aliique inum pro conditore habent. διηγαύο fic. Joco poiteriori: JNisum Ninus im 2fiuria condidit y ejus uxor Babylonem. dtque δὲ fiam occupaverunt, e — Pofleris fuis. imperium reliquerunt. usque ad Sardanapalum 5 /frba- eem (aa), quod poflea in Medos translatam eff. Sed Ninus urbs poff. Syrorum. everfionem exteriplo deleta fuit. — Ea multo major erat - Babylone, in 4turie campo fita. Situm urbis ad Tigrim praterfluentem indicarunt nxRo- porus I, 195. II, 150, PTOLEM/ZUS, alii. PLINIUS, eam. Jpeztancem ad Solis oceafum impofitam fuifle Tigri, memorie prodidit Vl, 13. AMMIANUS MARCELLINUS Domen ANi- "neve
(a) L. II, p. 139. L. XVI, .ק 1071. Amfteloda- mi 1707, fol. STEPHANUS BYZANTINUS de Ur- bibus (9 Populis p. 5G3. edit. 17 Berkelii, 1694. fol.
(ae) ATEENAUS L. XII, p. 539,
Cogit. de urbe Ninive adProph. Jona. 99
e»t ei impartivit ac ingentem Adiabens ci- vitatem adpellavit, XVIII, 16. eruinis fcili- cet emergentem ac a Perfis inftauratam. ) * ( ה Ninus fuerit Affchur , an Nimrod, am- bigunt au&tores. Cumbetlando placuit fenten- tiam amplecti pofteriorem, p. 16r. Quis & guam prifcus ile fuerit Ninus, queri po- tet. Ac ipfe ac Semiramis tot tantisque improbabilitatis generibus ex Cfefíe Cnidii fabulis laborant,ut vix paucula videantur effe vera. Adfe&tator Ctefie iftius 1020805 sI- cuLUs quam vellem hanc Ninum ad Euphra- tem haud pofuiffet! Siquid conjectando adfe- quor , nomen Nineves puer conditor urbi indidit, amorem erga filium fuum teftatu- rus. Nam nomen sia filium denotat , fa. miliz augmentum. Ges. XXI: 193. Hiob. XVIII : 19. 7ef. XIV: 22. Nomen maveh, nomini א;א adje&um , fignificatum prodit domicilii , lócive, in quo quis manere poteít eum fuis vel hominibus vel cum animalium grege. Jonz stas incidit in primos regnan- us Jerobeam alterius annos. 2 Rer. XIV: 25. Stetit tunc utique Ninos ad Tigrim adhuc floruitque ultra centum ὅς quinqua- ginta annos.
6 2.
(*) .א אג סן MAnsHAMTI Canon cbronicus ad Stc. XVIII. p. 600. Lipf. 1676. 4. 0/0 | G2. |
joo oa. Chriftophori Hatenbergii כ | 6) s.
Alia urbs 05אזא ad Euphratem fuit fita, difcriminis caufa nomen 26285 5 Nini, τῆς ἀρχάιας Νίνν. Nota funt , illa suID in verbo Damis: Δαμ'ς dere cox. ₪00- QQ-, τὴν ἀρχαίαν ὀικῶν Νινον. Damis vir fapientie non expers, veterem babitans Ninum. DIODORUS sICULUs, Ctefise premens vefti- gia, Ninon ad Euphratem (^) collocavit. Strabonis locus, quem fupra indicavi, for- taffis id ipfum indicat. AMMIANUS MARCELLI- בטא utramque Ninon habet. De illa (c) hec prodidit: I» 44iabena Ninus eff civitas. De hac fic fcripfit. (4): Comagena, nunc - Eupbratenfis , clementer ad[urgit ,— Hierapoli, veteri. .Nino. 89 Samofata. civitatibus amplis illuffris. SAMUEL BOCHARTUS (4) & JOANNES xMARSHAMUs (f) hanc Euphrati adjacentem Ninon ftabilitum iverunt, quorum argu- menta contrarium tenens CHRISTOPHORUS .CBLLARIUS hec perpendit nec debite (5) | refellit.
(Ὁ) Bib. Hift. XVI. (c) XXIII. d) XIV , 26. e) 1n Pbaleg. c. 20. p. 249. edit. 1682. f) In Canone cbronico p. 598. t (g) Geograpbia antique. 111, 18. p. 429. Lit. 1706. 4.
Cogit.de urbeNinive adProph.Jonz. 101
felit. Attentione id haud eft indignum, qiod non folum Cyaxares II. cum Nabu- chodonofore Ninon evertiffe dicitur (5), fd etiam Arbaces, adjuvante Belefo Baby- lonio, a 0760 adfectatoribus exiftima- tr (;) expugnaffe Ninon, Euphrati adja- centem , eamque evertiffe, Si hec fpeCtare judices ad Ninon veterem, & illa ad Ninon ligri impofitam, nodum, opinor, extri- calti moleftum, | | 6 +
Progredimur porro ad Nineven, olim dictam Νενη9 ,וא Neve. Itinerarium An- tonini eam bis exhibet hunc in modum (£4 ;: מ[ itinere ab. Eumari Neapolim m. p. 217, fie. Geroda M. Ρ. 49
Thelfce 16 Damaíco 24 Ere . $0 Neue 30 Capitoliada 36 Gadara 16 Scythopoli — 16 In medio 10 Neapoli 1
4 Se- (b) Tob. XIV: t2, f. uznopoTus 1, 6. i) פטתספסופ SICULUS lI , 3. | 8 To. M. fntiquitatum. Ecclefiaflicarum | 6 lis α Scbelfiraie p. 583. 587. f. Remae 1693.
fol, G 3
Joa. Chriftophori Harenbergii, פסז
A Seriane Seythopolin M. P. 218 ; זט legiturin Mfto Chriftinz, S2S1a2miuniada M. P, 32 Item a Damaíco Hemefía
Hemifa 18 M. P. CLI1I. Sic. Laudicia 1$ Abila M. P. 5$. Lyto 132 23 Heliopoli M. P, 33 Conux $3 Abila M. P. 38 Laudicia 38 Ere M. P. 32 Hemcía millia
Neue M.?. 3o plus minus 318,
Capitoliada 36 $cythopoli M. P, τό
Secutus fui nümeros & fcripturam σης fcripti, quod in Chriftine Regine erat qdon- dam bibliotheca , a Scbelfiratio expreilum. EMANUEL ἃ SCHELSTRATE :ן6016 Fherofolymitani Notitiam ac fedis quartz, in Betyra, Beryra , Arabie recenfuit. epifco- patus XXV. (7) hunc in modum ; Zfndra/fox, γα. Metblenam (Medavon) *, (Jeraffon), Neviy JPbhilodelpbias , Yerapolis, Efuos, | Neapolis ,. Pbilippopiopolis , — Fenu- tbos ,| Dionyfías ,. Conflantia (| Drycbonicha, Canocba, Batbanis. - Confer 1851. אטע TYRIUM de Bello 04070 X1V , 12. p.234. f. 4068 1549, fol. Nevi prave heie fcri- pium Avi», quod e codice Vaticano me- lius edidit EMANUEL a SCHELSTRATE per JVeoi inter Jeraffon, qua eft Gerafa, ὅς Philodel, "phias, id eft, Rabbath Ammon. In Aori- 112 Dignitatum Imperii Romani (m) 28. 21,
2. 20. )]( T. IL. p. 743. f. (m) Parif. 1651, 4. Brevior eft, quam Emanuel 6 Scbeifirate publicavit Te. 11. «πε. Eccief.
Cgit.deurbeNinive adProph. Jonz. 103
219. leguntur. hzc: 24d prima Dama[cena sie "Jovis. “4 nona Diocletiana P'eriarace. Codex Urfími habuit Invarca. fd prima οποίων; Cume. | Cunia Ptolemei fecun- dum Pancirolum. 444 prima lamamnorum Nge. liec eft Nea Herodoti; ac. Plinii ex fententia PANCIROLLI. SpeGant hec ad Phoenicen Libanefiam, Antilibano circum- vicinam. Unde mihi füfpicio nafcitur, ur- bem Neve defignari per Neja. In ד πρωτοκωϑέδρλας ὡγιωτώνων πατρμαρχῶν. quam edidit SCHELSTRATE (5) ex codice Vatica- no, notantur inter loca Provincie Arabie 4drafum, Dia, Medavon, Geraíla, Neve; Philadelphia ἄς. Urbs Neve, Naveh, dicta etiam Nineve, inter Aere, feu Ere, feu Cherus, (o) & Capitoliadem verfus Scythopolin fita, videtur state vatis Jefaize fuiffe perquam nota. Ipfe enim meminit urbis manite feor(im intra folitudinem fite, Naveb, domicilium quippe repudiatum & defertum in loco culturam refpuente, ubi juvencus pafcat & ubi cubet, & ramos ejus loci abfumat, XXVII, 1o. Intole hujus urbis eque referuntur in adverfariis: Judzo- rum ac Aegypti. Quis porro ignorat | | Nav-
37 9) In Diatypofi. 120011 Sapientis p. 218. in RE » LANDI Palae/lina. a d -
1604 Joa. Chriftophori Harenbergii,
Navdeos feu Nabideos? Quis; ignorat, olim litteram ὅ pronuntiatam fuiffe, ut noftrum « ?
Nolim tamen Nabdeos )65 858
ro incolis Neve habere. Nam EuszeBivus 10 Onomaflico habet urbem "Tudeovum Nineven circa angulum. rabie. BIERONYMUS de Locis Hebraicis hec repetit, addens: quam nu» correpte Neneven vocant. Indicat idem ac corrupte. Circumvicinam regionem non vi- dentur tenuiffe. Nabdai feu Nabadei, qui per erratum librarii vocantut Zaa4aio. '3 Macc. Xll: 31. Jonathan eis victis direp- tisque Damafcum revertit, antea citra Eleutherum in terram Emath progreffus. Eupolemus apud — Eufebiuts חן Preparatione Evangelica | memorie prodidit , Regem Davidem cum Edomazis, Moabitis, Ammo- nitis, ltureis, Nabatzeis & Nabdeis bella geílifle. Agrmi, bacbagreim, fedes habue-
runt verfus climata Gileaditidis orientalia, -
ac etate Regis Sauli per Belam , tribus Ruben principem, fub tentoriis viventes, devi&i ^ funt, fiquidem ipfe a fluvio Phrath (Oronte) ab urbe Aroér, fede fua, ditionem fuorum protulit 4 finibus iftius fluminis .ad Baal Meon. s Cbrow. V: 8, 9, το. 8 Rubenite, Gadite ἃ Menafüite, ex dimi- dia hi parte, bella gefferunt cum Agrais ilis, & cum Fitur, Naphifch & Nodabh
ΠΣ | trie
Cogit.de urbeNiniveadProph.Jofiz. tos
tribubus felici eventu. V, 19-9292. Agreosg prunt PTOLEM/AE&CS (f) DIONYSIUS Perieg. v. 956. Gc STEPHANUS BYZANTINUS (4), nec son ipfe א 40 (7) & hieropfaltes LXX X11I, 7. Eft, qui hos in regionem circa Neven ponit. At AEgrei habitarunt, vel potius ten- toriis incertis errarunt, ad Orientem Am- monitidis ὧς Gileaditarum , ideoque nimis ab urbe Neve verfus Orientem disjun&ti vagique degerunt. Hebrai potius ftatuerunt, urbem Neve fuiffe urbi Chalamifch vicinam (5) aca Judaeis habitatam (7). Hec vero alibi nominatur Cheleam ὃς Chelam 2 Sam. X; 10. ubi Aramzi, cum Davide confligentes, 6: hune ab incurfu in Ammonitidem prohi- bitur, viti funt ὅς veCGigales redditi, Damafco qui iter faciebat Gadara, millia pafluum 119 peragrabat. A Neve iter fe. gebat Gadara per 66 millia paffuum , feu 15 milliaria Germanica. Situs igitur urbis Neve in ultimo ad boream ortivum Bata» 6 angulo eft conftituendus,
| . 4, ))( V, 19. 9 | )4( 7. ( ) L. XVI. p. 1112. (s) Ecba rgbbati fol. 72. col. 4. = (e) Ibi & in Midrofcb Cobeletb fol. 88. col. s.
Midrafcb Rub fol. 2. col. 3. |
5
τού 704. Chriftophori Harenbergii;
6 4
. Ad hanc Nineven Deus amandavit Tonam : prophetam, ut opinor. Expromam argu-- menta, quibus ad [ic fentiendum adductus = fui. En primum / Deus nationem Hebreeam : doctrina faluberrima & .prophetis eam in- - culcantibus ita inftruxit, ut hoc beneficiüm - huic nationi fuerit precipuum & privum. - Pf. CXLVII: 19, 20. Dest. XXIX: 99. . 1V:7,8. Natoni huic memoriam tanti beneficii inculcavit ita: 11101 ad vos cun&tos meos miniítros Prophetas (v). En fecundus / Nationes exter: Diis fuis feoríim delectis fic erant dediti atque adftri&i, ut Prophe- te eorum nonnifi horum juffu & nomine venditarent vaticinia fua. Affyrii, qui Nie neven ad "Tigrim habitabant, colebant tempore Sennacheribi Deum füum com- Tmentitium Nifroch. 2 Reg. XIX: 37. ,: XXXVII: 38. XXXVI: 7, 18, 19, 20. Sidoniis prophete erant non Jehova, fed Baalis & Aftartes. 1 Reg. XVI: 51, 32, 33. XVIII: 19* 29—40. Damafcenorum Re- ges altare habebant diverfiffinum ab ara Ebrzeornm aliosque Deos. 2 Reg. 71: 10. En tertius! Exemplum aliad haud exftat Jmiffionis Prophetarum, ad nationes extra-. | 4 (u) 2/6. XVII: 13. Ter. XXV:4, 5.
|
|
Cogit.de ürbeNinwe adProph, Tonle. roy
225 directe, Apoftoli Jefu nequidem ad eos populos ijnitjo miniílerii fui fefe conver- terunt do&trina divina imbuendas, nifi poft quam Judei ipfos audire eisque morigerari Iecufarent. 14/72. 20111: 94. 48. XI; 3218. XIII: 46, 47 En quartum/ Deus oracula fua, quorum in partem veniunt va- ticinia Prophetarum Jehove, credidit ac demandavit Judeis tamquam przcipuum & fingulare beneficium quoddam. Aem. 11]: 9. IX: 4. nec non promiflionem 66 64 & ad ipfos delegandis prophetis eis impar- tivi. Deut. XVIII: 15. Ubinam vero le- giuur Dei promiffum de prophetis Judeorum ad urbes Regum exterorum primariag mit- tendis? En quintum / Oppidani feu incole urbis Nineve juffa Dei ac Jona divini Pro- phetz exceperunt honorifice ὃς obfequio convenienter , quod [62008 , Deo vero, erat exhibendum. Rex ipfe, cujus in di- tione urbs erat, oracula Dei reverenter & amanter fufcepit, 66 ruinam urbi fuz pras- nuntiatam publica male actorum poenitentia occupavit. An Rex extrameus, commen- titiorum Deorum cultui cum urbe fua addi- Gus, Deo Hebraeorum eum habuiffet hono- rem? Num ifte prophete Hebreorum ora- cula Deique horum juffa סט animo tulis- fet? ^ An Deus verus invocantibus idola
poeni gratiam feciffet? Quis ignorat peftem
amoriq
--- -*.. . ה - ודד "illins -p ," nen "ד
^
7 ידא 2.4"
1ο8 joa. Chriftophori 1
amoris inpati illam, qua unusquisque reli. gionem inter fuos dominam colit fjbique fecundam effe putat? = |
6: 5.
v. Non eo 1886185, non una fufflamina fen- tenti& mese opponi polífe. Obverfatur animis e continenti horum fcrupulorum moleítia una & altera. En primam/ 58 igitur liec Nineve fuit veri Dei non oblita, atque intra Paleftinam Hebraeorum . fita. Nec eft, quod reluCter. En fecundam / In Batanea & ad Antilibanum initio regnantis jerobeami. alterius, qua Jonas vaticinia edidit, 2 Reg. XIV:25, non videntur vi-
.. 20186 Reges minores. Refpondere liceat, 'dubitationem illam felido talo haud inniti. En tertiam! Jonas, fi Nineve, ad quam ipfe delegatus fuit, Hebreorum facra non abhorruit, fruftra refugiffet iter, eo infti- tuendum. .Nervum bujus argumenti videre mihi non licet, exiftimanti, Jonam potiori - ratione evitaturum fuiffe iter, quod ferebat Ninum Euphrati adjectam vel impofitam
illam Tigri Ninon. En quartam/ AnteJone etatem Nineves tertie nulla fic mentio. Idem judicium in mentionem de aliis urbi- bus congruit eamque feram, ac haud raro femel dumtaxat inje&£tam. Scriptoribus facris : "^ . pon
. | | M 0 ' . “-.-. Ὁ $65» — -- = א ) ἸΡ ₪266 007 0 0 0 0 000
Cogit.de urbeNiniveadProph. Jons. 109
libuit opus geographicum concinnare, מש fortaffis inveniet aliquis locum pofthec , in quo Naveb id ipfum nomen noitre urbis e. Jofua non expofuic fufe tra&tationem de urbibus Rubenitarum, Gaditarum , ac wansjordanicz "Menaffitidis, eo quod he erant extra regionem divinitus promiffam fie & jam a Mofe illis fuerant divifi& ac adügnate. De Menaffitide prorfus pauca ipfe cum lectoribus communicavit. XIII: Conf. Num. XXXII: 39—42. .31 ,30 ,39 Nobhah Me: .15 ,14 ,13 ,10 :11 ואת naffides nonne urbem 0/2 occupavit, cir- cumvicinis cum villis, ac eam ex nomine fuo adpellavit Nobbab? Num. XXXII: 42. Nomen quidem prifcum pofthec non peni- tus intercidit. At incole Hebrei fine ullo. dubio propagarunt nomen Nobhah. Kanathee fitus ex tabula Peutingeriaua elucet. Inter- vallum inde erga 20 in ea eft 30 mill. paff. hinc Hatita 40, hinc Tbantia 9, hinc Boffra 24 , hinc 4draba , 16, hinc Capitoliada hinc porro Gadara 16. Ex eadem & ,16 tabula intelligitur, Cbasatbam abfuiffe ab [etos 97. mill. paff & hanc Damafíco 25. Utor tabule, quam MARCUS VELSERUS 1598. Áutverpiz in Jucem emifit, editione. Coa- lefeit ex indicio adlato diítantia urbis Ca-
natha ab urbe Damaíco ad ὅς millia pas- =
fuum, que fant equalia miliaribus Germa-
1110 jo. Chriftophori Harenbergii,
ricis 12 & fere dimidio. 205 פט זמ in Osoma[Eico tradidit, Kanatha effe /frabie vicus in T*a- cbonitide juxta 20074. srEPHANUS Kapatha vocat, «urbem juxta Boffram in Mrabia. Vix videtar dubitandum, 17028422 & Naveb, Ninive, quin fint locus idem, urbs eadem. Antonini ltinerarium Damafcum inter % Neve pofuit 60 m. paíf. diftantiam , quee jn» Kanatham prorfus congruit. Nonnulle enim urbes duobus tribusve nominibus erant impartite, compofite quippe ex partibus, quarum fingula fingularum urbium fpeciem: preferebant. [6005 & Jerufchalaim erant urbes dus conjunéte, queis tertiam David urbem a fe nominatam adjunxit. Indeena- te funt denominationes Tricomie, Tetra- comie, Pentacomie, Hexacomise in JVozi- jíis ecclefiallicis , in. quibus utique Canotbas ὧς Neue folent diftingui, quemadmodum .Sichem 66 Hebton feptemtrionalis, admo- dum vicine, Jebus & Terufchalaim diftin- guebantur. De reliquo Boftra inter & Cnath . feu Chanatham erant 12 tilliaria Germanica ad minimum, fi tabulam fequimut Pewfin- gerianam. | Difcrimen, quod videtur urbibus aveh, Neue & Nobhahh intercedere, re ipfa exile vel potius nuHum eft. Remoratur nos porro obje&tionis qwimfe nervus, cui multum fpeciofe gravitatis videtur ineffe.
ὮΝ $6
Cogit.de urbeNiniveadProph. Jona. 1 11 + 6
Tragulam commentationi mes injicere poffunt, qui fecus fentiunt, argumentum veluti fagittam inde depromentes , quod Nineve Jone dicitur urbs tante magpitudi- nis fuifle, ut vix intra tridui tempus ab uno termino ad alterum tranfiri potuerit. Jos. 11: 4. Amplitudinem ejusmodi viden- tur STRABO , (*) DioDonRUs Siculus 11, 30 aliique fcriptores tribuiffle Nino feu Nineve urbi, intra Adiabenen ad Tigrim fite. At Diodorus urbis ambitum definivit 480 ἢ4- dis. Unde intelligitur , eam, fiquidem oblongam, fimilem quadrate, figuram ha- buit, Don fuille tante magnitudinis, ut vanfitus ejus triduum poftulaverit. Singu- lis enim ita lateribus 6090315 fuerunt 190 fadia feu tria milliaria Germanica, que certe uno. propemodum die queunt com-
| meari.
(τ) Lib. XVI. p. τοῦι, Babylonis erat forma quadrata. פטדספסגאע 1, 185. Erat Nini figura oblonga. Latus utrimque longius ad 150 ftadia excurrit; reliqua duo minora ob- tinent go. Ambitus igitur vetus ftadiis 430 conítat. Sic Dioderu;: Latus longius squale fuit tribus milliaribus Germanicis & tribus quartis; latus brevius duobus ejusmodi mil laribus ac uni quadranti. —— E
312 joa. Chriftephori 1
meari Pendent heic omnia a vocabul. מהלך , quod non tranfitum urbis feu diame tri fpatium , fed obamóbulationem indicat "Zacb. 111: 7. Ezecb. XLII: 4.. Neb. II? 6 ]lvit ac proceffit Jonas per Nineven. אחד.: CY מהלך àmbulatione unius dies fu 'fcepta atque exitium urbi imminens procla- 'mavit, nifi hec ageret poenitentiam male actorum. Jon. 111: 4. In nuntium vel prze- 'conem hujusmodi non cadit fpecies pro- -fe&ionis feu itineris initi. Ambulationem fuam repetit Jomss per alias urbis partes , atque eam triduo ad finem perduxit. Quam primum Jonas unius diei obambulationem, preconio jun&tam , in una illarum urbis partium perfecerat , incole fefe ad peeni- 'tentiam male actorum compofuerunt , eo quod fidem Deo illi habebant, qui [onam *ad hanc denuntiationem miferat publican- 'dam.: Deum igitur Hebreorum incole cre-- :diderunt effe Numen verum & verax, fo- 'Jumque veneratione fumma dignum, licec nullis perfuafionibus, nullis miraculis, ad ;hanc doctrinam fuiffent permoti... טא hierophantarum commentitiorum, nullus fictitii Dei propheta fe commovit, ad fidem ronuntiatis מס[ detrahendam proclivis.- emo obítabat vocibus Jone, nemo men- tionem ac majeftatem Dei Nifroch ei op- "ponebat.. Quid hoc erat rei? An hzc in | | Ninon, |
Cogit. de urbe NiniveadProph. Jonz 113
| Noon , Tigri vel Euphrati adjacentem engruunt? Nonne eo ipfo fignificatur, ες INineves, ad quam Jonas amandatus fuerat, incolas fuiffe vero Hebraeorum Deo addictos ? Verba, quae ad amplitudinem Nineves defignandam folent trahi, פס ignorationem vel negle&tum nominis maba- lacb , ad חס[ ambulationem; " calamitatis inftantis nuntiam, funt referenda. Leguntur ea Jon. 111: 3, 4, 5. «X fic funt interpre- tanda, ,, Zune vero (ὁ operi demandato acciu- » xit Jonas €2 progreff/4s eff nere fuüfcepto » 44 Nineven. canveuienter 14/70 Sebove ) ₪ » ANineuc erat urbs magna, Deo propitio ia- » duleente,) ambulatione tridui Qgtengs, ut .» Officio fuo perfungeretur. “ἔφαν Jonas » ex/pettlando fe continuit, dum in urbem ve. » Dit, embulatione diei unius fungens, atque » exclamavit, dicens: Addbuc reflant. quadra- » £inta dies, qu'bus elapfis Nineve evertetur; » quum incole Nincves Deo, exitium minan- » d, fidem Baberent atque. publice indicerent » Jtjunium , induerenlque veffes. lugubres tum » primores, tum infime [ortis boxes. — Per- » venit (fequentibus duobus diebus) «er- » bum illud Dei ad Regem Nineves, — Tune » ipfe etiam, folio tantisper [uo relilà, amovit » 4 ftje pallium fuum amplum ) אא ( €9 con- | » Cif
(xx) Gen. XXV:25. Sif VH ia, 24. 2 Reg. 1:13. Bibl. Hagane Cl. 11.8.1... .H ..:. 1 Reg.
114 joa. Chriftophori Harenbergii,
s, texit fefe vefte pulla, feu cilicio, atque frloeri ,. cinerum infedir." Rex proinde vaticinium Dei vert reputavit pro vefo, nec de afienis Diis cogitavit. Fuit utique hec Nineve arbs magna , Ὦ refpicias ad zetatem Tonee & ad ftegionem illam, intfa quam fuit «urbs || fita. Erat enim 601118 & jumentis -6ז = ferta. 705. 11]: 7. IV: 1r. Ea tanc con- fuetudo- obtinebat in Oriente. [ta etiam Nineve Adiabenica compleCtebatur jumen- torum domicilia, hortos, agros & alia loca ab incolis vacua (y). Eumdem morem fe- quebatur Babylon, in qua incole preterea nom habebant domos contiguas, fed inter- eapedine quadam difcretas, ut aura liberius urbem perflaret & incendia latiora averte- rentur , tefte cunTIO V, 1. $. 27.
& 7
Non eft quod moneas, regnis minoribus. caruiffe regiuneulas Antilibano vicihas. [πὸ eo enim terre traCtu Arama generis haud unius varia tenuerunt minora regna, eorum»
que
I Reg. XIX : 13, 19. Urbs videte pedo- ταις fuiffe immerfa. Vitium id Jonas cre- didit effe exitio dignum, ὅς exhorruiffe vi- detur id crimen. (y) p10Donus Siculus IL, 3." CHRISTOFHORUS €EÉ-- . LARIUS:.Ín Geographia. antiqua ad. Ninum.
Cogit-de ürbeNiriiveadPropli. Jonz. 115.
Reges,. a Davide vel victi vel in fideni cpu, religionem amplexi fünt Hebrzo- mm. Hos inter Rex Gefchureorum, focer Abfalomi, merhoratur. 2 jam 11]: 5. XIV: 17. Gefchur fita erat juxta Aram. 2 $a. XV: 8.. Gefchur & Aram adpellantur ville hin, füte in Menaffitide "l'ransjordanica LCbran. 11:.23. 11386085 vicina erat urbi Geíchur , Deus. 11: 14. 70,5 XII: s. XIII: 13, a€ vocabatur etiam : rem | Maacbatb t Chron. XIX : 6. "Aram igitur videtur fuiffe Áram.maachath; . 122010 in Aram vicit exercitus gentium dlivetfárum. 2 ew. VIII: $ Hos oppofuerat Davidi Hadad Efer Rex | 2000. qux dirionemi .eXercebat in urbes Betach &.Btotai. z Sam. 7111: 8. Adpel- hntür hay Tibheath,, Btotai ὧς 6 .מ0 1 Cbron. XIX :.8. Dubitandütn. haud eft, urbes 8 "ihi ab exteris $ocari Bedagenen, Jabru- dmm ἃ Connam.. Hec ultima, Laodiceam Gbiofam. àb Libanum inter, & Heliopolin feu Ckamath fita ,.ab. utraque diftabat XXXII m. paff. .ut eit in ITINERARIO ANTONINÍ. Brotai. eft Jabruda ; Jambruda Pfo/ene; , Y4- buda. in. ANoritia. (z)- Epifcopatus -Dagafze- "! culi illa: arbs: füberat.. Betach.a. yosePHO vocatur δδαρέσα,, 2402 NIL, s. 3 Alias . ἘΣ o disi (s) Τό. 11. .את A SCHELTTRATER «dütig. Ecclef. 139% €. 00s o. . H3 |
116. > Joa: Chriftophori Harénbergii,
dixi de hifce urbibus fufe. Rex alius fedem - habebat in urbe Chamath feu Heliopoli, ac - fe Davidi fubmittebat. 2 $2». VIII: 9, το. 604 vocatur Chamath-Zoba z Chron. XVIlI: 3, 4. ἃ ea quidem, ad quam fuit "Fadmor urbs per Salomonem exfítructa.. Unde collegi, urbem Zobah, Tauba, fuite in regione Chamath feu Coele Syria , ab. oppido ejus olim primario Chamath dié&ta.. In terra Chamath feu Emathiti, que& pert | nebat ultra flumen Eleutherum ad feptem- triones, t. Macc. ΧΙ: 25-30, erat urbs. Riblath: jer.LIl: 9,26, 27, quam fuiffe. oftea Raphaneam dictam, vix dubitandum. videtur. Jpfía Damafcus cum adjaeente ter- ritorio, Aram-Dammefek dicto, gaudebat tenc Rege vel Duce fua, a partibus Hada- deferis (ante, quem David devicit im -<זק Jio juxta Aram. 1 Chron. XVIII: 5.. Ex eo tempore David in illud territorium videtur vrefidia fua pofuiffe, 2 Sam. VIII: s, 6. Ne vero numerus occiforum in przliis & dedikorum nos turbet, meminerimus neces- fum eít, bellatores olim nom per ehiliadas, centurias & decurias effe numeratos , fed .per prefeétos ducesve familiarum feu 5or- darum, reliquos vero, qui ejusmodi fami ]ias non conítituebant , viritim, per ^N, fuiffe fupputatos. .Duces illi vocabantur ty59N, quod vocabulum in numero bellan- . e. tium
(gi.de urbeNiniveadProph. Jonz. 117
ic unius plarrumque familiarum dinu- חש זכ krniaram non interpretandum eft hii enitn. mortales non gaudebant in Pa- kin ac Syria militibus ftipendiariis, fed gporumcunque fuorum , qui annos nati erant "pni, erat arma fequi, hoftibusque ea
Birre, Zobhah mihi videtur fuiffe Laodi-
61 Cabiofa Phoenices Libanefie feu Idu-
me feptemtrionalis , Emefam inter & Cnm, non Kinnesrin, non Nifibis, non (δοῦναι. Nam Joab, reverfus ex Aram- Mlaram , ubi Labanus feptidui itinere a Mamota Gileaditica disjunétus vixit, ὅς imul reverfus 6 /frame- Zobba , denuo Ara- δος feu Idumeos in valle falis devicit. Σ Cbron. XYXt 22. . 2 Sam. Ψ ΠΠ: 19. Pf. CVIII: ». LX; τ. 2. David vicit Phi- ,סמו incolas montium Seir, Moabitas, wmopitas, In eosdem & Emathitin Salo.
70 fuit dominatus. (4) Nihilominus Tyri, Sidonis, Aradi perfiftebant Reges; ac Da- fti neg. non. per Aramaeam adje&tam no- םוז oriebatur fub Salomone fene regnum. | ἄρ, XI: 24, 25. &loc autem mortuo, Hérei in duo regna fcindebantur, ac fen- I^ finitimi novas- machinabantur domina- וס formas, paffim ab Hebraeis deficien- tes.
(4) 1 Reg. IV: a4. ubi Tiph-fach eft Thapfacur
Scylacis feu Orentes flumen.
H 3
118 Joa. Chriftoph. Harétibérgi ὅρςο,)
tes." Jerobedmi II ztate; quam Jonas ἃ Ugit, regulis fuis fuberant : Arabes , ας baalite ἃ Mennii, foedere mutuo adver Ufiam Regem conftricti 2 Cbres : XX Vl: An Min:i huc fint vocandi, . dubito edmae dum. Kedarenis feu Cedreis, & eis , quay. rum caput erat Chatzor, 401 éradt Jeremy ₪40 Reges. Ter, XLiX: 28. :lfclitobh 3
Tob reeio (5) dudum regulo fuo U erat. Aflchur, Moabitargm feederatus, 2 LXXXIII: 9, videtur Principem Gefchu reorum jndicare (c). Seunacherib everti Reges Emathitis, 87401, ac urbium Sephsr: vaim, Hena feu 2469 ὧς Ivva. 7ef: XXXVII 13.. XXXVI: 19. z Reg. XVIII: 45. Vir detur Neveh latere in (ע'ון 4jom, prope Beth Maechah. z Aeg. XV, 59. Et cwf addam complura? Quis enim univerfa 1ill& repudiat, que unico leguntur loco, nec'g multis fcriptoribus memorantur? .
> (b) Hifteire univerfelle d'une Societé. To. TY. p, 198 (2) μά. ΧΙ: 5. 2 Sam. 2: 6. 2 Macc, Xl]; 17." 24
305 r
| m
IV
119
I V.
NICOLAI BARKEY, 5. Th. D. ₪ Profefforis , OBSERVATIONUM EXEGETICARUM, j» A&orum Caput Tertium , TRIAS
($ αν ACT. VIE: 17. & MATTH, XXI 38.
Και v" 1000 , ὀιδρ ὅτι דא ἀγνοιαν lreg- fart, ὡσπερ καὶ ἐν ὠφχοντοῦ ὑμῶν,
and ierpretes tantum: non omnes crimen populi Judaici, de quo tefatur Lucas, ex ignorantia
profe&um effe. agnofcunt, adeo- יי 4 ג iliud aliquo modoereputant excufabile. Rein ΝΞ eft in ver-
H4 bis:
120 | N. Barkey , Obf. Exeg.
bis: “παι 8 dexovrte Suus, ( revera felutu difficilis eft, quia primores Judeorum 'non adeo igmorante: fuille videntur, & in Para- bola Mattb. joco indicato occurrente , Vvini- tores agricole dicuntur cossioviffz filium" Do- sim viue. Commentatores hunc. nodum. diverfimode folvere tentarunt — ////j verba hec tantum referenda 616 putarunt ad τὸ ézegliare. nOn vero ad praecedentia שז<א >< וטלא , ita ut Comparatio populi cum pri- moribus. folummodo fpectet ' utrorumque opera, non vero originem eorum, vel ope- 118 exculpationem, Verum hoc modo feca- tur, nop folvitur, nodus. Nifi enim ν᾽ dva. Yeferenda fit ad Proceres eque ac ad populum, nulla ratio fuiffet comparationis populi eum Proceribus, ὧς «o 9ez«e plane fuperfluum foret ; quia nulli ignotum efle poterat facinus interemti inpocentiffimi Ser- vatoris ex confilio & fuafu quam maxime Procerum perpetratum fuiffe. 7f//j Proceres jJudeorum diitinguunt in 0805 ordines , quo» yum a/ter revera. ignoraverit Jefum Nazare- num effe Meffiam, Filium Dei, ater vero Eum pré tali. agsovetrit, adeoque Petrum in hujus gratiam excufationem' haud jnten- diffe. Solutio hec acceptior magis & vert- fimilior foret, nifi Petrus generaliori modo τῶν ἀρχούψων mentionem injeciffet. Ad ores Agitur fine difcrimine Proceres referamus,
; quod
sd A, HE: 17. ὃς Matth; XXI: 58. xat
«od Petrus de eis teftatur, Omnes turpe loc ac pudendum facinus commiferunt cx. gooranua , ne quidem excepto Cajapha, qi lefum merum effe bominem ipfe con- 1605 erat 704 Xl: 50. 111: 14. Paulus id clariifime teftatur coram fenioribus Syna- gore Anuochene 4. Xlll: 37. יס" γαρ πατοικεντες ἐν lepouc ןה καὶ 00 ἄρχοντες ἄντωνς דוד ἀγνοησαντέφηκαι τς (uvae τῶν Ges עד τάςχατα πᾶν σαϊδβατον ἀναγινωσκομεναςς κρᾳ- אדו ע ἐπληρωσαν. Jeíus quidem doCtrina fua & miraculis folide demonfítraverat, fe elTe Filium Dei, verum Meffiam, fed aures 24- bebant neque audiebant, oculos C9 non videbanf, hinc convinci non poterant. Δα τὰς ῷωνας igitur Prophetarum 1, e. fecundum ΚΥΡΚΙΌΝ ad ἢ. l eorum /ermenes , quibus Meffias delineatus erat, licet quovis fabbatho lege- rentur, non adtendebant, binc nec per eos ceonvinci poterant. Ex ipmerantia igitur, peffima quidem, dum convinci nolebant, jefum Nazarenum ut meryum hominem % rebellionis in. Mofen & Imperatorem Ro- manum reum interfecerunt.
δ. + Locus autem: 171 1 cifafus, qui prima fronte infinuare videtur, [062508 eorumque
Primores agnoviíle, dignitatem Filii Dei ut | Η 5 ἄς
122 N. Barkey, Obf. Exeg. . 65 fervorum Dei, fcilicet Proptietárum, non ita preffe accipiendus eft, fed: Para^o- lam ingreditur, qua non ultra zertium. comm parationis extendi debet, quia alias mulca comprehenderet àevcarz; qus verifimilitu- dinem infringunt. Quis enim Paterfamilias,. oftquam prima vice milli fervi ab Agricolis mdigne habiti & trucidati fuerant, eosdem Agricolas non folum impune vivere &. 1z- tari fieret, fed etiam alios altera vice ἔωσι vos plures vel potius dignitate prioribus. reítantiores mitteret ? Quis: Paterfamilias & his fervis pari & nefando modo. habitis, tam atrociter laceffitus, tandem ipfum filium fuum prafentiffimo periculo , quodque fa. cile previdere poterat, exponeret? Quis rudens fpe debitre- reverenti? tum. inéerta & inftabili fe deludj pateretut. penes bomi- nes nequam , qui omnia jura Divina ὧς humana proculcaverant? Quis denique pru» dens, non Regis fed Pactésfamilias per. fonam nomenque: gereris , non thetderet ar» mata familie rhanu, Agricolas ;'quos poten. tiores expertus erat, curh fetvis/fuis: adgree di, eosque vindice poena adficere? 0 eum in finem adnoto, ut pateat Parabolam. quamlibet folummodo refpicere £ertium com- paárationis , nec ultra 'fcopam fed. κατα τὶ explicandam effe. 4060008008 igitur eft Parabola hzc rei, quam fignificat, veri- - . | tati.
20 AG. IET: 17. δὲ Matth. X XI: 88. 3
ui. הזסטסתו6הוך] Κμάσονγανι proceres, Agri. cole bujus Parabole, ganfiderandi fant ut. | ignorantes ignorantia peffima , miflos à Domino fervos eque ac Filium Dei veros fuiffe Do- minj Legatos. Quemadmodum igitur, juxta vyllieum Parabole fenfum Proceres Judao- rum miflos ad fe prima d fecunda vica fervos confiderarunt ut tales, qui fervorum Dei momen mentiti fuerunt, gosque hac 6 caufa ceciderunt virgis aut occiderunt δὲ lepidarunt, fic Jefum Nazarennm pro mero habuerunt homine, ὧς tali, qui. 2 Dei (g שמוח f$ dignitatem mentitus fuerat , uti ek Hiftoria Evangelica , prefertim ex 4 X. Viquidum effe opinor , atque. ex liac cauffa Em jmetfecerunt,/— Verbaitaqne :: 4 gutem. videntes filum , dixerunt anter. fes. Hic efl bares, ita accipienda fant, acfi effet ; Videmtas bunc, 4ui [e Filiyge 9. beredem nes fi. Hinc qumílio wo elt ibítituenda, 'sa ex rationibus moralibus facile inveniendis, quia przeíto erant, cognofcere potuerint Jefum effe .Meffiam , Filium Dei? Hoc atra- que manu largimur, fed an revera prima- ram hanc veritatem Evangelii iegoraverint ? Et hoc adfirmh3mus δὲ ignorantjam hanc er prejudiciis, quibus de gloria Meflia terre- ftri excecati erant, profeCtam effe credi- mus. conf. 1 Cor. II: 8. ubi expreffe dici- tur, quod seme Principum bujus feculi [apien-
diam
124 Ν᾿ Barkey , Obf. Exeg.
tiam Des cognoverit. δὲ enims eam 2078007727 , seeuaquam. Dominum glorie crucifixiffent.
$. +
Vide vero, quam faptenter Petrus oratio» pem fuam inftituat ! Crimen populi & Pro- cerum , licet infandum, licet penitus haud poffet exculpari, extenuat, &, quantum fieri poteft diminuit ut ex ignorántia pro- fe&um, ne de falute defperent ; & fuaviter admodum &os fratrum nomine adpellando ἂς ad eorundem eognitjonem provocando ' animes delinire ftudét, manifefto indicio tondum januam falutis potiunde , dummodo vefipifcerent , -obclufam effe. Ignorantia . elenchi 12086 culpam ditninuit, fpemque praebet remiffionis peccatorum. א fit Paulus ipfe, qui incredulitatetn fuam 6dium in Chriftam ejusque difcipulos inter- mecinum ex ignorantia (μα derivat, זט ὅς seifericordiam quam impetraverat ut & Jenga- miusratez) Gbrifhi mulis laudibus extollit ; 4o» . meyrtpev הטוס λασφημον καὶ ϑιωκτὴν xat vVBeacw, ἀλλ ἡλεηϑήν,) ὅτι οἰγνθῶν ἐποιίησόι ἐν eimisus D Tim. 1: 13. & vf. τό. ἄλλα 8 6דטפד ἡλέηϑην), Ive ἐν spé שדאקָח ἐνδοιξηται Ἴησους Xes(B- τὴν πάσαν μακρόϑυμιαν., στόος עו קטדסצט των μελλόντων. πίφευδιν ἐπ duro εἷς Qum .וו Quin Chriftus ipfe preces fuas
Uo : in
₪
1d 40. ΠΠ: 12. & Matth. Χ ΧΙ: 48. 5
in 0766 fufas: Remitte illis, hoc argumento adftringit: ἐν yae 0000200 וד ποιοῦσι, Luc. XXI s4. Ceterum conferri metetuf /nonymi, fu Rev. BAULACRE Obfervo. מ Luc. 1. c. que exítat in ANouvelle Bibliotbeque Germani- 6 T. 1. p. g 3. ubi etiam loco noftro .ali quam lucem adfundit. |
6 4. | 4 CT. II: 19, 20; at.
Msravoneavs óv» καὶ ixigetort, εἰς τὸ ipae λεφθϑηναι ὑμῶν τὰς 00705 , (ὅπως de
> ἄλϑωσι καῶῖροι ἀναψνξεως απὸ סדה( τὸν Kvgjov, καὶ מַ47050 τὸν Τφκεκῃηρυψ- μένον μιν ᾿ἴησουν Xgagov, ὃν de ὀνρφινον
μὲν διξαδᾷᾳ dxeA χρονὼν ἀἐκοκατάφασεως παντων. ΄
Tyrfederunt in e&plicatione hujus loci, prz ter Commentatores, przfertim JoA: Lon. fINDHAMMERUM 66 JOA. PLEVIERIOM, plures Viri Do&tiffimi. Senfus verborum non ita limpidus eft, ut omnes ideni fentire aut eodem rhodo eundem exponere potuerint. Et revera locus hic nodüm habet vindice dignum. Optimi Interpretes, inter quos ftecenfeo c. viTRINGAM P. Obferv. 1. Κ᾽: δ. ἃ. F. 1. LAMPIUM Ziff. 11. de eternitate pona- tum , tecufa id Diff. ejut Phil.-25beol. qom. H.
| | 04.
16 -N. Barkéy, Obf Ekxeg.
fo^ rRib, stAPrERUM Exerc. fingulati , 7 σε iferta elveticis 1. H. fett. 11. d. IV. בצ poDDB1DGIUXM in Parepbraf; .א 7, HEÉRM. Y £- KEMAM in diff. ad Dan, c. /IlI.p. 99, 602. & qui mibi ad ἢ. |. nuper demum iànotuic , BERNARDINOM DE.MOOR, Theologum quarmx maxime Leidenfem celeberrimum, qui ira diff. (μα Inaugurali Lugd. Batavorum 4.17 36% «6A καιρῶν dra ets edita, hunc locunr fhagna Eur cara illuftravit; fenfum verbo- fum deducünt ab 632001006 της ἀναψνξεως, & à tempore adventus Jefu Chrifli , quem fecutura effent teripora ἀποκωτάςζασεως TOv των. ὧν x, T.-A. COnf.. quoque woOLFIUS in turis Crit. ad ὁ. 1.. Refrigerium ergo fecun- dune alios indieat μία N.-F. fempera, poftquam. gens Judaica fe converter ad «Deum: & Meffiam, quod feliciffimorum il- Ἰοσυπὶ temporum fignum fit, ac. antequam Chriftns. miffus fuerit ut Judex fupremus, adpariturus e celis Verum haze expofitio ex 'eo capite mihi minus verifimilis aut commo- da videtor, quoniam quomodo Petrus 9 verbis Jadzos, 200710762 fuos , ad refipifcen- uam commovere potuiffet, non faris liqui- dum eít. Suppomi enim. Apoftolus , uti mox videbimus, Deum , ira juftitigs fue vin- dicis flagrantem , quart ut comprimeret ;vel temperaret, venirentque tempora refri- geri, omni opera & ftudio, & guidem vera ME pire
ad Αδ. {Π:.195 26) 11. 127
ὧς επιςροΦὴη contendere debebant, :שזוק Quod rhotivurti ex ultimis N. F. temporibus tepetitum parum roboris habere in prefenti tempore, primis 6. N.F. initiis, quivis ipfe videt. Alii tempora refrigerii ad. tempora excidium. Hierofolymarum C9 reipublice Judaice immediate feqmentiaz alii ut BEAUSOBRIUS, ad integrum Oeconemie Nove curricuium referunt, denique 40/ ad finem bujus. Oeconomie , ad & nilfionem Ícilicet Chrifli ad judicium Univer fale & amoxavasaem πάντων, confurpmatiowem feclerum , momentum ipfum adventas Chri» fti ad judicium ὅς refurrectionis mortoorum infecatutam. Sententias has probe examinat refutavit cl. sSTAPFERUS / c. & adhuc :6 melius 1610181165 , 1 ipfi fententiam. refcire licuiffet , iuam ftatim exponam ἃς expli» citum ibo, ' . | δ. 5 e C
In eam nimirum, rationibus omnibas ex- euffis, deveni fententiam. ( 1) verba «f. το, 20. "760605 tefpicere, Petri Auditores , quoa Apoltolus ^his ipfis verbis commovere atque urgere contendit , ut refipifcerent, feque converterent ad ampleCtendum .vera fide Jefum Nazarenum. = Hoc adeo evidens eft, ἘΠῚ omni careat 00010. Res itaque, de. quibus differit, sos- sro/u] quzrendz funt, preler- tim fi ia profenguo jnveniri poterint...
128 N. Barkey , Obf. ἔχερ,
$. 6.
(2) In explicatione horum verborum exiítimo incipiendum effe à miffone praenunciati wel preurdinati "Tefu Gbrifli. Hanc. enim fi probe intelligimus , omnia limypida erunt, & quidem ex eo capite, quod, meo quidem jadicio, verus verborum fenfus ab hac 6₪- terminatione dependet. — Nx//a eft necefftas, xt adparitionem Jefu Chrifli; intelligamus, qualis futura erat in judicio fuper Kemp. Judaicam , de qua legitur Marib. XXVI: .64., aut qualis adhuc futura eík in judicio fupremo; nec unquanr ha adparitiones fub notione »iffonis veniunt. --- δὶ quid vi- deo, Verba? καὶ ὡποςειλη ὕμιν Ἴησουν Χραςον, fuppleri debent per λογον, ac (i dixiffet Apos ftolus: xa, ὡτοςειλη ὕμιν τὸν Aoyov Tov ᾿ἴησου .Xesov5 pari modo ut fepius πεσὶς fumitur pro Aeye, vel νομω, Vel ἀκοὴ ,וח conf. Gal. 111: 14, 23, 23. &c. Nemini quoque ignotum 615 poteft, nomen Jefu Chrifti, non femper indicare ip/am 7efu Chrifli per- fenam, fed quandoque ejus jufitiam , vel -doftrinam, vel verbum, vel Ecclefiam, cont. Col. 1]: 6. Epb. 1V: 20. Ga/. 111 ::27. 1. Ml: 8. τ Cor. XII: 12. Nec eft infueta ,di&kio ^«y Q- rev Kvesov. 40. VÍIIE2 25. :ו 48,49. . XV: 35, 36. ^ey G- τὸν Kveaov "Iyeov
ad 46. ΠΠ: 19,260, 21. 129
IG. XIX: το. XX: 95. 2oy Q^ τὸν Xegisev Cof. ΠῚ: 16. ἄς. Nec minus infolens eft pürafis: amessAAem τὸν λργον, Occurrit “8, X: 36. λογον ὃν. 485508 τοῖς 00006 leggnna. conf, “8. XIII: 26. Hinc Apoítoli, quo- »0)m in ore Evangelium erat, dicuntur ivayyt? iQopetves "Iueovy τὸν Xeasov. 48.7: 42., yel ἐναγγελιζομενοι τὸν λογον4 48. Vlll: 4, 35. ΧΙ: 20. vel κηρνσσοντες τὸν 20090. 4 VAI: 5. IX : 20. 2 Cor. XI: 4.,- 15. Et ex hac ratione Analogica Leffionem con- fuetam. ceyxsxnpvyptvov, (licet alias perinde ft, quam fequaris: ex mente. enim Petri &rümqué convenit, quoniam 007/00: pre- ordinatus , ettam. prenunciatus efl) (*) pre- תוזט|טן alteris! gesxtx meaepsros )**( aut
(*) Uti recte monet Proàvüs meüs mz. ΟΕ. v. MASTRICHT in notis; Criticis ad b. [, eleganti
N. T. editioni, quam curavit fub nomine
G. D. T. M. D. prefixis, Amft. 1711. 8.
(ἢ) Habet. ee»izeesruti» etiam congzx. ΜΙ qui Bergeriánus dicitut, quemque poffidet Biblio- theca MeERMANNIANA —— Vide que dixit
de hac varietate cl. secAaR in amiciffima fua
ad me 0203 Epiftola & ipfe judica: ,, Pre.
4. fers vulgatum φύρκεκηρυγν לטונ τῷ etoxtxet-
» 0/0. Verun hic manu 6131488 Codi-
,, Cibus honorem effe Habendam omnino ar-
» bitror. Recte ut puto editío Cómplutenfis ,
^» & quà ex 64 derivata eft -Genevenfis ha-. Bitl,. Hagane Cl. 111. F. I. I ו bent
136 Nic. Barkey, Obf Εχεῤ."
CODÍ. MILLIUS , BENGELIUS % ,תס WETSTENIUS;: nam & κηρυσσω aliis in locis de λογω "werbo vel 400704 adhibetur e. g. Κηρνξον vov Aoyoy 7im.IV: 2. Προκεκηρνγμεν" ^eyQ- igitur eft verbum (9 Evangel.um de Chriflo, quod jam adnunciatum fuit a. Pro- phetis (9. prafertim ἃ "Joanne Baptifía, quem- admodum Paulus expreffe loquitur 445. XTII: αροκηρνξκοτ' 'loavvou. τόρ φόσωπον της .24 ἐισοδον ἄντον βαπτισμα μετανοιας. Verba itaque Petri: καὶ dose τὸν 4T x.€X4pu y μενον μιν Ἴησουν Xeserov , referenda funt ad prec nium Ewangtlii Jefu , quod Apoítolis erat
; deman-
φϑκεχορέσμενον. | Saepius Nofter in 060% א his ipfis “δὶς hoc verbo utitur, & illud » proprie -0)ע₪6 perquam adpofitum eft; » eft, qui pre manibus efi ; promtus, ita de re & perfona. — Hefychbius: &cozepOD- ime 9- extus , extox epos roieioX ל 16 5 ivxime » fimilia. Hinc & illud Stoicorum «ee. & » ΧΗβον ien: αϑοχεροτετίθ. iig πεῖς ivegzarine dixit » &MLIANUS, 6% τὸ wx9ve)t» — «X9 porus O ,ל eíl: facie τῷ אוסווצלש LUCIANUS. Inde » pre manibus fit, ut in promtu fit, atque » προχερεζέσϑαι τινα |סט ,ופוגל | hinc » fignificat aliquem ad aliquid agendum deli- » gere, — deleumque — muneri defignare : ita » XXII: 14. ἃ c. XXVI: 16. Sic paffim 6 » POLYBIUS, ex quo jam quaedam loca pro- , .4 כ duxit RAPRELIUS; itd DIO CASSIUS ,,
ad Ac MI: τῷ» 20, 21, 1
demandatum ; quodque Petrus illis promittit, licet id, jam antea ab Joanne B. adnuncia. tum, neglexerint & contemferint, explican- dum, ἢ modo refipifcerent. |
t
200 & 7.
Jam καιροι ἀνάψνξεως dro. αροσωπου rov Kv» ei explicandi fünt, quorum prius mentio. nem facit Apoftolus & nunc felicius expli- cari poffunt. ᾿Αναψυξις idem eft ac ἀναψνχη, ἃ huic addit ETYMOLOGICON M. ut /ymonyma dadoric 4 ὥναλυμα 6: ἀναπώνσις. Conveniunt
pro
» & פסאספסו stcuLus 1. XVIII. e. 6t. Hinc ו Ξιροχειρίζω et publice propono.G. novum facio ; ,, πασὶ γιωρήβῷν "oi üt interpretatur SUIDAS, » Apud Patres Ecclefie freqnenter eft nomina וכ ordinandorum ^ proponere, ut ad Eufebium » ἢ. lll. de Zita Conftantini ₪ 62. docuit » VALESIUS. ות μένον 4460 hic eft de- | ול leum. munerique fuo defjànatum , vel ἃ 8 » malis, qti oobis pubiite ipropefitus >] atque » innotuit. HESYCHIUS: weextuqueMtE , — meo- » βιβλημόνον. זיאומ , Egregie hzc leCio- . » uem noftram firmant. ". Hucusque Doáàis- funus Segaar, Addo , fj hanc Le&ionem fequaris , verbam hoc של 23s» etiam con- venire, scaAPULA enim ex Platome obíervat, quod 29/0: de aliqua 16 dicatut wp" Cu. . ΄ . 4 1 - ' I 5
0000000 -ND——
132 Nic. Barkey , Obf. Exeg;
pro ratione rei δὲ emblematum. ᾿Αναψυξις notionem habet refrigerii, quo recreantur. qui efi ΚΙ funt, ac proinde refocillationem acci- punt. Per metaphoram accipitur pro ftatu magis quieto, tranquillo C9 pacifico, quando judiciorum vel calamitatum gravitas & 200608 temperatur aut diminuitur , ac priftina felicitas omnis vel ex parte tantum reílitui- tur. Ita a τοῖς ὁ ufurpatur pro רוחה relaxa- 700, qua homini calamitatibus preffo φασί redditur Spiritus Ex. VIII: 15. Jud. XV: το. Pf XXXIX: 14. conf. etiam S/apferus & de Moor ]. e. ᾿Αλναψνξις igitur /ubponit gravi- 1atem five imminentis periculi five judicio- rum & calamitatum ; indica? vero relaxatio- sem periculi vel refocillationem aut libera- tionem ex calamitaübus. —— — Utzumque, & quod fubponitur & quod indicatur, effe- &us eft faciei Domini , quod fignificatum effe / puto phrafi ₪70 70000700 TOV Κνρεον fc. Patris. Qualis quefo hzc effe poterat facies Domini erga Judzos, qui Dei Filium extremo mor- ds diriffümae fubplicio adfecerant ? Certe non alia quam: ignis confumentis Hebr. Xl: 29. Deus jam tempore mortis Servatoris iram fuam manifeftaverat per obícuratio- nem Solis, pet terre motum 60, ruptum Templi velum ; quae figna nihil minus por- tendebant , quam comminatam toties deílru- &ionem totius Judaeorum reipublice & exci Dl ium
ad Act. HI: 19, 20, 21. 138
éum urbis & Templi. Ex his vero que fibponuntur, ac revera ir: Divine eítum fignificabant, explicanda funt zempora refri- qii. Tempora lunt dilatiomis judicii Divini luper "Judeos, tempora longanimitatis, in qui- bus zelus vindicte Divine remitfebat aut relaxatus erat, quia fcelus tam execrabile ex ignorantia profectum erat, ὅς Deus ad- huc preftolari volebat, num tandem fuper- addito Sp. S. teftimonio hoc ipfo Pentecoftis die de veritate Divine Chriíti legationis & dignitatis convinci vellent, adhortando eosdem ut refipifcerent. Verum enim vero, fi etiam Longanimitatem Divinam contem- nere eaque abuti pergerent animo plane re- fraCctario, excandefcentie [ue Spiritum am. plius compefctre & comprimere nolebat Deus; facies. potius flammes Domini citatura erat $piritum vinditle tamdiu /ufpenfum , quo tempora refrigerii finienda erant , omnesque increduli confumendi, 6% abforbenda erat impía hec obliqua & contumax Judeorum Hierofoly mis habitantumr generauo. Hinc tempora hzc αγαψνξεως dicuntur pracedere diem illum vindice magnum ὧς inluítrem τρῶν ἡ ἐλϑειν τὴν *ק2+קף Kopov τὴν μεγαλην και ἐπιφανη c. 11: 20. Quare Petrus c. II: 40. fignificanter admodum Auditores fuos πιο. net ut falutem fuam qusrant, fecedendo fe & feparando moribus & confortio ab incre-
. I 3 dulo-
136 Νῖς, Barkey, Obf. Exeg.
$mminentia nobis mala adeo funefla nos con'ucr-. amus ad Deum, C9 Telum Nazarenusa , ut verum Mesfíam Deique Filium refipi[centes fide ampletlamur 5 verum. quomodo id fieri. poteff 2 > qu enim ipfe nobis aduunciafli, TJefum e mor- fuis sion tantum re[ufcitatum fed etiam in coelor elatum effe / Refpondet Apoftolus: 124 Oportuit Eum qwlum recipere ad dextram 14- Gris. = Hoc quoque preordiaatum 8 confditutum erat, ut colefli coronaretur gloria. 1008 vide- ditis ergo. Eum oculis corporeig , usque dum venerint tempora refiitutionis omnium, de qui- bus locutus eff Deus ab omni evo per ora osunium fantiorum fuorum Prophetarum. — Verbum | ta- sien "fefa non efl procul 4 007. — Ecce jam JDeus nobis mittit. (9 porro im temporibus bujui reftigerii sniffurus efl preconium | Evangelii. δὲ ; Evangelium "Jefu Chrifli vera fide ample Gamini, YPSUM JESUM CHRISTUM ample ₪? 69 per Eum [alvi evafuri effis. conf. Rom. X: 9, 9.. De ἀποκαταφςασει πάντων nihil hic moneo , quz procul omni dubio ex vatici: niis Prophetarum explicanda eft, Non pa- nitebit hic conferre cel. ת00א מע , jam laudata Po /
$. 19.
Haec jam fcripferam, eum incidit ia manus Fafciculus Nonus Obfervationum Sacue t t 2 ו 9
-
ad Aft. II]: 19: 20, zt. 437
\ "m, quem evulgavit cl. Marpurgenfium Theologus, Doctiffimus 1. c. KRarrT, ubi Of. XII. p. 271. f. locum noftrum enucleaes tum ivit, Sententie ejus fumma huc redit: Petrum exhortationis ad veram refipifcen- tam argumenta non folum repetere a fpe obinende peccatorum venie, fed etiam a beneficiis. Divinis jam exbibitis & ipfum beneficia quaedam proponere quando dicit: refipi[cite C9 convertite vos, poflquam venerint tempora. refrigerii a. Domino, quum. prenun- catum. vobis Yefum Cüriltum miferit. "| טס dein in eo eft, ut feptem argumentis refu- tatum eat fententiam eorum , qui ὅπως ἀν᾽ reddunt per s, ,,ac proinde fequentia . Confiderant ut fcopum intendendum, ,, nempe refrigeraüjonem obtinendam in » futura vita per adventum Domini ad ju- », dicium ultimum , ac ita Petro, exhortanti » ad refipifcentiam vitzque veram emen- » daüomem , triplicem fcopum hoc modo » adtribuunt (1) uc peccata deleantur. (9) , 16 veniant tempora refrigerationis. (4) , ut mittatur Jefus Chriftus fecundum fa- » Gam ipfis prenunciationem ". Ex fen- tentia autem Doctiffimi תא ΑΕ ΕΤΙΙ Petrus dicit; Refipifcite, pofiquam Servator vos libe- ravit ab onere 1ugoque legis Ceremonialis , ₪ produxit tempus acceptum. 2 Cor. Vl: 2. fpar- lamque libertatem à ravi fervitute 016). V; 1. , 5 44]
138 Nic. Barkey, 020 Exeg. |
ad quam liberationem | omnino miffus. erat fe-
cundum | vaticinia Propbetarum "Jef. XL: 2.
LXV :2. Zacb. IX : 11., quod etiam Petru: ut fatium , Chrifiumque ut ad ipfos miffem proponit C9 quafi ex commate 206 repetit. AMiffo enim fe/u 627102 Viro doCtitlimo eft Addoenius Chrifli in carnem. Liceat mihi pace manium cl. Viri aliquam in ejus argumenta Epicrifin inftituere, prefertim in illa, que & mee interpretationi oppofita videri vel
obponi poffent, & quidem animo placido, -
meritisque Viri cl. equum ftátuente pretium.
זנ 6
Primum Argumentum contra omnes dire-
Gum eft, qui triplicem, quem modo pro pofui, in oratione Petrina fcopum difin uunt, omniaque ad futurum tempus refe- unt. Sententia mea eodem tendit. 8 loquitur 2. 2799 281: δὲ bec men: Petri fuiffet ,. primam | confiru&lionem procul. dubie continuaffet , dicendo & סד ἐξαλειῷϑηνωε τας διιαρτιας μων, καὶ 46 τὸ ἐλθεῖν move א αναψνξεως, x. T. A. quia triplex δίς [cops foret. connexus , atque. vis. movendi per: ipfa loquendi rationem. continuatam fuiffet fortiet. Cum «ero confitu&lionem C9 erationis formut ' plane mutet , non videtur. Petrus pofletiera δὲ
iter ut finem. inteudendum 'adiue , adjungere 207 ' — *)/מ
1 ן
DEED
ad 0.111: 19, 30,21. 189
uteedenti , fed 9»ovam proponere s$ovcentem nluntm a preflitis jam bencficiig 06/8000 ₪5 Vemerint jam tempora ὅδε. miferitque Deus rum C9c.. Nullus, opinor, hoc argumento 1 fententia fua dimovebitur , cum non opus זט זו aliquis, hoc minus Orator, dum fer- nonem continuat & in indicanda cauífa ina pergit, e«nmdem femper retineat com- JruBianem. — Elegantie gratia eam fiepiuscula nutat, nec eft cur quis ΦΧ immutatione lius conftru&tionis verborum liberum fibi dle patet, fcriprori vel Oratori alium ad-
Wübuere fenfum. Hinc licet Apoftolus no-
«um proponat moventem rationem , mi- Hime tamen 6666 eft eandem a prefítitis
jm beneficiis derivare. Immo, mea qui-
dem fententia, vel hac conítructiopis for- ma fua non caret emphall. Quando Apo»
folus dicit: Aefipifcatis (9 . conpertamini ἐς
n ἐξαλειῷϑηναι τας ἁμαρτιας ὑμῶν. 1185 0 πὰς promittit peccatorum . remiífionem ipforum cum Deo reconcjliationem. Fins autem reliqui fuübponunt Judeorum, Qamdiu Jefu erant hoites , cerzam quidem Muiciem ὦ farie Dei Zelote, verum argue mento ad hominem Auditoribus /pem facit, Μη certitudinem , fore , ut forte adhuc in גנוג refipifcentium , ceterorumque con- vertrendorum , concederentur tempora quz lim refrigerii ; & Dominus, quemadmodum nunc
)420 Nic. Barkey, Obf Exeg.
nunc mittebat, ita diutius miffurus ₪ verbum Evangelii Jefu Chrifti. Saltem τὶ e» junctüm τῶ ὁπὼς indicare fufuru» tal quale prefent eff , loca vel ab ipfo Auctore p. 278. citata fatis probant ;. atque a cl. jJ PERIZONIO obfervatum 67 aZ JELIANE FK. Hilk 1. το. c. 20. 89. aliis prasmiffum Infinitivis τὸ γαίης mutar:.in futurum. Immo ex conlatione variorum locorum, prefertim ex Zgorum libro deprehendi, τὸ ὧν notam 616 temporis pre/entis. ]אק ₪ fabfequentis." Periculum faciat B. L., an hac rcéte fe habeant]
$. 12.
Argumenta /ecundum & feptimum ex figni. ficatu particularum ὅπως ὧν defumta funt; & exinde ea hic conjungo. Secundam mittere poffem , quia expofitionem meam proprie non ferit. Sic loquitur Vir cl.: MNegueunt vocule ὅπως dw 907070000 fenfu verti per ut, quoniam refipifcentia CJ. emendatio vite pariter ac ipfa peccatorum remi/fo neque refrigeratio- pem in vita eterna, neque miffonem Jefu Cbri- 0: ad ultimum judicium. accelerare vel] matt- rare poffunt , que tasen ex illa verfione ut ftopis genuinus intendendus a Petro proponeremtur dicendo : ut veniant (9. mittat. - Verum, quo- niam quis hoc. ipfo argumento dd obpugn E | am
ad ΑΔ. 11]: 19, 10, 21. 141
τι interpretationem noftram uti poffet ΔΙ modo: mequewmnt —— que refipifcentia 5, emendatio vite neque refrizerationem in ₪ vé Domini, neque miffonem precomi "Jefu Chrifli efficere aut prolongare poffunt y refpon- deo: utique hac in S. S. ita proponi, conf. 34.1: 9. Rom. IX: 20. S. S. longanimita- üs Divine moras refipifcentibus promittit; lioc in populo ad excidium maturefcente, f multi refipifcunt, longaminitatis Divine lies protrabuntur, immo ipfe Servator pre ürit, ipfa excifionis reipubl. Judaice tem- pra in gratiam eleCtorum abbrevianda 6 = Mattb. XXIV: 23.
$. 13.
Argumentum Septimum pag. 282, 181. itg fehabet: ANotari etiam potefl , quod Apoltoius lyuatur ἴῃ preterito, óxec o» iASwei, xa, érseAx , qué verba naturali vocum confiru- Bimi comvenientius redduntur , poltquam vene- "nt & mifit, quam «s? veniant C9 mittat. leota mihi quidem haud eft frequens Tem- pum Enallage, fed ea non fkatuenda eft, ἢ res ipfa poftalat, quod hic non fieri, fd convenientiorem 616 naturalem con- lri&ionis verborum fenfum.ex dictis & tendis adhuc. fatis conítare poteft. 6 atem argumento Zrum Dotiiffsmnm omniuna
. màaXi
14: Νῖς. Barkey, Obf. Exeg.
maximum tribuiffe pretiom. non tantum ex eo liquet ; "quod ?sg..278. dixerat , σον verborum: fenfus difinitiogem smaximam parte» dependere-& Ágnifizatione votularum 006 av, utrum iie fiut vertende- sen ut, asm vero per. hoitquam vel 20ffzaqüam y verum etiam quia. 3 7. p. 283: ."Au&tores : &. aliquot .loca ci- tat, quibus 'pofteriorem: fignificatum ftlatu- minare: fatugit.:. | Videumus an hac 6676 fe babeant. ^::Faffus: eft ipfe Zir c, qua eft jogenaüitste, priorem Jfignificationem folum e
JV. 7." probari peffe pag. 278. Q p. 283. nul- |
Bot exemplum. fignifisatiom? σον polleaquam 02/0076. Se ipfum vero cum .feriav.ingenua hac confetlione Vir Doctiffimus, ut ho- minem candidum decet, 27000041 ad bomo; 4lutlores Grecos & exempla aliquot adtulit. fRiedtifBime'dixit dependere verum verborum fenfum à fignificanone vocnlarum 070 o»; fed notandum eft ( 1 ( ὁπως fignificare 0/- quam, quod nequaquam 150188 imus, fed addimus: quapdo ci adjungitur Znmdicatives, Axempla, שטף BEZA, SCHMIDIUS ὧς alii citaverunt, queque ipfe Zr cj. adfert, hu- jus rei fidem: faciunt, — Susjuntlivus autem vel נשט:/4/ק0 ei jungitur ₪ אק indicat. Exempla non cieo, quia ubique in promptu funt, vide,modo ci/ata א .11. 7. p. 278. €um itaque τὸ ὅπως in loco noflro jungatur 52/01/00 ὅπως )9 0% e καὶ axosehn, E neceíle
-----
31] 20.18: 19, 50,.21. 143
pceffe eit vertatur per sf. Et notandum tt Verfiónem Pugatam non folum, fed etiam Codicem | Cantabrigienfem adhibere Optatioum. ln. enim 7. D. MICHAÉLIS in nova Editione kr Ginteítung ín bie 65010106 &dfiften. bed Seu Sunbeó 7. τ. p.768. docet, Tertulliani cita- tionem, 42 fuperveniant , profe&tam fuiffe ex Verfione aliqua Laftisa, cujus originalis Codex fcriptum habuerit ὁπὼς dvsA9 oci, τὸ à» conjungente cum sa3«ci; & Codicem Cas- labrig. habere ὅπως ἐπελϑωσιν (2) — Si 6 con(ílruitur cum Zndicativo , non additur par- ticua ἐν. qua quoque carent exempla p4g. 283 citata; additur autem in conítru- &ione cum Optativo fipi(fime. Cum itaque in loco noftro סד av jungatur ve ὅπως, ne- ceffe eft, ut vocule reddantur per s, ἄς futuram aliquod fimile prefenti ' indigitent,
finemque innuant isfentum.
δ. 414.
Pretereo Argumentum 72/7/09 uti etiam Quartum , quia nullis fidiculis ad labefa&tan. dam noftram expofitionem torqueri poffunt, ilaque eis relinquo , contra quos directa funt. Osi»íum autem argumentum forte aliqdis contra meam interpretationem ita torquere poffet: -Retio movens ad refipifcen- tiam .— defumia ab adventu Servatoris in car-
nem
[44. Nic. Barkey ; Obf. Exeg.
nem longe eft. fortior (9. magis naturalis, quando per illam vefrigerationem | intelligitur. liberato per. Chriflum, preflita ₪7 onere jusoque legis Cerimonialis , (9 parta libertas a gravi 6 Cr. v. $. 31. 1186 fi quis mihi objiceret, refponderem (1) quoad hypothefin, Petrum. ipfum, licet Apottolus effec, dum. hzc elo- quebatur, למסה videri tanta veritatis 66ט[ Mluftratum fuiffe, ut /cirez, finem adventus > Jefu.in carnem, liberationem quoque fuiffe - [udeorum ab. onere jugoque legis Cerimo-- nialiiss Quem enim latet mens Petri & hoa. témpore & poftea adhuc nubila ? qua -ז61 cumcifionis atque alius generis leges vel gentibus converfis imponere haud dubitabat, uti ex 28/2 4000. C9. Epiflola Panli ad Galatas fatis patet. Quomodo itaque motivum de- fumete potuiflet ab hac liberatione, quam ipfe nondum cognoverat? (2) Ratie hac parum conveniens fuiffet. naturali rerum geftarum ordini , 2 πο "fefu Chriffi preecedit temporibus re[rlgerii , [altem liberationi eb onete C9. Jegis Cerimonialis jugoy eflet tta- que hic vsepov weoverev.. (3). Motivum , quod interpretationi soffre ineft, fortius omnino - effe illo, quod ab adventu Chrifti in carnem & liberatione à jugo legis Cerimonialis deduci poffet, quivis facile perfpiciet. Nam adventus Chrifti in carnem quidem ut szori- vum aliqued generale: «onliderari poteft, £i ili
ad ΑΔ. 111: 19, 20, ar. — 145
Ji non ineft fi»eulare aliquid, quod circum- fartiis temporis & populi, ad quem fetnio Petti direCtus erat, ádprime convenit. Ad- ventum fuurni in carnem Chriftus ipfe fepius declaravit; fed [00251 , prejudiciis de tegno Meffize terteftri & mundano adlierentes, ve- nerati noluerunt Regem , qualem Chiriítus fe per adventum füum in carnem manifeítave- fat, Convinci potius debebartt de gloria 8 Chrifli per refurretlionem 8) evettidnens ejus in celos adquifta. Cum vero Petrus hoc 0- tivo jam fuiffet ufus, nulla eft ratio, quod credamus , eum 20026 motivum aliquod 4[6ז2606 ab adventu Jefü in carnem repe- tiiffe, quod toties ab ipfo Jefu fruftra adhi- bitüm fuerat. (4) Nallam plane מש ani- tmadverto in niotivo a liberatione ab onere & jugo legis Cerimoniali$ pet Sérvatotem preftanda ; ad commovendos Judeorum ani- mos, 1600650 , duamdiu so»dum erant convi- &i de legis Mofaica ad juftitiam ineptitudi- ne, fed potius juftitiam fuatri ex legis obe- dientia omni ítudio quzrebant; immo 7«n- !um abefl , ut legem Mofaicam oneris (9 juri inar haberent, ut potius in eadem at /i»- [xlari pseerogatita gloriarentur. Neceffe erat ut ipftituerentur de inürilitdate Obedientis legis ad juftitiam coram Deo adfequendam, friusquam 00011108 hac fieri poffet motivum ad fle&tendos eorum animos; Quam verq
Bibl. Hazaue CI. 141... Καὶ dif.
.-
146 — Nic. Barkey, Obf. Exeg.
difficile atduumque Apoftolis fgerit negotium, Judeos ad Chriftum jam comverfos de legis Mofaiez ad juflitiam ineptitudine per opus eperatum , aut de neceffitate folius in Chri- ftum fidei convincere, vel ex £piflelis Pauli ad Romanos (9 Galatas manifeftum eft. Quis ergo fibi perfuadere poterit , Petrum , & vel ipfe jam veritatem Evangelicam de abo- 00מ16 jugo legis cognovifTet, ad convincen- dos Judaeos, qui in Mofe ejusque lege omne haCtenus falutis ὦ prefidium conlocave- fant, hoc argumento ufum fuiffe? 4 certe hoc tempore eoruni animos, prejudi- ciorum fafcino obnubilatos, magis à Chrifto abalienaflet. E contrario mos erat Apo- ftolorum ex Mofis lege & ex Prophetis Judaeos docere, Jefum Nazarenum verum effe Mefliam , eisque ut νηπίοις fapienter Jac Evangelii, vel τὰ 90086 τὴς dexync τῶν λογίων τὸν 906% adminiflrrare, priusquam folidiore eos cibo nutrirent Zebr. V: 19. Liceat mihi hic Caronem Hermeneuticum ma- ximi momenti proferre, qui infignem prz- αὶ ufum. $cilicet : Caveamus, me verbis Propbetaram. aut Zdpoflelorym ad udeos dire- Gis omnia ea tribuamus, que tnos , melius C9 uberius inflruili, motionibus eorum tribuere goffumus. Omsia pro temporum ratione di;u- dicanda €9 determinanda (μη. ---- Hinc fertius, profeCto, motivum ὅς argumentum .. , 214 T" 3
ad Ac. III: 19, 20, 41. 147
( tempori bus refrigerii , vel Jonganimitatis lie, mox de(nende, defümtum erat ad ₪060605 pro temporum circumftantiis ]deorum przefentium 40112085 eim Jefus proponitur ut Dominus tempo- rm, qui longarimitatis fue periodum hofti- bu fus, fecundum carnem ipüus quoque fratribus , commendat haud negligendam. Hinc ferius quoque argumentum & sori- win erat mi//o precasii Evangelii Jefu Chrifli, Nam coincidit & fere idem eít cum illo, qi Paulus in fimili argumento utitur libr. IV. prefertim v. 7. Ícil. | Una folum- do dies erat refrigerii ad preconium Evan- pli, (ita enim hi fines connexi funt) ia Fatiam Judeorum ;, hac autem finita genti- s lllud erat adnunciandum 48. XIII : 46. ἃ Judei uc indigni 1620018001, 6 re Divine confumendi, quemadmodum quoque eventus rerum abunde docuit.
$.. 15:
Seu Argumentum 1110 | qüia- expo- lionem meam non infringit , eoque po- ואה fin re&e fe habet, ad eandem conm- ftmandam uti poffem. Premuwciata enim herum ג Prophetis talia refrigerii tempora wi Jef. I: το, 6 XCV: 7, 8, ὁ. ἃς. ὅς Wilio preconii Evangelii fexcentis- locis, T? non opus erit ₪5 hic recenfeam , pre- 04 fuit. K 2 $. 16.
449 . Nic. Barkey , Obf, Exeg.
$. 16. ACT. HIE 6
Íd unum nunc addo ad ftabiliendam intet» - pretationem meam, quod adprime conve- niat cum u/fizjo bujus capitis commate , ubi, poftquam refurreCttonis Jefu mentio facta fuiffet, Apoftolas addit: ἀπεσειλεν dvscr évAoyovvva ὑμᾶς. ἐν τῶ ποςρεῷειν ἕκαςον ero τῶν πονηρίὼν ὑμῶν. qiod commode non nifi de miffone vel preconio verbi Evangelii explicari poteft. Me quidem mon latet, ple: rosque Interpretes 76122 antecedentia ava- σηδας τὸν παιδα avrov Ἴησονν exponere de Jafcitatioue "feu αἱ Ptopbete , quemadmodum 16006 quoque vaticinatus introducitur v. 22. ὅτι προφήτην ὕμιν ditaenre KveG- o ΘεΘ" μων. Inter eos etiam eft cl. .ם Σ. vnIEMOETIUS in J4dnotat. ad DiBla Claffca F.T. T. I. P. 1 $.203. Nec inficior, verbum de hac füfci- ratiene explicari poffe. Verum verba tunc Íequentia idem fere fignificabant , quod in ftylo fimpliei in ταντολογεας vitium incurrit. Hinc excludi nollem refufcitatienem "Tefu ex ssortuis, que cap. [1.. plerumque fub hoc verbo indicatur fc. f. 24, 30, 31, 32. conf. 48. XIII: 33, 34., ubi duplex hujus verbi fignificatus obtinet, uti 66 τὸν ἐγερεῖ
Dl (. XIII. .—
ad Ad.TIII: 96. 149
vf. 23 £9 39. ]Jefum enim τὸν ם]ך) Tov Θεὸν jam glorificatum eisdem 02 τεῦς defignayerat Petrus wf. 13. & de mote & refurrectione Ejus ex mortuis vba fecerat. f. τῇ; hinc Eum ut fufcita- um 6% mortuis & ceelefti gloria fulgidum dpingit, imo plane uti vf. 20, 21. fecerat lemiffoye Evangelii 7efu loquitur, ac fi effet Toy dvroy 070%. Nec obftat quod ווגהז; verbum 2965498: tf, 22. de lufcitatione ge- nerali ufurpetur. Etenim cum Mofes pro- mitat fufcitandum Prophetam fibi fore fimlem, 4nalogia Moftm inter: & bunc. Pro- jittam mon folum in utriusque doGtrina & facinoribus egregiis querenda eft, ve- rum etjam ja Zf»alogica utriusque fuftitatione i» Prophetam (9. Ducem Ifraelis. Maec enim rione füfcitatio 27020605 6% Ducis pro- mifi fufcitationi Mofis Analoga effe debe- ba. Quemadmodum igitur Mofes ex fau- dibus mortis ereptus fuit, dum eum infantem ex aquis faffocantibus per miraculum quafi extrahi juffit. provida Numinis cura, ut Propheta & Dux effet lfraélitarum , eos inrodu&urus in terram Cananeam, cui Otemperarent omnes; ita Deus fervum > Filum fuum Jefüm veluti per miraculum, fae maximum , /wfeitavit ex mortuis , ut Propheta & Dux effet omnium in Eum cre- dentium , eos introdu&urus in Canaanem
& 3 EL.
1:0 Nic. Barkey, Obf. Exeg.
celeffem. Et revera preífe fi ufum verbi avassvai tf. 22 & vf. 26. fumas ὅς com- ares, animadvertes facile differentiam. icitur enim .vf. 22., | Mofen indefinite de fuícitatione | alicujus — Propbete | vaticinatum
fuiffe; hic vero de /u/citatiune jam. defimii
Prophete fermo eft , qui jam ut παῖς τὸν
Θεον adparuerat, Cogitemus. ergo neceffe -
eft de refufcitatione Jefu ex mortuis. Εἰ fic poft mentionem refufcitationis Jefu, quam adnunciaverat Apoftolus, | optime quadrat diftum; ἀπέφειλεν τὸν avrov Aoyor. Quadrat hoc magis, quia Mofes & סז jam dudum terris exemti, dicuntur adeft Jjudeis, ut eosdem audiant Lec. XV[; 29, $1., quod non nifi de preconio aut le£tione
legis & Prophetarum explicari poteft; hinc
etam Pharifei fe Mo/is effe Dijciputos jaéta- bant 70a. IX: 28. derat ergo etiam 7e- fus, licet elatus in colos, 74090: per pre-
conium. Evangzli, dum miífi ab co Apoftoli -
Nomen ejus portabant coram gentibus, & Regibus ὅς filiis Ifra&] 42. IX: τς. Qua- draht quoque que fequuntur dicta de λόγω vel preconio Evangclii. Nimirum Evan- gelium non modo adnunciabat Judzis omnis generis benediftiones , partas per Chriftum, verum etiam eum jntendebar finem, ut eorum 4uiique. avertereiur a, pravitatibus, quemadmodum ( Mofes eündeni finem in
oculis
ad Αἴ, III: 26. Ir
uis habuerat; ἃ pravitatibus prefertim ה igrantia, invidia & prejudiciis exor- i, que obftiterant, quo minus Jefum Na- πηι cognoverint ut Meffiam Filium Du, & ad Eum tanquam ad unicum falu- ₪ Andorem confugerint.
lI A א T U M. CONSPECTUS ODSERVATIONUM
Locus ez acT. HI :. γι *explicatur.$, τ. Dubium &iaTTH, KXI: 38 folvitur ἃ locus lic explicatur (1. Sapientia fermonis Petrini oftetrditur $. 1. "ponitur docus AcT. 111: 19, 20, 41. ἃ varie de ₪ fententi recenfentur ὁ. 1v. — Auditores Petri Ommoventur, ut in fefüm NazareBum mature cre- Unt $ v. Probatur verba: χρη «zertiu ὑμιν ᾿Ιησῶν luv, accipienda effe.ac fi effet : xou aweguAmg vur "m Ae» fW "'I»ey 6466 5 προκεκῆρυγ μένον vera lectio f v. Koupo: ἐναψυξοως ἐπο προσωπῶ שד Κυραυ quid übvonunt & quid inticant? tempera [uns longani- האופ Diving $. vir. — Parapbrafis verborum Petri lw. Explicatur ef. 21. ex nexu $.1ix. Epi- "s inftituitur in expofitionem , quam cl. j. c. דג dedit 6. x. —— refpondetur ejus argumen- ₪ que expofitioni noftre poffent .obponi; ad fri- ,ות re οἷν junctum ve ὅπως futurum indicat tale Vlt prefens eff. 5. x1. —— ad fecundum & feptimum, πως eft poffquam , quando ei adjungitur Jndicativus ; δινγυηδέρως ei additus finem. indicat; Indicativo nun-
K 4 quam
155 .א Barkey Obf. Ex. in A&or. loc;
quas. jungitur ἀν, fed optative ; in loco' noftro eft optatipus. $. xit, Xtt. ad argumentum Quintum: Oftenditur quare Petrus nondum de Jiberatione con- vertendorum a jugo legis Ceremonialis loqui potuerit: plobatur mojivum in noftra expofítione fortius effe; Canon Hermeneuticus. $. xiv. — Prediéta faerunt tem- pora reftigerii & miffio praconit Evangelii Exponitur locus acr. 111: 26, ubi, amie tantundem effe probatur ac: ἀπεγελεν τὸν Analogia Jujcitationem Mofis iuter & Chrifli 9. xvi.
153 $xx*G pDXXO OXXO XXe V, |
STATUS CONLATIONIS HEBR/EORUM | MANUSCRIPTORUM VETERIS TESTAMENTI, Qualis fuit fub finem Anni ab incepto Opere srPTIMI 1766.,
DELINEATUS
a BENJAM.: KENNICOT T, S. Th. D. Membro Societatis Scientiarum Regie Londinenfis & — Goettingenfis, μὲ (9 membro Academia Scientiarum. Ele&oralit Theodoro—Pajatina Manhemienf: , nec non Collegii Exeterani Oxonies/f. s Socio.
Uo ub finem prefentis Anni, qui X δ ς SEPTIMUS efl ab incepto Opere. m WO Conlationis noftrorum Veteris
fas eit, ut gratiffimus agnofcam, quanta hoc i in anno mihi fübdita fint calcaria
K 5 ad
154. B. Kennicott, ftatus Conlation.
ad feliciter promovendum hujus Operis fuc- ceffum, & fimul exprimam , quam reve- renter & haud proletarie obítrictus fim inprimis REGI, tum Inluftribus soczETAT 1- »us ἃ DoCtiffimis w&cENATIBUS, a quorum. favore & gratià Operis progreffas pendet, Hinc more copfueto narrabo , in quantam. Opus profecerir , ad fatisfa&ctionem & vo- juptatem eorum, quibus Inftituto huic pu- blice fubfcribere volupe fuit.
Numero QUINQUAGINTA $EPTEM MSS. , fex precedentibus annis conlatorum, jam addita funt TREDECIM MSS. hoc anno -conlata, ita ut Summa totalis MSS, qua in terris noftris herent, pertingat ad sgPrUAGINTA MSS. jam conlata. Quoad ea vero MSS., que penes. nos remanent nondum cónlata, fípero ipfe credoque eadem Zrium fequentium. Annorum (patio conferri poffe. | > Ex Tredecim MSS, que hoc anno exa- minata fuerunt, Sex, Mujeo Britannico com- petentia , mihique ex decreto Generalis Curatorum jngmítimabilis hujus "hefauri Conventus mutuo data, Ouaruor tantammo- de adhuc fuperfünt conferenda. . Umum MS. a Decano ὧς Capitulo /Z/eifeso , unumque | Apographum, quod, licet excufum, pretio .varia noftrorum MSS. valde füperat, hoc anno à Przepofito & Sociis Collegii Erenien- Jis jex ipforum eleganu 6 4 Biblio-
| theca
\
Codd. Hebr. MSS. V. T. anni 1766. 145
theca accepi. Gratias ipfis publice ago, quod mihi omnes hos Codices & modo adeo 01161010 communicaverint.
Interea praeter omnes ejusmodi gratias, quibus me hoc anno devinctum fentio, Una εἴ, qua fpecialiffinam obligationem exi- gi. Hanc debito & fubmiffo animo obfero REGI, pro ufu valde vetufti ὅς curiofi Pen» tateuchi Hebraici excufi, quem gratiofiffime mihi ex Dibliotheca fua juffit communicari, Incepta jam eft hujus Pentateuchi conlatio. Ediuonem hanc uns cum quibusdam aliis zque vetuflis , poftquam buic lNarrationi finem impofui, fpeciatim defcrijbam.
Enarravi nuperrime , quod Apographa Conlationum inquaginta Sepftm proprio- rum noítrorum MSS depofita fint in Biblia- theca Boclejana, ἃ Apographa .Quwaruer MSS exterorum , qui heic conlata funt, ut & Septemdecim aliorum aliis in Europe par- tibus conlatorum. - Precedentibus Quinqua- ginta Septem nunc addita funt ₪ , ₪ Viginti & Uni exterorum Nevemdecim alia; ia ut numerus totalis Apographorum , in Bibliotheca Bodlejana nunc depofitorum, confiftat in numero CENTUM ET OCTO APOGRAPHORUM. |
MSS. domefítica & extera, ad conflituen- dum opüs jam conlata, exfurgunt ad nume- fum CENTUM ET TREDECIM, & hac, ui %-
cile
΄
156 B. Kennicott, flatus €onlation.
cile prefumendum eft, plara funt quan unquam ad confirmandum ullius alius libr textum genuinum adhiberi poffunt. V'erun enim vero, ut opus hoc tam quantitate ma teriarum quam fplendore Mzecenatum , qu ilud patrocinio fuo dignati fuere, ali: omnia multum fuperet, non folum, qus domi fuperfunt finiam , fed etiam mult alia pretiofa aliarum regionum MSS. con: ferri curabo, & quoad hec , Conlatio Zigizfi vel 27/2/0164 MSS. valde jam urgetur. Conlatio MSS,, ex mandato defunéli nEG!s DANIA faufto certe fidere in Oriente reper- torum, a quibusdam 006108 Profefforibus , quibus hanc curam demandavit Inluftris hu- jus Operis Maecenas, Excellentiffimus ΒΑΚΟ DE BERNSTORIT, jam garNrz inítituta eft. - Ἃ cel. abbate 1190069 qui defunGto Profeffori JLadvocat in Cathedra Sorbonnenfi non tan- tum, fed in ftudio quoque hoc opus pro- movendi fucceffit, refatum accepi, duo illa MSS., inte? ea, טף 78/0006 Parifiorum adfervantur, queque, dümr mihi vifa funt magni effe pretii, felegi, nunc fub examen revocari; Urium 2101102600 Aegie ex mat dato REGIS :CHRISTIANtSSIMI , alterum Or«- Joríi ex| favore doCtiffimorum ejusdem Pe trum. — Conlatio MS. -easseLLANI, ex Difler- : tatione c]; sciigpir -cógniti, ex parte 'fattz aft, ὅς pars hec ad nos GiMinga delira lc am
Codd Hebr. MSS. V. T;anni 1766. 157
Nam permiffu Serenillimi HassLg LAND- Gv MS. hoc ad eruditiffimum meum Amicum, cl. Micbaélis, translatum eft, qui = ₪ πὰς illud Goettingam deportaret, hunc מ finem iter Caffellanum fufcepit. --- Ne veroin prefens plura fgecialia feferam , Wuuminodo hic addo, quod duo celebria Si, que primum Rescblinus . polledit , mnc vero Bibliothecam Sereniffimi wan- CHIONI$ BADO--DURLACENSIS in palatio Caro/s- וז ornant, hoc anno per Virum Hono- ratifümum , $ebmidtz , Confiliarium Prineipis
intimum, cure Rev. Bruns commiffa (int. raütudinem quoque debitam fas eft te- ari Rever. 422072 2 Blond , pro cura, quam = adhibuit in transfcribendis ἃς Cadeomo miffis Conlationibus Sex Pfalmorum MSS., qua» Risus füb directione defuncti Profefforis Ladwwat füb examen revocata fuerunt; ut Cl. Breitingero , Profeffori TURICENSL, quod Mon tantum fpontaneo favore contulerit תג תמושת ufum magnam partem MS. 7» "^fi, Verum etiam procuraverit Variantes «iones 15: ( publice nondum cogniti ( Afervati in Monafferio $. 814/00 57706 Martia- ו" Briseevie , eujus conlationem inftituere wmaniffime juffit Ínl. Princeps Preful wan ΤΙΝΙ, cui duoque eapropter gratias ago , ut δὲ Pxcelleniffimo Guilielmo ANortono ,. Equiti y 36718 ad Helvetios Legato, quod mihi aíce on-
158 B. Kennicott, ftatus Conlation.
. Conlationes thiferit. Similes etiam gratias debeo Nobil. /7oratio Mann, Equiti /Jfurato, Regis Legato, Florenti refidenti, quod ad me transferri curaverit conlationes aliquot MSS , Mediolani per clar. Profeffores / 4 6: Baptifía Brania finitas, quas Guilielmus Stanbope , Vit Honoratiffimus comiter + modum adtulit. |
560 dum redeo ad Subferiptionem operis, que generofa liberalitate omnes alias lon- piffime excedit, officii mei haud exigua pars eft, ut Fautores eos commemorem , qui jn rep. Litteraria hoc lpftitutum infignibus fuis teftimoniis adprobarunt. — Quapropter ín gratiam sUBSCRIPTORUM hic inferam Apo- grapha duorum Jnflrumentorum , quibus huper honoratus fui, & quidem ex caufa Relationum , quas de hoc opere publici juris feci, quodque ex אפעאטתסת Éxcita- tione urgendum mihi honori duco. - Dete&ta eft hoc anno res magni momen: ti, queque propius cum indole hujus Operis convenit. Argumentum ea Novum & cer- tiffime probans exhibet pro Urilitate aut po- tius Neceffitate talis Inftituti. ^ Specialem $Ha requirit expofitionem; hine ut ab omni- bus intelligatur Introdu&tionis gratia. hic adpono fequentia.
Europa Litterata jam dudum 4uead fypis uxcufum textum. Veteris Teflamenti Hebraicum uu 18
(odd. Hebt, MSS. V. T. πηι 1766. 159
adus difpefcitur opiniones. Sunr qui ejus &egritatem abfolutam , fünt. qui eum hic lic corruptum ftatuunt. — Pofteriorum ite- mm due funt fententie. Dum enim non- Wlicorruptiones pauciffimas easque minimi momenti dicunt, alii e contrario multas eas e ἃ magni momenti opinantur. In eo Dihlominus fere omnes coanfentiunt, quod, quliscanque fit realis numerus vel indoles torpionum in textu excufo, fexus famen ilb paucas el nullas correcliones ex Μ88. He- inicr gdipifci poffit, quia MSS. Hebraica, que nunc exftant, pauca funt & hec pauca feceniora, & omnia aut prorfus aut circi- tr eadem inter fe invicem & cum textu excufo; Verum hec fententia, licet pre. valuerit usque ad paucos preteritos annos, aeo efficaciter confutata eít argumentis evidentibus, ex his MSS produ&tis , ut pre- fumere liceat, communem nunc fententiam lere, quod Hebraica que exítanr MSS. - "ade multa fint, quodque alia ab aliis & à textu excufo maximopere differant. | Preterea inter omnia fententiarum diver-
Ba ab omnibus ftatutum fuit, Textum Biblio- "us Hebraicorum- typis nunc EXCUSUM prope- mium in omnibus, E ditionibus unum t9 eundem (f^, quibus in locis, quibusve editoribus i publici juris factus fit. Ec hec ficta vel walumta identitas omnium excufarum Edi- tionum
160 B. Καηπίςοσίε, ftatus Coniation.
tionum locdm dedit hypotliefi decantata à paucis veto adliuc 40/0118 , quod fc. 7e: χε Hebtaicus excu[us peffeGlus (9. incorrupli - fit. Cum 6 contrario, fi textus, ficuti nun excüfus 615, detumi repertus fit. multur variare à fe:ipfo, & editiones alie ab alii mnaximopere differant, nihil abfütdius εἴ poífit hypothefi , qua ftathitur omne editiones excuías eile genuinas , nihil que contra liquidius , q&àam : quod, dur harum üna ab alia differat, - hec aut ill: corruptá fit & denique nihil certius, quam, fi Variantes plurimie fint & ad tentione digne, quod mobis ipfis (vel pet alios) fimt examihande' quotduot funt , ₪ quantum polis eff ad vetufliffmma (9 Optima 4MS5$.3 ita üt cutn otnni exa&titudine, quz momento rei convenit, determinare pofli- mus, quzenam Editionum excufarum fit cor- Te£ta, queque veram vel falfam leCtronem contineat. Et üt hoc rite determinemus, optima methodus, (quam fequi animus eft) ila videtur effe, ut Textus Hebraicus de- nuo edatur exacte , ut nunc eft in editionum vulgarium praeftantiffima, utque cujusque pagme margiti fubjiciantuf omnes Lectio: nes Variantes, que tüm ex MSS. cum ex
κενῇ: Editionibus conle&te fünt. Multas & infignes differentias hic intelli- £o, que inm ipfis exeufjà Editionibus compa. rent;
(odd Hebr; MSS. V. T unn 1766. 161
mt, Sünt ille tior errata Typographorum, gt Variantes Lectiones inter aliquas editio- ies recentiores , fed quie infignite recentio- re$ ab antiquioribus editionibus diftinguunt. Ànea jam. in progreffu: huyus. operis: de- t&um erat, quo. anuquiora "erant MSS, hoc.magis eadem a recentiore textu: excufü diffette , eoque magis convenite:cum an- וט verüonibus , &. quz in IN. T. inve- niupur, cicationibus. iNumc vero tepertum e(t, wtufliores Editiones excufas valde differre a ruetioribusy mágisque cum: 4ufíquis oplie vij; M$8 convenire. Debent Viri Litte- rai hoc inventum , quod fpe&tat ad. dete- penda merita. & pre(tantiam ANTIQUISSIMA- RUM IMPRESSARUX. EDITIONUM, lnquifitioni- bus hoc anno factis; & probatur illud Au Boritatibus jun&tis quatuor fequentium Edi- tionun. |
Prima eft Exemplar 27018858 , de. cujus conlaüione hoc auno facta antea mentionem feci, & revera illud majoris. exactitudinis praia-bis conlatum eft. — Exeufum jam fuit ἃ, 1487. & forte. hoc editionis hujus exem- pir umicum fapereft | Lectiones Variantes Dujus ediGonis, conlatee cum editione νὰν DR HOOGH TIANA,' Icpette:funt quam puime, ὧς inter eas - ηὐξδηι magni Women. : Verum cum. i0 .£ali. cauíía Wicus.modo. teftis. haud: fufficiar, . 4 Bill. Hagane ΟἹ. I1. F.I. L Ve
162 Ὥ; Kénnicott, ftatus Conlation. ^
Vetus. .Editioo; Cujus ryentiohém faciam, typis expreía :eft' .ג 1404. Hujus exem- plar, quo ufus fuit LUTHERUS, nunc conípi- citur in' Bibliotheca Regia . BEROLINENSI, cujus conlatio ad rogatum. meum nuper finita eft acl. Sebuize Profeflore. Berolinen- (i, Germanice.confcripta, cui prefixa- eíl Dedicatio Anglice fcripta, pro quo honore publicás ago gratias. Opus hoc Germani- - cum à JF eidio,. Viro Rever. ὅς DoCtiffimo, - peramice ad: meos ufus in Latium fermo- aem translatum eft, & hujus verfionis au- xilio reperio; quod Biblia Beroliwenfía im- menfíum differant ab editionibus recentiori bus. הג ג hac Differtatione fere 00 "Variantes fpecifice in totis ver/is aut Jiteri; recenfentur, 66 preter eas 200. Exempla. variationum in: penélis Majoreibicis. Mnltz verbales & Literales Variantes conveniunt cum lectionibus Exemplaris Ezósiemfs , ea-. rumque alique magni funt ponderis. 20% tiones 727724 ὃς Quar:a , quarum mentionem | facio, funt. PRIME, אאך umquam , quoad Univerja Biblia, Hebraice eucufa funt , 4. 1488 ὅς pentateuchus :a; 2492, qui libri jn Bibliotheca:Seremiífimi MARCHIONIS BADO-- (DURLACENsIS feliciter adferwantur. Horum notitiam valde acceptam mihi dedit memo- iratus Nob. Brus; , una cum fpeciminibus :Variandunr duarum. hargm. editionum , ἃ - 7 - 5e... . Aepre
. Cedd. Hebr. MSS. V. T. anni 1766. 163
deprehendi , editiones has cum duabus pra cedentibus in eo convenire , .quod valde differant ab editionibus recentioribus , quod« quc veteribus optimisque MSS. magis re- pondeant. Duo hec Kxemplaria ad majo- rem hujus Operis perfectionem conferenda elfe exiftimo, & ex his & ex duabus pre- cedentibus , conligenius multitudinem Va- rantium Lectionum, earumque magni.mo- menti. Dignum quoque eft obfervatu, quod, licet Quatuor hzc Exemplaria multum inter fe conveniant , eorum tamen diverfitas fatis oftendat, ea non ju&ta Unum, fed fecundum diverfa MSS. typis fuifle excufa.
Hunc Articulum finio, Viros Do&tos ex- teros 6006 ac inquilinos maximopere rogi- tando, faveant mihi fuggerendis notitiis , que adhuc deficiunt, ut ftatus vetuftiorum Editionum eo perfectius dignofcatur. Illis vero maxime obligatus ero, qui me aut de his illisve Editionibus, mihi nondum cogni« tis, aut de locis, ubi quedam harum Editio- num adfervantur , certiorem reddiderint. Tabulam fequentem eorum oculis expono - non. omnium lditionum, aut univerli aut partium Hebrai Codicis, qus antiquiores funt primis Biblicls Maforethicis a. 1528. (he omnes fere conítituunt QUINDECIM), fed tantummodo talium, que ante celebra- tilimas 6101065 Gerdinalis Ximengs Compluti
ΝΞ Là . 8.151}.
164 B. Kennicott, flatus Conlation,
ἃ. 1517. & Felicis Pratenfis Venetiis a. 1518, excuíz funt. ἃ. 1486, —— ,0ו[0) תו ₪ 0?857ת? 65601 - Soncini , fine pun&tis. Pertinuit olim. | editio hzc ad famigeratum Rab- bi Oppenbeim , Hannovere | defun- . &um, fed locus ubi. nunc adfer. vatur, mihi non innotuit : 1487. -- HAGIOGRAPHA 2. Vol. folio, Neapsli , in pergamento; punctata fere tota. Servatur Codex in Bibliotheca Collegii Eronienfis 1488. —- 215114 —— folto, Soncini, cum punctis, in Bibliotheca Sere- nifimi Marchionis 54DO-DURLA- CENSIS. | —— BIBLIA ---- hoc anno figna- ta, in Catalogo fignata ut excufa Bononie. Dicuntur adfervari Rome in Bibliotheca Zarberina -— BIBLIA ---- hoc anno figna- "ta. Dicuntur fervari Florentie in Bibliotheca 1wren1iALI Laurentiana. 1401. --- PENTATEUCHUS --- 2. Vol. folio. U/y/fponi, in Pergamento, puné&tatus, cum Paraphrafte Chal- deo & Jarchii Commentario , in Bibliotheca REGIS ANGLLE. --- PENTATEUCHUS —— in folio, cum Paraphraft Chaldaica & Jarchii Com-
Codd. Hebr. MSS. V. T. anni 1766. 67
Commentario; in Bibliotheca Re- . gia Parifienfi & licet in Catalogo notatus fit, ut excufus a. 1490, (quod forfan nota eft, quie in fine Voluminis ?rimi confpicitur) vi- detur aliud effe exemplar Editionis ἃ. 1491. quod notatur in fine vo- luminis /erusdi. Servat adhuc aliud exemplar Bibliotheca REGIS GAL: LLg, ejusdemque defcriptio exacte convenit cum illo memorate jam editionis quod eft 618ת ANGLIAE 1492. --- PENTATEUCHUS MEGILLOTH ET * HAPHT. ———- 0608800 Brixie, in