iSii ,v
*■«.'*
1^'*
■».•■'*■ ^^».
.^. ^. ■:« ■ ■.*■»'■■•*■'!*« * t.l
'» * •,
"^ "i I ** -
«r'ci:>,*^*:,:*:._
*-f
1 ^': 1
^^«-■"«.''■'^■■■> * * *.**' ■
»■■ i
^..■^^i^.^^^ ,r ^•ir ¥• "t % *■ t - *^: *: ^- *-*
t:"!,^"'*.
■■■■"1; **..*:, i
•. i«: »: 5
1 !t '♦ .,
»■ .irc^» •*
* *
*;>:*■,*,.■*■/ i^t * .
■•■^t !::»"■*• * * ■" ■
s '!■ ■», i
■ § ■>:*,».•■■:,
i E f ♦ f..^,
% m'^m'^ '^: i ^^•^■«tjlji..^'^.:.
•"■^-:-^^. if '0 1% ^*p •* -^ / ^ i4'i:i;i4 ««: 'j^.:': .
, #^ ^ ... ^:5i:' i-:. ■ ^ :-|t^ *■
^ ■«■ '1 ^ *■ it #^' # ■* > ^ ■• -•
' it «■ f<
..f '■* t.
i t t . « :- , ^
■ - • ^f t ■«
, 1 1' I. »•
■■«"r t i- ■*■ i * ■«■ *,,**^
■l":-#' :!
■f ■« ■'*■: f -^.
■'i^ ■ €':■»■
%
I
^
"^s,
The
Robert E. Gross Collettion
A Memorial to the Founder of the
^ccKneed S^i/icro/l' WOirAeyulio/i
Business Administration Library Los Angeles
^^ . r^ . i-
NICOLAIMYLERI
METKOLOGIA.
Hocejiy
De jureftatuendi de menfuris,pon-
deribus & moletrinis.
Vbi m fpecie quoque^
De Lapide terminali & Torculis, tam priva-
tis quarn publicis ac Bannalibus, fingularia quiedam
& non vulgaria exhibentur & vari^Quje-
(liones explicantur.
TraSlatHS Pra&icHS.
In quo quicquid vulgari aut exotica lingua tra-
ditum , in Jinguam latinam transver- fum eft,
Cum SacrA C&farcA K^LhCajeflatis
fnviUgto ad 20,amos,
TVBING/Ej
Impenfis Joh. Georgii Cott^,
Acad. Bibliopolas» Literis Johan-Henrici Reisii. A N Nb~^.^c7L xTnTT
SVMMA TRtVILEGU
IMPERAJORll,
SAcrsE Caffareae Majeftatis gratiofiffimo privtlcgio, dic V. Junii Anno M DC LXH* provifum eft, ne quis, NIQOLAI MYLERI zh ^^xtnba^ t ]Cti ^ Opus de Jure publico ImperiiRomaiio.Germanici (cujusquinta pars CHETROLOGJJnunc primtrm publicatur) absq, JoH. Georgii CGTTiC, AcadeiTi. Tubingenfis Li- brarii, ejiasve ha^redum & rucceflTorum confenfu & li- centia, clam vel palam imprimat,aut ubiubi impreirutn in Germaiaia divendat,-idque ad annos vigintijaprimae* Editionis fingularumpartium eomputan<los, fub peena amittendorum librorum, & foivendarum decem auri puri Marcarum : &c« ficuti id uberius in ipfo privifegir auto- graplio (lefinitur. A quo damno ut fibi omnes caveant, haec in fron^ te vifwm cft iterum itsrumcjue moncrc»
E D I T O R*
Benevoto Le£tvri Salutem?
HAbes hic, Benevole Lcftor, Magnifici viri , magnificam operam. Non indigetfiifpensahaederavinumjam vcn- dibile & jam olim ante vindemias defidera- tiflimum. AutorLibrum,Liberauthorecom- niedat,utfi quid laudis vel encomiiauthuic aut illifijperadderem praeterea,authoritatiunicu- jusqj diffidere vel omnino detrahere viderer,
Mat€riae,ut cernis raritas& exafta inge- niofitas fijum ipfa trahit Ledorem & Empto- rem, deque Myleriani Genii& Ingenii per or- bem jam frequentius evolantis acuminc a- bundantiffime tefl:atur.
Nec quidem vel lucri vel aurae captandae gratia inlucem profiliit Autor, extorfa potius eft haec noftra Metrologia enixis tum meis tum Literatorum plurimorum vellicationibus & amicis preculis : Confenfit in Editione Libri pernobilis Scriptor , non avaro captandifed Liberali, LiterarioOrbi benefaciendijanimo, ut qui fibi nihil hac in re per invidiam latere voluit foli; quod tanto reipubl, emolumento
P R jE F AT 1 0,
comniunicari piuribuspotuiiTet. Et cavepu* tes vel taedio temporis vel otio aut Curiae cu- ris folutum fcripfifle tantum Virum, niirabe- risfane laborem fpatio duodeeim menfium, horis furtivis abfolutum, fi innumeris Regi- giminis& Confiliorum involucris involutiffi- nium alia & talia cvolviflie, fi id temporis, quod aliifane occupatiflimi refumendisViri- bus aut recreationi folent impendere, fidum nofl:rum Rerumpl. fine adulatione haud exi- guuniFautorem fuo bono &commodo do- naifcgrato animo memineris. Taceo tan- dem tedo tenus exftru6las & ad admiratio- nem usqueinflirudiflimaeBibliothecae medul- lanijOpufcuIahuic largiter immerfam Sc ceu penu quodam fineinvidia fine arrogantia om- ni fideliter fibi communicatam.
Vale ergo^faventiflimeLeftor, atq? tam fin^ulariMunificentiafruerefeliciter^tantoq; in Reipubl. ac Univerfi propemodum orbis e- molumentum ac documentumviventiacfcri- bciiti Viro felicia quaeq^ vitamqj precarejme^ am denique inedendohocopufculocuramra- tamque gratamquc habeto^
Elen*
* t * .f . f. t k k .i" .f . .f .i.t- 1 .t .f • .f . .1'. -t ■t- i ^-
Qpb cAs C^b cA3 CA!) cA» cAs iAs oAi) cAa cAa © (i^b
E L E N C H U S
Capittim 0* qmfiiomm in hoc tra^a"
ttt contentarum»
CAP. T.
De Origine & authoritate Juris Menfurarum Variarum Gentium*
CAP. II.
beRatione, cur Jus menfurarum&ponderum, ctram Gentium.JurcImperioRegioaccenfeatur. CAP. UU Jus ftatuendi de menfuris &ponderibus,inImperioRoJ mano Germanico, ad fuperioritatem territorialem pertinet»
^m/iiones»
1. An Im fiatuendi ctrca pondera^ menfuras, ulnas & mO' lendmas publtcas tam de lure Civilt quam ufu Iwperii , fa aBus Superiontatis, ac tn Jmperio Rom. GermamcOf lunsdtcftoni terri* Uriah annextts ? Affirm. §, 4, & fe^^*
2, AnCaftro vmdito^ aut per Inveftittiram in fettdum conceffoy cum territorio vel cum perttnentiis , tranfeat quoque tn Ceffhmarium vel Emptorem, lus Menfurarum ^ponderum, acfa^ cultas pumendi falftficantes menfuras ? Neg. §, to. 11» 12^ ^ /j»
CAP. IV.
De Menfurarum, ponderum &c. uniformitate, Statui
publico inprimis neceflaria»
CAP. -V.
De Statuum provincialium Confilio velafienfu, inmu-
tandis menfuris ac ponderibus.
X 3 ^^'
EtEMCttUS
/♦ \^n Princeps Imperii ad injlituertdam ponderum & menfurmm umformitatem , fuhditorum confenfum requ^ere ft- ncAtur? An vero modum menfurarumVniverfakm invitis fuh- ditis iate pojjit? Diftinguitur §. /. &fiq(i.
CAP. VI. De Jure & Modo meiifurandi merces, fi Contrahentes fint fubditi diverforum Principum , ac diverfitas menfurarum exiftat.
^AJlioms^ I» Kyin hu menfurarum mutatio , Creditores quoque fo» renfeSf quipr/tdia Cenfualia inStatuentis territorio pojjident , ad §hfirvantiam oUiget-y ac an^ v, gr. Credttor forenfis Cenjualu, cui qHotannis expa^o dehitor cenfualis certos modios frumenti filve- re obUgatm, k dehitore,frumentumjuxta novam menfuram aC' ctpere teneatur? Affirm.%. i. &feqq'
2* K^nfa^o Contra6lu Vendttionis aliquot jugermn yrA- dierum^ vel plauftrorum vini menfura facienda fit , fecundum menfuram loci Contra^m^ an ioci rei Jit& ? ^uxta menfuram loci Centra^lus. §. 7. & feqq*
3. ^iuid dicmdum^ in cafu quo conventum fmt inter par.m
tes^ut vmdttor tenentur pr^dium infra tres menfes menfurA fuh-
jicere : An eUpfis hfce trthus menfihm ^ partes peterepoffint, ut
menfurx pr^iiAi Jufctpiatur : Negatur quoad venditorem^ fedEm^
tor non nifi so.annorum prafcrtpttone excludititr, §.i2.& i^,
4-. St in divtfione honorum communium a duoht46 fratri" hmmenfuratio agrorum affignatorumper pcritos agriraenforesfue' rtt paBa^ ahsque altqua temporis dtfinitione\ & lapfi fuerint anni ^igintt & ultra, an heredes uniu^Jratru defuntiiy a fratre fu- perjttte menjiirationem agrorit adhuc petere pofjint i Affirm. §, 14. S* K^n VendttiOfie ad menfuramfacla., tntertrn donec prA^ diim wettAtur,peemtcmi& locmfu i Neg. §. //. & 16^
^, ^am'
CAPITUM Et QUiESTIONUM»
fi. ^amdiu deceptis in mnfuratiom Juccurratur > Trigin" td annis §♦ /7.
CAP. VII. Dc Remediis contra defraudatores menfurarun^, pon"- derum: ubi primum de menfurarum publica col- locatione»
S^AJliones^. j. ^uafoena Ut qui malo animo menjurartm ^pohderum exemp^ar puh/icum, prdiforibus 7empli velCuria affixum, refigit^ devajlat, aut alto moda corrumpityfit afficiendus > posna albt cor^ rupti, §. 6, &feq%-
CAP. VIII, De Secundo Remedio , fcilicet de Infignium Domini territorii impreflione.
^uAfliones* r* Cujus Infigniis menJurA & ponderafmt notandal Inf' gnils domini territorij, §. -f .
CAP. IX. De Tertio Remedio , fcilicet de Cuftodibus Menfura.
rum. CAP, X.
Quartum Remedium de Conftitutione Menforum , Sc quinam ad hoc officium eligendi fint ? ^£^iones,
1. An Menfor autponderator in affnmtione Officijjtii pr^ fiet juramentum de Credulitatey an vera de veritatef Diftingtti-
tur* §♦ /^. & feqq.
2, ^ia luris^fi dubitetur^ de Relatione menforis^ v.g an^ poffefpo totjugera contineat, vel merces tot modiorum autponde^ rum fint tprdfertim fi partes huic affertioni contradicant 1 Siatur ajfertiom menfbrum., §. //. & feqq.
B* Si definibus agri aut quantitate modierum frtimenti lis matur, cujus expenfis menfuratio [it peragenda^ an ftmtihus pe^
tmti^y
ELtNCHtlS
— II PWI ■ — »■ ■ .^— ' ■ ■ -'11 ■ .11.
temis^ anvero ejus cujus mterejii Sumtibus Cmmumbus^§.i/t
CAP. XI. De Effedu Juris ftatuendi circa pondera , menftiras i
ulnas*
^Hdtftiones^
/. i^n cafu-i quo Dommus aut Vafallfis loci, inpago^tts w- Jitandi pondera ac menjuras ^ falftficantes funiendt ^ velex ufu inveterato , vel feuddi concefjione habet\ Domintts autemdire^ 61 146 vel territorii ^ta dandt , ^ yrincifali Jiigmate fignandijt' bi vindicat : An Domintts reditta ac decimas afitbditis debitas^ cumjuts menjurit ad arbitrium fabricatts^ aut infuoCafiro ufua- Itbtu menfurariy ac adearum modum & modium^ exigere poj^t^ l^eg. §.(f.&7.
2^ K^n Princeps territorii de menfuris ^ ponderibtes quo* que Abbatum, Sacerdotum (jr CUricorum cognofcere^ eavereco» ^ofcere & ftgnare poffit ? Affirm. §* lo. &feqq,
CAP. XIL Dc poena depravantis menfuras & pondera»
^difiiones^
/♦ L^ /V , quifalfis menjurts atit ponderibtts Jcienter ufta efif eadcm pcena ptmiatur y ejtta dolose Jabricans menjuras depra.. vatas, punirifelet? Neg.fed mitiori. §^ S, c^^«
2* ^ua aElton^ 7iti(fis poffit convenire Pamphilum , qui fcienter ac (ludio eifaCfas menfuras aut adulterata pondera com^ modavit, qti» in posnarn fratidantts menfuras inducat? Commo* dans tenetur acltone de doh. §. lO. & ii»
3. ^n is, qtitiniqtfas menfuras.^ bilances.^ pondera (^ ul» nas conficit^ vendtt aut tocat-ffrattde pojlmodum comperta.^ igno* rantta fefe excufare pojjit j ac eandem probando a pcenafalft arbi* trarta Itberctur^ Negat. §. t2. & fiqq-
4-' Oof'« is qtit fdfis ^ adnltertnis menfiiris ^ponderibus ignoranter ufu4 futt tn mercatu publtco ^ 5U CffcHcm SWarcff /
impU'
Capitum Et Qu^stiomum.
impune hoc committa^ acafalfipaina, ignoranttA pratextu libc- retur ? Ncg. §. 26, &feqq*
S. An 'verba ifta^ toties quoties^ fo offt fofc^C^ ^cfc^ic^t/ €d ftngulos metiendi acim referenda fmt \ an vero adfingulos Contra^m^ qui plures a^us pftulat ? Affirm^ ^rius* §.i/.
6» K^n graviori pcena afficiendM fit h ^ qui utendo falfts menfuris & ponderibtf^ , proprima & fecunda vicepunitm non fuitf fedpro tertia vice-f infraudefuerit deprehenfm ? Neg* §.:?/.
7. K^nfalfi pcenam incurrat u , qui in re minima falfum Qommifity menfurando aut ponderandol Vtx erttpuniendm, §. ^^^
8* ^n mercator propria authoritate , pondusjufio leviiH adxquarey eive ceram aut quidfimile , impune addere poffit ? Af
firm,§,34* & 3S*
g^ Cutnam competat menfuram & pondera falfifcantes coercere & punire -i ab eisve mul^am cxigere? Domino territe- ri/.§*3S'& feqq,
CAP* XIII.
Dc Agrimenfere & falfa relatione parti obligato*
^&jliones,
7. K^d quid teneatur menfor^ qui in menfura renunciatit' ne quempiam decepit aut falfum commifit i Conveniri poteft a- £iione infa^um. §. /. & feqq*
2. K^n ob latam quoque culpam agrimenforls falfam men^ furam referentis, juramentum in Utem deferatur ? ^ffirm. §♦ /♦ &feqq. .
i» K>in Bominus de dolo fui fuhfttuti in menfurando tC' veatur> Neg.§,i/,
4^ ^idfi unus ex duobus menforihus dolofis Ufo aBori foUdum folverit , An agrimenfor Jolvens adverfus focium doli^
Elenchus
utpotefuum commenfonm regrefjum haheat^iUtei ab a^ore Ufi^ cedend&ftnt a^tones? Neg,§. 22,
CAP. XIV.
De Lapide Terminali , ejusque motiono & propul- fione.
^AJiiones^
r. ^ot teftes feu laftlli , in $mni lapidum terminalium eonfignatione reqtiirantur f H^c quafiio dependet a Confuetudint locorum. §. i4-*
2» An termisrum ac columnarum finalium cura ^fofitiOy fit aBus Jurisdt^ionis territorialis ? Affirm, §, 16. &feqq,
^. ^id fiflumen velftagnum^ curfum fuum vel alveum mutet; an termini quoque confinales , vel ^uridtdiio terminalis fer alluvionem mutenturi Difting- §, 21, & feqq,
^. Si fluminis terminalis mutatio pededentim per incre^ mentum latens^ feu alluvionem contingat; K^n exinde mutatio, incrementum , & extenfeo terrttorii , & Jurisdtclionis eveniaf, feu^ An alluvio mutet lurisdtciionaliai Neg. §. 24., & feqq,
/♦ An limites provinciarum finales , temporis quoque curfk intereant^ & lure prafcriptionis amittantur vel mutentur \ Af firm. §, 28, & feqq.
6. K^n pendente Rcvifione^ ^udex fuperfedere deheat , i» fgendis terminis finalthus^ feve.^ An Revfeo effe^um habeat tan» tum devolutivum^ an, vero fufpenfevumi Negatur pofterius. §^ Bi* & feqq*
7« An Ratio Status Imperii Rom. Germanici , olim exege-^ rit-i & adhucdum aliquando exigere videatur y fcntenttarum in ^udicto Reviforto pendentium, executionem fijpendere f Httjus
quji»
CaPITUM ET QUiESTIONUM.
•ill ■ I — ——»——— ■■!■ ■■ ' '-■ «I III I I '11 ■■
^udiflionts definitio Imperatoris (^ Jmperii determimtiom eH re» lin^uenda. §, jd. & 37*
CAP. XV.
De poena termini motoris»
^uA^iones,
/♦ K^n termittorum motor dolojus pann ordinma punia^ iur^ Itcet fua dolofa turbatione dr inva/toney nemini nocuerit? jiffirm.^.d.n*'^*
2. K^n turhator terminorum finalium , panam dupli ex Confiitutione L (l cenftiterit» 4. C.fin. regund* indu^am fufti" vere teneatur^ etiam[itnvapopr<iidii, ^ 'viotatto termini confinM' lisy ante titem conteftatam peradlafit \ Affirm, §. 11, n* 2* &s»
3. ^i terminos finates moverit^ non animo furandi^ nec tradium vtcini occupandi \ Jed animo duntaxat nocendi^ ac fi' ntinmdi rixas & dift^ordias inter Victnos , per ttmitum confti- fionem, ut eos ccgnoftere difficile fit ,- an pecuniaria tantum ; Vet Arbitraria pcena teneaturl Affirm. pofterius. §. 12,
4. K^n illc^ qui ftmut plures evulfit lapidesfinales , adu- mcam tantum pcenam teneatur; an vero ad ptures posnas? Com» mittttuY arbttrio ^udicis. §♦ 13.
5. K^n attentans movere aut invadere terminos finales^fit omntno extra Legis pccnam^ dtfiing. §. i6.
6. 0/« partes VicinA propria authoritate , ad determi" nanda Vicinorum pr&dia a propriis , cum confenfu omnitim eo' rum quortm intereft , fihi tpfis lapides finalesfigere & refigere poffint > Affirm. §.i7'n.S'&4'
/♦ Om potna termini moti hodierno Jure ^ nfu Imperii
Elenchus
fit arbitraria^ m ilU cafu cveniente, etiam adpcenam mortis ex* tendi poffit} Affirm. §,iS.
8* Cum qHaJiio falft termini pofiti ) in caufam Civilem in^ ciditf an in Ctvtlt fuperfedendum [it ? Affirmffifalfumfit taU^ quod caufdi, Civili prajudicium faciat : alis non^ §. 19. n. /♦
;;, Cum diverfefint poenA confiitutA hts^ qui terminos ef fodiunt & turbantj an unapoena indicia.^alteramtollatf Affirm^ §,20, n* 1*2*^.^4,
10. K^n pcena pecuniaria ex Lege Agraria , quinquagintx folidorum intentata & impofita^ concurrere poffit cum accufatio* ne adverfiii motorem dolofum^ an vero per l. f ff^ d^ term» mot^ abrogata & antiquatafit i Neg, pofterim §, 20. n* /. & feqq,
CAP. XVI.
De Jure h poteftate Statuendi circa molas, easque vifl- tandit
^uAfiiones,
/. Vbi '^urudiSiiontt ffecies in caflrOypago velCivitate funt penes duos , cuinam competat inj^efito dr vifftatio molendi"
mrum^ unD mt We aR6&l^^cfcftawunsfilriunertimen be^
ti^Xi^ii fcpe ? difiing. Regulartter tamen Ijac injpe6iio perti- net addominum terrttorit-, vigore Superioritatu, §^ 12 ^ & fiq^*
CAP. XVII.
Quinam Molendinorum infpedioni & vifitationi fint prcTficiendi,
^Afliones^
/. ^n Molendinorum inj^e^io-, vifitatio & confiruEiio,
non
Capitum et Qu^stionum.
mn tantitm ad moletrina^ , fed etiam ad alia meUndina extendi fofjit ? Affirm, §, 4. &S<
2f ^uo Ordine frumenta molendafint^ & an ft 'Dominm molendini poflerior tempore ,fua frumenta in molendinum adfe^ rat^prdferendm fit privato^ qui prtor temfore cum frumentts ad- *venit f Affirm, §. 6. &feqts[.
CAP* XVIIL
De Jure Torculorum , Principi Juro Superioritatis competente.
^jifiiones^
/♦ K^n qmlibet privatm infundo aut xdihusfuU , fui & nliorum ufm gratia libere absque principis confenfu^ torculum 4- dtficare pofftt ? Affirm. §. /♦ & feqq^
2, An ^tu xdificandt torcularia fit de Regalibt4S? Neg. g. II. &feqq.
3, An torcular bonls mobilibm an vero immobilibtts fit ac' cenfendumi Rejpjmmobilibus^ §. iS, & ftqq»
4* ^n torculo tegato aut Emto , vafa quoque vinariafen cuppa , Legatario aut Emtori cedant , ac inftar bonorum immobi- lium cum torculo tranfeant? Aff. §. 2$. &feqq^
5. K^n venditioni domus accedat quoque prefforium ma» gnum & importatile ? Affirm. §♦ 2g.
6. An iocator ddium teneatnr quoque conduciori concedert torculare Adibus annexum, & pre premendis uvis deflmatum ? Affirm, §.30.
7. ^n vendito torculo fine difiriBus expreffione., ipfL^ difiri6im quoque torcularis^fivejt^ cogendi vicinos , in vendi- torem tranfeatl Affirm.§,st*
)()(} CAP,
Elenchus
CAP. xrx.
Dc Torculo publico & bannali.
/♦ K^n C$mes Impem vel univerfttas habens tormlumpu* blicHm j fubditis vel condvihta imperare pofjit ^ utnullum aliudp quam Domini, uvarum exprimendarum caufa accedant ? Negat» §, j. ^ muttisfeqq.
2, Si Vominus cum univerft^te pa6ium de iorculo bannA' U inducendo inire vulty an fingulorum confenfum exigere tenea- tur, an fufficiat^fi major pars confentiat ? Affirm» prius» §. i6,
B* Si Dominm Civitatis aut pagi quosdam Incolas y torcu- lum privatum accedere prohibuerit , ^ illi paruerint , an ex tali prohihitione acquifita pofjefpo ,fi ad majoris partis de Univerfita* te notitiam pervenerit^ reliquos omnes obliget f Neg. §. /7.
4* ^n ad inducendum ^us bannale torcult dominici^ re* quiratur non tantum prohibitio domini torcularis^ fedetiamfub- ditorum fcientia ^ patientia , uniformiter , longtffimo temporu curricuio pr^fitta ? Affirm. §. /p.
/. Si Dominus torcuU convenerit cum pamphilio, quod ipfi ^ e)m htredihtis gratis uvas in fuo torculo premere velit , c^ pamphitii famtlia creverit in tantum , ut Dominus torculi vix ftias uvas.f ncdum altenas cogerepoffity An hoc paElum perpetuo duret ? Neg. §. zs.
6. K^n Domintts torctili bannalls , qui pago cum JurUdi^ ^ione pr^efi., cenfum torcuUrem pro luhitu mutare vel augerepof fit^ Neg. §. 26. n. 2, &feqq,
7.A»
CAPITUM ET Q.UjESTI0N11M4
i— — 1 1I ■ ■ ■ I ' ■ I ■ I ■ . ■ «I ■ ' d
7. K^n bAnmmfeu accefjto neceffaria premendi wvas in torculo five domimco five frivato ftt fervitPis ^erfonalis velrcA" lis i fofterim Affirm, ^. 2$,
8. ^n Dominm torculi bannaliit ^tiri banni, ettam invi" tts diftriiiuatthus renunciare, & iffum bannum torcuUn refuta- refofjit f Affirm, §.so^
CAP» XX.
De Jure Statuendi circa torcula, tam publica, quaiTLi privata,Domino territorii JureSuperioritatis com- petentc»
^Afiiones,
/. K^nDominus vima^ abfoluta vindemiai ^ uvarum coUeSiione jam fa6la , racemationem prohtbere pojjit i 2\(Vg4/.
2. 0/« vindemiAi ^ uvarum colle6iio,etiam diebtts fe' riatis-i bona confcientia jieri.^ aut aMagiftratu permttti ffoffit ? di» Jiing. §. 21, & feqq,
3, ^nforenjis, Dominus vined^ gifl Suffliantt/ «-
vas tempore vindemtarum colle^as O' contfijas, contra loci con* futtudtnem^ extra territorium -^ad aiiud torcuUm -, vehere poffitf ^<^g'%-39^&40.
4t o/» Vinitor aut Coionas ob malam ctdturam & fupt^ nam colendi negligentiam , vtneam certo annuo cenfii condu6iam amtttat , & Dominta eum fundo expeiiere pofpt ? /iffirm. §^ 4t, 42. 43* 44. & 4S»
S* Si quis Vinitorem fokrtem in vinea aiteritts , pcrfuafe^ ritj ut recederet^ nec ampltus coiere de/iderct, An teneatttr Domi'
noin
EleiJCHUS Capitum Et Qu^es^'
m in id^ quodfua intereft , defertam efje culturam ? Aff* ferfux'
fmm de dolo maU convemri pojje. §. ^tf.
^ (f. Si quU promiferit operariis Vinitorihtss^ mercedem a Ci»
vibm loa exfolvi joUtam\ & conflet Concives diverftmode mer-
cedem folvijfe •) quatis mercesfit iis perfoLvenda?, Hoc cafk
merccdem ad minimum reducendam efft ,y?4-
tm»r;§,4r»
CUM
k k 1 1 1 f - k k t- i t f- 1- 1 1- 1 -t. 1 1 1 1
CuM DeoI
De Jurc Menfurarum , Ponderum
Ulnarumj Sc Molarum infpicien-
darum,
Caput I. IDe Origine^ Au£ioritateJurU men/U'
TArum ^anarum Genttum* S U M M A R I A,
f. /.
7» CurA Mertjpfrarum & ponde-
runft ad Mag^firatumfCY-
tiuet» 3, Ort^o menfurarur» & pondf-
rum ef{ ahip/a ttatura, 3. Mcnfura unde dieatur,
$. a. /. Curd ponderum & menjurd''
rum apud Hebr^os, 2» ty^pud Gracos. 3» ^yfpud T^manos^ ^. Potefias ty£dtlium Curulhi)^
circafaljoi menfuras.
§. 3" I. Imtium Collegii A4enforuttu;
Oui jint Caudicarii & Per» taeMfef. £, Curam menfurarum & poude- rum aliquando Imperatores fibi ipjisfumfirunt. 5. N<tc pojimodum Impp. Gothii» Regibut Romaitis cejjit, §. 4. t. Caroli Magni Conjiitutio aru
meKjftrat. z, Hunnorum Regum EdiVta eir- ca m^nfuroo &pondera» §. X. I, CAllia Reges , Imperium^ circA pondira & menfuraf, adjcri" hunt rf^tiociniifRfgii^» A 2. ITf.
S U M M A R I A,
2. Eorundem decreta cireapondc'
ra & menfurat. ^. Cura circa hanc rem injitigulis
Galli* A^nnicipiU. 4.. Amhoritaum ponderum-, &
dimenfionii in Dticatu Nor-
ntannicoi hodie Rex Gallidfi'
bipHre vindicat.
§. 6. /. Ui/paniarfim Re£u Conflitutio circa me?ij:trai & pondera,
§. 7.
I. Jhs Rs£tHm circa menfuroi & fondera, in Angtia, Jfodie tamen minJHrA ^enera SenatHi Confutto parlamen tario mutart co»fu€Vtrunt, Juri Regio inu^M^Ua, f^icina ScQtia Lsges fefe tonformant*
1.
/•» CaroU Re^ Hunqaria coytjii^
tutio circa pondera & mcn.-
Juras, 2, Regum Sigismundi & 'Vladis'
lai Conjiitutiones circa ean*
dcm rem.
§ 9*
1, Re^ni NeapoUt.ini Tribunal
jingularc^ ctrci pondtra 0" mt KfHras.
2, jui Reijum circu pondera (-t
minfnrM m Sictlia
3, CtedenMrifu a quo eligatur,
§. 10,
1, Cura ponderum & menfura-
rum i» Rfpublica P^eneta.
2, In PrincipatH pedemontnno d^
Ducatu Sab.iudi(ey hoc Jas refidet apud Duce Sabaudia^.
L
B omni svo, cura mertfurarum & pon- derum piiblicir authoritatis fuit , ea de /i causa folebat exadam adhibere diligen^ tiam Magiftratusfummus, providendo, ne quid in_. iis falfitatis atque fraudis committatur^ Hine in optima quaque Republica fuerunt Z)g^y?^^<(efeu Libripendes m^itmi ^ ma- ^ore Imperio, qui ponderum rationem tenerent, cura- rentqueper fingulas Vrbes, ut M.yix<*>vi^^ t fcu Mechanici jufto pondere mercimonia divenderent. Juxta Refcri- ptum Imperatoris Juliani ini. quotUs^z, ibi, Zygoftata: D,
de poft'
De Origine Et Auctoritate &C* 5
^e fonderat, Renat» Choppin. tra6i. de Boman. Irmc. libr.s^ itt, 22. n, I. David^ Meviiis adju^ Lubecc^ Itb, 4, tit, 12, tirt. /. num* 20,
2. Originem &prinium Invcntorem menfurarum & ponderum Phidonem Argivum fuiiTe , tradit Pli- nius lib,y. natur. hijler.cap.s6. Vel Palamedtm vocatum fuifle maluit A^GeUius. Veruntamen Menfuras adpon- deraabipfanatura, eave ita dictitante originem traxilfe melJuscenfuit Thom. deAquino/^^. 2, regmin.polit.cap, 14, Omnia fiquidem Deus T. O. M. difpofuitin ponde- re & menfura. Sicuti fcribit Script. Sapient. cap. i. Alph. dc Azevedo adleg. i. Recoptl.n. 5. lih.j ttt* /;. Vide Anichiia. ap. Novar. degra^vani, Vafallor. tom.s. Gravam. 72. n.is. & 19*
3. Quantum adZ)fr/i^4//i?;?rw?Meniurarum, Hebra^i Menfuram vocant Mefma : a radice, Sur, i. e» Principatunu tenuit. Quoniam menfura, rerum Domina eft, & divi- dendorum Princcps. Dicitur etiam , Schaar^ quiaporta: affigebatur. Avenar. inLexic. Hebr. lerh, Sihaar^ Belbld.^tf
jur. majef. cap. 8, num.g.in Opcr.polit,.
§. 1 1. I* Apud Hebnm Mofaica lex erat conflituta, qua Mofes in Levitico,Juiliti^ Regulas praefcribens, Noit facietis (ait) iniquum aliquid in pondere & menlura, ftatera ^qua & julla fint pondera, juftus modius, ac as- quus fextarius, Levit. cap.i. verf ip.Deuteron.cap. 25.^9. 14* e^/y.Proverb. cap.2o.v.io. acMicha?. r^^. ^. i^. //«habe- tur prohibitio Jehovx accerrima & gravis hifce verbis
formalibus* ©vMtc tcft tMc imo^cxc&itc^aap^ n\}b falfdj ©c^ m&itc tm(3c<fcl btllt*cn/^«tcbtvclclKit^v2^c;t%Dtcl n\u
(JCVCtftt^ Kt^Wn. h» e» 2{unquid jupficabo ftateram tmptamf Cr facculi pondera dolcfa ? In c^utbm dtvites ejtd^s repleti funt tnf cjmtat^. Ezechid. cap, 20. Damhoud, itt Prax. Crimn,
A 2 cap.i2S,
4 Caput I.
cAff> 12?.», 2, Joan. BoniLalefuU. *^,fraudif(ofi, ^. »♦/<?♦ St rac- cha de mcHittitr.p/irt. j.num, 22. & ^i»
2* rarilis cura pondcrimi & meniuraruiTLj penes 6Vrffwfuit j dum Athenis Mer^mc/Ac;, id elt^ xMagiftratui quidam quindecim virorum conftitucbatur , quorum Dcni uiPir-ro, Qi.]iniin VrbeeUborabant, utmenfura? vendentium leguHii?c forent: Sieutcx Aridotelis fenten- tia fcnbit ArpocraL>o, idque teil:atur Suidas m 'verhvMiT^a- fofjtsu rcferentcReuat. ChoppiiK/r/*^^./.r. //// jj/r,22. Pccr» Cregor^Tiioloian,//; SyiJftg.jur. uraveyftib.^^.cap^ i. n. 16^
T,, Erantquoque/?^w.ctemporeReipublica;antiqui- tiis corporajicu Coilegia, qujehabebant curam meniu^ rarum frumeiui jiixta annonam Vrbis^ cum vacatione munerum,£tiam(i in Provinciis hoc privjlegio non utj- rentur. tefte Papinianoin/. hishononbmio, §♦ /» Z).Vf 1^,?-. w/. muficr^
4. Ita xdiles curuIespoteftatemapopuloRontano iibi iplis delegatam habebant,frangcrc fallas& iniquas mcniurasjapudquoscunqueillas repererint. pertext.in /. item qudritnr^ ij, § fiqukmenfura^, 8 ubi Gofhofr. B.Lo^ catt, L eosqui. 12, D. deDecur, ^dLQit. l. pemlt . D, defa/f Plautus in Rudente (^ Sttcho. Juvenal. Satyr. 10. Francifc. Duaren» I. dtjput. 26, infin. Joan. Gccdd» tnL PauLus. 22t^mm^i. D» dt Verh,fiqn, Claud. Bertazol. adconfiL decif. crtm, Patrts. 2qo. iit, A. eleganter Damho ud. in prax crtmtn. cap. 22}. n, s,
J. 111. 1. Mutata demum Reipublica: Romance for- m^ DemocraticainMonarchiam,MenfurarumCura pe- nes /w^rmtfm refidebat: acRoma?Menforumcollegium fuit inftitutum qui frumentu metiebantur,fub difpofitio- ne Praefedi annona^ vcl Prsefedi Vrbi,ideoq^ pluribus pri- vilegiis Qn\2XhperLab hfsjfi.§,i,ibi: Qorptis menforu Dje Vaeat,
muncr.
De Origine Et AucrORITATE &c.
mHrtcr, /. menfores^ 2 6, D. diixiufat, tm. Qu i etiam didi fu e-
runt, Caudicarii. Praecipue vero Portuenfes ^ quia horrea
crant in portibusTiberis: Et Caudicar/i^quisL naves, qua:
annonam adducebant, Caudecariaedicebantur. Sicuti
appareci'A'///.C de mut^Tiberm. ttb^ 10, Lun. C. tit nemmjt^
cea.t tn empt. lih^ 10. L 1, C. ih. de Canon.fi um* Vrb^ Rom, Panci-
roll, lib. I. Vartor. cap. 6^. Bullenger* de Imper. Rom, Itk 6. cap»
o-f . Fr. de Amaya ad L. i, n.juC* d. condtt.tnpubl. horr. lib. 10,
1. Ad horum Exemplum Imperatores fubfecuti,
veluti Valentmianui^ Theodofim,A)cadti^yHonoritt6^ Juftintit'
nm , ahive curam & folertiam menfurarunl & pon-
derum fibi ipfis fumpferunt, eis certuroj modum ju,
re Fmperii dixerunt, & illatam ponderum iniquitatenfi
fandionibus coercuerunr,.(imulve curam, ne quis pon-
deribus & menfuris prxgravaretur, diligenti infpc-
dione D fcnforibus Civitatum_i demandarunt, prout
conftaf . A /. 'iubemiis.,penuU- tnpr.Cod. dedefenf. Civttat. Lrno'
dtos. p u aurum.fin. Cod.de fufcept. L /» Cod. de ponderat Nov*.
izi.cnpa^^ Joan. de?Iat.Gothofred. &D.D. adprafatJeg,.
Cod.likitt. Petr. Gregor.Tholofan. d.tib. 36^ Syntagm. cap»
/♦ n. 17. Renat. Choppin. d^ trati. de doman^fran^, itb.i^ttt-
22.wm.2. Joachim Schepliz* ad Confuet.Brandenb. part. jf*
tit. 6. §. /. n\3. &feo[q^ Rittersh. ad NovelL part. i. cap. 15 > per
tot^ David Mevius dici^ tra^at^ad J.m Lubecciib. 4- fif*^ '-?♦
grt.i.num^zu
5. Subfecutis poftea temporibus, Prarfe^n^ura Pon. dcrum Ca^farum Romanorum propriaremanfit, ac oe- cupataltaliaa Gothis imperatores Gothi-i Rcges Romani jus circapondera&menfuras fummum fibi ipfis refer- varunt. Nam Theodoricw Gothus Rex Romanorum-, circarf»»»w CCCCJirZ, mdejufto pondere ubique&fan-
A 3 ^eob-
6 C A P U T L
de obrervando, conftitutionem ad prsfides Provinci^ Boetium, & Patritium cvulgavit, pa^nam contra eos, qui illud diminuunt, fanxit. GolddH. fow.s- Conftit. iheo. dor. art.j. fol. rn. 32. Joan. Gaedd. adl. PAuim.zzi^mm. /♦ £>. de Vtrb. fign*
§, IV» /♦ Or<?//^/ ^^^A;//<f Germani^ RexAnguIlus circa Annum DCCXCVI. in Capitularibus condituit, demenfuris, ut lecundum juffionem Ca^far^am xqua- les fiant^ ac de commendatis menfuris modiorum & iextariorum, arj.p^ (^ 21. decrevit, &. talem conftitutio- nem publicandam ad MifiTos direxit , apud Goidali in confitt^lmferij tom,}.Ca.rQl. Magn.foLi4-i. ncis^*
2- Et hanc circa pondera & menfuras Jus dicen- di poteftatem, aliarum quoque gentium Regesfibi pro- priam fecerunt. Prilcis enim Hunnorum moribus (la- £utumreperimus,Regesejusdem gentisedixiire,utmen- isixdt & pondera eadevn Budenfia fimiliter habeantur ia toto regno, &qui alia menfurafeu pondere utatur,per- dat rem menfuratam, vel ponderatam,- Id quodlegiruc in Libro Juris coniuetudinarii Hungari<E rcferente Re- nat, Choppin, d. tr.lib.^.ut. 22.^^,2.
§. V» 1. CniUicA Monarchia olim Imperium circa pondera & menfuras {cefi k dire le droiBs de Poids^ Men- furagCy Aulnagey Jaugeage » Efiellomge^ & Arpentage ) Regiis adfcripfitratiocmiis Parifienfibus,tanquam fceptriFran- cici patrimoniale* RcnsLt. Choipjpin, d.doman.Franc lib, jjit. 22, num, I. inprinc, eumque referens» P. Greg. To. lof» in Syntagm. jur. lib. s6.c,i.n.tS,
2. Cujus juris vigore olim Philippt^ 'Bellm ac Lon- gm, Pulchri filius, uterque Rex, &longopoftLudovicus XL decreverant , omma pondera & menfuras iisdeni
legibus
De Grigine Et Auctoritate &c. 7
legibus exsquare. Joaii» Bodin. d^ Republ. Ub, 1. c.tp, i&» rtHm, 160*
2. Prout huicbono in fingulis GalliceMunicipiis^r jam olim inftitutus fuit, Uu Sergeam Gemrd^ VtfiteHr ^ dc MouUns, poidsy bdances aulnes^ crochets, quiin terris etiam Baronum generalem hanc Politiam exercebat, Renatv Choppin. ^. tit. 2, n*2.in apoftillh^
4. Ac hodie adhuc Gallias Rex in Normanico Ducatu,ponderum dimenfionumque authoritatemfibi pure vindicat» Tirrenus ad confuet^ Normm. lib^^.cap, 7/^ Vide & Renat. Choppin. ad kg. Andegav. lib^ i. cap. 40^ Mignon. ad Conjuet*. Andeg.foL is. n. i. 2, (^ ^.
§. V I. 1. Pari modo/y^^;?/4r/^w iJ^xfoIusin Hi- fpanice Regnis modum & Architypum menfurarum & ponderum definit &publice conftituit, ex quo Barones Regnorum formam fumere tenentur, />fy/./*/^/: ordo- namos y mandamos. libr.s* RecopiLtit, 13. Georg» Lo- ^tz.ad leges Regni.part. j.tit. 7. leg. 7. verb» Mevida^ 0 varas y pfos.foL 2y. Alphonf. de Azevedo* aJdtcf. /» /. num. i. Re. copiL tit.i^.lib^s.
§. VIT. u Similiter in^;'/^^//^ ponderum & men- furarum Jus Regiumeil, ubiEricus Rextertius, Invidia: Populo levandce caufa, pondera atque menfuras corre- xit, & reftituit ; tradente Polyd. Vergil. in Chron. AngL Sic quidam in Anglia Rex mercatorum falfam ulnam cafligavit, brachij fui menfura adhibita, omnibusque per Angliae Regnum prarpofita, Selden. iib. 2. ^am An* gloy foL Sj. num* 33*
1, Quamvis hodie ca^tera menfurair gcnera fiv^
:.iidorum five liquidorum non edic^o Principis kd Se-
natus confulto Padanientario (kaud dubie ex permiflfu
-^ ^ Regis)
S Caput I.
Regis ) conformari , aut mutari confueverint. Thom. Smith. Jt Republ. Angl. ltb,2 cap.4.
3 Huic Edido Regio,Vicina:5^t>//4;legesrereconfor- mant, quibus cautum exiftit, ut(i quis de falfo ponderc vei menlLira convidus fuerit, per inquifitionem Balli- vorum ( id efi: officialium ) erit in voluntate Regis, de vi- ta, membris, de tcrris& tenementisftatuere,&:hcredcs ejus omnino exheredabuntur, nifigratia Regis interve- nerit. ]oan«Skxnee. dc kg, Sc^t^ltb, de Reg, Majefl. cap, /32, ^u'm xttixch,
^. VIII. I. Ex codem Juris Majeftatici princi- pio Carolu^ HtmgarU Rex primus, Anm 134-2^ publice per totum Regnum decrevit, ut in cundis Civitatibus & locis publicis, ftateracum fuis ponderibus femper ha, beatur & fervetur, ad evitandum , quod Mercaiores & alii forenfes, alios contrahentes decipere nequeant» Res- publ. Hungar./^^r/. 0 decontrib.reg* (^- Vrb, aprtmip.
2. Extat quoque Conftitutio leu Decretum Regis Sigumimdi l. Anno MCCCCV. editum, de mcnfuraliqui- dorum &aridorum, per totum Regnum ad menihrain Civitatis Budenfis conformanda inoper. Trtpart. lur. Hung. part. 2.fol. m. 69. art. i. Adeft infuper aliud Decretuin Regis Vladislai deAnno MDIV» Vt una menfura &bla- dorum &Vinorum per totum RegnumHungaria:,una fervetur. diU. Corpor. lurMung. foLm. 264).art.iy.
§. IX. I. In Regno Neapotttano Rex particulare TribunaI,MagnaeRegixCuria: Siclae vocatum inftituit, conftans viginti quatuor Rationalibus feu Ofl7ii.\libu$ ac duobus Jurifperitis , ad quos pertinet cr ti-tio de menfuris & ponderibus, ea non folum fignauuo &ad juftum pretium rcducendo, fed ct.^*ii drca ea, delicHia
€om«
Db OrIGINX Et AuCTORrTATE &C* f
commifTa puniendo. Capiblanca tr. de B^on, pragntdt, g. num. JS2. A^i^.in Conftit .NeapoLlib. j. rubr. 64'pArt, 2. ». 4. Czr o\»T3i}p'\zdeconJiit.Princip,pirt. i^cap.z.nmm. so. GarC Maftril./r. de MagtfirJib.^.cap.i6,»um*$S* Joan^Rudin- ger. in Obs Camer^ cent.2.0hferv. 76,
2. Idemjus in/Jegno 5/V///<e circamcnfuras ^pon- dera viget ,etiamfi ibidem Particulare Tribunal confti- tutum noniit, attamen Deputatus Officialis a Regia Cu- ria adeft,quicirca pondera & menfuras cognitioncm & cxecutionem habet, Garf. Maftrill. tra^.de Magijlr* Itb^ 4. cap^i6.num.g6. K^\(\.in dt^ . Conjiit.iib, i.Rubr.64.part.2, num. 4*injn.4cltbr^ i^rubr.js, ^erb, .& legitima pondera. »♦ S*foLm,i7^.
3. Ac talis vulgo G'<r^((?;?^fr//^-vocatur,qui anemi- nenifi aProrege eligitur,cujus officium defcribit, ejus- veeledionemlbli Proregi competere latedecidit, Mar. Gjurba dccif.crimin. 6s *n.7 . & fe(^^
§. X. i. Pari Jure^c abfoluta poteftate, Venetortm Respftyiica ad modum Romanorum , certos Ponderum & menfurarum Prxfedos eligit, quo5ccuram earundem habeant, ac circa menfuras jus dicant. Quirin. Pifone* in iibr. de comparat ^ Roman.(^ Venet. AiAgiftrat. JDn. Linden- fpiir. in Ord.lFurtemberg. tit. DOH (Sfel/^\^rtf|/Mn56ctVtdbt/ five de ulnis, menfuris & pondcribus.7^/. 260, n. 4*
2. InPifd'^'»?^;?/^»*? Principatu&SabaudiajDucatuIus &poteftasde menfuris quicquam ordinandi apud Du-
cemSabaudisrefidctjquifua/^rincipaliauthoritateMen- fura^f^atuit & ftabilitat. arg.l. modtos. Cod. de/u6cept. Arch, lib. 10. Anton. Sola adconfttt. antiq. Sabaudia. Ttt* de Cenfuur» fiUtt^Decret. omnibm Glofl! tm. part. i. n.^.foU m^ 12^,
B Cap.
to
Caput Ih
Caput II. D^Rafione , Cur Im menfurarum £5" ponde-^
rum j ttUm Gentmm lure Imperio Regio menfcmr^ SUMMAEirA,
§ I. $.4»
j. jHSponitrum & menf/trarum, u Princeps ftibje^os , qHtetos red^
RegU ejje potefiAtis etiam
Barbari HOrMnt»
$. 2.
t. Menfttra nucttrn in Sttperion
SHevia,a<jfto eencedatttr,&
qHantum cjuotannii importet,
§• 5- j^Iiatio curpotefioi circa menfu-
roi & pondera > fit Summi
Imperii?
z. Nemo circapondtrum normam
& gnomonem majori cum
effe^u difponit, efuam is <jui
Juriidiiiione fuprema e^
munitttt»
dtre ttnetur.
2, Commercia & efuibu» vita hiii-
mana indi^etj promovere»
3, Dolii & fr4HdtbHifubditorum>^
ejHQad lucrum captandum^ obviare,
4, Cortnptii inftrtfmentis , Cotn^
mercia (uh/ij}ert necjueunt» j^HebraorufffEtytKon, unde mefi' fiira dicatifr.
/. Potefias circa pondera & menm (Hroijuribm Mujejiatisan-- numeratur»-
^tcruni Jus menfiirarnm <Sc pon-
derum quodRegiae fit poteftatis, Barbarac quoque nationes, imo ipfi Indiani no- runt j Conftatenim ex Navigationibus HoUandicis, qui Indiam usquead vehen- daaromata penetrarutjquod omni^on- deraincontrahendonecelTariaa RegeautejusdeLocum Uuciitc (quem Sabandar vocant) fumcre tenencur, Ita
HoIIaHdi
T>t RatioMB&c.
Hollandi circa anii^in ijpg. ad Infijlam Bandamtiavi- gando appulfi, quamprimummerces permutare caspe-
rint; ^abctx ftc cme^olt^cnc XOdo^ I mtt fam|>t bm^c^ m^t/bcY^ ^cmSabmi^cc ifev^lcnmwffcn/^atitrtdj allciSc^ ttMdjt gc^cidjnct / ^icd^a^cijratt^twcr^cn/ fvMdjc^iSe^ it^tdK ncnncn(tc iKat / ^cffcn ctn ''^nfn^ fv) f^wct / ai^in ^ollan^ 5. lfe« nn^ ctn ?)tcrltn9 ; bal^ ^ctnacfe Ijat ^ct (5a<^ t)an^ct ^ae 6cwtct)t m^cx ab^cnommcn/btjl rw<^ ^c\x\ %bci ^n^cxaawc^ ctn ^cxcl^xm^ gc^cbcn. h. ^.oponmteosLm'
<es ligneas unkcum^nderibta k Reges Locumtemntc 'vel ^udice rerum 'vetltgdtum , Sabandro petere >• juxta quorttm normam-^ omniapondera^ quibt^^s tbtdem titumur , jignmttir ^pondns hoc di- tes appellant , cnjt^ Itbra in Hollandia tsquat quincittc Ubras cum quadrante; fedpaulopoft Sahandcr pandiis htcrurfum adfe rcce- ptty donec Nobiks inoppido Ncra quoque rem/inerarentur. N a vi- •gat. Holland. Anno 1598. edita: per Leviu. Hulfo/^//^ 1602. foL ///. 64' & <^Sa,
I. Imo h\ quibusdam Iniperii locis lus mett- furarum^etiamadhuc usque ablmpcratore infeudunv. fpecifice recognofcitur,- Nam in ad^is Lindavienfibus le- gimus ; ©afi^ei-^tafpbct/ c»C)cv^atJ?)Sbc|;'i)cc5Wfcntn ,obcm(5(fewabcn / fv> t)tcl cjcacfttct mxbc 1 ^(v(. Uc ^cxxcw
CvbtVMClj)cf(lntl>on5CCHtl^btU^V^cn5[TllH5«bcv in rerritorio Civitatis Imperialis Lindavicnfis ac i n Vicinia, D(>n5cm
(R.5^am.2^ctduulSci?cn/ xxw^ von )\m\x ^tc2\cta^,d||att ©tn^aw nunmcljv ctiut)! 100. p'alK ^xm %^tcxk\)cxKcm ^fangcn ttn^ tva^cn / ^^dcl)c Oai)vli&. anff^ m\\x06o* ^3£)tcvtcl5r(t^|]cvtvac\t/tin^ C)em ©tcvtctiCvnn olctdi acad)/
tCt tVtvC). h. e. ^od Ubrimfyvt mtnfiirammn in Sue^jiaju- periori tanti dfltmetur , ut Daptfrt hcreditarii Comites de IVald- furg^ hoc gentismenfurii^quAnuces admetiuntiiry interritorio Ci-
S i V!t4tU
i^ Caput III»
Civiutislmperialis LindavienfiSidciH.vjcimay a Sacro Rowanfff Imperio infendum recognofcant^ab iuquefr&di^a Civitas Ltndt^ vienfis , ultra aliquot/eculajubinfeudetur j hac menfura quotan- fiis adminimumpojfiljoribusfjtis 60^ modios nncum^ qui modits fru- menti & tritici aqutparantury pr^Jiat.. Daniel Heider, in acf\
Lindav.fol.339* §♦ ^ ^ '♦
I. Katto ,. cur h<ec circa. menfuras 8c pondera
rapoteftas, fummifitlmperiijhaecefl:-, (iquidem inRe-
publicacerta & definita ratid raodiorum, menfuraruni-;,,
uhiarum,trutinarum,certaitem quaniitas ob commer-
ciorumfrequentiam &accrctionem necelTariorequiri-
tur : Cunda enim turbantur, fi integritas fraudibus mi>
fceatur, necmutilari debet, qiiodlaborantibusdarurv
fed a.quofidehsad:us exigitur,compcnfatioimminura^^-
praeftetur .♦ Quid enim efi, quodaut menliiram non ha-
bet, aut pondus^excedat ? Omnia m^nfura complecf^i-
tur,cundamoderatur,&Univerfahincpulchritudinem;
capiunt,quiafubmodio ipfiuseifenofcuntur:Exerccni-
tur ncgotiatores in mercibus,. emanturlate , quas vcn-
dantur anguftius, conftetpopuhs pondus acmenfura_j
probabihs," Qti egregierefcripfit ImperatorTheodori-
cus GothusRex Romanorum Boetio& Patritio, apud
Goldaft. tom* 3^ Confitt. Imp. fol. m 32. quae verba ipfe ex.
Ca(Ti o do r* //^, m var. Bpifi* 14* retu l i u
2« Attamennemo majoricum cfFedu &anthorita- teponderumnormam&gnomonemconftituercpoteft, quam is , qui Jurisdicftione fupTcmai munitus exiftit, & boc propter amphUima coereendi poteftatem. Juxta R e fcriptum Im pp. in d/ntbcmm g inprjbi: adjudiuum. Cod,.de defens.Civit.LmodioSytbv. fi quis putaverit, pondcrum nor- mam excedendam ,. pcenam fe fciat competentcm effe fubiturum.p. cttml.fn^ ibi: ex ahqua pQiideruminiquitate.
Co4,
De RATroNE, &c. 13
Coii. de fttfcc^m, Rh, 10, Andr. Knich» deiur\ territor. up, 4*
51 IV.
§. IV. I» Pr^fertim cum exemplo Imperatorum
Romanorum Principis fit, 7«»^ fu^ cura fubditos rcddere feliciores,quo ii fub omniquiete con(ifterequeant,te- fte Imperatore Juftiniano mprmcNov, 8. poft (J/by/r Adrian. Gylman. decifCam. j.fxrt, 2. num. 16. & /7. Joan.Hering. m MantiJ[.tra5f, de Mokm.cap.s- num.2^. Hieron. Marftall. d. divit. part. j. cap. ip,
2. 7»/» commercia& negotiationes, quibus eget humanavita,adjuvantibusquibuscunqi mediis promo- vere, pcr tot, Jtt, Dig. ^ Cod. de Monopol. de Commerc. & mer- CAt. L qua.3. Ced* q^u£ res vertd.mnpofj. L 2, CodUeUunuch, text. in L 2. Btg d. ntmd. Br. in L ambitioja 23. Z). de decret. ab ordin^ fac. Gloff. Accurf //7 /. Un. vcrb. locorum. Cod. denunJin.? ctr. Greg. Tholofan» in fintagm. /ih,-2i. cap^ i. num. 3* nervose Brautlach. /» J«r. pubL Itb 6. cap,.6. per tot. Befold* tra6i. dc £rar. cap^ 3. §^<f, mmi^u &c. Trajan. Boccalin. in Parna/fp, 2, ragguaL 7. Idem Marftall*:^. tra^. dedivit, part. 3. cap^ //. Anton. Freundenbv tr,de Refcript. Morat, concLsO.num, /. Angel. Wcrdenh3g.tra^,.deRehnipubL ttanfeat.part. 2jnE- pibg.foL mthi isS.
3. 7um etiam fubditorum- cupiditatibus lucrir f^- CTisconftitutionibusobviarejdupliciarerupretlaedic^tis
inhibete, ac omiiibus modis dolos& fraudes coercere, per Nov. i22.inprinc. (^cap.i.Lillicitas. 6. 'D^deoffic. Prdfid^ Lfime ^ritium.32, D.ftcert.paat. Ubi Dd.communiter/. i.ff. de doLmaL U 1. §. cura carms. D, deoffic. Prxfid. llrh. Hier. Ma.Tiiz\hd^tr,part,.3*cap,ip. Menoch. M, z. arhitr.cafu. sS-f, Coppcn. dectf.jp. per tfft, Anton. Hering. tr.ui.demokndtn, iap^iunmn* 62. ^ 62. ac in Manttff, ihid. cap^3. n^ 6^*
B 3 4.Nam
14 "■'^ CaPUT IL' DERATtONE,&:.
4. Nam Commerciafubiifterenonpoflruntjfieo- rum Inllrumenta, ideft, pondera& menfursc, cum ii- dc (mercatursencrvo j corruptafint. arg.Lfin, D.de offic^ ejus^ mmand.eWJumdJ. 2^ D^ dejurisd,Cm\Tdi6.. RittershuH adNov, peytot,S'Cap, 15. mm, /. David M«evius ad^m Ltibecc, iib, 4. tit. 12. art. I. n- 20„
y. Hinc Hebr^i patria lingua, Menfuram (mefura) vocant, aradice^»^, ideft, Principatum tenet ^ quod Menfurarerum Dominaeft , acdividendorumPrinceps, Avenar. & Buxtorff. inLexk. Befold» dejur .MAJeft.cAfJ .n.^.
§ V.
1. Ex quibus jam dedudlis apud omnes fer^
gentes merito obtinuit, ut poteftas ftatuendi in Republi-
cacerta&juftapoiidera, menfuras, ulnas publicas &;{i-
niliaadaniionam pertinentia, hisquePraefcxftosconfti-
tuendi,quimeniurarum&ponderumcuram gerant Ju.
rtbm Majcllatis tud.v[\ olim annumerata fuerit , &;hodie
adhuc accenieatur^Camill.Borell./r. deMdgijlr,lib,?.cap.
JS, Cagnol. traEi, delnjltt. Vrinc.n. 76. Kekermann. in Pcltt«
Ith. 1. cap, S.foL 1S4. Althus. tnPolit. cap, S^ Camman. d. re-
gal,diJfut,tf.thef.42»Schep\iz ad Conjuet. Brmdenh.part. 4*
tit. ^. j«i»Rudinger. Ohferv. Camtr.ccnt. 2, ohf, 76. Befold,
in 'Thcfenr. Praci. Itt. (?♦ verh. l5ctVt(fct* nurn. $6, ac d. Majefi^
cap. S^ num. ^. Cafpar Klock. tr. de Contrih. caP. i, num, 27 2^
Marc, Anton, Surgens. traci, de Prxfc6f. Pr^tor. ith. u c.ip 7»
num.lr. Garf Maftril. deMagifir., lih, 4^ cap. 16. n, ps- Guid.
Paprt deuf, 4^0. Petr. Gregor. Toloran. tnfyntagm. lih.^iS,
cap, I. nurn, iS, ]oan. Regnaud. traci. de rnenfur. ^ cu]'m
author fiat. n, ^. ^ 4.tom. 12. tra6i. tra&atuum. Renat. Chop-
pin./r. dedoman.Fram. lih,^, tit. 22, n. j. ffr 2. Buchanan. »4/-
f}or,Scotic.foLm.3sS. Georg. Lopez. part. 7. tit, 7.lcg. /»
verh, Medtdasy o^varas , y pefbs.foL 17. Mar. Giurba Confil. de-
df crtm, (>s. num. S, •* C Af^iiT
Caput IIL
>
Jmfiatuendi demenfuris (St ponderibHi in^
Impem ]S.^Germ, adSuperioritaumtemtoriAtem fertinet,
S U M M A R I Av
V,In Tmperio Germa»ico, h^cfote- fiaiy ytgore iHriidi^ionit ter- ritorialu comfetit Statibns /mperii.
3%SoUPrincipi Itcet menfkrii quan" titattm & modumdtcere,
§► ^^ I. Statuta Jktarchite Srandehfrgi' cd circa p§nd€ra& menfnraSi j,Ordinatio iViirtembergica cir-
cahanc rtm. f, Obfervantia item Camera Im- perialii.
4. Vt & Confiitutiones ImpertK
§. 3.
1. NttRtbi R^gmrum principibus
vel Startbw y tam augufta cempetit poteftai\circa mtn- furoi & pondera , quam in tmperio Ccrmanico.
2, H^ic y q'Mdam GixHi<t, Nobiles
qttam proxime accedunt.
5. Q»od ofienditur Exemplo Baro^
nii Cafiri RHeklpht»
i. 4.
;. Itu Statuendi circa poKdera
menfuroi&c. tam de lure Civili e^uam ufu Imperii, esl aBm Superioritatia territo^ rialit. 2. IhveterataConfuetudoypotefiat^ RegUy circapondexa &met^ furasftatuendi.
j. Continuum Exercitium cirCd fummampotefiateminStattt Monarchico quoadhoc Jm femper remanfit,
4.. In Afonarchia KomaHafuitpf nesfolos Imperatores.
/, QuodaCarolo Magno yejwtfuc Succtjforibus communicat» fuit Imperii proceribus.
6, fer Receffiis Imperii hoc lus com- municatum efi Statibm,
r.HocJuiCOftftrmant ob/erVAntia rnivtrfalis Jmperniy & prA- judicia Cameralia.
$. 5>
I. Ea.tjUdtdiu itiduhitatamhabue' runt determinationem » te-* mere mutanda nonfunt,
zMfervantia Judicii Jusfacit.
i6
Caput ii;.
S. Recenpntur Do^ores, ^ufa^ffir- m^tivAm tenent»
^-.-Vijfentientes addHcmtur , & qui volHntJut circamenfu- roi & pondera Jurisdi^i»- niit velmixtifaltem Imperii efe.
f. Sententia Attthoria, §. 6.
f . Addncitur 1. 1^. $. g.f. Ucat,
I., Reffiondetur ad hanc l.
§. 7-
1, P^iterius eruitur iUiui ifenfui,
2, Jus frangendt falfas menfuras
ad exemplnm Juris Confti-
tuendiy attribuitur alt<e Ju-
risdt^ioni,
§.8. /. Secundo adducitur /. 7/. ff. d,
contrah. Emt. 2. Refpandetur ad hancL
§. p. ». Tertium argumentum defumi»
tur a prax: contraria in Im-
perio, 2, Reffondetur (^huic argumento, }. Regalia pofftderi non pojfunt k
fuhdtto,abst:jue fpeciali prin-
tipie concfjjione. §. 10. 1, ^yfn f^^endito cafiro cum terri^
torio , tranfeat in Emtorem
Jm ponderum & menfura-
rum?
2. Negativa ftatuitur* $,lngenerali conceffione caflri cum pertinentiis , jura Regia non veniunt.
§. II.
/|, Licet Vojt pertinentiarum fitge-
neraltjfima t non tamenfub
ea compreheduntur Regalia»
.2. ConceJJo ca/lro non veniuntfiu-
mina. :5. Lieet eoncedens ufta Jit verbie f^niverfalibus,
4. Regalia nonfunt jurarealia & fundo inharentia ; fedperfo- nalia,
§. 12. t,Jus ponderum & menfurarum non mediocre eJl injirumen' tum regiminis, t Jura h<tc inter Re^alia & curM Regias numerantur%
§. 13.
/. Inconceffionefeudit omniatran» feunt , ejua Rex ibi habuit , modo ejui naturajint, ut per privatum pojfideri pojfmt,
^. Excipiuntur ea » ejUttfttnt mere
de Re^aiibus ; ejuoniam kac
ut ojfibm inharentia a potc
Jiate Regia feparari nequc-
unt.
}. d/^pplicetur Juri ponderum & menfurarum.
Inlm-
Jus Statuendi De Mensuris&c.
§. I. ^^^ '^ ^^P^rio Romano-Germanico haec
b^^^poteftas ftanbus Inipcrii, vigorc Junsdidio- ^ nis territoriaiis proprio Jure competit, utpo- te qui iummilniperiiparticipes, quoad territorium fa. di funt i Promde pro at^u to (I|an^fwv(|lid)Cn®bn^fctC
cenfetur ticj^rci :l'^<:xt lujcn^c &Cmx ^u mc(fav Scivtcl>t/ l%i?i] jiHi) (Bi^l ,^i4 iVbcn/ ui cmc 6ietd)bctt ,?»< bviiiv^cn/ ^tcfcU l>c ^«ng.iircn/ ^« bcftd>tti)cn/^tefrtl|cl)Cj5cibvccl2cn/^tc^\)^(;fe^ Imcn bcflcfettiicn ;^ttluffcn/ «n^ 6tC ^beltt^^CCr circa hanc rem (ib^tlftf rtjtcn. ii. e. Pro A^iu Su^eriorttAtu ttrritortAturt' futatur, ^m habere , pradia immobilia mettendi^ C terminos pO' nendt^ponderum , menfurarm^t dr ulnarum normas ^ gnomones danai^ Ao^uandi^fignandi, mfptcendit vfitandt^ {^'ctrca hancrem deiinquintes pumendi . Etcircalia?comniacertafl:atutacoi> dere. Itainterministradunt &communicalculoJuris Publici confultorum approbanr. Andreas Knichen*^'^ traft.cap.4'n.2SS. Author Coiilllii /;? catisa iV^tinMtjCtHlb ^^^'^Q^oXd.cap.^.tncQnf^^ num^ 7. jo^nBidenbach,^«<^* nobil. 7.foL)7. Camman, d difp.o.ihcf.^z. Adam Keller.^f offc. ^urid. Polit. lib. 2. cap. i o fol. ^6^. CjUtaiti
QLiod menfura,pondus, liatcrapublica, &. mone- ta a Magiftratudt approbanda. Dionyf. Gothofred.4^/. hodie syjit^ A. D. a4 Ug. Corn. dcfaf ubi tradtt'.
2» Menfuris quantiratem & modum dicere foli Principilicet. Mingius d.jur^territ^thef.yz. CafparKlock» d,trail.deco»trth. c,-p. i.num.272. Bcfold. confiL 2S}.nHm.it^ Ac confil. 2ii.mmi. $. & feqq. itcmad jii6 mtmtcip. W^irt* dijp, /♦ thef^Q. Limnsus d.]ur. PtihL iih.^.cap. S.n. 2)7. Reinking, de Reg.fec. ^ Ecclef Itb^ i, clajf $. c, 4- num. it^. Schuz. in Col" leg, Jur. PubL dtfput. 6. thifzi^.Ut. h Herman. Stamm, defir^ vih PerjjnaL Itb, j. cap. lo.fub n» ij.fol. m, ^(fS*
C i. Ita
ig CAPtiT UL
U Itavigorejurisdirtionisterntorialisdeponde- r ib u s & m e n fu ri s m Marchia Eleciorait Brandenhurgica, c e r t a ftatuta extant , apud Joan. Schepliz* ad confuct, Brandenb, part^ 4, tit. 6. §. /.
2. Idemdemenfuris &ponderibus,ii)on9cmcmcrtT (SrtHOmcjJ/ (Bt)(fc/ @Ct^Kfet/«ri^ (Sblcn/ Seren ifTi ni us Chri^ flo^horm Dux p. m^nofter V^irttembergixjin Ordinatia. nibusfuisitalate, clare, &diftindell:atuit , utvixquic- quam fuperaddipoflit. :ffu*(ll lCOwvttcmlV C^an^a^. ® V^ y»/. /^^. Dn. m. LindenCpur. adordmnt. W^inemh.foL 2sS> & fltmh. feqq.
f, Quodetiam in Camera fmperiali ita obfcrva- tur, ac jurisdidioni territorialiadhaererc cenfetur ; at- teftante Adrian* Gyhnan. injymphor.tom. i. fxrt^ 2, tit. <fr mm,2Q,fol.4S*
4. Et hoc tanto minus dubium habet, quoniam in Conftitutionibus Imperii expreise TmpeFir ilatibus Comitiali conclufoinjungitur, ut unusqiiisquedepon- deribus, uhiis&menfuris,aHc}uid certiin fuoterritorio & ditione conftituat, prourregionisufus& fubditorum commodum expetit. ^JJcltCcr) ^ (i)v^nfm<]i CaroH V. j^U SlMCjrpiir^^: deAnnoiHS. tit.x>on ctltcfcen ilvticuln C>(;vtmtcn ^tn ©bvt^fcttcn ©v^nrt^t^ frtv^tittcl)mcn b^^otikn tvov^cm
§. III.
1. Hinc patet quam iUuftris & augufta Cit Princi- pum acftatuum Imperii poteftas,circamenfuras&pon- dera interritorio fuo conftituenda, mutandaac vifitan- da,qualemnuHi Principes velStatusinHifpania, SiciHa, NeapoHtano Regno , m AngHa , Scotia, Hungaria a- liisve Regnis fibi ipfis vindicareaudent , fed quiHbet Dominusformam & pondus ex architypo Principis fu-
premi
Jus Statuendi De Mensuris&c jp
premi defumcre obflringitur , quod Exemplis fuperius i-elatis fatis luculenter edocemur.
2. Prseterquam quod quidam GaUU Nohilitatls in lioc jure Principibus & Statibus Imperii quam proxime accedcrc, ac MonarchiamGallicam hoc Imperium Ju- ridicum pallim Equeilriordini diflribuifre defegloria- ri pofllt ; Hicenim demenfuris jus dicit , ponderibus- que audoritatem adponit, atteltanteJacoboRebuff.^tsf LdrumaiCod^defrummt, Alexandr. lib, ii. ac Guid. Papa?, dectf. Gratianop. 490.
3. Quocirca etiam Jus ulnis metiendi panni, & pannarice ulna^ fignandcp, Patres Gallici Parlamenti adju- dicarunt BaroniCaftri Rudolphi , Decreto Kd. Aprtl. Ann9 IS44. P3in modojCuin k Serge»tGefiera/dfi Roy , Pi/iteurde poids^ hanc Politiam Generalem ,etiam inBaronum ter- ris exercere vellct , talcm vifitationem , reclamante Ba- rone in fua terra cefiTare, judicatumfuit, j.Aug^i^o^-. pro Barone del' hle Bomhant^ cn lourraine', contre RemKetif^ Vi- fiteur GeneraL ^^wdit.QXxo^^^w^.tr.dedowan.hrixnc. Ub.i cap. 22. num. ^. de mcnfuris vidc oaput Integrum ap. Klok. de %/£A'Ano lih. 2. cap, jO»
§ IV. j. Ex hifce iam dt dudis facillime refolv/tur du- bium hoc ; Ky^n'^m ftatuindi circkpondira , menfiras , tUnas , C^ molendmiU puhltcaitam dcjure Ctvili quam ufu Imp^rtiyfitA- Bm Superioritatis .^ ac in Jmpoio Rvm. Cermanico jurlsdiiiiom territorialt annexm ? qwod haud dubie affirmative refol- vitur i
2. T^//? i.quodomniumferegentiummoribusan^ tiquataobfervantia invaluit, ut Regesrantumabfoluti' poteftateRegiacirca pondera & menfurasftatuant, fe- cundum ea, qusefuperius tradica fuerunt.
C 2 Titm
2« Caput III.
j» Tumi.quonhm eandem poteftatemcontinuata temporumrerie,femperin omnibus, etiam hodiernis Rcbuspublicis Monarchicum & abfolutum Imperium fibi foli refervavit, nec uHis Regni Baronibus licitum fuir, circamenfuras &ponderamodum dicere,etiamfi Jurisdiclionern altam & baffam in fuo Princrpatu ha- buerit^ nifi hoc juscxfingulari gratia exprcfse & fpeci- ficcaRegequoque obtinuerit, per exemplafupfrius al- lata^.
4« Tum 5. inMonarchiaRomanafolilmperatores
niodum menfuris &ponderibus dixerunt ,ac certas le-
ges earutn ckUS2L puhlic^rum^per m, nt^ i» CoJ, de fujceptor.
li€fii per tit. Cod. deponderat, ac per \urAfHprk addu^la. Im pri-
ITiiS vero per R efcriptum /»/. modtos. g tbi: modios per h'n-
gulasCivitatesjufTimuscoIlocari.^t/*/:)//^/, /3./^/: opor-
tere conftitui. C. de fufiept, Uh.io, Qupdinterminis fa-
citRcfcriptum Imperatorum Honorii & Arcadii/>? l.jts-
hernus.g. inpr, C, dedefenf. Civtt. \h'\ exprcfsc prohibitum
DefcnforibusCivitatumveluti parentibus plebis , pof
feifores, majoribusmenfuris&ponderibus pracgravare.
Ex quo refcripto palam fit, quod tanta poteftas fupremo
Imperio , aut cui Imperator hanc poteftatem delegaftet,
fuerit refervata» Petr. Gregor. Tholofan. in Syntagm. lib^
^6, cap. /♦ num. 18. Regnau d» /r, de menfkr. n, 4-- in opcr. tra^^
y» Proindemutato Imperii ftatu, tetnporis fucces-
fu, ac cum per Imperatorem Carolum Magnum ejusque
fuccefToreSjlmperii Procere» fummi Imperiiin proprifs
territoriis participes fadifuerunt,hscquoquedemen-
juris Statuendi poteftas, eis communicata & conceffa
fuit»
6» Tum 4. hocdubiumdeterminaturexprefscpcr tcxtum Rccclfui Impcrii, m btx ^vHtcep^&i^ttwn^ ^ix%\\^
Jirs Statuendi De MENSuRis^^kc. 21
f\>ixx^ dc Anno ly^g. Tit,t>^nct{td\m Articuln , ^avinntcr
(j)bvt#ttbcfc»ycnwtr^/;c. ubi JniperatorCarolus V.ex- prefse Imperii Statibus , aiiisve immediatis pra^cipit, quo infuisterritoriisac diitiidibus, ponderibus, men- furis, ulnisvecertummodum definiant,certaque ftatia- ta promulgent.
7» Tum s* ultcriori dubitationi finemimponitu- niverfalis obfervantia totius Imperii: qua generaliter quilibetXerritoriiDominus in ponderibus &menfuri$ folusjusdicit , ea inftituit,corrigi*t, vi(itat,ac defrau- dantes punit,per anthorumteflimonia, fupraadducJ^j fecundumquam confuetudinem &obferv'antiaminCa- mera Imperiali judicari folet, tefteAdrian. Gylman* m fymp/jor, dt^> um, /, parf» 2^ tit, 0^ ». zg.fol. 4-8^
§. V.
U Proinde ea , quaj diu certam &indubrtatam^ determinationem habuerunt , temere mutanda non funt, kA potiusprolegeobfervantur,^^rr^jv/.//?/i?^.y?^tf imerpretatione^j* cum l./eq* D. de legib,
i. Siquidem ftylus Curia?, & obfervantia fori pro Icge fervari dehet^ per texf. kg.fin. Cod^ de injur, L 3. ibi: probatis his, quarin oppido frequentcr in eodem gene- re controverfarum fervata funt. C^d. ddifiprivatMcnocK confil.iounum.sj^ late Joan» Bapt. Larrea. decif, Grmatien. 4S' nnm. 13. Cum Ltmit.fiubnum.sz, ac Jus facit, prajfertim fi fueritin fupremo Imperatoris judicio ita obfervatum &judicatum. ^tv ttxt.tnLfilimirfpr.ihi. ficeniminvenio fenatum cenfuiiTe.Z), 4^L. CorneL defalfi. cap. quatn ^avt^ de crim.falfi. Felin. tn cap, z. num. 16. cumfieq. extra de Rcfcript* Zaf. confiiL ii.num.3^ voLi. Giil. depignorat. eap. 13^ num. 2. Graven» tnprccem. conctufi.acinconcl. 2. Gyhna^i, tom^ 2. fym' fhor.part, /. Vot. C num. 6g, ac tom* 4*pArt. i. Vot^^o^ num. 18*
C 3 Befold,
7=» caput in*
Bv.rold. m thef, lit. C 'verho ^\.<>^CX*num, 27, edit^ u Joan. Grivel. dectf.Dolan. 27. late& egregiejoan. a Sande,/»/'r^- fat.decifFrtfidi. ut & Aloyf. Riccius p/trt. 2, dectf T^capoL 20S* ac tn ColL decif /p 4'^ ovnr. dccif. Apid. ^o.pcrtot,
5* Ac ita in terminis f attamen fine deductione ) fentiuntfupra addudi JureConfuUi, veluti Andr.Kni- chen, Author apudBefold. in causa ^jJirmMbctm- Joan. Bidembach. Camman. Mingius , Cafp. Kiock. Bcfold. Limnasus , Reinking , Schuz , Schepliz. Dn. Lindenfpur , aliique fupra//./. relati. Choppln.de domAn Franc. L ^. //>. 22. n.f. Anton. Sola. adCoiJji^ Sabaud. at. Cenfiiumfolct.iT}ecr, Mejsfu?Ariiorn/jthi!.<, (7/. /. p.rrt. i.mrm, ^.foL m. 122^ qui plura de mcnfiiris refert. Qmbusadde Jacob. RebufF. adt. 2, «. 2. C. deponderat, Itb.io Mar« Giu rba decif, 6s* nmn.. 8. Qu i jus &cognitionem dc falfis'mcnfuris & mixtilmperii ^ de Regalibuseirecenfet. Camill.Borell. dcmagifir. lib.i. cav, /'/. Schepliz. adCoKfua. Brandcnh.part. ^jit.b. Befoid. dt. jur.majeft- cap. S. num. g, Dan* Heider. in Acl\ Lindav.foL m,
27}. ubi W i\kiV 'i^^^iV SWc/ iSctvul^tt^ bcfdiawunj^ / in-
teradiisjurisdidionis territorialisrecenfet. Hthocde moribus Imperii CafoarKlock^ dcxrario hh. 2. c.tp. ^6. n. 7. Dn.Knipfchilt.ia^d^y/^ir. Civit. Irnpertilib.i. cap, 12. n. ji,
4. Ab hac fententia dilfentiunt antiquus Doc1:or; Petr.Jacob. Aurclian.i/^^r4.v% Rubr. dcjurljd. 12. 'num.s^, Gu id. Papx decif 4pe. num.2. Gylman. duhitative tantum , iorn. I. part. i. tit, 2. vot. u mrn 66.foL Si. Tom, Michael , de ^unsdtcL thef los. Itt^ C. exprefse^ DavidMoevius ad ^iu Lnbeccenfelih. #. ///, 12, Art. /. n. 26.
Qui omnes cenfent , quod jus circa menfuras & pondera, & de eis modum dicere, jurisdidionisaut mix- ti faltcm fitlmperii, proinde quoqueCivitatibusmuni- cipalibus competerc aiTerunt ;
5» Quibus tamen Ego adftipulari minime polTum»
Jus Statuentdi De Mensuri S&C. 1%
§ VI.
1. Nam noii juvat Coiirrarium aiTcrentes PymoKc- fponfum JCti m l. ttem qu^nritur ij* §^/t quis. S. D. iocAt. ubr Ulpianus refpondit: fi quis menfurasconduxit, easque Magiftratus frangi juffit» Exquo textu Dodores Dif- fentientes inferunt , quod Magiftratus vel yEdiliyautho- ritatemhabeat frangere iniquas mcnfuras, ideomenfu- rarum quoque conltitutio ad eum pertinebit \ argumen- to aconcrariisdedudo. Nam quaauthoritatemenfura^ falikabrogantur &franguntur;eadem quoque authori- tate menfurasconftituuntur. atqui Magiftratusmunici- palis vei /Edihs hac poteftate pollet. Ideo non jure ma- icftatico vel imperiali fcd raagis ^ure mixti imperii vel intcrioris poteilatis, menfurarum&ponderumpoteftas excrcetur.
2. Se jungenda enim eft hoc in cafu , politia a Ju- risdidione. HancPractor exercet, qui inforo pro tri- bunali, de teftamentis, de fervitutiubs, de injuriis fpe fportul^ cognofcit. ./Edilis vero politiam cuftodit qui tarnes, qui popinas, qui pondera infpicit. Petr. iErod. Uh* 2, Rer. Judicat. tit^ 12, cap.iAprimtp, Vnde Petrus Jacobus. Aurelianenfis fcribit: Quod menfurasconcederevelfi- gnari curare , aut jus frangendi falfas menfuras, fitde mixto Imperio: in Pra(ftica. Rubr, de^urlsdi^, 12. num,s4^^ Add. Franc. Di\2irti\.lib.i.I)iJput.amiverf.2(f, circajin.
§' VII. T. Rejpondeo , Menfuras iniquas frangendas efte a quohbetMagirtratu loci , ficuti hoc olim apud Roma- nos , yEdihum cura fuit , absque dubio alTcritur. Haec tamen poteftasMagiftratui competit, non jure proprio veljureRegio feu fuperioritatis, fed magisjure&pote- ftate, ipfi ab Imperatore conccfta&delegata, admini-
ftrato>-
2i CaputIII.
ftratorio tantum nomine.Petr,Greg4 Tholofan. in Syn- tagm. (th,sd.cap, i.num^ i6. Qui eft origo & tons omnium clignitatum,a quo promanant & derivantur omnia of- ficia publica,&omnes poteftates publicac conferuntur.. pcr Novell* 24, inpr. arg, L qHoties,^» §^2,C. ubi Senat, vel cU^ rijfJ. ficrilegii s* C. dediverj.refcrtpt, Schrader. d.feud.part* 4. cap. /♦ ^ttm. 2. Reinking. /. deR, i\ & £♦ cUff. 4, cap, 16. n. j,
2. Imoipfum jus frangendifalfas menfuras ad e- xemplum jurisconftituendi, attribuiturmerito altsju- risdidioni, authoritate/.p^Ww^./^/; modios juffimus per fingulas CivitatescoUocari Cde fufceptor. lib, 10. Bar- toU Chaftan. adConJuet.Burg. in Rubr. 1. desjujltces c^ droi^s (C iccllcs. verb. Et droi6is dtcelles. ibi : Item Jus menjurandi. n.p7 fol.rn.78. Refp ondeo ^QCUw&o ex Refcripto <;?, /,y«^^- rntis p» C« de defmf, Ctvitat. ubi in fpecie Defenfores Ci vica- tis {ciui inl.^.indefenfortbm C. d. tit. Parentes plebis vo- cantur)nullam mutationemaut quamcunquealiamor- dinationemcircamenfuras&ponderafufciperepoftLint, fed illi fraudatorem cum ipfis falfis pondenbus ad Ju- dicium ordinaiium remittere jubentur. Idco poteftas hcccftatuendi circa menfuras & pondera, ob publicam totius Regionisvel Imperii utiliiatem & quietem, me- rito ad fuperioritatem , ac qui tenitorii altus eft Domi- nus pertinebit.
§. VIII.
1. Multo minus Eorum opinionem xohoxzx Sccundo Refcriptum Imperatoris AntoniniiSd Verr,quo inpote- ftace&arbitrio contiahentium exiftit Menfuris modum definire : Ncque enim quisquam cogitur vendere , ?\ aut pretium aut mtnfura difpliceat^<fr/fArA r» L ImperMO- res/i iht\ Q[\.\'\\yw^mQv\(ux\s D,d€ contrahend. c?npt. Ideo mcnfurarumaut pondcrum jus &foteftas , Regio Juri minimeadfcribi poteft. i.Ve-
f U S ^T A T U E TSr D I D E M^E N S U H I S ^C^ Jt^
!♦ Vcruntamen in hoc allegatocafuhabenda eft xiifferentia inter ponderare vclmenrurare: acinterjus ponderis vel menfura?. Nam quilibet privati de certa menfurac fpecie vel certo pondere, quo in mercibus con. ventis mi velint, inter lele canvenire poffunt. Cum corumprivatumtumcommodu refpiciatur. Sicutibene dijftinguitmtermenfuras.privatas & publicas Regnaud* ^eme^/ur,num, 4. modo nihil aperteiiatcontraconfuetu- dmem regionis* Attamen mutare pondera & menfu- ras, privat^econventioni noiieft permiffum,necimpu- ne licebit. Eab. de Monte fr, de Empt.yend, ^d/i. /. ». iz* &feqq, Cumjus ponderis &menfurarum, intotaCi- vitate,Provincia,Ducatu,velRegnoconftituendum,Re- gium fitac juris fuperioritatis attributum: fertext.tnd» l. modtos p.ibt: periingulasCivitates juflimus collocari, C defufcept&r. Itb. lo*
Unde Impcrator folu^ , fufceptores conftituit fc- cundum /.Z)«tfi/i. /^/: oportereconftitui, C.e-^^.///. Eo- dcmjure Imperator foJus, perfingulas CivitatesZygo- ftatem feuLibripendem, cmcn!C0rt9met|lcr ordinatyjux- ta refcriptum /, 2. tbi: Conftitutum. /. de ponderat, ltb.19. iibiJacob.Rebuflr.».2. quitradit, quod taicm cognitio- nem demcnfurisfalfis vel adffquatisSolusPrincepscon- cedat^Impcratores quoquefoli inCivitatcUrbisRomac certacorpora fcuCoilegiamcnforuminftituunt, qui cu- ram menfurarum fruraenti , cum vocatione munerura habebant \ De quo in / ht6 homrtbm 10. D.devxcat, muner, Quse publicaconftituendi potcftas,mutatione Imperio- rum & Regnotum, penes fupremum Provinci«Impera- rem pcrmanfit, & cum tcrritorio ad eundem tranfit, Confequenter igitur, omnismcnfurarum&pondcrum Cura & proventus ad Regiam autDucalem Cameranu
D per-
tS Ca?ut III;
pei tinebit, Renat* Choppin. de doman, lib, b- tit* 22^ Tho- Xoi^^n^iriSymagm. lib,j(f. caf, /.;?»»^.i^, CafptKiock. dt^um) Ifb. 2, cap. 36* n, /♦ ^ 2^
% IX,
I» Nec, TertiOi movet argumentum a Diflentien^ tibus &praxi Jmperii derumptum,quamults inferiores Civitates municipales, (quibus nuUus Regahum ufusaut fuperioritascompetit>fuaConftitutione&confuetudine circa menfuras &pondera difponuftt, nequicquam re- luiHiaate fuperiore. Dn.David.Misvius ad^m Lubeccenf. > ltb.4.tit.i2,ami*ntm,2^^. Ethoc perufum&praxinJm- perii R* S. comprobari aflerit Michael dejurisdiH. thef,. 103. lit, C Quibu s arftipulatur Ahalfuer, Itrhkh.maddit^. adKayger^ verb, Menfuramm, 4,.
i. VertuntamcnhicRefponfi Ibco obfervandum. €ft,quodfubditis aliqualem jurisdidionemhabentibus. iufuopago , oppido veiCivitate,fuarummenfiirarunii aut punderum quancitatem & modum , diverfum a. Principis territorii menfura, tueri Hceat j Si hocmen- fureC vel ponderis jus iQngiffima pr«Efcriptione acquifi.- verintj UtPondera&menfurasaugeantvel diminuant». Ahas nifi hoc probaverint , ttn^ tt^a fie Md)Ci^l4rn3||cn nt^\ti}a^Cbxad}ti}abm/ h. c. drubi hac 7/^ ab amiajio mn. Kcqufiviffenti Regula erit in contrarium, ut Principister- ritorii poteftate circa menfurarum difpofitioneni fub. 5eifti exirtant; Arnold. Rayger. in Thejaur. Pra6i. verb. McH' fira. n(tm\ u Speidel; in SpecuL verb* iScWtcftt-
3. Quoniam Regalia , ahave Superioritatis jura,
poiTiderinon poiTunt allibdito, absque ipecialiPrinci-
pis privilcgio,ade6 ut Princeps habeat fundatam inten-
donemin Ducatu, nifi PoflefiTor doceatdetitulo./'^?'/.
fin*. C. de c^uadrim. prafcript, /. ap^ luhamm. §'f^' ^* /<?^^»
1, Sixtino
7US ^TATllEMDl DE^MEI^SURIS&C. l^
I. Sixtin. ^(? Regai. lib* i. cap. j. mm^76. ^ jy, Donat. Ant. «de MdiVmxs aa Rcverter./iecify S37'&hfcrv.s37*^*^. Anichin. ■ap.Novar. /o»?.jj. deCravam. V^filL Gravam.72. num^2s»& .2€,quifubmm.2u trndit; CJupdcavendumfitab opinio* iie Anna?. fingul. a/legat. 3SS. dicentis : Baronem habeu- tem merum & mixtum Imperium pofie cognofcere dc ponderibus & menfuris» vide Dn. Bocer. y/^ Regal. caf. ^
§. X.
!♦ ^Ex quibus jam dedudis facilereroiviturQuas- ftio j L^» Cajlro Vendtto autper invefiituram infeudum cofir cejfo 9 cum territorio vel cum peritnentils -^ tranfeat quoque in Ceffionarium vel Emptorem , jmmenfararum ^ponderum , ac facuitas pumendi fdfificantes menfunts ?
1. Ethocell: quod Negamns • iivejus menfurarum &ponderum confideretur tanquamadus5uperioritatis territorialis , five tanquam Regale.
5. Tum,quo"i3m, in generali concedioneaut translationeCallricumterritorio, Rcgahorum transla- tio non comprehedatur, utqux jurafuntRegia&prin- cipalia, ipfumftatumlmperantis concernentia per r^^. pertranslationem X. de offic.dekgat. BellGr g.inSpecuL Princtp. Rubr.14.verf.Nunc. videamm. Sichzrd.ad L^ottes num^p. CfamiL ercifc Wejenb. confiL 32. num^ 11. Quam conclufio- nem, Senatum Neapolitannm decifione fingulari com- probalTe afferit Matthxus de Afflidis, Motumhac Ratio- ne : Quod in generah conceftione, non veniantea,quae fpeciaHier&nominatim concedidebent,per/.tf^//g4//<7/;/ D. dc ptgnor. Affliciis decif izz.num.^^ latius Sixtin. de Rega" lib. lib. i. cap. s. n- 77-.
llnde fcribit Donatus Antoninusde Marinis: Stat Conclufio: Quod quando aficujus rei fpecialis requiri-
D 2. tur
tS Caput Hi.
tur concefiio , prout funt Regalia , ea tx receptifllma^ noftrorum fententia fub generali concelTione non ve- niunt. Marin* ad Revert. 3ecifs44i ». i* wvbfervat, Jdeo' Regia Camera Neapolitana contraComitemdePolica^ ftro pronunciavit, qui absque fpeciali titulo ,. Tertia- riam del Ferro acciaio&pere, polTidebat, exeafolunL* ratione, quod Anteceifor ejus diclam Givitatem , hac qualitate &ejusdem juribus pofTidebat, quampoftmo... dum Avus ejus fundo aperto , a Rege Ferdinando 1 1, conceftione generali, obtinuerat^Francifc. Rever.r.^«//I.
1. 7^^, licet lata fit pertinentiarum appellatio per /v verbumperemenna, ubi Alciat, & Gaedda:. D. de V. S* At- tamenRegaliaaliaVefuperioritatisjuratamauguliafunts &quafifan(fta, ut generalifTimishifce, &, unjverfalibu* pertinentiarum verbis nec comprehendantur, nec trans^- ferantur: Ni(i alia quoque concurrant. Afhi^is ad cap,- un^ verh. thmma num. 7. qn^Jmt regd. Itb. 2. tit. $6.
2. Hinc concelTo Caftro , non veniunt flumina* Myniing. ReJj>onf. ^p.nm/* ^^Knichcn. deJHr.temt, cap^i^rK Z4-S* Referens ap* Gilman. ttb i. Rer,-Judicat. deaf. jj. mm* 10, ^ lu ubiait: quod non veniant ea,quae fuperiorita* ttm ®aliaconcernunt.CaroI.Tapia/f^/.yf«./^4r/ i^cap-^ 2.num.7* ubi late , quid veniat fub appelletioneperti». nentiarum in feqq.
5» Ideo ad propofitum fcribit Rofenthalius: In: generali conceftione, appellatione pcrtinentiarum,Re- galianon veniunt, Etiamficoncedensufus fit hifce ver- bis univerfalibus; Cum omnimodajurisdi^ione : vel cum omnibus &pertinenriis» Rofenthal. <a!'f/«^.^4!/'. /. amL i4*»um*u Menoch. Ubtj.prdfumpt^ 97* num. 4u Rts^
za^us
Jus Statuendi De Mensuris&c. l^
ZKUS dc Regalffs prtvikg^ j6. inft. Sixtin. diEi, Itb. i. cap. /. mm. 94\ Capyc» Latro ConfuU^ 2\ num% /. Ratiouem ad- ducit Dn. Bocerus :
4. Qupniam Regalia non funt jura fundoinhae- retiaredperibnaliajuraImperatoris,Regis,Principisaut propria, ejusquedignitati&quafioffibus annexa, qua^ tanquam infkrumenta regiminis non per benevolam-.. poflidentis autinhiantisinterpretationem tam facileab eis avelli pvofllnt: per §^'Volumti6. ibt: eaquae fpecialitcr ad noftram excellentiam fpedant, De pace ConJUmix, iicnr. Bocer. de Regal. cap.fin^ n. ^7.
§ Xlli
1. Jus autem&poteftas Menfuras ac pondera or- dinare , mutare & reformare nonmediocre regiminis inftrumentumexiftit, in quorum rcditudine, anima-^ commerciorum verfatur , utilitas publica vertitur , & fubditorum opes confervantur: Quod nemo nifi , qui pubhcocum Imperio , Provincia! prseft , manutenere poteft^rr di^. l. modiosque C. defifceptdr. lib. 10. ubi Jacob. Rebufn». 2. Hieron* yi^s^^W.dedtvit.part.s- cap. is.pertot,
2v Cuminpondere,numero&menfura, Reipuv blicae fundamentum confiftat,quibus,ceu pr<Ecipuis co- lumnis fubduiftis , ipfum totum & Reipublica: corpus conquaftari &corruere neceife eft. Dn. Knipfchilt.ye jur. Civit.lib.ueap.23.n. 17. Ideo regularitcrha^c jurain- terRegaHa&inter curasregias afcribentibus numcran-
tur,tefte QdS!i\Q^Qx,tw.io^Var. Rifinpt.14. Choppin. deDo-
man. iib. ,\ ttt. 22. n.i^tnpr. Azevedo tn l.i.Rccopi. Ith. j« tit,.
13. SchcpVn. ad co'^fiet. Brandenb^part. 4. tit. 6 n. /. Befold.
in rhefiaur.praci, Itt. G. vtrh. ^ScWtCfct. Anichin.ap. Novar.
tom.3. Gravam.y2,num^ 2o.c^ zi.WzCu Capyc.Lai.ro. Cour
fiult, 2. num, /♦
1, Hiic:
JO CAPUT III. JUS STATUENDt De MeNSURIS /fec.
1. Huc facit quod clegaiiter de translatione Rega- liorum fcribit, Lucas dePenna, cumin venditione aut conceflionefeudi, omiiiaquae Rex ibi habebat, ven- dita & donata cenfeantur : Modo ejusdem naturae & qualitatis fint, quae pofTuntper privatuni fivefubdituin |)ofiideri: At nullopado, quas funtmeredeRegalibus, iit put3,poteftas legiscondendae, Tabelliones creandi., monetam cudendi&fimilia j Qu^cumin privatum ca- dere non pofl[int,Regem vendidiflreaut donaffenullate- nus affirmari poteft.
2. K^i9 Afjigmtur 'y Quiaifta veluti Regis oflibus coliaerentia, a Regia poteftate nequeunt feparari, Luc> de Penna m /. /♦ n.iS, C de privileg* SchoUr^ lib* 12. In hunc fiiie ben^ tradit in fimili cafu Francifcus Reverterius Prx- ics fupremi Senatus Neapohtani : Quando Rex alicui Caftrum conceditcumomni jure fibicompetenLe illud jusconcedereiiiteHigitur, quod Regi competebat,uti Domino Caftri , non autem jus illud quod competebat Regi ut Regi. Reventer. decif, si7 *num, 2,m Deoil^s^^-'^, 2» ubi Donat. Anton. de Marinis obfervat. », /.
5. Ita interminisPonderum&Menfurarum Don.
Q^iXii^iLyi^Jk^i^CA.deymgiftrat^ptirt.^^cAp.i^, num,gs* Afflidis
in Conftit R. N. Rubr, de offcio Bdjulor , lib. /♦ num, 4. Horat.
Montan.^i? Regal, %.fin.fuh^num,i^ Anichin, ap. Novar»
dict, Gravam, 72. num, 22. tom,s,^zpia. ad l.fin* cap, 2, n*so*
pan. uD.de Conftit. Princtp. Hed. Capyc. hztvo ^Con-
fult,2^ mm,3, cumvariisLimitatio-
nibus.
Cap.
«•^t3^*)^
Caput IV.
V.
DeMenfirarumTonderum\lmformitate9>
SatmpHbtkomprimumceffkria,
SUMMARIA..
$ I.
nVmformitas penderHm &tnen-^ jurarHnt^ ia RgpHbliia maxi" me utilii efi. 2*Superiorumcura, cirea parHi" tatempo»derum& monetA^ iHmt infnis territoriis, f, zyid faciliorem rationem expC'-'
diendornm commerciorum» 4* Etutfrauetibpnohvietur. S.Ponderum & menfurarHm va- rietoiigrave ReipHblica. de* trimentnm affert. §. s.. r.. i^chjiorum & PelopoKenflum:
exemplo ccmprobatnr, fi Varietat i» Imperio, Htiliterad ofnnimodam partlitutemre* dttcerettir, 5; Id effecit in toto Imperio, Impe^
ratorCarolKs A^upttw. 4^ Idem in animo habuit Imp. Ca- rolitt F.fed impeditm ad ef- ffSlnm perducere »ec/uivit* S, Idmin AKglia tjffCity.Rix.Ri'- ehardus.lt
§• !•
/. Idemolim annififuere RegesGal*
Ua. 2, Sed eorundem EdiBa noMdam
ad effeSiHmperducere licnit, $i f^nde Nebiliam f^irorum quies
cumplebetjsinvieem turba*
tHn 4, Hodis tamentmicumponderum
& menfurarum archytypum
ejje in Gailiii , funt qui tra*
dunt. t»SscHxidHm Ke^niCafelU CohJH^
tutiones, uniformis ejiponde"
rum & menfurarum modm. 2. Idemobfervatur in Regno Hun'
garid,
f. fjMTagna feUcitate in Ducatu
Wtrtembergtco hoc opm perfe-
cit 3 DuxChrifiophorus j pia
memoria,
Z^Similpf uniformita4 reperiturin
EUCioratH MarchtABran^
denburoica*
^.I.Vni.
11
Caput IV.
§ I.
iNiformitas ^cr iWajl/ 6cWtd2t/,(Sy Wnt) (Bt)(ft/ ponderum, ulnarum , menfurarum quoad ari- da&liquida, inRepublica adtucndamqaic- J|f tem publicam maxime utilis exiftit j Qua de causahauddubiejam olimVerficu^litriviales&beneno- ti ortifuerunt:
Una fides pondus ^ mehfurA^ meneufit una^ EtfiatHs tlUfefs totiui Orbu erit* quorumfententiaGermanice ita redditafuit.
(3o tvtt Xicmnmcn Siattben/ 45vut ttn6 iScvcdjttgf ctt fwt 2(tt^cn/
<£tn (BW/6^wtdjt/ att(l2^^^tmt$Mn^0clt/
€o P^ttcn^ C0 tvol m ^tcfcv !C0clt.
guos refert Jacob. Alcman, mpaUfir. Con[utt,S, qudfi. prin^ c4p*i4*fol 920, ac pofteum Joan. Kizel/r4^. dejur.monetar^ €Ujf J, theorcm.2.iit. D. infin.
!♦ IdeocuraredebetPrinceps&StatusImperii, ut menfura,ftatera,&monetaquantum fieri poteftinfuo territorio una (\t & parilis, ac ad Vicinorum, quibuscum commercia agimus, rationem & ufum accomodetur, Deuteronom«t4/>, ^s.verfi^, hmos.cap 8, verf $ &feq. arg. eap. expart. 1$. X decmfib»
}♦ Tum ut commerciorum expediendorum faci- Uor fit ratio.Levit.w/'.;^. Proverb.c4/>.^tf.Michae.M/>.ir.
4. J«w utfraudibus obvietur , ac incautiorum dcce- ptic facihusevitetur. Reformat.gtttCV^^JoltCC^/deAnn® i)5o.tit.D0n(2^l/ lV^rt(|/ttnt) ©CtVtdbtJoam Alfhuf. inPo. ht.cap, sz.verb.menJurdyfol.^Si» Adam Kcller. de ojf.Jund. PoLtt. Lib. 2. cap^iSifoi. 4ps. Joach. Schepliz. rf^Ctyw//^^/. Bran- denb.part. 4. ///. 6. J. /. nmn. 1. Dn. M. Lindcnfpur. ad Jm Wtrtemb.foi, 260. Claud. BertazzoLrf^Ci»^/. PatrisctvtL. 290. Lit. A* ^.In-
De Mensurarum PoNDERiiAi Vniformitate&c. jl
f . Infinita enim ponderum & menfurarum varie- tas grave Reipublicae detrimentum afferr, quietem etiahi publicam turbare folet , quorum uniformitasecontra concordiam publicam fubilitat , Joan. Bodin. deReifHbU
S. II.
1. Hinc Achdi & Fclep&mnfes , quo coo fpii antes iii- terfefevoluntateshaberent, noa modoeadem religio- ne, iisdemmoribus,iisdemmagsflratibus, iisdemlegi. bus,eadem difciplina, verum etiam iisdcm nummis, •ponderibus, & menfuris ufi fuerunt, Poly b. Ith» }*hijimar,
2. Horum varietas perlmperium mire varia eft, ^quandoque per unam provinciam mukivaria j Ideo JurisPublici confulti tradunt acfuadent, plane utiiiili- mumforc, ii hsec varietas ad omnimodam parilitatem in toto Iniperio reduceretur* Joan. Limn^us^'^ J«r. PuhU itb^ 4-* cap, 8^ n. zsj. Ming, de^urjermor. thef.j2. Dtjpm. Baffm diem^ tom, $, Sc hii z. de ^ur. PuhL dijptu^ 6. thef.20, Itt. h
}♦ Ob id imperator Careim Magnui ponderum meii- furarum,& monetae parilitaceni feu ccqucevitatem in toto Imperioconftiruit, tefte Aventin. //^, 4- hiflor^Bojiir.foL m, 287,
4» Qiiod etiam imperatcr Car&ks V, in animo ha- buit, fedvariis de caiifisad effecfium peiducerenonpo- tuit, protit conftat attfl^Ct Reformation ^wtct ^<>lt:Cej) ^» 2(ttC)rp«V0: de Annoijjoait. DOnCBy / wag/ miOW^
f. Pariter in Anglia Rex Richardus I. omnia com- merciarerum venalium per totum Regnum uniusdem ponderis & menfurxconitituit.Maftho Weftnconften//? hijior.fub Anno iipj, &/eq,fo/. j/p^ Knichen. dejur, territ. c&p.4-,m4m,2p2^
E 1. Horum
54 Caput IV»
_|, I I 1,1 I f ' M— ^
§. III.
I. Horum Exemplis & utilitate prsefata admoni- tus olim GalliJeRexPhilippus Bellus, & LongusPulchri fi. lius , uterque Rex , ac longo poft tempore Ludovicus XI. prudenti voto decreverant,omniapGndera&meii- furas iisdem legibus exa^quare, ac uniformitatem in tota Galliaconftituere,acjamjamCuratoresnominatierant, at mors Ludovici fuperveniens rem infedam reliquit J^icoLGiWius hiJiorJ/tLof^go* Commin. wLudov^XI.joaHt. Bodin. de Republ lih, i. cap. jo, n. i6g.
z, Sim ili Voto framt/cM /. (^ Henyicwi II. Galli^ Rc- gesobnixecurarunt, ponderaomnia&menfurasunam in formam redigere, ejusue causa varia edida Regia con- fcripta , de U redu6lion des Poids» (^ Mefure-, a uneforme , dr qu en France oy ama qu une forme d' aulne de longueur de troispteds , j.poulces .f & S- lignes a toi/e ; quifera nommee /' aulne du Roy, ac ne exinde tqueftrisordinis privilegio quicquamde. rogatum effevideatur,limul hocdeclararunt,utgentili- tiae procerum nots fuis ponderibus menfurisque iin- primerentur, quorumpofterius in Curiaconfcriptare- citare jubebatur, attamen fruftra ha:c omnia , Edida e. nim ifthxcnecdum adeffedum perducere licuit. Re- nat. Choppin. adleg. Andegav. Itb. /, cap, ^ofoL 2Ss»
5. De quo maxime conquaeritur idem Choppi- nus , cum ex tam muhiformi rerum menfura Nooi- lium virorum quies cum Plebeis invicem quammaxi- me turbetur. Renat. Choppin, de doman, Franc, Itb, ^. ttt» 22»num. 2,
4. Sunt tamen, qui tradunt, quod lege Gallica ho- ^ieunicusfit ponderum &menfurarumarchitypus,qi]i adinftar Regiae menfuraj fquae proftat Parifiis in arflibus CottfuUribus) taminfolidis,quamliquidis corporibus
compo-
De Memsuharum Ponderum Uniformitate&c. 5;
componitur* Aiiton. Muth,m addition. adGuidcrafA dt' cif. 4-90*
% IV.
1. Tn Regni CafielU Conftitutionibus , Reges Hi- fpaniie fumma cura providebant, ut fubditi in totoRe- gno unica menfura & unico pondere juxta formam & modum aLege pra^fcriptum uterentur • Quoniam ex di- vevfis Menfuris & Ponderibus lites non modica: infurge- bant.^^^ /. /♦ in Verbo : Todos Vnos. ///, /^?. RecopiL Itb. /. Qonx.rzthomam^de Aquino qui diverfis menfuris Sc ponde- ribuseflemetiendum &menfurandum,propterdiverfi. tatem CQpiae&inopi«ererum,rcribat.//>2.^^. q. (f/.a^, 2, Ita Alphonf de Azevedo tn Recopil. ieg. un.3. lib. /. tit. rj,
2. Parilem foliicitudinem habuerunt/^«»^/«r/^jS;^. ges^ utpertotum Regnum Ungaria^, una eademquemen- fura, advendendum &emendumfruges, Bladaatque vinaformetur» Quanbique in Regnoemptores & ven- ditores uterentur. Dequoimprimisextat Conftitutio RegisSigismundideAnnoMCCCCV, fcilicet: ^od iu ommhm Civu.ttihm^ C^JIris , opjfidii ^' villis generaitter ubi" cunque imra aubitum Rcgni tam m nofiris quam quorumcunque fint Itberaftatera , uha , rfnrifHra vini^frugum , ^ oeneraliter 0- mnes res menfurabiles dr ponderahiUs^ ponderentur , ^ menfw rentur^fecundnmmenfuyam Civttatu Budenfis. Conftit. Sigis- mund.Regis Vng dc Anno MCCCCF. Decr. 2. art. i, fot, m, 6Q.2iC Regis uladislai de K^nno OVtDllIJ. Decr. s-art. /7,
fol.yn.260. §. V*
I. Majori felicitate hanc uniformitatem inDucatu Wir tember gico 2lA ^wtm exopratum perduxit lempitern^ mcmoria d^gnifTimus Princeps Chrtflophorm , Is enim quampritTium pofi: tot exantlatos labores &curas apud exteros Reges, divinagratia adregimen pcrvenit , Du-
^ * catuiB
^6 CapUt IV. DeMensurarum&c.
catumnoftrum e multis ditionibus feu fuccrefcentibus mcmbris , ob ilatutorum & rituum diverfitatem non. dum fatisconrolidatum j ordinationum concordia coa- dunavit, nobisqueunum JusMunicipale conftituit; Ab
hoc enim Principe fcm^ alic t^ctjifamc fat^m^cn ^cfdi^pft
tJn^^CO^^ncC tt^OrDc^j h. e* Omms OydimlfQnes (^ftatutafalti- tartAf com^nhen[sifiurunt & e&nflitutA. Qui pariter menfurii &ponderibusmodum2qualeprasfixiti ©antl rtrtdfe &ettTC
cnic 0vo(Te ©m-^lctct^^ctt m ^cva ^av^ ^ii 5C0j|rtembci%v ixt ©ctx^tdK/^V^^rtri/ <S^lcn/ (Spcfe ricfc bcfundenA^mettu^ltcfe ^te (J>tt^9(mbecr mtt t»eneiibcnacl)bavtcn 3Infli>j]es:n»cn melca O^i&tcn l^ci-o m ^tc|<:m ©ewtdit t^nO iV^afi t)cr0{t(feen/ ^e^en rtnt)ei*n Qicmi^tern abcr ^mi\ nn^lctcl) wcren/ t^ot C?- »f ftrflH» iStt. fttermn ctne atMemcme i5ictc|)f}ctt ,tn J>cm ^atit^eti j^erttiC(^tbwmban9crtd)tct/imi)tnrtd^tt.0etn*6ati0 / al^<^b C0 mmebntt^crtO^t^^cnljero alfvM)cr9cbrad2t/ h.e.p^i-
quAmemmwgemdtJparitas in Ducatu Wirtembergico^circdpon'- dera^ mcnfuras ^ ulnas exttttfjet 5 (^ prafefiurdi lirmtanedt ex pa-- iioamidtts retre annis cum ■vicims inttOj tdempondns (^men/urai aqualescum itsdemhahthAnt^ (^ua cumpondertheis ^ menfuris a» hArttmfrxfe&uraru non cenvemehant \ tunctemporis aCelfltudine [uaumverfalts £quatitasctrcafondtra^menfuraiin totoDuc&tu fttit infittuta, & ita rite obfer^vata^ acfiper aliqtm fecula itafmffet mtroditcla, BakhaCBidenbach./»'iJ//i ChnfiophoriDuc, fFir^ tembergi^foL S7> Exeo Dn*Lindenlpyr ad Ordin. l^irter»- herg.foL26i^n.u
2. Simiiis uniformltas in Eledoratu Marchiar BrandenburgiciE conftitutafuit : ^fletnlicft e6 foUe Y-hc^
ortt3(Ean5e0 m iScfc^ffcl/ tm^ ^nrd^atif^ cxwc ^ictdje Q;ble
fetn/tm^angertditCt IW&Cn h«e. Scilicetytn qtwcunqueioco
RegtomSyAqttalitftsmodii ^ uCn4tinflttuatur , ReverCdeAnno
IJ40. IJ72.& 1601. Schepliz AdConfuettid,Brmdenh,part. 4^
jiL0,§*t^ Cap*
^Uj^T^
C A P U T V.
De Statuum Pro^incialium confdio vel
Mj(/efi/e4 9 m wutandn menfurk &Q^ondmbiis, SUMMARIA.
%. I.
uPrt»€eps etiam/i prttdeyjt ,tamett
Con/iliariiseget. i, %An priHCips Jmperii ad in- fiitKindam umforn^itatem pofsderum C^ menftsrarum > fulpdttsri*r» cmfenfHm reqaim rert tencatm' ? |. In provincim , in ejuib^ inter principes & Statrn Cenventio interseditt in hifie caii/tsffeb- ditortem ccnfenfum & Confi- lium adhihendi , qu*jiio affifm mAnda erit. #. h aliquihta pr^vinciis Imptrii i^oc Itu vetpaSto vtleonfuetu- dine, velfingulari ItnperatO' rti privtlegio conjecuti funt fubditi»
§. 1. f. Quidfihdc obltgatio mutuano» intercedat , ut fttbdttorum CoMpium exigatur ? 2, Author 0 tv hoc caftt affirmati- vam taetur , tjuoad muta- ttonem ponderum & nunfu' rarum, 5. Princeps omnia ardua negccid tum con^lio & confirifuSenA'
torum pr$viMCi*€Xpediri dt'
bet, 4, Senatons Prorincia fuKt inttr
principem & popi^lti m inti r-
jeEH Ht msdiatores, S»PriMcipum tabores ^gent admi-
tticnlU, S.Eaqua, Cenftlio & judiciofiunt y
etiamin Jirmstate fua per-
fijlunt» 7. RexCoronandm promittettnter
eatera , t^uod fervart vetit
Legalem , juflitiam , & ^r-
varepacem Ecclefia Deitpt'
pul(!quejibifubje6i9» $. 5- I. Pomifex Komantts omnia Of-
dua negocia coafto Cardina-
ItuSenatuexpedire tenetur, 1. Horum confenfmin rebutmagni
momenti pro fubjiantia rt'
^uiritur. S* Cardtnalis Gabrielis PaUotifen-
tentia in hac re, jf. Recenfentur dijfentientes*
§ 4-
I, Ex^quatio ponderum & menfit-
rarumt concernit cotnmercia
fubditorumt unde & iliorum
£ ^ JHdicittm
1/
CAput V.
jadiciffm circahanc umerit exploraudftm. 2. Imperatores Romam, olim in hi- fce negociis expediendi^ , Ci- ves privatos Sl Civatttm de» fenjores adhibebam.
I» Trovinciales ex ttfHponderum & mettfttrarHt^ lo»gi0tHOj jm ^iii^ivermti ac in <jua(t pof- fejfione menfur<t conjuett exi" fiunt.
2. Tempus immemoriale privilegii MAtu^am induit,
5. Princeps fuhditiiinvitis Itu quA-
(itumauferre ne^uit. §. 6.
/. Princeps per mandata/ua nemi-' nem inteUigiturpritgravarf.
2n Omnesfere principes in Regimi- nis tngreffu , provincialibus jura & privilegiafua confet'^ vaturos promittunt,
§. 7- I. Rex Ht/paniarum Statihus
provinciarum inBelgio uni»
tis invips , uniformitatem ponderum & menfurarum , imponnere non potuit» 2. Dijfentientss rewiffive \
¥^^i^,
Orro iitcunq^ Princeps fibi prudens efle vide, tur, Confiliariis tamen opus eih Audi Salo- monem in proverbiis : Ne innitaris prudcn- ! ti^ tuap. rroverb, 3. Std audiens fapiens , fa- pientior eris. Etfi dilexerisaudirefapiens Qvis.Ecclef,6, Melior enim a^ftimabitur, ait RexTheodoricus, qui folus omnia fibinon praefumit, apudCa(Tiodor.i/^^,i?^r//>/^/. cav.p. Et hoc tanto magis verum elt, C\ negotium deter- minandumfit, quod univerfumfubditorumac Prowhu cix ftatum attingit. Nam etfi Plebs feparatim fumpta, proptcr imperitiam autvecordiam arduaquxque gere- re nequeat: AtinComitiis publicis, univerfalitercurrij optimatibus congregatis , fapit, videtque non pauca. Praefertimea quae commercia concernunt. Grimald. de optimo Senat. Itb, /♦
1. Hincnon absreeft; ut inquiratur^ AnVrinceps Imperiiadinfiituendamponderum (^ menfurarmnuniformiutem
fubdito-
De Statuum Provincialium&c. 3^
(uhdttorum conjmjum requirere teneatur ? An vero modum men- Jiirarum umverjakm invitujuhditis darepofftt ?
}. lisdem jn Provinciis, in quibus emc (2rtnM(fcafft
tff/ rtl0 m ^cx i%rt v(f S3ran^cnb«uv \\\ '^mmcxni SJrtpern/ JifcMrtcmber^/m^crlSrrtfrd^aftt (&|^fr(cfilrtn^; i»e./»^«/-
^»tf i'/4/w pYOvtncialcs vi Conventionis in deltherationem ad' mittuntur , ut in AUrchia Brandenhurgica , Pomerania, Bavaria^ WtrtemhergiA , 6"/» ComitatulrtJiaOrtentalis, Acubiperpa- ^atempore antiquataPrinceps cum fubditis convenit, quod in caufis arduis & Pro vinciaf utilitatem concernen- tibus, fubditorum Confilium &,conrenrum, i. e. ^^t »0rrt>#n«n^2^rtt^/adhibere velitj Res plana eft,^rtj| fetcrtft mtttJCriSrtn^fcfertjft communicirt mxitxi mtij! / ttmbitjc 9«trt(fctcn XlXtXXm jjnDCrncl^mcn/ i. e. Z)^ hifierehM cum Stati' bt^ ProvtnctA tnprtmiscommunicandumy cJT eorum Conjiliumfer' cipienduelfe* per ea qua: habet ^t(o\d tra6i Je Confitiar.cap.19*
4» Prout in variis Imperii provinciis Principes & Status Imperii omnia ea, quas totam Provinciae utili- tatem aut necelTitatem concernunt , cum confilio Oft^ rcr (Erttt^fcbrtfft peragere tenentur, idque velpado, vel confuetudineinveterata aut ex fingulari Imperatoris pri- vilegiOjfubditis conceflb-
§. II.
I. Ubiautemha^cobligariomutuanonintercedit, nccinufu eflferolet, utPrinccpspr«ciseadomnesa<ftus, Provincis utiiitatem attingentes fubditorum Confi- lium exigat, quo maJGr eft n.ibjedio , «n^ ^rt ntcfct ^crs^
Hnmcmi^i rtllc^ctt mc (San^rdjrttft.^Mfinnmcn^nfor^crn/
h. e. ^uhinon tst receptum^ Statui provtmtales fimoer convo' candi'i res erit majorisdubitationis?
2. At ego etiam hoc in cafu ilibditorum Confen- fum &Confilium (OfermtVtfiennn^^Mtrt^.tcn) in mu-
tatioae
40
Caput V.
tatiofie poiiderum k menfuorum, intervenire deberc, squom elTe ccnfeo , quiper SeiiacoresProvigicia^j tocft 0^rm9Nl%ttt§audiendi fusiu
5» Qu^pniam Prioceps omn2aardyanegotia,quo- rumqiielabefa^ationeRespyblica detrimentum caperc poffet, jure communii acfecondum naturae ordinem cumpr^f^ie^^^^^» coiiiilio& Confenfu SeiiatonimacH- phofum Frovincis expcdire defeet, arg^ L hmnamm, /. Cod^ de kgib* l.flacet.s. Cod. de SS, Etdejin. Autho H^buA. Cod^ mfil. VYoP&ir. Felin. m caf.Jin. num, 4* ^* de offic^ dekgat^ Ri pa mruhro* de Conftit. mm.2& 8ald.Jafoo,CaQ:rens. &DdJii iMacet* Cod. de SJ. Ecckf. Aymon. Cravett. coniiL 404^ n.su Gikken, adLpiaat.s.num. ^.Cod.d^S. S. Ecclef Anton. de Padill m Lfiumverfu num. 14, Cod. de diverf. reftrtpt.V ridtric^ Pruckmann.i» tra^. deahfoitit.pQteft^ cap. 4*fnemhr^ /, effe£i> s» mm.7* Althus in Polit. cap. zg^ n. 7. Knichen. dt Saxon. nm provoc.^^ur.Verb.Ek&or^ cap.s.num. Sz. Buxwiff. adjur^Bul- Um. comL 6, lit. D. Sch.cp\\z^ adCo^/uet* Brandenit.pan. z.ttt^ $, jgd»3./^.Gars.MaftriL dc Magifir. itif.s^ cap.j. num. $s-& feqq. poft alioi Klock^de contrih. cap.^^n. 27,
4» SenatoresenimProvinciaEfuntinterPrincipem &Populumioteriedi , acfirmiffimum vinculum repu- tantur, quo utrinque Princeps & Populus colligantur. Grimald. d, Cenfd. foL /<f. & uu Befold. eod, tra^K cap. ip.
mm,27*
y. Ac cum (jttxta Cdrnelium Tacitum ) GravilTimi
Principis fint labores, qoeis orbemterraccapeffit, eget adminiculis, ut domefticacura vacuus, in commune^ con^uUu TzciUJmaLlth. 12. Hippolit. a Collib. inCofifi- iiar. inprmcip. Ac ita in fpecie de pr^fedo Praetorio ^ aliisve fupremo Principe inferioribusconcluditBald.i» oLp.qmfit» namiS»^,dejurejur. quemrefert& feqyitur Aii-
ton. dc
De Statuum ProVincialium&c» 41
ton. de Padilla , ad l.fi univerfi^ /♦ mm. 14* & iS. Cod, ik di- 'verf.refcript.
6* Nec dubium eft, quin ea,qua^ confilio & judicio fada funt, etiam firmitate fnaatqueeffedu nitantur.^fr /. aubtum,3, Cod^derepud^ Bl. & Salycet. inLnomtmtimes^Cod, de appellat.
7. Unde fcribitCardinalis /'ala^otus: Hodteinltbr$ Fontijictali catitumlegtmui^ quodRex coronandus in manibtis Mt' tropolitanifaciatprGfeffionemi ac dtctt^ tnter cjitera : ^htodfervA- bit legem,]uflittam^ ^rmnijirabit pacem Ecclejid Det , populoqttt /tbijubje^o ^Jicut in conftUo Fidelimnfaortm mcliui potcrtt invc^ mre, 9ontifica\ JnRubr.debened* i^coronat» Rcg^foLSS* Ga- briel. VsAxoudefacr. ConjiL C0nfuk.part.i*q,},a&» i.f m.sf»
§111. I. Hincfummus Ponufex,etiamfi apud Catholi- cosRom. (itcaputEcclefia: Concil.Tridenr. Cardin. Po- lus trjci* deconciL qu&fi. s.num, 14* Card. ^^xnn.confil, 10 f^ voLs.mm. I. Guilielmus Bailius i» Catechum, Controv. tra^, 2. c^uAJl^ 4:fipra Conciltum, Jacobat. de Concii. iib. i. art. /, n,jif. B ell arm . ^if Pomtf, ltb,4* cap, ,? . N o d e r m a n n u s ^^ ^ur, PrtH' cipat. tijef.23,DtJpm. BafiL tom. 4, Nec errare aut fallere poflit in decretis, Cm. memor, Can.pudenda, Can. non turba- turcauf.24. qutfi, I, Bellarm. d.ctp, 2. Cajetan» tn Operib. 7it^ deauthor, Pap,B&m\QsadTi;&m£2, 2£. part. i. art. 10. dubit,z, quos refert. & fequitur Paul. Layman in TheoL Morat, lib2, tra£f.t*cap,7,num. 2, Omniafaciat, utDeus, non ut homo, Cap. inter, de transUt. Epifcop. Nec ullus dicere poteft, cur itafacis.^ Speculat. ttt, de legib §. nunc ofiendcu' dum, Qupd relative deducit Georg. Ritter^ d. ijomag, cap, 4-, n„ ^4. lUe tamen omnia ardua negotia coado Car- dinaliumSenatuexpediretcuetur. Cardin. & Innoceat»
j^t Cavut V.
in cap, 2. X, dc nov, op, nmciat.h^i^, decif.zSg, ». //. Gilkeiu- 4Ld d. L pUcet, /♦ n. 4* Cod. de S, S. EcckJ^
2. Adeoutin negotiis tnaximi momenti,eonjm: conrenrusprorubftatiarequiratur,illiqueinquafipofles. fionehujus juris exiftant. Jafon. ad d. l.placet,mim. /3. e^ /^. Roland* a Valle ion^l. 2.n* loi.voL lou^
3. ProindecumCardinalisPalaeotus hancqucEilio- n em exam inat ; K^n Papa teneatur^ in arduis negotiis Cardina- iium fententift^s explorare in forojuteriori Jeu oonfctentia; Itn utfiPapa (inecaufa eas explorare pr<&ter?niferit , culp<&rfm apud- Deum conftttuatur : k^c tnfuper tpfe Aciui ab cogefm in foro ex- • teriorefuhfiflail ^nvero talisomijjio generalitrr ^ inforoex^ teriore (ffaciumoperctur^tta ut aclm ipfe nulimft ^ lUe tandemi: cu m Syl veftro in fumma Ferh. Papa. q. is. Conclu di t : Pd-.^ pampoffe neglecfu hujusmodi confdnSi fe culpahikrn Deotnforo im terion reddere : Vermn non tdeopevnx ulit exteriorifuhjictendum^' Gabriel. Palasot, Card. deSacr^ConfiforXATdinaipart^ u q.s» 4ci,y.fol.r». 4^.
4. Di fientit Gilken»/»W. t.piaceti, i. n. 7. Mancin. infacr<y^ jur.Controv.d!(fertu.cap,p,^w.pertot.Q]eo:\nter SchtcAn" ton, de Padill, 'idi. univerfi. y. num. \o. Cod^ de diverf refcript^.
§ IV.
1, QucEaflcrtio , iecundo ex eo magis firmaturj. cum in menfurarum & ponderum exa£:quatione & uni- formitateinftitucnda &rubditerum commercio impri- fnisagatur,quorumnemo meliorifundamento, quan"u incola caufas allegare poteft,an &cur ha^c vcl illa ex«- quatioexpediar, nec ne? V^driarenimaccidcrepoftunr, quaeuniformitatemhanc obdetrimentum Provincia? & incommodum fubditorum propter commerciumcum extcrnis diduadcant. Reformat. ^tttcj: ^JJctcCd) ;^« 2I(m^ fpMrgde Anno r^^o. tit.Don <£tl[/ Wia^/m^ ^cWtcfct. ibi. (jUg Dtclcvlci) Urfatfefn. i..Proin de
Be Statuum Provincialium &c* ^
2» Proindelmperatores olim Romani in ponde- Tum&menfurarumcaufis&negotiisprivatos cives , & civitatum defenfores requirebant & adhibebant. per text. in Ljuhemmg. wprinc» ibi Cura & folertia defenfo- rum Cod. de defenf* Civtts^. l.fu^eptores, lo^ ibi prfffeutibus jdefenforibus. Cod.defujcept.
§. V. !♦ Dc cujus affertionis veritate J^mo tantominus ambigcndum , qu^sd Ci vitates & fubditi alicujus i^roviu- ci^exufb menfurarum &pond€rum temporis longifTi- mi & immemorialis ^ utentium moribus comprobato jusacquifitum habeant, ac in pofleffionevelquafimeu- fura^confuetsE exiftant*
2. Tempus enim immemorialefirmum jus tribuii ac privilegii naturam induic , adeo ut tanti temporis Pofleirorcs pro fe quem titulum voliierunt , & quod- ■cunqueprivilegium fibi magis proficuum^allegareque- ant. per cap.Juper qinbti^dAm. §. prxierea , ubt Glcjf. in lerb. Jion extat memoria. X, de Verb.jiqtiif. c. duofimul. K^deoffic* ■erdi». i hocjure. D. de aqux quottdim. 0" AJiiv. Lfin, ff", d, aqua, .pluv. arcend. 2\ctcfcl^Slbrd^tC^ de Anno i)48. $♦ tOmm
rtttd^/ibJ ^KiJjammmfclKnfic^acbtimffK. Baldus confiL
4.^p.colurit.4* lib.3, Aym^Cr^iVCtt.confil lo.mim. 11, Achill. AcQ\-2i^.indicf. 4^n. 6. tttuL deytr.pairom Steph* Gratian» difcept.forenf.cap. Soo. num, 2. ^j. & c.tp.pjt. nmhiS. & ^6* Knichcu dej/tr.terrtt. cap.3.num.ii4* &J^^>Q^^^^' Ritter. dehomag. cap. s.nurn. $1. Aloyf Ricc» colL dectfyyS- qui plu- res effe(ftustemporis immemoriaiis per varias decifio- ues recenfet. Cafp. Klok. tra^i. dt Contnbut, cap.. i6„ Jeci, 2^ num. 113. & 120. Ludov. Molina. d.jur. Majorat. difjut^ sSs^ »«w.i.Bened. Carpz./« ^urispr^Forenfpart 2. confiit, i.de^ fin^ 7. n. 12. ubi tradit, quod tempus immcmoriale etiarru
F 2. mabii>
44 Cafut V»
malam fidemexcludat» Anton.Faber./» C<fdJth. 7. ttt.u^
def* 2,
j» PnnccpsautemetiamexpIenitudinepotefl.atis non poteft inauditis & invitis fubditis, jus fuum auffer- re. ATg. /♦ i3cnditor. /5. ^.ficonflat^ /. Z>. commim. pr^d, /. pcn. ^ fn.B.demtd. refltt.U s^Cod.derefemd. wW^Prukmann. m tra^i* deabfeliit.-poteftat.pofl ^/, Vincent. Honda^d. confitlt. 86» f,um.S4&fiq^*'voLt^Conii[.M2irpurg.S'. num. 60. Toium, 3, retr. a Petra, traB. dejur* qu^fit. cap. 24.per tot» Baro Enen- kel./y. deprivil.ltb*s*eap.S' per tot. Bened, Carpz. injurupr, forenf.part. 3. conftit.^i.defin. 14. n.j. qui de jure quasHto lo- quitur. Anton» Faber. in Cod, lib. 4. t/t.f. dcftn. 2.mim.2i, Anton^ Freundenb. dtrcfinpt. morat. ConcLi. num.sg.fieqq, Mar. Q'\mh2idecficrimtn.i.num,i(^.p3.pertot. qui clegaii- ter&. pluribush^cdeducit.
§ V.
I. Hinc dkunt jura, quod Princeps perfua man- datanunquam intelligatur aliquem prxgravarc. cap.ad tiures^derefirtpt* cap, exmultipUci, d.decim^ Et non ferat frinceps molefte, fuper illis ccn(u\\. cap.fi quando X. dere» ficript* hM.ccnfiL 134. V0U3. Paul. Duran» de condit. parf, /♦ cap. 2, mim. i S. ac decifi. Rot . Rom . 14B* num. 28* Ta n 1 6 m i- nusfubditorumjus autpofTeffionfm autdominiumim- memorali prxfcriptioneacquifitum intervertere.^^/?.7f}?* catfi. ^. qu£f}^ ult. §.fin. Inflit. dehis., quifiunt.fitu velalten.fiir. L 2f§. merito 10. C' §'fitqttts i^.D.ne qutd tnloc.publ L^. Cod.de e^ mamip. Itbcr. Bart. inL2. Cod. dcp-nd.patrtm.ltb^ 11. Bellon, €onfil.3U infn. eb" confitLlQ, tn fn. Surd.^. eonfi. 262. num^ 6s» Georg. Everhard. confi.ip. ntm.52.itb, 2. Klok. d. tratt. cap^ t6*fitLi.num. 13Q. Alderan* Mafcard. tr. de ftatut, concLS» mm.S2. ubi tradit, quod fi fubditis longo ufu per confue- tudinem fuerit jus quafitum 9 illud €is invitis aufferri
non
DeSTATUUM PROVINClALIUM &C* 4f
non poflit, per L tdquodnojirum* />♦ de Rcg, Jur, Ljipoftrfior» tem, %,fin,D. d, po(j, comr. tab^ allegans hoc in terminis , airentit Caccialup. inlomnesropuli,num,io6.mfin^ D.de o- ng . Jur, ]ozn,Andrcx intif.de cenfih. § . nunc dnendum, vcrfi ^u/dfiUmver/Itaif, qu o facit Anton, Faber in Cod, lib, 6, ttt, f,defin.,2i,li2Lr^^r. inpr, tit* deempt, ^ vendit. num.iog* ^ fiqq. Carpzov. tnjurispr, lorenf. part^ z^ confiit,3^^ defin, i(f» niim,i%
z. PrxCertim cum omnes fere Principes Imperii in regiminis ingreflu i^rovincialibus promittant, «xin- deque obftringantur , eis fua jura privilegia immuni- taies &confuetudines confervare ac in ftatu fuo manu-
tenere, t^i^ificitxc Unbcxtdancnbcpit^xcnQnabcw^cd^li^
m^ ^cmnt^Citcn {a(fcn tVOlicn» a^g. L cumfatis^ Cod. de ugrl% dr Cenfit, Lpen, Dtg. dcingtn, manumtffiL Barharius. Dig. deofi fic. Prst. GloflC />?/. moveor, CQd,fiiferv,export. vend. Speculat. tit. defeud* ruhr. dehomag, num. //. ^ i^. Roland. a Valle coi^- fiL /♦ num. 104. lih» i, Ferrar. Montzn, defeud. lib. 6, cap. /♦ ^» fin. Cothmzn, relponf g- num. 202. voL 4, Author* Conj.s, in caus^S3ra«rd5tt)et9/contra ^xanf^S^CV^ part. 2. nm^. 120. Joan« Wames. confd, ^. num, 2, cent, i, Cafpar. Klok. di[l, tra^.cap. i6,fi£i,i.num. 168, bene Georg, Rittcr. /r^^/. dt bomag, cap, /. n, sS. per totum.
§: VII. I. Ex quibus fundamentis haud dubie Hifpania- rumRex, Statibus Provinciarum in Bdgioinvitis&dis- fentientibus uniformitatem (cm^crncm ft!5"a|| /WH^ Sc^ ttJtcfct) per totum Belgium indicerenon potuit; quam Ordtnts fipiendecim Provmciarum etiam ea de causa admit- tererecufarunr, neexinde h^ (eptendecim provinciap , (quarinn quaclibet fingularibus privilegiis & juribus gau- det^unirentur^acfuppreflis fingniarumProvinciaruim-
F 3 niuiii-
46
Caput VL
munitatibus, inuiiiusRegniformam redigerentur. vi. de Meteran. Itb, 2,htfl, Beig,fiLs(f. col. i. kprmc refercmt YAok. djra6i.cap, /. mm* 272, ac Dn.Lindenfpiir, ad ^tts
U^trt.foUm.2tfo,n.3.
2» Difirentientium rationes collige ex Gilken. in L ptdcet* mm, 7. Cod, deS.S* Ecclef. Maftrill. de Mafir. Uh.s^ cap.5, miiff'»ss* Imprimis, quod Princepsfubditis menfurae modum dederit , Ergo etiam i$, vel ejus fucceflTor eun- dem auferre pollit» Bocer* in cUjf, i. defiam. dt^.s, thef^z^ Jjt.A.
C A P U T VI.
De Ime^ modomenfurandi Merces^ft Con-
trAhentesfmtfubditt dtverjortm Prtnci^um X Ac dtverfttas menfurarum extjiat,
SUMMARIA.
§. I. uMutatione mefifurarfimf^^* %
dnl^ forefjfs in recipiendfs
xertii modiis annui^ novam
mfnfmam agnofcere tenean-
tm? 2. Quod affrmat Author,
§. z. f, Statutum circa ahrogationem
vettrii modii ej} prohthttori-
Mm. t, Item i» rem^ non in perfonam
firiptam.
^. Hanc ajprmativaw BoBoref commHKiterftijUuntur.
S. luxta eam infummis curiis de- ciditur.
d.Forenfes in ContraBtbus ohfer- vare tenentur foknnitatem ilUuiloci y in cjuo contrahunt.
7, Idem lui etiar/f aCUricos&perfo- na* Eccljiafiieoiextendttur,
§. 3-
Res & Contradui fttbfunt lurisdi-' ^:ontsjt<4, i» cajtii terrttort9
j-^ jacentt velgeriintUT»
Hqc in cafu contraBptt juxta 2, Ideocj; Statuto tlltut loci ohfirin- Statutum locijubi resftta eft, guntur,
regulatur. ^, Res ipfn affcitur , »«//« refpeSlu
kabit§
De Jurb Et Modo Mensurandi&c. 47
hahito pofiientis, §.4. K Forenfis ^mad remftam in dlie' Ho territorio , iueUm Iftrih, gandeti qHibtaftibditM loci. 1. Pr$rnceps de rebfd in fuo princi- fafHjhiit promifitte difpone- rt potefi, fr QHoad Statma rem ffibje^am concernentibiMtforerijis habe- tur pro jHhdtfo. jf, Lteet forenfis Regia dignitatt
emineat, X. StatutHmMediolaneJetfrumen» tum exportariprohtbenSiCor»- prehendit quoqtie Bergomtn- fen/t, Retp, venet<tfHbditHm, €i SHbjeUtonis realis ejfeUHt*-
M-
!•/« Conventione de certiifrHmeM- ti modiis folvendis , attendi- tur qtioad menfm((m , locpu folntionis.
S, Idem jfidicatHr regtilariter in expenfs & damnis,
$M Cnnt viKum eert<e Jpeciei pro- mittitHrfalutioJieridebetin eolccoyubi doUumeH,
4\ Si SchoUjlico pro viaticoftt le- iatum fludiorum caufa ,fo^ lutio faciejtdii efi ibi , ubi o- peram dat (li-taits,
S* luxta hanc fentcKtiam decidi foit.
€*Dtfferttiemts adducuntHr^
$.6, I. Limhatio hujtu fententut a^-
ntativa, 2i ConfiitHtio provineialii Wir*
tembergica circahancrem. j. Infolutione aliud cjfe non potefis,
quamin Conventione^
§. 7- I. Z« ContraBuEmtionis venditi»' nis , cHJtssnam loci menftsra attendenda (it , loci Contra- HuSyanrei/it*^ t, StatHitur mtnfurandum ejje ^. JHxta menfuram loci Coti" tra^iu,
§. 8.
1. Ratio hujtis ajprtionis afertur»
2, Dotiores Confentientes addiS"
mntHr,
§. P. t, InContrarium ajfertmtttr U 16» C. d. pr<fd. min. &Lii.ff.dt d.obl.&aB. §, 10. /. Refpondetur ad hasLeges. 2. Contraria decfto m SenatHpede'-
montano affertur, }, AHthoru judicium,^
§. H.
t, tntra ^Hodtempus menfura fun^
di Empti fiiri debeat l 2, Htc arttcuUis a Dofloribtu V4-
riii dtfiiti[lion{bttt eff invo^
luttttt j. Author dtjfinguit cum Jtntonio^
the/anro /
4,AHt
48
CapIV^ vl
4, Autfradtfiwfnt^ vendttuwad mtiifaram, titAUfatiA um" pcrts meKtione; & tuncf m- tra 60. dies r/icnfura negligu- tur, ntmo amplim apidittir.
j, Ag^pritdlumfmt vendiiHmfib exprejfa Legswcnfurationis .• Cr tuns mtnfurafieri debet intra amifpactum.
4, AatCon^vtntiomadditumfuity ut prtedititH qtddndoeunqm parti placuerit, msnftirett^r ; tme ad nteisffira exdafionem ftqf^irimr prafiriptio g@. an'
§. 12.
I. Qni^ cmvBntum ft » mintra tres msnfes venih&r prddm njenjuufuhjieer» tmaatHrf Si Dgeiditftf» dapfs tribm tnenfl- kiUt ytr.J^torem circamen- fm4m Amplitu andiindsim mneffi.
§, 13, i.Qmddi Emtore^cirsahanscon''
troferfsam tenendur^ ? 2» Desiditur Evitorem , mn mf hn^JJIm temporufpacio > a juremenfurandi exduS, §. 14. I. Si indiviftene bonowr» interfra- tres, citra tamen determina' •tiomra temporitt men/hra- tiottM fa^afaerit mentio , an pej} Upfos viginti annos ,
hendii aUeri-u frati-J defttn-
Uif menfkrationem demttm
pctere vdleaKt t 2. jMekfitram adhuc fufcipiendam
ifejiatfiitur. ^, Dijpntit IVatta,remiJflve,
§. 15.
1. T^enditione ad menfuram faBa ,
interim donec pradinm me»' futetm , an p^XHstentialecui fit}
2, Negativa fententiaadffruitur* 5, Prajtedicio munitur.
4. Diffentientes addtecuntfGr.
§. 16,
/. Quifefundant in U j/. §. S*ff*
d. Cont. Emt. vendit.
^t&tr ad hane L per di-
flsnUiomm. <^ipUattir ftior ajfertio.
§. 17.
1. Si traBu temport^tprapter negU-
gentiam a^ims-nforis, in de^ feClteerratum appareatytune menfftratio eB redigenda ad fuflitia Itbram , & venditor projrato precii filuti, damnfi refarcire cogitttr.
2, Quamdiu eUceptu iti^mnfarO'
tione fmcurratHr ? 5, ABioftepfiementt durat ad trin*
ginta tiiqne annos. 4. Nemo per errorem Ittretfiia a- mittere debet*
i.QX'
De JureEtModoMen^suRandi&c. 4^
§. I. ^T^terum fi contingerit,utPrincepsmenrurarunL»
' varietatem in territorio abrogat , econtra earuia luniformitatemintroducitjdubiumexfadicon- tin^entia oriri folet ; k^n hacmenfttramm ymtath CredttO' res auoqtte forenfesy quipr^diA cenfualiamjiatuentis ierritorio pof- fident^adohfervanttam obltget f acan^w^g^ Creditor forenjis Cenjudts , cui quotannis ex pa5fo debitor Cenfualts certosmodios fiumenti fohere obligatuik Debitore fiumentum juxta novam menfuram accipere tenetur 3 U«^ Ob ^Ct ©wlt^Cr:/ fc tiW, fvcmb^
^a mtt ^em ©ultvKbcv m^ \>m \\m<>^miX^\ti\\ (S^n^mcd cii^}px<^m\i «n6rtcl2bc^^a^lcni^ttla(fcnfd2wlN9rci)cc i* e*
K^n obftricitt^ftt domtntt^proprietarit^forenfis^fiumentumaCe" lonopartiariojuxtagmmonem in provimia reformatum in folu* turn accipere , & ad hujtts normam calculttmfubducere ?
2» Qupd haud dubie ego affirmativ^ decidendum cenfeo.
§. IT.
1. SiquidePWw^^jhocftatutumcircaabrogationemve-
terummodiorumeftprohibitoriiim, acplerumquehifcc verbJsconcipi folet, ^rt(| ftUVljm toanScrft^C||m^tcrcm
(gcttio^ttjtimb / rtltJ ^tcfctJ ^t^^^wmxt^z ^cbrattd^t mx^a^
f ijllc/ ii. e. Ut inpojiertim nemo aliognomonein hoc Vucatu^ quar» hocproifcnte reformato tttatur*
2. Ac non in perfonam , fed in rem fcriptum & conceptum,
3. Quo cafu contra^us forenfis regiilandus eft fc- cundum confuetudinem aut ftatutum lociin quobona lita reperiuntur,- pcrl, 2, D.quemadmod. teflam.aper.Lfifun- dt^ Dig. de evi^, qucC eft traditio originalis Bart. ;/? /. /. Cod, defumm, Trinit.
4. QuamDoclorescommuniter fequuntur&ac-
G aurate
fo Caput VI.
curate perfequitur Bald. infiecie conf^46t. in 2. dub, Itb. i. Petr, Anchoran. confszy^ Andr. Tiraquell. tr. de pnmoge- kit.quxji, 46, num» <f. Burfat. confiLiSS. fertot, Befold. confiL -^4, num. 8. &$, Prukmann. condL 17. voLt. David. M^v. ad ^us Lubecc. infrdtm. quaf» 4^ n. 2/.
5. Ita in Curiis fummis deciditur, tradente Guid«, Pap«. deiif262,num.2^ Flamin* Chartar. dectf Genuenf 2^, fer iot.
6. Sie etiam forenfes tenentnr in contracftibus ob- fervare folennitatemilliusloci, inquocontrahunt. Ro- iand. aVallef^;?///.^^,», (j.//^.^. ubi teftatur hanceflTecla- ram &indubitatam Docftorum fcntentiam, 8c illam fe- quitur Cephal. conpi.^z.num. i6.ltb.i.^<t\\oz\\.(.onfiL8o.n, /, Aldran. Mafcard. dejiatut. comL 7. mm, 32. &ftqq. Cafp. Anton, Teflaur. quixfi.forenf.8. num. to. & feqq. ubi pulchre & diftincleha^c expiicat, vid. David»Maev, tn '^us Lubecc fm, I. quaft, 4.pirtot,
7. Qiiinimoidemjusetiamadclericos, &Eccle-
fiafticasperfonasextenditurj namlicet ipfijureCanoni-
coa]urisdi<flione feculari fint exempti. per cap. fi^Judex^,
ubi Gloft'. deftntent. excommum^Cap. AtftCierict, Cap. CiericiX,
de ^iidtc.]ii[on.conf. i2t. dub. tjib. 4* Cxpolh confcrtm. 10. df
II, Covarr. pra^.quaft. eap.ji. num, 4. Jacob Sbrozz. traSi,
de Vicar, Eptfc, Itb. 2. cap^ igi, num. s* Joan. Aloyf Rice. Far^
JRefeL 47 S* num. /« & 2. ac/n Prax, Ecciefdecif 36) ^per iot. atta-
men fi cumLaiciscontrahanr,folennitates ftatutiad vali-
ditatem avSus introdudas fervare tenentur, aliasvitia-
bitur adtus. Salieet* tnauth^ cajfa, quxfl. fcnHlt. nuwt is. Cod*
«^5,5. £a/^AbbasPanormitanus/» cap. perpendimtts, in^'.
qudft^defint. excomm. Ludovic* Roman. con. 166, in /♦ duh.
Natta confiL 280. num, ^. Alderan.Mafcard^ ^, trA6i. defiatut,
concL 7'num.4o, Joan. Petr^Surd.f^;?/?/. /« Joan. Myiius//?
Mition^ AdBeroi, quxft^ //j. i, Qu ae
De JureEt ModoMems'urandi&* fi
§. iii.
I. Qux fenetentia Secimdo exitide corroboratur <|uod omnes resaut contradus , in i»rincipis territorio fitaevelgefti, fubterritorio &jurisdiclioncejusdemfint Joci, in quo res jacent, aut contradus celebrati funt« text. mi.1^^ 2.D.de reb. auth.jud» A 2* Cod. ubi de hered. agaf* l. heres^ 19* §* i. & 2, D* dejudic* cap* 2. X^ de for. compet, Etiam(i Dominusalibidomicilium fuunihabeat./.^tCi»*!/. M in rem. aH:. Schurif. cenfiL 6^.per tot^ cent^ i. Coler* in Pro- ceJfExecut.part. 2, cap. /. n>36. &feq. Zanger deExcept.part, 2^ cap. /, num^ 107* (^'pafjtm. Matth* Stephan. ^^ Jurisdt^, lib. t. cap^2p., KotzGcnucv.s. decff.ios.inantjq. Anton.Faber.i* Cod. tit, de ^urtsdi^, dejin. 27. A mat. dcctf.Rotit March, 81,
X, Ergo etiam ftatuto illius loci & Jurisdiclionii obftringuntur , adeoque ftatutum iUud rationcbono- rum iiiterritorioexiftentium obligat etiam non fubjc- jdos, x.^y.XusX.zxvam^Xisinl forma^.§,isver})qui2. ibiiagri cnim tributum in eam civitatem debet levare in cujus territorio poftidetur. D, deccnfibus^ t.fpendentes 2S. §.Jtquid cioacarii^. /^/. confertur ex frudibus, D. de Uufufr. late Natta, confil, 148, & 389, Cavalcan. decifs- mm^ S.part, i» Awdv, G^iW, Ub. 2. ohfervat. 124 nim,i6. Fiamin. Chartar» decif. RotA Genuens. 26.n,8.
3* Ipfas enim res afficit Statutum, five a cive pofli- deatur, fivc a Forenfi , quaru refpedu generaliterjurisdi- diio fundztur, l.pupi/io, D. detut,dat,abhis^ cap.fn.extrade for. competent.Andr* Gail. difL ohfer, 124 mm, ij, Benedidt» Carpzo V. in lurUpr.forenf.part. ^.conflit, n. defin^ 12, mm, 4, C^/. ^o^it^Xx^^^t^decifAragon, \2g.num.2p.ltb.2.
§ IV. 1. Hinc traduntDodores,quodForenfislicetfub- ditusnonfit, fi tamenhabeatremiii-territorio, dequ^
G z Princeps
pi Caput VL
Princeps difponere vult, ex eo , qiioad illam rem idem judicetur, dcforenfi ac dealiis fubditis.^^r dU.forma, ^^ §. is 'vero. /.;?. CcLdenaturd. liber. Novell. 8p. cap^2. §^ 2.
1, AcpoteftFrincepsdeeademreficutde aliisbonis {uorum fubditorumftatuere. Ita Angel,c<?»/^i.7^. Alexan- ^zxconfiLjS. 'V0L6* Dec. in cap. qu<t inEcckfia^ col.p. X. decon-- (liuquemrefirt& fequitur Aymon. Cravett. confiL 20U num* i^,lLozh,de Curt^de Statut^feci.Q. qutn/i , 12. Bsna.zzoh inco»' fk critninAL^443. num. <f», lih. 2. Alderan. Mafcard. deftatut^ eond. 6. ampLs*num*44: Cafpar. Anton. Tefifaur. inqua/l. forenf.4*mm. 4. iibi tradit, quoditatuentes poflint dare-» Regulaminbonisriiiterritorii//^. 2. bene David. Md^Y*. adjrt6 Luteccpart» i. in prcelim. qu£fl\4.. num,22\ qui hanc opinionem veriorem &communiorera dicit, cuicon- venit Geminian, conliL 8^ coL i. qua fcribit 5;
f. Quod forenfis cenfeatur fubditus in ftatutis. rem fubjedam concenientibus, &: fitam in eorum terri- torio, arg.Lcumunm. 12. §. tsquiu D..dereb. authfud.poffid» cam illa. dtftin6i*i2. Rebuff. adconfiit. Regn. GaiL tr. d. tn.oblig^ art.2. Glofft^num. 7. Burfat. confiL S9* num.36. Itb.i. Alderan.. Mafcard. d, traB. d.ftatut\ concL S. mim. /7. Jofeph Seffe de- eif.Arragon. loo^num^iS. quidecifivefcribit, Flamin. Char- tar. dectf26. n. p. acper totum.
4» Etiamfi Forenfis PofiTeiror Regia dignitateemi- ncztycaptult*X.defor. competcnt. Paurmeift. de junsd. lib. 2». cap.p^ num. 118^ Georg. Rttter*. de homag. cap. 2. concl* 40* '& 4t^
f. Sicffatutum J/ri/<?/wtf»/^proKibcnsfrumentum. cxportari eftatu Mediolano, comprajhendkquoque Ber- gomenfem VenetcE Reipubiicas fubditum ,quifrumen- tumnatani ibidemin fuis prasdiisexportat, /'^y^. //^r- w*«. 4* §. is vaou. Z>» dc ccnf. kthtnc^ de Ro fat. d. tr, defta -
tut»
De JuRE Et ModoMensurandi&c» ff
tut.fAru 2, c^UAJl. 1^7. Albati. confiL m. n, 6. Anton. TcQaur, decif. Pcdemontan. is2* Jo feph de Sefie decif. izg^ »♦ 21, lib. /.
6. Et hic cft prsecipuus efFedus fubjedionis reaiisj rationebonorum inaltcrius territoriofitorum, quorum intuitu etiam forenfis pro fubdito habetur, ac (^uibus. dam in locishomagium quoque reale territorii Domi- no pracftare tenetur , Paurmeift. dejurisdi^Jib, 2,cap,p.rK 7/^. &anteeum Bald.//?/, 2. Cod. deoper. Itbert. confentir quoque Cothman. rejp^ ^, n, 224. vol.4' Vietor deExempt, Concl. 2p, quos refert* q^uoq^ue Georg. Ritter. de hormy^ cap.z.concLA.u
% V. i^ Tertio firmatur harc dccifio ex eo,quod C\ inter Creditorem & Debitorem de certisfrumcnti modiis pra;ftadisconvcntumfuerit, inMenfuralocusfolutionis attendi dcbet , argJ.fipradiumi(J.\h\: in qua fitum efl:, Cod. depr&dtis ^ aliis reb. min. Ant. Sola adConJiit, Antiq, Sabaud» Clofj.i.fup. \,part. decr.tit^deCenffolut. num.io^ Ubi tradit,. quodCcnfus &Vidualia meufurabilia, non exigi pos- fint,,nifi^^ cum mcnfura Locrinquo dcbentur.
2. Nam etiam videmus in expenfis & damnis idemi ffTe^ quajfecundum locumin quofolvidcbuitcompii- tantur, cap.diiccli^ X. defor. compitent, Hofticnf^ tn (immay tiK deBmption^ ^.quibwjnfin. AXhtxic.in /. arbitrio. §. deeoin: fn. D\ dedol.maio. Quam tamen aftertioncm, ita pureia- telligcndam ncttefTe, ex fcquentiquieftione patebit.
3;, Paritcr&cum Vinumccrt^fpecieiprGmifrumi «fft, puta quod in tali dolio eft, eo inloco folvi debet, u- bi dolium exiititpfrtextJnl. quikgatur , jS. ibi:ubi eU ubi. peiitur. Dtg. dejudic, l. cumres, D^ delcgat. i.
4. Sicuti cum quis Scholaftico ftudiorum causa. pro viatico legatiibifolveadum eft, ubi dat opcram ftu-
G i dils
f4 CapUt VI*
d'm, l,fedetj7fufcep€yit.S2.§-filtbertu*i.ubiAngeLD. dejudic* Bart. m kg. /. D, de alment. leg. Ita tradunt Akiat, t» l. idem erit. 6o.num^5. D.deverb. eblig^ ac late pertextum/;!? /. vi. nuftt 22. mm* 32, &/eqq* D. de reb, credit. Csvallos tn Com' mun. Optmon^qu(£fii7is. Oldrad. confil. i6S. Alexand. confiL 21. lih. 2. VdLvis.canfil. 64*num.7i. lib. i. Dod^^ & priclare ut oninialdemAndr» Alciat. ref^onf.^gj.fer tot^ qui etiam contrariis refpondet,
j^ Et fecundum hanc (ententiam decidi folet,at- tcftante Ofafch^ Cacheran.<:/(f^/y^//.^.
6* DiiTcntit tamen Stephan. Gratian. difiept^forenf c*f>.n* ntim„ iq.& feqq. ^QXtzzoX de CUuful. Claw!.2o. gloff^ ip» mm.p. Firnium ergo manet, quod forenfis Creditor Cenfualis, cenfum annuum frumenti, juxtadefinitarrL» & publiceprobatam menfuramloci& rei (ita^a Debito- j-ecciifitico, DOtt fdncm 01lltmd)ery accipere teueatu r.
§ VI.
T. Qupd tamen catenusLimitandum, moderan- dum & declarandum judico , fi modo inter veterem & novum modium xquivalentia aliqua per jullum calcu- lumineatur,nequispiam contrahentiumin jure fuola:- datur*
2. ItaSereniilimusDux noder CHRisToPHoRusi^^ mutatioueuniverfaliponderum&menfurarumDucatu^ Wirrembergiciralem^quivalentiam inflituit, rm^i^abcrt
t^ic altcA^cj? «n^ (Biia^cn 5« bc^ay wn^ ^ct ^mdit ixnb ^cm^ ^ctall ^c^cn ncwcnfoldKr i}ci\Mtcn Dcv^leicfecn laffcn / ^ajj bav^nj:cbmcmani)bcf(i^wcljmwv^ir^cn,- i. e. Etcuravim^»
ut rnenjura vetufiainaridis & liqmdt*.fquoadexfolvendos redittts infrumento & vino, cumrecenttorignomonerenov.Jo itaaquare- tur, nequk extfiie pragravaretur^ Ac fimul in Conftitu-
tione
De JURE ET MODO MliNSURAADl&C. Jj
tione ifta exprefse fanxk j ^af| ^U ^f VCmbv>C mt^an|1^crc|Tcnc
©wlt^mcnmtt t)cncn iSultj^cbcm natfe ^cm ncmn I2an5^ fiS^c^ ab^arcdjncn c mt> ^fy:c iSwltcn ^arj^n ^ncmpfan^cn
fcfettl^t^ fctn follcn. h. e« Utforenfes (^ extranet domim Cenfm* les-i juxta normam menfeirapravtmtatis reuouatA cum colonu cen- ftttcis raiiones ineant, S^ficundum hmc^cenfum reciperc temantur^
iff(,x^lSX'mtcm\>. (Sanv)tJ (Sv^n/^/. i6i,& 162.
j. RatioinContrarium vid. i.apud ^z\zx.,tnl>6o^ mm, /. D deK O, aliud non potefl: efle in folutionc, quam in conventione. /. /Jjmperator d. E. ^. apudM^v.^^r^,. 4J!t.i2,art.imnwm.2/,
§: VII.
1. Cajterum qua^fitum etiam aliquando fuif ,• \^rf fa5io contra6iu n^endttionis atiquot jugerum pr^diorum, velplau- firorumvini Menftira facienda fit Jecundum menfuram toctCon- tra^Hs-i anloctret fttA? V. G. Venit Heilbronnam Civis quidam Ratisponenfis Vinipola, vinagenerofaemptu- rus , offendit forte fortuito Praffedum Civitatis Wein- fpergenfisaut Lauffenfis, prxclaraDucatus Wirtember- giciLocaVinifera, praccipueverogenerofaVinamufca- ta producentia, quiPr^fedi copiam, hujusmodi Vin' generofioris aflervare folent* Ab eisdem vinipolaali" quot Vini plauftra ctltcftc fn^CV XCctn in Civitate Heil- bronnenfi,certodeterminato pretioemit* Quajfituni^ t% f de plmftri me-njtir.i mhtl in Jpeciedt^umfttertt, ande men- fura Civitatts Hctibromrenfts 'vet Ducatm Wirtemlycrgenfis Con- 'vcntum aut coQtiattim-^atttjuxta ctijmtoci rncnfuram ^Vtnumad- mcttendumfit .«'
2. Dicomenfurandum efte Vinum Juxtamcnfirram LociContradus,ubieftfa(i^aconventio,propterrefponfu ^Ctt Gaij Quiinterrogatus dehoccafu a Partibusitare- fpondit; Sifundtts vemertty ex Confeietttdine ejus regtonts , tn qtta
negotium
55 Catut VL
gottHmge/ium eH ^pro eviclione prdfinrt oportet. in Lftfundmff^ D.deEvici. Uiidecolligitur,&concluditur , quodevi- <n:ionisnominccautiopra:fl:andafit, fecundum confue- tudinem locicontradus : Locus enim contradus,regit, contractuum , judiciorum &agendi decidendique ordi- nem» Eaenimqu^ funtmoris&Confuetudinis,inbo- n^ fidei judiciis debent venire. Juxtarefponfum UL piani/»/. qiiod [1,31 ,%, c^uU ^zo.thi: xjuaemoris funt- D.de <c- dilit.edlCl, Accontradusdubiirecipiuntmodum&for- mam a Confuetudine loci, /. perj.fqutf, 24* mfin. ibi: ufi- tatum t9i.D.deUfufrJ. (^ tn contrarium 37 . tbi : qu'^ iw re- Q^xon^D.deUfur»
§. VIIl. !♦ Hujus Refolutionis Rationem hanc adfert Steph» GrmAmtsi Quiain hisquarconcernuntdecifionem con- tractus^circadeciforiacaufx&litis, quoad effedus cau* fdtos &caufandos, ex ipfocontradu, fecundum ipfius naturam, nullo fado extrinfeco occurrente, infpicitur ftatutum & confuetudo loci contradus, quamvis alibi faciendaeffetfolutio,prout eft, quandoagiturdcmcn- furatione: Tunc enimtradatur de executione contra- (ftusj&de efFedibus ab e^ caufatis. ex Rol. a Valle confiL loo^n. 13. Gratian. difcept.forenfii.n. 21,
1. Ita interminis B^Lrbnt.conf 1 4- per m. ^ol. 2. Af- flidis dectf.^63,mim.s. CcEvallos Comm. centra Comm.cap.feu q.73?.num.p. Quemcafumfein praxiobtinuifteafterit. Koland.aValler^»/?/. /^i?.T(?/,/,Bertazzol. de cUufiu, cL 2q. GhjfiQ.n.p. qui hanc opinionem veriorem dicit. Steph. Gratian. dtfccpt.forenf.ii^ num. ig.O' feqq. unde Bartolt^s tra- dit,quodeaquce refpiciunt, folennitatcm & ordinatio- nemadus, aut litisdecifionem, femper attendatur fta-
tutumautconfuetudo loci coiitrsiCtus^r, in L cun^os n. iS'
C.ds
De JureEtModoMeMsuramdi&c. fj
C de S. S. Trinit. Villabos in Comm^ oftmon, verh. vendita. », 17» Anton. Gabriel. Comm, conclMf^ltb, 6, tit» de confuetud, co»' tluf 2,
§. IX. 1, Ac quamvis Contrdriam opinionem voventes pro menfuratione cum menfura rei fitaj adducant Refcri- ptum Impp, Diocletiani & Maximiniani tnLfipr^dium i6» CdeprAd.minor. Ubiexprefse conftitutum eft, utAlie- natio pr^dii a minori adulta venundati Decreto Frccfidis Provincia^jubi pra^dium fitum cft, convalidanda fit,ac lo- cusrei fitxnon verolocuscontradus aitendatur: Praj- terearefpondeat JCtus Julianus^ Quod unusquisque ineoloco contraxifteintelligatur in quo,utfolveret, fe obligavit^fr/. contraxtjjczi. ibi : ut folvent. Z). de O, c^ A^ quem textum maxime extoUit Jafon. %.plt4s. num. 14-. & (cqq. Injlit. de a&ion^ l fi merx.fin* tbi : 1 o c u s quo peteretur D. de Condi^. Tritic. Oldrad. de Vowttconfil. 168* hXcizi. rejfonf a^j. Fab. de Monte tr. de empt. vendit, qu,xft.princip,s*
%. X.
1. Veruntamen diclaRefcripta cumRefponfisin- telligendafunt deforo competente, vel a^ftimationefa- cicnda, aut de audoritate alienationi praediorum mino- ris interponenda per eum judicem , ubi res fita eft. fe. cu ndum Bartol. in l.femper inflipuktionibm. D.de F.S. A t ubinon apparet, quidadum fit, interpartes, femperlo- ci confuetudoattenditur.^^ri. /. //^/'r./^/; exmoreregio- iiis ubi Contradum eft. D, deufiir, Lfifervm.so.infin.ibi: re- ^\oi\\^D4,dekgat. /. Cach^ran. decf 114 >^» 4- &S*
2. Qui in fine dida: dccifionis addit : Quod licet ipfe , cum aliquibus Senatoribus huic opinioni , tan- quam veriori adh^ferit : Majorem tamen Senatus Ex- cellentiflimipartem, squitatisquadamrationemotam,
H Con-
jg Caput VT.
Contrariam fementiam fecutam^ ac decem illa jugera_^ litigiofa, juxta menfuramreifitas commenfurandaeflfe, decifum fuiffe.
9» Veruntamen ego in dida controverfia , nott tam Jus quam poteftatem concludendi defuifle alfero.
§. XI.
10 Porro deMenfurafundiemptiintraquodtem- pus ea fieri debeat ; Nui»c pauca qu^dam confideran- da,occurrunf.
2. Qui articulus variis diftinc1:ionum membri$> involutus aDodoribus refolvitur propter textum no- tabilem mLc[uodftnoltt>^.%.fic^ut dicin^zz^ D. dejidiLedi^, ac L quigriLvatosfe^ s. C decenfib. lib. ii. ubi Glofjhores varia.- Natta corifU.569. DtQ^ corjfiL S47. Qjjatuor Cafus in hac quaeftione animadvertit&fegregacNicol.deTedefchis,^ aliasAbb, Panormit. in cap^per tuas. /. nam .7.X» de donat.
3. Hanctamen difficultatemhifcediftinclionibuS' cum AntonioTeflauro refolvendam efte jiidico*^
4#. 1. %i prxdfum venditum fuerit ad menfuram , nullafacfta mentione,quod debeat menfurari, dum con- trahcntes fibiinvicem fidcm habuerint de menfuracon- grua, fcilicet tot vel tot jiigerum: Tunc una velakera pars, diftidendo de quantitateypr^dium utmenfun^ fub- Jiciatur, intra fexaginta dies curaredeber* Quodtem- pns fi prxterlapfum fit, nemoulterius auditur^^^r dt[f^ rejponfitm Vtptam in U quodfinolit^st* §*fiqutdits<, 22^ ibi; fexa- gintadierum pr^teriit.D. ^* izdiL edsci. M. Anton.Natra cerfd^sCo. num. 10, Caballin. c^e adtdiL caicl, cap. 2. nurn. 3^. Anton. T<tS{z\.\r.decifiSs*nurn.j, Verunramen hunctex- tumtantum procedere in acftione redhibitoria, rerum_» mobilium ob vitium & morbum aliquem caufata, cen- fet Menoch. late Itb. u Arbitr, q, 22. ». //.
5. II. Si
D E JnRE E T ,M O D O M E N S U R A N D 1 &C. ^^
f. tl» Sin veroPr^diumexprefseemptum&veii- tditum fuit, ut menfuretur, eo cafu xnenfura fieri debet intraannifpatiura. arg. Rcfcripti Imperatoris Theodo- fii in L qui gravatur. s. ibi\ quod intra annum» ubi Ga- xhoir^CdecejifibJtb.ii. Nifi una velalterapars fueritiii moraadimplendimenfurationcm,qu^partimorofa:im- putanda erit»Anton»Teflaur. di6i.dtcifiSs*num. ^Natta d. confd. j6g*mmai» Quoniam mora fuo authori nociva efle debet, per Refcriptum /. 2. ibt : qui moram menfurae faciendce non interponit. C. depericuL & comm, rei vendtt^
6. III. Quod fi vero conventioni hoc additum jfuerit; Ut pr^dium venditum , ad quamcunquepartis requifitionem , & quandocunque placuerit , jnenfure- tur , tunc admenfura: pr^efcriptionem &exclufionemj triginta anni pr^Eterlapfi requiruntur* Docftores in cap> pertuas. X. de donat. Augu{\. Bero.^u£fi»fami/,s*num. /.Tef- faur» dt^. decif. iSS' mm. i. Co\zr. pra5i, qu£ft. caf? ^.numiS* Del^fionein quantitate vide Ar. PinelK ad leg. 2. deJiefi* Vend.part. s.cap, i. num. /, Socin. Jun» confiL 4h^* ''* voL^»
§. XII.
•!♦ Seddubium oritur ; <|uiddicendum fit,incafu
quo conventum fuerit inter partes , ut vendttcr teneatur
pr^dium itjfra trcs wenjcs mcnfira fubjicere ; K^n elapfis hifce
iribtts mcnfibm partes petere pojjint-i tit menfurapradtt fulctpiaturf
2. Sane cumhsecobligatio menfurandiprincipa» liter venditore refpiciat, & hoc pad:um in favorem Em- ptoris adpofitum cenfeatur , ut fcire poflit quid quan- tumve fuapecuniaemerit, lapfishifcetribusmenfibus,, venditor ut pra;dium ampliusmcnfuretur, petere non poteft: Cum venditorfuaculpa&mora terminumprae- terlabi paflusfuerit, ideodamnum hocfibiipfiimputa- redebet. Igiturquicquidfupereritinquantitatepraedii
H 2 venditi
<5o Caput VI.
venditi, Emptori cedit. Anton. Teflfaur, di^, decif,i8s,
I. Major autem eft Dubitatio , de Emptore , mille eiapjis tribu^menfibm incomraclHdefimtispr^diimenJii- rationemjqmcunqueettam tempore k vendttorepeterepofjit i
I. Sane cum vcnditoris fit rem venditam tradere, & juxta pada conventa, rei venditae dominium in Emptorc transferreobligctur,- Juri menfurse&ipfidivifioniaba- liispraediis, nonaliternififpatio trigintaannorumprac- fcribi pofie dicendum eft, quo longiftimo faitim tetripo- riscurfu , &, non breviori termino , Emptorem a fuo menfurandi jut e excludi cenfeo, pcr text, in Lficuti. ^L omnes^ C. deprdfcript, trigmt^ann. Decius cenfil. s^7. Nacra cenfiLs6g» Proinde cum dubiumin Scnatu Pedemonta- 110 /^»««?;j^;?. difputaretur, inhancfenteiitiam refercnte Senatore Cacherano Domino de Gfefcho , Oomini AC feftbrestranfierunt,- tefte Anton. Teftaur.^^;'^//, ;,?>. »»j«.
§. XIV.
!♦ Ah*us fequiturC^Z)//^/«^ ^ Pone,inIegedivi- fionis duorumfratrum illuftrium, bona communia dii- videntium comprehendcbatur , ut pofleftiones bono- rum fibi inviccm afTignatorum , per peritosagrimenfo- res absque ahqua temporis definitione menfurentur. Lapfis annis viginti&ultra, acuno ex fratribusdefun- <fto,heredesejus, cum de menfurationefada noncon- ftaret , afratre fuperftite , ut poireffiones menfuraren- tur, petierunt? Qucefitumfuit, quidjuris?
2. Sane menfuram jurepeti & adhucdum {\ji{Q\' piendam effe^late&operosededucitAugLift. Bero^//^» famiLs^pertot^ Hac motus Ratione,quoniam , quan- dois, contraquempoftlapfum ahquotannorum, men. furationemfieri petitur , fcivit vel fciredebuit, men-
fura-
DeIujle Et ModoMensurandi&c* 6i
furationem elTe faciendam , adverfus eum propter fu- am fcientiam & malam fidem femper agi poteft , ad triginta ufque annos , donec menfurationem amdim- pleat» Pnnormnsin^ ad cap.penuM, f. num. 6* 'verf. quartm cafia.X.de donat. Hollienf. tbtdem^ qm dejttreCanonuo. Em- ptorem propter malam fidem venditorisfemperagere polfe tradit.
3. Diffentit Marc» Ant. Natta confiLsdg, nim.io* §. XV.
I. Quaeritur ulterius; K^n 'venditione ad menftiram faiia inttrim donecfrAdttim metiatur^ fa:mtenti<s. locmptt V , G ♦ Pamphilius vcnciidit Olympias pricdium quoddafubur- banum aut Tufculanum pro decem mille fcutatis fub condicione, utmenfuretur, dubitatur, anconrraciusin. terim donec menfuretur, fit imperfedus , ut ab eo rc(i- liri liceat ?
I. Refpondetur quod Contradus imperfedus di- citur, quoadpericulum, antequam fiat menfuratio, & traditio, cum illud pertineat ad venditorem/>^rA 2. ihi\ Non adEmporem qui moram menfuras faciendx non interpofuit. C depericul.o- commod. ret vend. Secus ta« men erit quoad difiolutionem contradus: Cumiile non polTit refolvi per poenitentiam unius tantum Con- trahentiumpartis, propterrefcriptum Imp.Gordiani/;? /. z.ibi: pado &confenfu da^Q\\j\^Q^z.C.quand.liceatab empt. reeed. Quando enim inter partes conventum ell de re&:pretio,ctianili vcnditioilla eflTetconditionalis, non licitii eft atalicontrac^u unitantum parti recederei Cum haecconditionontam fubdantiam Emptionis vcn. ditionis, qy^eefl, confcnlus, mcrx &pretium , quarrL. modum&qualitatem ccA\CQrw3iUCoxi\d^m conftL 3 n . 'vol. 2, ]2^^Qn,confii,j$,i'ol,u ita Caftrenf. addt^» 1,2, C. quand*
(62 Caput Vi.
Jiccaf.ah empt. Id quod/^^^^/tfAr/. i« IftqHis vina, 4, inpr, D. de pertctd.&comm, reivendit.probMur^ Ubi refpondet JCtus. quod re venditaad pondus vel menfura ad certum diem, fi Ycnditor non tradat, contradus non efl: refolutivusjfed is adomne intere(reteiietur.^«Ar/4/./»Z>.^^4i5?.^w/>/.Nun- quamenimindubiojeafumendaeftinterpretatio, qujc venditionem conditionalem,tanquamconv€ntionenu odiofam facit, Ant. Faber. in Rational, mod^ dt[i. leg, fiquis n/ina. 4, inpr .Trent^LcmqM.j. Far. Refolut.Tit.de Empt, Ven- dit. Refolut. s^num.z. Joan.Baptift.Hodierna^^ Surd.decif. 64.wim.2.
3. Ac itainfupremoRegniNeapolitaniCanfiliode-
cifum fuiffe atteftatur per rattones, Matth. de Afflidis de-
cif.zSo» ubi Cxfar.Urfill. »///?/. 2.acdecifip4* dLpyc.deci^^
4. Vijjentit Deciusconfil. 179. Joan. Petr» Surd. de-
iif. 64*
§. XYI.
i. Qui fundamentum {w-a^ diffenfionis principali- ter ponunt inRefponfo JCti. Gaj, //^/.^«^^/'ir.i/. §.inhis qu£.S'ibi: nonaiitervidetur perfeda venditio, quamfi admenfa. D. deEmpt. Vendit» Exquo textu Dodores col- ligunt,quodvenditioadmenfuramfada,fitconditiona- lis ac imperfeda donec admetiatur»
2, i?^tfW^/«?' communiter diftinguendo ,♦ quod vcnditiofitimperfedaquidem ,refpcdtu periculi, quod venditoris erit, nonemptoris, donecres vendita tradi- tnr. Nihilenim ex parte venditoris in cafu propofito ampliusfupereft faciendum , nifiut rem venditam tra- dat, C\ urgebitur ad tradendum. Anton. Faber/> RationaU part^i.tom.^. ad di6i. l. quodfipe. ^u §* his qiu s* Stephan. Gratian. cap,s49. num. 14. 16. & /7. Lu dov. Poft» Refolut. 114* num.6o&7. Secustameneft,quoadpGenitentiam &re-
fciffionem
3n JuRE E T Mo D o Me Nsu R AN D I &e. 6^
fciffionemcontracftuSjadeoutinpropofitoearuvenditori liberum non fit refilire, & rem venditam alii vendere, ut periculum a fe arceat; Et hoc propter fijbftantialia requi- (ita, qu^adfirmitatem&perfedionem Emptionis Ven- ditionishocin cafu intervenerunt: fi:ilicet, Confenfijs merx & pretium. Caftrenf. addici, Lz. infin* C. depericfj, ^ C9mm. reivendit, AfHi^^is decif, 2 Sa* mm. y. Alex. Trenta- cinq, t&m. .?. K R, ttt. de Emptton. q,s. n. 2. Aliter cenfet Go'- tofred» ad d. L quodfiepe. 31, §. in hts qu£, /♦ ///. C
3. Et hoc adeo veru m. eft, u t pro pretio eonvento pro re vendita , licet menfuratio adhuc non fit fada , in- hrumentum venditionisliquidaripolTir,necEmptorh'- quidationemimpedirepoteft, fubpr^textu, menfura- tionisfaciend^, ficutiinhifceterminisdecifumfuit inS. C«N. attcftante Vincent. dicVrmch.dccif. 2^2, Joan, Bapt*. Ho die rna^ ad Surd. dec. d . n, /.
§. xvir.
t* Qupd fi menfura defediva reperiatur , propter erroremautnegligentiam Menforis, acilludlapfu tem- poris appareat ,reformanda eft menfuratio ad Juftiti^ li- bram per Ratse remedium, ac ipfe venditor damnum hoc prorato pretii foluti refarcire obhgatur. per text. m L fi venditor, D\ dea&, empt. Lfi duorum, T>. eod, tit. Quoniam^ venditornon cenfeturrem venditam tradidifte, nifide menfuraappareat*^^;'/.^//^ Tjt^u.D.de oper Ithert, Petr. de ^^\\\\\x.c\\di,decif.30^ K^tf^con^L^Sp.num.u Joan. Baptift, Qo?i2ideration.Rat(£. q.^s.num. r.
2. Dubium autem hoc loco occurrit : f^tiamdtu Deceptis in menftrationefuccurratttr ?
j. Sane cum jus petendi fupplementum menfurjt fir perpetuum^ideoadliofupplementi ad triginta usquc annos perpetuos dmdhit.perL omnes, C de pr^crtpt. trigint.
(^,4 CAPllT VII.
Ann. ^zv\Z2ii\. confd. ?8. num. 6^ Caballim. deAdUit. edici. cap.2.num.36» Errorenimmeiifuratioiiis velcalculifem- pertolli&rcvocari, acperpetuo emendaripotcft. ^^r /♦ tmptor* §* Lucifts. D* depaclis» L /. C. de error. calcuL Burfat. con- fd. 6S. rttim. 44^ Etiamfi fcepe, & faepius, ac vicibus gemi- natis menfnratio pcradafuerit. Burfat. confiL 176, n. 68.
4. Cumnemopererrorem remfuamaut jurafua amittere debeat. Lfiprocnraior^ D. de acquir, rer, domm, Ce- uhal. confd. 30S, num. 37» acconfiL 466. num.34. Nec veritas per errore rerum geftarum vitiari debet vel poteft* princ. L iUtcitas. §. verttas* 6* D de offic. pKcfid. late Jacob. Ayrer. dc error. cdcuLnum,2i.27.^pa]Jim,Wt{tv\h^c* confil. 47.num* so, Itainterminis reiterandxmenfurationisjoan. Bot- tdiconfii. S$>perm. Riminald.Junior.c^»/?/.^//*».:?/,
Caput VIL De Remediis contra Defraudatores men"
furarum Ponderum. UbiPrimodeMcnfurarum pubtica coiUtione*
S U M M A R I A.
§ I. & pOMiierihfu , per manflo'
1, Principi iyicttmbit, ponderum & tcs & fwgula^ Civitates col-
menfurarumexdFcnmhah- locefitur,
Y< curam. *• -E""^ lufiifji^ntu Imp. in Eccle-
2, Hac inparte mira fuit Roma' fi^ cujui v ii Civitatii, confer-
norumfollicitudo, vari jnpt.^
§. 2.. ?. Quod hodie adhuc videre licet i»
/. Remedium coMtra falfficationts tempiu cjnibwdam,
prtbent Imperatores Roma- $. 5*
M/, refcrihendo , ut modii a- t» Ad Exemplum ConftitutUnum
nei vel lapidei, cumfextariii Imperialium , curare dtbet
frinceps.
DE RBMEmiS CoNTRA DEFRAirt>ATORES &C. 6f
iot}orantiapr<ttextf/,deli£iHm excuftnt,
jX^Mftituuo Brandebmgicn circn
menfftra*. 2* ConfiitHtio l^irtembergicA cir^ ca eandem rent, S.6.
1, Qttajtt poena tjpu, qni ponderum & menfurarum exemplar publice a^xHm,refigit & cor- rumpit f
2, Talis dev^iftator tenetur peenA albi corrftpti.
}. Poftmodum foena eftexafperata, & ad Crtminitfalfi poenam txtenfa,
S. 7- r. H<i poMajure conftitutity utiUttr
extenduntur adverfw tahs
delin^uentes,
2. Quoniam lurudiUioUfa, acri-
ter vindicanda»
§. 8. r. Pro animo delir.ciHentis, de lure
Civtli poena ejuo^ue variat. z.Quapoena imponenday hodtelu*
dtcii arbitrio committitur. 5. Authoris fententia circa poenam
ir.ft.gindam»
§. I.
''^^UminRepublicavixacnevixqtiidemmajorioc- cafione &audacia contrahentcsfalfum commit- tant, quam circamenfurandi & ponderandiadu,
I ideo
princeps, ut pondera» mcnfit' ra &c, in omnibas Civitati- htt6 pttbliceexponantur , eo- rumve Archetypm inpubli' co afervetur.
2, In Ducatu Ma.ntuavto , publica menfura , in loco GuaftalU publtco proftant»
^ In Gallia menfura Regia , Vari- fiis in adibm Canfularibtttt puhliceproftat,
4. Apud HihraoSf wenfura porta ajji^cbatur.
f, In Ducatu W^trttmbergicOi mtn. furarum & ponderum Ar- chef)pm% in Archivo princi' pti Stutgardi<t ajjervatur.
<L lnfuper conjVttutafunt du<z Civi- tates principaliores , quibui exemplaria abArchetypo de- fumta funt communicata , undtrdiciua leca juftar» re- Bitudintm petunt,
§• 4-
1, Ratio redditur , ejttod quilibet
privatus ex hoc Archetypo formamfibtfumere pojfit.
2. Deinde , ut ad riormam modii
affixi, ncgociatio interpnva- tos aquajit. |. Denitjue , ue dejraudatoresjub
66 Caput VII.
iJeo publicautilitasrequiritj^ut Princeps curam menfu- rarum & ponderum exadam habeat ;. non minus enimj' expedit h2C)utlarervari,quam monetam a falfificatione vindicare. Diivid tAxv. ad jtis Luhcc^pau, ^i m,i2^ art^ /,.
2» Qua in re Romanorum foficitudo fuit , qui etiam hanc infpedionem a^dilibus demandaverunt, per text.m Litm o^tmunr is. § fi qnisrnenfiras^ S^D.Cocat. prout fapra i}tm. 3. dixmms. Idco varia remedia priicavendce: iniquitatis contra Defraudatorcs tcrritorii Dominus u- furpare poteii,
§. ir:. _
I » VrmmH rcmedium R o m a n i I ui p c ra t o r c s n o b i s t ra- - diderunt, fuis Coiirtiiuticnibus rcfcribcndo, ut rnodii&^ mij 'vel Upidei cum fextariis 8c pondcribiis pcr manfioncs: &iingu]as Civitates colloceniur. tcxt^ tn U>.modios p. td?u GIgjJ, Bart^^Si Platea Cod^ dcfnfcepior. pr^pofit,
2. Qupdctiam imperator jullinianusiniVtf^'. /2.f.' cap. ij. conllituit , 8c eos in Eccleliis cuju&vis Civitatis^ confervari juffit, idquemajoris proculdubioreligionis ergo, &ut tanto magis avestaturcmnis fufpicio & metus corruptela: ac fallificationis. Rmcvsli, ad N»vc/i. part^j. cap^. JS\num,2. autquoniam menfura & pondusfandumquid invita humanaexiftitjUt eapublicafandioncmunita Sc. defenfa cfTent , arg, §:fanfl£. 10. nhi Dn. Harpprechr.- Schneidcw. y u\den. I/ifiit. de Mer. Btvtfl.fintlimiS. cirml. feq.D.eod. tit. Emanuel Suzx^i^m^thefiur. Rccept. fcntent^,
'verb.P(£na. Gregor. 1 holofan^v»^'///^^;^. lib. sj- '^'-p 'f-*& l^^^Z^^^^hA^confil^o.rt^i.&feqq.
3. Inhujusrei vivum teftimonium hodieadhucex- ant veftigia in tcmplis, pra?iertim Abbatiarum , teflc Dyonif, Gothofre J. adkpen. Itt, Z^D, adleg, CorMl, defalf.
i.Ideo'
'De Remepiis Contra Defraudatores &c. 6f
1. Ideo exemplo Itnperialium Conftitutionuiru
■Princeps territorii ad mercimoniorum promotionc ac-
curate&foUicitecurare debet, iitpondera, menfura?,
tonna^, ulnac&fimiliaexpublico decreto aut inveferat^
Provinci^econfuetudine probata,inomnibiis Civitati-
pus publice exponantur, eorumve Archetypus ilu cer-
tum Exemplar modiorum ceneorum aut lapideorum.»,,
M^ (SrtnC>tmc|]/ fub dio , vel in Curia , mif ^cm S^rtfetfetmji
(quodapudnosmoriseil:) vel inmercatorum coilegio
extet&aflervetur. Bartol.BertazoJ. tr.de CUufuL^o.gloffl
iff. nnm. S. AfBi(ft. in Conpt^ Regn. NeapoL Itb. i. rubr,(f4*paKt*
.2.num. 4^ Petr, Gregor. VoloidLuJnfyntagm.iib.sd. cap.i.n^
p. ex eo Scliepliz ad Confuetud. Brandenb.part. 4,tit. 6. J. 2,
C^ j.num 3, & 4- David. Miev. /« ']us Lubccc^part. 4. ttt^iz.
art,i^num.22. ]o^r.n.Goidd3£Usadl.PauL22i. numtS'1^* di
V. S. Fr. N iger. Cy riac. contro.verfisi. n. 4.
2. Qui de Conruetudinei/a//^ jioc contefl:atur,ac quod nicnruice public^ in loco Guailalla; publico , Duca- .tus Mantuani proilent , aillric , ut ex iis certitudo haberi
pofict.
5. In Gallia, Regia menfura tam in liquidis , quam aridiscorporibus /'ariiiis ina^dibus Coniularibus publi- cc proftat, ad quam reliqua: Civitatcs , quandoque etiam Principcsfuasmenluras&pondera componunL,tefi:eAn- ton. Matthso tn addincn. adGmdonu Pap£decif.49o»
4. Dicitur enim Mcniura in Lingua Hebraicaj Schaar,quiaPortasaifigebatur.Avenar»/>?Z,fA-/f.^'^A'^.iSf^4^;'»
5. In Dncatu Wirtembergico ita obfervatur ut menfurarum & ponderum Archetypus in Regiftratura feu Archivo Principis, quod Stutgardix efl:,airerverur,
6. In fu per, )0 \m\> ^K]) ti^^CVvSt^^tC ^CCV^ttet/ dX^ Ctn^t^rtV^ \\\\i> ^^wbmcjca / h.e. Di:x CtvitausprtncipaltQres^
1 2 ut
dg Caput VII.
utSmtgardia&THbingaftwt confituta. Quibus Exempiaria^ ab Archetypo , ^ic S^^CV^Smtcfee/ ^a\y mt> (S^l/ h. e. Pondera, menfur<z dr u/^m ab Archciypo defumtA , ^ adprobandum ' affervata^ adcuftodiendiim traditafuerunr, ab hifcereli- quceCivitaies,Monafteria ac Pagi menfuras & pondera fu m ere tenentur, Tfm^ltHvXtm^^' ^anb^<^X^nfoL /;/.
§ IV.
r. Hujuspublic«expo.fitionisha?cRatio redditun 7«wquodquilibet privatus ex hoc Archetypo formaiTu fibi furaere poffit , ac fub oculis conftitutis rerum omniu. modis, fciatquid folvendura. /?£■/- <^,/.?:?3<?^w.p. CQd.defu- fceptorprapofit. & arcar. Knichen dejur. territ. cap. 4. num. igs. KlocK decontrib^cap.i.n. zy^* Cy r \ nc, dtct. cap. ^i.num.4^. Omnes enini ad communem terr^ menfuram fol vere te- nentur, ut notatur. in cap. exparte. X. decenfib. p£r L In^pera,- tores D, de cantrah. empt^ Afflid:*//? Confi. Regn. NtapoU Itb. i. Mubr, 64.part. 2, num. 4^ Ac fubditi formam & pondus ex^ hoc Archetypo publico fumcre obftringuntur. Knip- (chih. deCivit. Imperit Itb, /. cap 2^, num^ig. Qup menfu- rarum &ponderum perpetua certitudoconfiitat , cum proptercontinuummenfurarum ufum,facilisearumac- eedat devaftatio&diminutio.Niger. Cy\'\2LC,dtfi.cap,i^0r num, 4„
2. 7«wutadnormamraodiiaffixi,negotiatiointer privatos asquafit, &jufta, falfum rcprimatur, felicior commcrciorum ufus exiftat, & annons publica; cura rite adminiftretur.Cagno].^fP;'//^5//>^ /;?,/?/>. num.76. Kekerm. Itb. I- Polit, cap, 8. Camman. dc regaL difp,6 B. 42-,per i^enult, D, defalfL i,Cod. decondit, inpubL hord^
j. 7«»? deniqueut defraudatoresin menfurando &ponderando ignorantise prastextu delidium excufare^
non
De Remediis ContraDefraudatores &c.
aen polTint. d. l.pnult. D. dcfdf, d. l.modios. 9, ibt: fub ocu- lis QOi\^\iui\$ Coid. de fujctfm. Gum inadn pubiicato ignorantiacjusaniplius practendi nonpoffit, ac rcire,vcl lcire poffe, in jure noftro paria exiiiant, 1. 1. CW» dcpmcui. morJ.fiTitim.4S*D.d.fidejtilf]o.^2L^n^. Colla. dejur.i^ faSii tgnor .rejpect. pi . num.s. Prukman. tonfil, 21. num. izS. va(. I. Cacheran. decif. loi, nums zS. Gallin. ^f Verh. fign, iih.j. cap, 1 6. num . i;? <f . G ra t i a n . dijceft. forer/f 6]i. num .i.c 2. A u ^ ■ ton. f reundeub. /;'. derefcript. moratXoncU 4§. n. :p &30.-
§ V. r. Cujusrei /ignlarisextattextusapudScheplizjn
^m S3tmi^cnb» iSanO^Q^cdjt /'^r/. 4.tit. (f^§, 2.6^ s^ ubi conftitutum , ^aj] ^tc ^aOiCW iw c)ciun'6ffcrn jinO i^lcnicvu ibta^tcn atro vm^cov^nct wcv^cn/ i\t|f t^ic Dom !Sm:^ imJ> mrtmu^li^ mtt cJn^ci^lcn ^Pfnn^cruuclit \nc\}tn Da doi tlxilc
tVCV^Cn/ h. c» Utlihrot ^ btlmcestnommhM Civitatihm.itJ.m majortbns quam minoribns ita adormntur , ne ruri habitaniiS,pcr fingulas lihrasponderalestnpiflas defraudari que&nt.
2* InnoltroDucatu WirtembergicoSerenifnmus Dux Christophorus ita fanxit , quod etiam ufu obfer- vari folet, ^afi ^Mvd^ t)tc ©brt^^m jc^ctJ ®vttJ ^a^ nmt ^an^m^y^ m^ (S»)cfe attlf fcn^cvt^a^vc ^iafclngc^ctcfenct/ foU dK^Jflfclmctncniic^cnClojlcv/Strt^tttn^^Jrlccfcn/ m^xc jK^tvd)entfeHvcn / ONi^at^t^aufcvmt^^cwot^nltdjc^vtJ^of^ fcntltd). m^(S^S.ck^t\\ wcvCJcn/^amttctnjc^cvftdj ta^ltd^ X)<ki xim akt^itnim^ ^avanff cvlcvncn \\\^ci^ixi> ha^ mm ^m^^ mc^'^ m^ (Si)dj fct)c/ m^ n>tc mct(Sv h{{z\\ <>^c\:><:r\\ m^ nctjmcn
lollc. i . e. Oporterepcr quemltbet Magiflratum cujm vu lact., meru furasrcnovatas (s- reformatasytamtn Itqutdis qua??? aridts , inpc- suUartbtti tahulis adidconfe^its^ confgiiatas , tn qtmumiihet MO' na/iertorum , Civitatum.) pagorum , fortbtis templorum , CuriUy ^aliislocis conftHtis , publtchaffixos habere ; in himcfnem nt qui^
l $ Uht
;70 Caput VM.
bktpro lubttu facultatem injpictcndi habcat , (^ de metro ^men- [uramviter intr9du6la edocert pojjit^ qiiantum in negociationibus quotidianisjuxta hancnormam prtzfcrtftam , expendere vel mi- pere debeat, ^WC^i lOPKVtcmb. 1^m^^^<^X^n,fiL 162,
§. VI. ^
1. Hic qu^ri ^pot^^depcenaejmjquimaloammo^ mcnfa- rarum ^ ponderumExemplar publtcumprd foribtis tcmplt velCu- ria affixum , refigit , devajiat , aut aito modo corrumptt ?
2. Actalem devaftatoremtenetpcenadealbocor- rupto, qtunquagintajolidorum, i. e. zmtOTumyperl.Jiquls. 7. J>» dejurtid. l, pen, D. de injtu vocand. § . peenales. 12, Inft. de a - ^io». Zaf. Hzv^^r.Gom^z.&cXndiitmiiid^.ad^.pcenalesJn/L dea^ion. Anion. UCilUdeacitonJn dici, §, ». 2/. Menoch,/^ arbitr.lib^2, caf. s8i^ num^i. & 2» Cum jure Civili ple- rumque verbofolidi, aureus contineatur, §.fin. lnfl.de pcen, temer. litigant* l-pen. (^ult. D, detnjm vocand. Cu jac. //^, 29.obf.si4 Clar*/»^. donatio^qu^fl.is. cir/^^.DominuiBQcer. traci. de donat. c.^,n. iS. & ip . Knicheu . defax. privti* nonpro- voc.verbo, litisprovocatoriA, cap, 4. num. 22.
3. Ac quoniam curfu temporis plufes opum po- tentia freti , album Pratoris dilaniaverunt , nec illos ab hacpetulantiaquinquaginta folidorum poenadiftrahere potuit; Ideocontradivitumaftutiam jureetiam fuccur- fumeft, accautumuttaltscorruptoresfalfiquoquecri- m\\\tttnQ2inmY.perl.hodie*S2.inpr.ubiGlo[[l ^ Dd^Dig.de Crtmtn.faf. cujus poena gravior eft» iuinfln, Dig, eod^tit, L 8. Cod, eod.' Gloff^ tn l.ftquts id^ 7, Dig, de ldi£f. Hofti ens. in fummatit. de Crirnin. fafnum. 2,^if. ^^xmzcinqudfl. crirni JSo^num^juCoxdi^. ad d.:%. pocnalcsntm. s.MHW. tbid*n, 26. Dom» Har pprccht /W» mm, 21. Infltt. de aiiion.
§: VII. 1. HxcpcKnajurecoiiftitutautiliterextendipoteft,
advcrfus
0E Remediis Contra Defraudatores &c, yv
adverfus eos, qui ftatuum Imperiimenfuraspubliceex- pofitas & affixas , malo animo rcfigunt & deperdunt ;; (utilis enmi adiotum competit , fi praerer vcrbaiegis, mens legislatoris noncontradixcrit. Arg.d» Lfic^uujd. 7. §, 2, Dtg dejuriid.L-pcn, Dig.liquadrup.faupcr.fec* Bart, /»/./♦ Vtg.deObL drtt^iois. Dn^ Harpprecht^^ §.fequ€ns 2, Infi. de mterd* num i^.)
2. Si quidem forma menfurarum & ponderunij) publiceprobatainforibus Curix perpetu^ Jurisdidio- nis caufa affigituraPrincipetcrritorii^^rg.^. Lftojuhid.7, infr, Dig. de jtirlsd. qua per devaflationem contempta,. mcritoPrincipis &Dbmini territorii Majeftasvindicaii- da Qk.perLJtfamiltapi thii contempta/^ra^toris Majeftas». D. dejurisdt^l. facit /. hodie. pen. Dtg. ad L. CorneL defalf Fari- \\2iQj)tquAfl.Crimin,ii0i mm,pi. Dn. Harppr» ad §. ^ocndts iz.num* 7.&8,-
§. VII l;
I. Attamen cum hsec menfurarw m publica deva- ftatio varia intentione , quandoque dolo malo in defpe- dum Principis, quandoque petulantia aliqu^ autvino- lentia committatur,ac jus Civile contra corruptores ho- fcediverfimode,veIquinquagintaaureoriim, vel dupli, velLegisGorneli^defalfispoenamftatuat,^./.7?^#A^/^*7** inpr. D, de^urud, t.pen.D. adleg. Corn^defalf
1. Ideo hodie perpenfb ex delinquentis perfona judicio, quidftatucndumfitcontra talemcorruptorem, arbitrio judicis mcrito committi cenfeo. arg. L qui libera- litdte. 2 §. 2. ibt, erafo. D, deopcr. pubL lcg. 1, §*t. D. dceffraClor^. Joan. Baptjft. K^iwanprax. §. S. cap. /. num. 21. &fqq' An- ton» U(\\\.ad§.p(ena/esi i2,num>3S» &s^> Menoch,//^. 2^ar' kiir, caf 2Si.pertoi. Althus./» DicAolog. lib. /. cap. 133. n.3S*
5, Proinde fi infadi contingentia ego refponde-
rem»
T'
CapUt VIIl.
rcm , vix rclegatione ad biennium aut quinquaginta^ aureorum mitiorem poeaam , habita ratione circum- ftantiarum ditfbrem.
Caput VIIL J^e Secmdo Remedio ^fcilket de Infignium
Domini territorit imprejjtone, SUMMARIA.
7. SecHndum remedium contra de-
ftAvatores nienfuraxum&c.
e^ ftgni & Kot^publtca im-
prefi». 2. Uoc morihui obfervatur in RC'
gno Cafiellt, S. Menfurapubltca, perftgnum au-
thenticum difcermtur ab a-
duiterma mettfura. §. 2. i,Characler & fttgma publicum ,
fUem & probitatem menfu-
rarum fpondet. 2, Menfura publice nonjignatt in
falji fujjiictonem incurrunt ,
ideoque per Magifiratum
ftangt poffunt, ^. Hoc confuetum e^ in Regno Hi-
jpania.
§. 5-
1. Quimenfuras , licetprivatoipu-
blice non fignatM tenety pi- niri debet,
2. inDmatuFerraria Menfurd &
pondera quotannii f»b certa prdflituta poena buUari de- bent.
3. In Ducatu Wtrtembergico men- fura ijuotannit publice infpi- ctuntmi& publicisfignatU' rps deftitutii utent^s , axbi- trarte puniuntur,
4' SimtLe obfervatur in belgicarum
provinciarum Civitatibtu.
§. 4.
t.Cujas infignirt menjlira& ponde- raftnt notanda.
2.Statuitur inftgntis domini terri- torii effe notanda.
j. Symbola & infignia publica re- pYdfentattt fignatum,fcit.im- perii & Iurud:Wonis. quafi poffefionem,
§.5-
«I. Intef mercatores ohfervatuf ., ^uod per fi^ni impofittor.em in cifia, merces probentHr e- jm efe , cujmeHfignum.
2. Addut-
De Secundo Remedio&c»
«5l
2. Adincnntut Do6lores confen-
tientes.
§. 6. /. Si Civitas principalis mtnfuras
fuafigno notaverit, puniri ob
id poteft.
§< 8. I, ylterifti Imitaiur fvor ^ffertio ^ fi perpr^fcriptionm immemo- ridem, velconcefitonem &df legxtionemprincipis , Mmmi-' pes hoc Im obtinuerint, 2, S\ngiilvipannit, Regiafigna, cunt j^Qu^odobfirvat confuetudo Italta, civitatii marca , uht confeUi prsfertim Ferraria.
fHntyimponifoleMt. §• p.
5. linntatur , ntfi Confuetudine A- I. Qwd ohfervetur in Ducatu Wii- liud fuerit receptum, tembergico circa hanc rem.
$.7. 2. Civitates MunicipalusWirtem-
l^<SuidoPap£tii in vHlafua Sancli bergiea , Ins fignandi menfu-
Alhani, menfuras armispro- ras , ulnas &pondera , pet
priitftgnari curavit. 2. Idem lus adjtidicatum eSl Baro-
ni Caftri Rtidolphi apud Bi-
turiges. j Gentilitias procerum »otas , fuis
ponderibm & menfurts ln*
imprimendiy concejferunt o-
Jim Galltdi Re^es.
gratiam & delegatione prin-
'dpii fibivindicant. §> 10. i. AdEvitand/ts fraudes,taliafigna
tmpreifajfiatistemporib. it-
videri conducit. 2. Oh£ Revifio tamsn gratif fieti
dibn.
§. I. •^ Ecimdtim re?7jedmm contra menfurarnm & pon- dcrum depravatores eftjMcnfiiras, pondera , 1 onnas & CimiW?.^ pullick mta ^Jiigmatefignare, quo publice probatj^ dignorcantnr, ac verse abadulterinis facilius lecerni polTint. per text. in l. divi- nos.2. ibi. &, teller^ diC\\%\\z\\xx\K.Cod.d.efniment^ Alexandr. Glofl". Bartol. Joan. de Piarea ad d. l. 2^ Guid. Paps decif. 4go^ rnmi. 22. Petr. Gregor. l\\o\Q[zn.i»Jj>'fi!ugrn, lih. ^cf. cap^ I . num . j ; . S c h e pl i Z . ^^^^ Confiutnd. BrAndenb, part* 4^tit. 6» §.2.s- &4. ?3.u\.Cl\n{iin3cus decjf Beig.7J^.num.p. voLs* David* Moev, Ad^u-s Lubecc, part, 4.- tit, 12. art, /♦ mm. 22,
K Sarayn,
74 Caput VIIT*
Sarayii. adconjlit. Regn. SkiL in Indice , verbo Fondm* Qu o d moribus quoqueRegniCaftell^ obfervatur, teftcAJph. de Azevedo adkg* i. RecopiL num. 2. lih.s. tir. ij. Hifce adde Klock. deararJih. 2.cap.i7,num.s^ Knipfchik, de jurXivir^ Jmp. iih. s* cap. z^.jub n. ig,
j, Menfuraenimpublicaexindeprobaturidoneav fiinea fignumPrincipis, vel publicum & authenticum &folitum illiuslociappofitumfucrit ; fiquidem inhis^ cucE ad utilitatem publicam pertincnt , fignum publi- eumeftimponendum,alioquin ejusmodimenfuradice- retur adulterina ,- fcr lcg.fijgmata 3. Cod.d, fahricenf lib.ii„ d. L divinosz.CGd.defrumtnt. Akxand. itb. 10 ^ Ita in termi- niSi jo^n.KQgn^n. tr. dc menft.^r.num. ^. (jrjet^^.^c pofteum Jofeph.Mafcard, depr0h.1t. conU. io4S,n.s*
§ II. 1. HujusimpreffiGnisieu fignationisratioh^c cft, quoniamPrincipis telTera&infignia menfurisac ponde- ribus extrinfecusimpreffa, dum in oculosomnium in- currunt,figna funt veritatis, ae pro menfurarumfide &. probitatefpondcnt,Characlerenim & Sugraapublicum Rei valorem, fidem poiitieam , ac metaHi probitatcm in- dicat, prout in causa monetali indicat. Ariflotel. Ub. /♦ Polit. cap.s. ac lih. s- Ethic, caf. /. Budel, d. re menet. hh. 2, eap^ !♦ num. 4. CaroLMolinie. d.rfiutut. monct. LjUiXji, q2. nnm, 6g4* ]o^n.}k'i2t\. de jur. tri6'f;et . cLiff ^.qu.^fi. i. num. iS. Tbcod* Reinking. ir. dejur. Reiract. quafl. 6, n. 215. &j'eqq.
1. QuodliacGiderit , ucMenfura^ absquc publico ftigmate rcperiantur, hse utique infalfi fufpicioiicni ]n- currunt, quas ceu fpurias&minus lcgales, haud du^bi^ perMagillratum frangcre Wcci., pertcxt^in Lttimq:(£ntttr 1? .%■ f qtii* mcnjurns S ■ uhi Gothofed. Dig. Locati. Guido Pa- pae. dtcif'i-r,o.num. 2. }oan. Regnaud, d. tr^ dcmcnfur, nun^.4*
Jofeph.
De Seshndo Remedio&c. 75
Jofcph.Mafcard. d,tr, concU 104S. mm. s» Dominus Lin- dQii^^ur. adordm, Wirtmh. tit. i?C»m CctVtcl2t/*\^rtJ:/j^A ido, 3» ItainHifpani^Regnisconruetumefl:, acineo- rum ConfUtutionibus ordinatum , ut Ponderibus & menfuris Regiis infigniaRegis , autDomini loci, pro confuetudine Civiratis imponatur./^irr/^/^gw^M. C. defa- kruenf.lih* n,arg. l, quintffs, 21» %.fm auierH attrur». D» de aur, (^ argent, kgat, Alphonf. deAzevedo^i//./. ReioptL num,2\ iih^ /♦ tit. i^, vide Petr* Rebuff. adL Fatdm.in, »♦ ,D,de VJ,
§. III. I, Pra!tercais, quimenfLirastenet,necillaspnbli- co ftigmate fignare, feu{ utltali locjuuntur ) bulUre , ^ juflarc fecerit, mcrito puniri debet , ctiamfi menfur^ hac fakem effentprivata^- (iquidemmenfur^ privatcepubli- cisadsquari (\<:hti\tyd.Lmodiosp. Cod. defrfcept. ^arch, Uh, 10. Claud. Bertazol. /;; addit,V,iir. confU. 290, Itt, A, ubi ita decifum refert.
1. In Ducatu Ferr.tri^ Mcnfuras ac Staria ( i. e. Staja ) non bullata,nec juftata podidens, pro qualibet vice,quo eisdem ufusfucrit, deccm folidos pctni locofolverete- lietur, ideoquequolibetanno menfura: & pondera bul- lari acjuftaridcbent, Bartol.Bertazoi. fi?/;/?/. decifcrimin^ 2^0, num, i.lih.2.
3. InDiicatu Wirtembergico juffu Pnncipis mwp^ Szw ja!)ii{*t5 \\\ (lUcn GtaOtcn «nO f (c(f cn W A^^c^] / (Bj)* / <Sl)lcn«ni>6ctvi(bt vKlct^twcttvcr^cn/ wclcfje jljvc ^dcfecn \\xi\t buben/Dtc |cntj3c/ fo llMcfec ^cbrancfccn / mx^^zn ^ammb
Hltt (BvnjlCi. e, arbitrarie pro cualitate deli(^i)rtb0C(?ta(ft. i ♦ e. quotannii in cmntbm Ctvit.itibm (^pngis, menfnrdt tn aridis ^ liquidis^ ubu c^pondcra injfici dchent \ omnium figms ptiblicis carentiumpoffelfdres^propterea rtgide punmntur, jf WVjll. Wwt;^
tcnib.(San^tJ^(£>r^n,tit.DomiSrtn^rtie(j/ ^ «n^follcmrtn/
foLisz, K 2 ^.Pari
7(5 Caput VIIL
4« Pari modo in Belgicarum Provinciarum Civi- tatibus quotidiefit, ut menfura: publicis iignis fignentury poftquam ben6& exade juxta Statutam mcnfurani men- futata: funt , atteftante. PauL Chriftinas. decif Bclgic. jg, n* JQ, voU u
§. IV, I ^mtur mtem hicde msfifuris ^ pnderthm ^ cHJmi inJigmiSilUnotanda firJ ^
2» Cert:^ menfurs pondera & nmilia infigniis & Stigmate Domini territorii notanda funt. Qus cura & foUicitudo per Principis delegationem plerumque Ma- giftratui Municipaii cujusque Civitaiis committitur, Nam is, quiDominus eft, ac jureterritorii, demcnruris &ponderibus dicendi jushabet, ei confequentianeccs- faria competit^infigniaquoquefua imprimere^^^^r /f;^/'. mdJ.divinos.2,ibii &tefrers defignantur,&nofkr^pie. tatis nomine cenfeantur,//^/ GloffCod, defriment^ Al:xandr,
K?cv |&an^t5^?f uvft i|T / t)cm gcbftfevt aacl) W i^a^ m^ 6c«?
tV(d2t ^U (]:Cltipfcn/ h. e» Pnnapt ^ Domtno terrftora compettt etiam ^m menjttrts ^ ponderihm infignia fuaimprtmendi^
j. Quoniam fymbola&infigniapublica^repra^fen- tant fignatum, nimirum Imperii & Jurisdidlionis quafi poffcnionem , ac dominium denotant, per LJitgrnata, /. Cod. defahrtcens. lih ii, ^dXd.incap. un, num.s» tnfin. qiiidfit invejiit. Andv.Knichcn. dejur./uper/orit,cap,s. n. 411. ac res illius effedignoreitur, cujus figno fignata efl, l.quodfne. que §.fin. Dig. depericuL (^ commod. rei 'vendit. text. tn l. decer. »/w/^/.;e?, podmedium, ibi: ut hujusmodi annotationc manifefti fint omnibus. Cod,dcaqu<£,clu^. libji. Cornas: con- fiL 22y. n, I, voL /♦ Menoch. Lb. s* pr^Jur/tpt. 64. ^prAfumpt, po.num^io. MihnenC^ dectf 12, n/tm. 2* M^kard. d. prohat. comL i<fO% nmn. i. &fqq. & concL 1052. Werenbec. lonfL 2u
nHm»
Db Secundo Remedio &c. 77
num, 68. inprJtb. /. late & eleganter Andr«Knichen./»£«. tjdoped,cap.i4^pcrtoi, ubitradiu Quodarma &infignia altioris dominii & polTeirionis finc {ymbolci.Dn.Knip- lchilt. dejur, Civitat^lih,^, cap, //. ntm. zu Hoppingk, djur^ inftgn. cap. 6, nimi. lo^tf.
§. V. I. Nam inter Mercatores quoque jure obfervari vidcmus , quod perfigniimpofitioncm in Ciftaprobe- tur, res&mercesineacotentasefle ejusdem,pcr allega. tos textus, Luc. de Penna, & Joan. de Platea ind. L ftigmA" ta.^, Cod. defdbricens.lth.it, Jafon. confiL 170, Itb. 2, Boer. dc-- ctf.20s.nttm,p.(^ 10, h^\^.dectf,2^.mm.^.&4-- Purpurat* conftL 202. ChalTan, adConfuct. Burgund.tit. des^ufiiccs.fRiihr* /♦ §.8.num,i. Albtnc. GtntW. d. advocat.HiJpan. Ith. 2 cap,io, inprinc,lA2iic^xdL,deprohat,ConcLpi.& 1052^ .ubi etiam tra- dit,quodexhocoriaturpIenaprobatio,quoadpo{fe(Tio- nem,&quoaddominfum. Rota Gti\utm,dectf20i.num* 2 Cr s.LzmQm. decif Avign.so. num.i.&s, Stephan» Gra- tian ♦ dtfcept.forens. cap.soo. /?♦ s. &Jeqq,
z. Ac quod ponderibus & menfuris infigniacujus- queMagnatisfintimprimenda, fentit, poftBarto|um & Rebuffum tn L divinas, ?. Cod. defrument. Alexandr. lih. //. in terminis,fedbreviter,Renat.Choppin4(aff^((?«/^.i>*^«£.//^* ^.tit,22.n,2^
§. vr. j. Quod ^i acciderit , ut Civitas Municipalis incon- fulto Principe, fuofignomenfurasnotarevelit, debita poena meriroaffici poteft, cum falcem in alienam meflem immittat. per t. tit^ Cod. ut nemo privatm titulos prdtditsfuis vcUltems imponat, Ubi arma alienis rebus infculpi aut imprimi interdicitur , ac fub gravi pana prohibetur. Y^niQh^win Encyclop. cap, 14, num^S, Anton» ferez, tr^ Cod,
78 Caput Vlir.
Iih>2,t]t,i6,num^i, Imofiquisfignumrua authoritate imponeret, tanquamfalfarius puniretur. tt\^.^ Bald. inC. /. Cod.qiii res vend* nonpojf. Petr, Rebuff. tra^* ne pannar^ meYca,t.&rt.\.gloj]a>n.S*
2. Ideoinfimili traditur^quodadcognofcendatrL. approbationem pannorum Cuftodes fingulis pannis , Regia (ignacum Civitatis (i^nOtlamarqueduRoy^ ^deU f/7/^ imponere tenentur, quofciamuslocum , ubi panni confecftifuerunt* perl.qmntf^2.§.fiautemaurum^D.deaur. & arg. kg. l,i>enultXod,de aquddu^i. Itb. ii, ItaPetr. RebufF. d. traof^ art. i. GlojJ^ /. », S*tom. 2. oper^
§. VII.
iv QHodtameni/>?//4///r, nificonfuetudineLoci aut Pi ovinciae inveterata aliud rcceptum fuerit. Ex hoc fundamentoC/^/^^? Papatu AffefTor Parlamenti Gratiano- politani in Baronia ac Villa fua Sancii Jlbam , Provincix Delphinatus inGallia, mefuras infigniis & armis propriis fignaricurat,eoipfoatteftante.(af^f^C?/'/«//V/^^^/. ^fpo. ». 2, infin.
2. Pariter/^arlamenti Parifienfis AffefTores jusul- ncepannari^iignand^adjudicaruntBaroniCaftriRudol- phi,apud Bituriges, rradenteRenat. Choppin. //^4^.^^ doman.franc. Itb. s- tit^ 22» n* 2,
3. Ac jam olim Galiia? Reges ingenue-declararunt, utGentilitisProcerum notaf, fliis ponderibus, menfu- risquc imprimerentur,Idem Renat, Ch.o^^^in^cstateloco-
§. VIII. I, Et hoc ulterius iimitationem recipit cafu quo vel pfAJcriptkne mirntmcriali , vel jure conccffioms ^ delegationis , MagiitratusMunicipalis, Jus fignandimenfurasfuisar- mis, a Priiicipe ac Domino loci obtinuit ac pofTidet, quo merito utitur, ficut in plurimis locis hodic accidere afTolet. Ita
De SECUNDIO REMEDiO&C» 7f
2. Ita de confuetudine Italia! pra^fertifn vero Fer- raricE atteftatur, Claud»BertazzoU 4^ C^?;^/* fr//w. dccif. ?Atr„fut 24-0. lit, A^
§. IX. !♦ In Ducati* fiojiro fp^irtemkrgkotemporc quo menfu- rarum & ponderii uniformitas introduda fuerat,ita con- ftitutum & pradicanl erar. <£l^bat,06vc^UV(l!l. Sn.^cr^
^ycoxbnctctii^scoifcn i lcuvic/WJi^f^fttvcftvc m\ a\kcn ^Sactmt^cn C^vcpfacfec mx&icn i^xxiiiitcnmx^ x>cxC}X^ncn i fMic bxa) ?)rvnv mchmttbcn:nfm}lkt^hncxn( ol^^cm lCOwvtcmbcv^fcfecrt ilgappcu) (icmpfenunObc^ctcftncn / mxb ^ic ctncn m Ofov. Jhufll. Jon. gof^-Rcgiitratur «nC) ^^cvn>at}vnn|l anftcbcn: 4)tc iiniVvc,;^tvcD bcc^cn (5aMpt(lattcn / iStnttv^av^tcn nn^ ^liubiix^cn ( al0 vcd)tc lSaj3cvmcf^/ (S»)cfc/ nn^ Kcc^vmcfct) ^uflcllcn la(|«n/tvclcbc wolbcivatjvt mb m ^cimx XX^Cij/weOcv ^cmct^xct ncdj gcvm^cvt tvcvC)cn roUcn / nn^ ^tcfca i^cvtK^j^* tt^nmb^ i!^ant>mc^i ^Scmcktim^ (Bt)cfc fcmi) ; mx wclcfccn bcc^cn^a«pt?(3taC)tcn an2)cvc ^cj] <Scvti:o^t(5«mba d6^ f^cv«n55||mpt!^(3taC)tc/foldj(San^mcR/(St)cfc/ (Sfelcn ttn> i6ctt)tdit/juntcvCJl^v^C)cv ©anptjlatt^^cicfccn / nemltd^cn bic nntcx ^cx QtciK} ^n (Stm^axtcn/ nn^ Mcc^b ^cv ©tct^^n ^iu^ buuvn ablH^Wcn. ©tc fxbxtOiC Slfnpctv :f lcif cnnad^.j^cl^cn^a mttfiTcn )cC)c0 bc\) fctncm (£io\lcx o^ev 5(mpt045ta^t/ ^avwni^ , tevciu^clcffcn/boblen/^tcitjncn andi ^nvd^ ]i}xc Dtcv^tt bcap^ ^aitc/aUev^mv^t5 / tvtc ftc c0 m t)cv i^anp\la^t cm^fanv^cn / tm^ ^.ivvK^cn ab<$cmc(fcn/abiKci)dK wn^nn^abkVPpic!)t/mkf^ ^cjlOoflevt^ ovVv 51(m|>t'i5ta^t ^cti^sn i iScftcmpf tm^ iScmcvif mtttl)ctlcn rm^ ;^n|?cUcn / h. e, sermifiwi Dnas
ChrtjhphoriCtlJitittuogrcttwsc m^ndAvit , HtomfUi q^acrh men- fura, iri hqtudh c;' iridts ipondcr.% itctn quoad ionfiitutam rriagrn' tudimrny longittidimm O' grtivitatem , intri^io cenjiccrenttir y
erdtrJ^
So Caput VIII.
ordmanjitque ut his tribm archetypis , fionirm cornutrm ccr-vr/iO' rum-i ( qu£ funt tnfignin Ducum U^trtembergi& ) irnprtmeretur ; quorum unus affer^vareturin Celfitudtnis fuA Archtvo aiUicOi Relt' aui vero duo traderentur duaba-s Civitatibns in hoc DucatHprinci' ■paliortbns , ut vera ^ infallibills norrnaponderum ^ menfura' ruminliquidis & aridis; hignomones archetypi folltcite cuflodin ; (^ nullo modo neque minut , neque augeri debent ; ht verefunt hujtts Vucatm pondera , ^>' menfurA provimiales in aridts dr //- quidis : K^b hifce duabtts Civitatihm reliquA Ci vitates ^ Oppida Mona^erialia O" provirtciatia^normam Regionis communem men^ furandidrida & liquida^ ulnas item O" Itbras ponderales , fubprA- dtciarum Civitatumfignaturts , (^ quidem infra Clivum tnparte Ducattis inferiore^ a metropoii Stutgardta , fupra Cltvum vero in fuperioreparte Ducatm a 7ubtnga petere necefje habent.Reltqui vero pagi (jr vilU exempiaria repetunti k Civiiatibus ^ cppidisfiperiO' ribm tarn monaftcrtaltb. quamprovincialibus^fub quibmdegunt j qudL iliis etum^ Dmnimodo^ ut metiendo^ menftrandG^ponderandOt ad normam archetyvi^ in Metropolifua competenti fuere approbata» fub Civitatis Mcnafterialis aut provimiaiis jtgno •^ impreffione (^ tnarca , commumcantur (jr extraduntur. Jf »l'(ll. jOOUvtcrHb.
iSan^ivC&v^n. ///. x>m fSan^mcj] xwx^ 6ct\ndK/ >^« '-^^.
ISS' &IS^'
2. Ideo Civitates Municipales Ducatus Wirtem- -bergi^ jusfigiiaiidi menfurasulnas & pondera propriis infigniis pergratiam ac delegationem Princip/s noftri, nonautem Jurepropriofibivindicant.
§. X.
1. Utilcquoqueert, imonecefTarium , ut adevi- tandab fraudes.,riieiiiura: ■&;ponderaiemelligriata 8c pu- blico ftigmate ncvan , per Dominos Locorum vel per ipfas Civitatesmunicipales Jiatis teniporibus revidean- tur,an fufta adhuc t.xiiknr, & liigmapubiicum verum imprefiumfitanfalfificatum. 2,Ve-
De Secukdo Remedio&c*
«I
^eruntamen in revifione menrurarum & ponderum, nonamplius pretiumaliquotaDominoloci vcl Civitatc exigi poteft. Proinde cum Baro qmdem Regnt Neapolitani UniverfitatisTerr^Praia? menfuras&pondera alias per ipfi-im ad^quata & pretium revifionis femel folutum , fingulis annis denno revidere ac reperiendo illa jufti ponderis, pretium ad^quationis, vuigo L^tZecc/itura-,exi^ gere; confequenter^fubditostali exaclione gravare vo- lebat; Ei in Tribunali Regia ficilia; hocinhibirumfuit Joan»Maria Novzr.Jegravam.Fa/a/Ltcm^S^ Grav,i6g»
Caput IX. De Tertio Remedio, fciltcet de Cuftodi''
htfs Aderjfirarum*
§. T.
'•/. In htne confiitutu RehtupullicU, certi conftnuuntar menfura- rum Vffitatores.
2, Hi cjuotannis mercat^rum meti'
furoi, ad publtcum gmmonem examinant.
3. Repertas menfuras adulterinoi
puhlice fr^ngere folen$. 4* Et cjuidem anteforesipfius 4-
dulterantU. S-Fraud^ntes inftiper pro qualita-
te dehCii a Magt-tratft puni-
ri/cle»t. 6 Cuftffies menfufarum negVtgentes
inoffi:tojuo,ptiniri dehentt
§. il I. Vifitatorts hi , iites in aSlu Tiji-
tationis ortasj recurrendo ad
Arcbetypum menfurarum ,
dirimere folent. j. Omnes ad communem terramen'
/uramfohere tenentur. ^ Cura inquirendi in falfas mone- tasjuxta confuetudinemRe^
gnisicilia & SeapoUtani, §. 3. /. lus Conftitusndimenfurarum rw-
ftodescompttitDomino terri-
tdrii. .2, InfpeRio menfurarum eH a^us
iuriidi^ionis, eive coharet.
3. Magi'
82
Caput IX.
^. Magifiratus Creatio , quaUs etiamfunt menfurarum cu~ fiodes i ad curam principk pertinet.
4.1n a£tu Vifttatlonii, poina arbi- traxia vertitur* §. 4.
f . Tiex GaUi£ lus conflifluendi Cu* fiodcs pannaria infpe^ionit » Civitati Dornetbal conceds- u noluit.
2, Suprema Curia Pariftenfts , du- pliciarrefto Imlus, Baroni- bm Kegni , iHra/lfperiorita- tis habentibus adjndicavit.
§. 5- l, limitatur pr^diHafententia^ I.
nifi Magiftraftus Mumcipalis hoclusfibi per pr^firipiionem immmorialem acquifiverit. 2, 11. Sidccurlones Civitatuwt boc lus admimftratorio titulo ex- ercere velint.
3,111, Sift princeps hanc curam Magifiratui inferio ri deman' daverit.
4. Quodfaitum eH , in Marchia Biandenhurgica» §. 6.
i.San^io DucatmH^U rttembergkic
2, In quibiudam Civitatvbus impe'
lii obfervafur, ut rerum viH" dibilitm menfuratio f^at in locopubltco, menfura publi- ca, perperfonampubltcam»
3, Qtto modo obviatur venditorum
fraudtbus,
4, Eadm obfervantur in Dttcattt
Wiirtembergico,
j. Alibt & hoc reteptum eft , «r omrtum jjonderum & men- fuTdrmnfotma.a certo aliqu» juratOiitTifice confidantur.
6. H&c confuetudo c&irandis d^.- frAudanrium in,icbittati9' ntbus^maxme conaucit»
§ 1.
^t Orroadoccurrtndum vendentintnfraudibiis in bene conftitutis Rebuspublicis utiliterrc- ceptiiefl:,CGnitiiuereCcrtos?v5enruraruiii Cu- ftodes ac ViCinwrcsQcmd^ltmi^t^Ci^bcfibjn^c^ ^r/quos GallipatriaLingua(^/f/^Wa) vocare rolentjtriie Petr. RebufF. tracf. defoenar.mcrcat art^ /. Glofftw^ », 4*
2. Quo fingUiis annispercertasperibnas huic cu* ra^publiceconftitutas , PonderamendirK & uln^e pubii- cajeorum, quiadmercatuseunt, ibiqueemunt, veii- dunt,vifiteturj6cadgnomon6publicumproberur;Acan
ftigrcatcj
De TeRTIO REMEDIO&ci j8
itigmatefeu figuoPrincipis notatcEfintnecne, aiiimad- yertatur.
3. Quod fi Vilitatores ifti pondera & menfuras adul- terinas depr^henderint, illasnon tantum fub dio , publi- ce,& quidem in foro frangere dcbcnt^peruxf.i» l.item quji- rimr, i^ § fiquis menfires. 8, D. locat^ Joann» Regnaud. tr, dc menfiur, num, 6, Alphonf«de Azevcdo adi. z,B.ccopUnum, 3, Itb^ iMt.13,
4» Etquidem ad augendam fraudantis ignomi- niamfradio hxc fieri foletante januam ejus , qui eyus- modimenfurisufus fuerit, quodnotat Joan» Molina dt "jufiit, CT J«'"' iom. 2. difiut. yoi.j*. 10,
y. Etiam Cuftodes ifti ipfos fraudantesMagiftra- tuiloci indicaretenentur, quodebitam poenam fecun- dumddidi circumftantiam \uzm, arg- 1 pcn. D. ad L.Orn, de falj. L. annOna?M., 6. §.fin, D. de cxtraord, Crtm. joan n« He- ring. ir, dc Adoltnd. {^uaifi. 4s. mm. z^. Davi d« jVlev. ad^ut LubecJib^, 4-jit. 12. art. i, n^ 24^
6» Hoc fi Cuftodes Menfurarum omittant, aut ne- gligenter odicioinfpe(Jt'"»nis pra^fint, ip(i dtbita pcena t cn en t u r. arg, text. m L arhnru, 9,D . qutfatisdar . tencnt, A d exemplum A grimtnforis A^/^c^.v/ inl. Dig^fimenf.falfi,mod. dixerit, l.fiiduobm s. §, idm Fompomm^ 4. cum Gloff. nota- biU D. eod.ttt, Aretin./» 5- qudtdam, infin.num, 28* Infi, deacl» Hieron. de Monte. tr. defin, regund, cap. }i,num.4. Qups refert Vincenr. Carocc. dJocat. ConduB.part. 4- qu<€fi,2,per /(?/.prout in hifcctermijiis rradit,Petr. Rebuft./;? tra^^de pinnar. mercat. art. i . Glo/f i.n.y. opcr^ tom. 2,
^ § II. I» Pra^tereaofticio horum Vificatorumconvenit, ntflinipfo Vintationisartu dubiumoriatur, anpondera vel menfur^ jufta fint,necne,ipfi VifitatoresadArche-
L 2. typum
f4 CapUt IX^
typum menfLirarum Principis & Dcmini territorii, au
h. e. Adijliim iHum^ ubt gmmoKi^^ubltcm , probationts ergo ajfer- 'VArifokt, recurranr^&exinde reilitigiofe veritatem co- gnofcant, arg. L modios. $4, Cod, de /ujcept. c^prapofa^ lib. 10, Bnrt.ChaCidn^ad Co^fuctud. Burgund.rubr^ i.Tit. de ^ujiices. njerb. (^ ^nribm^ num.p'/. fol^ m.(;o. Pvittershu f. ad NovelLpan.,. S.cap.iS.num.2. Andr.Knichen de^ur, terYit^crip.4.-,n* zgu Cliriiioph. Ming, dijp BnfU.d.jur. territ. concL.j2.infin.
!♦. QiioniamomnesadcommunemterrcefeuPro- vincia^MeniuramroIveretenentur.^^rf^!^. expane de cem. fib^ ac per tQ-^t. in-L ImperaJores.D. decontrah, empt. Matth.de. A&Ci^ad. Cbnfuet: Regn. tib. i. rubr. 6^.part, 2^n,4,
5. Ubi traditulterius, quod inKegno Sicili£ &Nex-- ^^//V^;?<?curainquirendiinfairas menfuras-ad Bajulum feu: Secretarium, inipsa urha vtxoNc^ipod ad Magidraturru rationahum pertineat. Attamen(iacciderit,utinpago aliquo,nulla certa & definita menfura recepta fitj in du- bio ad menfuras Vicinorum locorum recurritur, eive ftatur.^fr di6i^ cap. e:< part^ 18, ubi Canonifta: X. decerfib* Ita Bart. ChalTan^WCtf;?/?/^/» Burgund, d. rubr.u tit. de^Jufli» ces.iVerho. ex Juribus, num. gj^foL m. 00. confentit Joan. Sai- fon. ad Confuet. 'i.iuronens. Tit^2,art.2^ ut & David.Mevi^ us addici.Jfts Lubccc.ltb. 4. ttt* iz.artu, n^s-
%. III..
1. Competitautemjusconflituendi menfurarum'. Cuftodes & Viiitatores pToprio jure non Magiftratui Mu- nicipali, fed Principiac Domino territurii , vigore 5cr (2rtn^^^UV(lU 0t)ll'^6ctt / five- Superioritatls territorialts , idqueinneceirariamconfequentiamac confervationem publicas definit^ menfuras & ponderis totius territorii.
2. Jwn !♦ quodviiitatio&infpedioeftaclusjuris-
didionis.
De Tertio Remedio&c. 8;
didtionis, eivecohceret. arg, cap^cofiquerente A\ dcoffic, ordinm m^v» Card. Scrzphin. dectf, rouRormn. 417* & 'fSS* quem allegat Joan. Aloyf. Ricc. wPrax.for^ Ecclef. decif, ^op, n» /. Stephan. Gratian. difcept,forenf.cap. 91S, n, /j;*
$. T//W, II. quoniamhic de Crcatione Magiftra- tusagitur^ hienim Cuftodes&: Viritatorcsofficiumgc- runtpublicum j Magiftratusautcmcrearc ad Curiam& CuramPrincipis pertinct.^^r lcg. un. Vig. adleg, JulJeannon.
4» lum III. quod hoc in adu impofitio poenac arbitrari^ vertatur,quajpluriesmagna? exiftit,adeoque ut eafu evenicnre ad corporalem poenam extendatur* arg. lcg. in Dardanarios 37. Dig» de pcen, junda lege 5 funt qux- dam p, Dig^de extraord. Crimin, text. in L Lex lulia. 7. §. hodie Dtg, ad Leg.jul. Repetund, Mcwoch. Jtb, 2, arbitrar, caf. 5 //♦ pcr tot, Petr. Caball./»J?^/. Crimin.cafi6i.num, lo^&ii, ac re' fol. cafipa.nurn^s* Laurent. Kirchov, confiL^^-nnv^. 7. i'ol. 2, Hartmann. cbferv, tit. 4g, obfcrv. i. num. iS. acutc Bach» part. 2, ad Ircutl. Dijf^j2\ thef, S, lit. IC foU i^gs. late & e- leganter Dn. Harpprecht, ad §. infumma 10. num. H' & fecfq.lrfiit. dctnjur. Ita in termin. Petr. Kchuff^ trac},depan' nar, mercat^ m. i, Cloff.un, rinm, 4, tom^ 2^ oper.
§ IV.
I. Ita Rtx GaHi^ nohiitconcedcre Civitati de Dor*
nethal^utCuftodes pannarij^infpecflionis fibi ipfis pr«-
priaauLhorithate ehgeret, fedha^cfacuhas ^Regeimpe-
tranda erat, attcftante eodem Petr* Rebuil. dtcl. art.i, Glofj,
un.jubnum.4, • 1. Parimodofuprema/^ariiienfisCuriadupHciar.
rcllohoc jusmenfuras villtandi, BaronibusRegni ]ura__» Tmperii feu fuperioriratisintcrritoriohabentibus, quo- ad ditionem propri^m adjudicavit , referente Renat. Qho^^m, traB, ae diwon, Framjih,j , tit, 22 , num,.2. in ma'
L 5* ginalib*
S<5 Caput IX.
ginaltb. UtcunquehicdiflentiatChriftoph, Befold.f <?«/?/,
§. V. I» Pra?di(fi4 tamen fententia limitatur L nifiMagi- ftratusMunicipalis Jus fignandimenfuras vel Cuftodes conilituendi temporis pr^efcriptioneimmemoriali fibi ucquifierint, quofpatio etiamRegaliaacquirunt. percap^ fnptr quibmdam, §.prdterca X, deVerb, Stgn^ ac per ea, quas ha- bet Cravetta,^'^ antiquitate,tempor,part. i, inpr, num.4-^. ac €0nfiL349, num, 9, Knichen. de Saxon, non provocjur^ verb. ip„ cap^ /. num, 121. Schrader. traci^ defeud.part. lo^ num. 238, ubi pluresadducit./4/f Regn.Sixtin^^if i?f^4/«//^. /. cap, s^n,JS2^ 1. IL /^/;;?///7/«rincafij ,quo DecurionesCivitatis jus vifitandi menfi.iras adminiftratorio titulo exercere velint, videmus enimquotidie,quodinplerisque locis MagiftracusMunicipii ftatis temporibus per fijos Depu- tatos pondera& menfiiras vifitarecurent,quodnonjure proprio {td niagis Principis territorii permilTu & delega- tiou^tacita peraguntpereaquaeinfra cap, 2,fibnum.8,^ feqq. i^ c. 4* n, lofeqq. dicuntur.
5. ///♦ Z//>/?//4«///r praedidla, nifiPrinceps territorii hanc curam menfurarum Magiftratui in Civitatibus Mu- nicipalibus demandaverit.
4» Ita inMarchia Brandenburgica Eledorin Sta- tntisProvincialibus perexpreffum Senatuicujusque Ci- vitatishancinfpedionem commifit,dum fanxit; ©(tj] ttKtltdK» ?ctccn bcx ^aX^t a\v\CK}\i^jtn m%m mx^mc^mtct CSacfccn «mb^cbcn foUc/ 6te (Scfertal/ t^a\\ xxnb ^Scm^t bc<f rid)tt^en/mi^ftctffi5$ anfmcxiicn^t^abcnmnb wclcfcct: bcf«n^ bcn mx^ I \>zx t^nvcdKc (Sfel / ©ctvt^t / Sd^cif d m^ ma^ ifeab 7 ^cxi o^cr C^tcfclbc foUc tnan im ^cbttb.ccnOcv (Sttaff ncf^^f
\X\cn( h. e* Ut AiAgt^iratHs cujmqut loctjhtu temporibm ex im-
frovif§
De Tertio Remedio&c» S/
trovifo circuinteneatur , adinfpiciendum Unces^fiatiras , rmnfit- ras ^pondera^ eaque ommaprobe obfervandum i qtiemcunque ve- TQ rcpererint^ qui injufiu ponderibus^ftateris & menfurii utatur^ emn eosve ad debitum poonam trahere debeant, referente Joa- chim Schepliz. and Confuetud* Brandenb^part, 4^tit, 6.§* 4-- num. 2,
§. VI. I. In Ducatu Wiirtembergico ita fancitum eft; ©a|] \mn ^%lid2tJ in allcn Qtht^tcn vnn^ :f lecf cn/ 5tc ?v^cR / <S\)^i (S^lcn «nO 6ctx)t(fct bcftd^ct^cn / ob ftc nt*t \yamt): fct^cn m^ pcc ^^'Ctcfecn l^abcn / w\i> wo Otc mn^crcd^t bc<? fnn^cn / ^tc jijnt^c/ fo ^tc gcbvancRt/ ^avttmb mtt crnfl: flralfcn/ ^amtt :f alfcl) ttn^ §5cti*nc) tn allc iOocccj t^cxl^MC^
tCt tVCV^C ut cjuotannis m fingHli^ Civttatibm ^ pagis ; men- furx in aridls (jr Itquidis , tdnts, ^ pondera vifitentur j neforte dimtnuta jint ^ corrupta , publicaque figy^a haleant \ qtwdfi a- dulterata rcperiantur ^ ij ^ qni hifie tfifucrmt. cb id fcvere pu- niantur , /// fdfitates 0 fiaudcs ommbus modis frdcaveAnttir.
^fivfll iXuuttcmb. i5anC^0r'(£>v^n. ///, Don(2(in^m:|V §• mi^ r^ll foi ish
!♦ Quibusdam in Civitatibus Impcrii ad cvitan- das in menfurando defraudationes , vendentibus & mercannbus integrum efl^ utrerum vendibihuni men- furatio, pubhco in loco fiat menfiira publica, & qi'i- dem per perfonam huic cur« pubHce elcifram &Jurv^- tam , ^a^ mtt ^cr Qta\>t iScfeeftd ttn^ atitf ^cv Sta^t JCOaocj ^tc "i^atyicn p>cmci^^n m^ ^cKx^oo.m tvcvC)cn/ ^u»(b tcf (Stvi^t^^i^i^cffcv ttn^ IX^aijnrctjccv; Ii. c. ta puUica Ctrt-
tatis menfura ^merces mcnfurenttir ^ c^ inpuhlica fldtcra pond.:- rentttr,pir pubbcum Ctvit atta iiicnfr e?n ©r libripendim. David Ivlev. ad hpsLubecc. lib, 4. tit. 12 *a)t i. ntim. 24.
j. £t ha:c laudabihs Cen/umdo-, in mukis bune con-
ftit.Lj-
:8S Caput IX. De Tertio Remedio &c*
tutis Rebuspublicis recepta eft, ad coercendas vendi- torum fraudes, ut omnes majoresponderationes, qux fuam habent quantitatem definitam, in loco publico ad id deftinato, m ^Ct Qtabt SX^rt^/ O^CV «t ^cm XCa^^ i§<lll^ i. e» m piibltcA CivttatisfiAtern^ ^ Adihm adpoudcrm- dim de/ltnatis »covdim Pr^fedo ponderumDOr^cm i^a^^ i\^Ctjict:,fuscipiantur,Procujus jurisconfervatione,&in compenfationem impendiorum certa pecunix fumma Venditor folvere tenetiir» vulgo 5rtj| W^^^Sclt voca- tur: Knipfchilt. de jure Civit* Imfer, lib^ /. cAp. 2j^mm.2(f, Qupd inter modos augendi aerarium recenfet Cafp* Klock. de tzrar. cap. //♦ mm. i. lib, 2,
4. Quod etiam in patrize Ducatu Wurttember- gico ufu obfervari folet, ^aj] mct^VCV ^JtjCtl 1C&%C» cm^
tcv c)cm o|f cndtd)cn K:auflr6(jni] ^iird^ ^tc ^crcftwouicScf* Scx uni) X0rt9^?i)^ct(l:ct: c^cmcffcn/ nn^ ab^ewo^cntvcv^cn. «^
mAXima pars mercium , ad Ades mercatura fublicas , per men* fires & libripenda juratos^ menfurentur ^ ponderentur,
j. Alibi & hoc quoque ufu obfervari confuetum efl: , ut omnium ponderum & menfurarum forma? 3 certo artifice conficiantur , qui huic arti juratam fidem dedit , nec eadem in Urbe ab alio aut fabricari , aut a- liunde allata ibidem uti fas efl, prout hanc confuetu- dinem refert, David Mevius ad lu^s Lubecc. d^ Itb, ^. ///♦ 12. art* /. mim. 22.
6» Quse confuetudo ad coercendas defraudanti- um machinationes mihi fummopere placet, imprimis fi etiam ipfius artificis figno notentur, quod etiam in quibusdam Civitatibus Ducatus Wurttembergia: fimiii modo pracfticari folet»
CAP.
^(«p.:)s«p
Caput X ^QjMrfHmremedium de Conflitutione Mtn^
fortm , ^ quimm ad hoc officium di^mdijint .<*
SUMMARIA.
^i.
ii» Ad ffAcavendas contrahenttum ctrcumventiones , in quavit Xlivitate , certi menforesjU' rato conftitui filent,
2, Hi lites ortas dirimere /blent,
S,Et in jure^paftm vocantur ar- bitri.
4. Le^e Maniita, 6b contentionem quinque ftdum , decempC' dator adirifolek^t»
^. :2.
//. yemo -de 'hijce littbus ^ronuncu are valet , niji hoc publica attthoritate obtinuerit.
2, Hodie hxc foteftas conftitumdi compettt principibtu, &Jl4' tibus Imperii,
f. IH liegno GaUu menfores fola iRegU Authoritate conftitu- untuf,
2, Qui tamen officium fuum in di- ^tontbui prtncipum & Nobi» lium Gallia mtnime exerct* re audent.
3> ProKex in Regni Sicilid Metro- poli Mefttnajflatis temporibus
eligit Credenz,trium,'quod^ Jit ejmofficium} §. 4. /. Vlerumque locorum MagifiratM oppidani hanc curamfibifti' munt conftituendi menfores. 2. In Mechlinia de menfurie cog- nofcu»t Oecanus > ctteriqHC Lanificiijurati, S- Qji^d tamen peragunt non jure froprh , fed mmine admi- xitftrat^rio. 4. Ix conceftone & conniventia Domini :territarii»
§.5. /„ Quales ad Menforum dfficiume^
ligi debeant.f
2. Totum hoc fudicandi officiuno re^uirit artificem egregiuma virum bonum & juftum»
^, Apttd Romanos metiforum funr ^io honorifica erat, & iw- munitatibtu gaudebat, §. 6.
t, Menforum officium non tantum in ponderando & mttiendo» fed & in judicando tonfi- ftit,
M 2. Hton
5>o
Caput K.
z» iJon tantum de menfurU agri , fed & de fervitutt^us ntw^ dum dicit.
$. tictt' eligatur menfira Domint' territorii, tamen mitti ps- tefi a ludice & a partibus ad peragendum ojjicittm.
4, Exinde tamen ludex dici m- quit : fed tantum nuncius.
f, Menfor reiationem facgre po- tefii parte etiamnoncitMa,
f, Dijfentientes referuntut remif- pve»
§.7. 1: Menfirii ajfertioni eritfiandnm, 2. Pronunciat enim ut arbiter. 3: Gerit munus authorstate publi'
ca ordinatum. 4. Confiftit itm in cfficio jurato. f, Tefti ttni creditur circa illa, qua fpedant ad officiu fuum, 6. Dijjentit Sca^nus remiftive.
§. 8. uMenfir publicusjurammumve'
ritatit puftare cogitur. 2. FaHi veritas in menfurandoy per evidentiam rei haberi potep: jp. Agrmenfores jurant , fecundum judiciumfuum,fivmtatem diHuros» 4* Atii in artt periti faltem ju-
rant de Credulitate. j. Caftiodori judicium de agrimtn-
fore. e, Diffemit Chaffantw remifive.
§. ^. /. ladexloci exe^uituriquodmsni'
for metiendo pronunciavit^ 2-. Horum dfttmatiompotiuseft ftan-
dum , quam teftibut,
5. Hanc veram & communem efft
opinionem afferitur. 4, Pertti in arte participant de
de ludice & de tefte. f . lm)i ftint quafi ludices.
6, Non tenentur reddere rationem
fu£ afiiwationis, f. 10. ;. Requhitur» ut menfor aDomi^
no territorti fufcipiatur, wr»
diante juramento. 2. Ad fimilitudimm ttfiium, $, Quihbet officialu publim jurA~
re tenetur, 4. Irtjurat» non creditur, quoties^
aliquid a Lege alicujus am^
fctenti<t reltnquitar. f.Dedaratur per eximpla^
§• II. ^
j. Menfir faltem jurat ah initia
officii fufcspti , »0» cinafin'-
gulos a£lm.
2, It tamen fingu'i a^us unam mt»
rentur fidem.
3, Idem ohtinet in quibusvit aliit
cfficialibus.
4, Hoc ufu communi hcorum ob^
fervatur*
/. In quibuidam locu receptum tfi\
ut officiules & menforeSiquot'
amis jmamentum repetanr,
u Sin-
QUAKTUM REMEDIUM De CONSTITUT^&C* 9^
S. 12.
/• SwgttUre tft , quod Men/hri a- fii foli fi{Us adhibeatufi,
z, Quoniam publice fub publicojU' ramento eft receptus.
3. "Et participat de ludice & tefte»
■ §. 15. /. An Menfor in ingrejfu offcii fui
prajlet juramentum credult'
tatit an veritatis ? -2. Affirifiant prius lCti pluriwi* St Ne fi fallantur , quod faiiie fie'
ri poteft , anceps perjurtttm
fubeant^ 4» Medicw in arte fuafaUipoteft, j. Feriti in arte de judicio fuo dt-
fonunt.
§. 14. i. Autor dtfitnguit cum Pacianot
& juramentttm veritatis re-
quirit y in artihus hi^ , qu£
determinate fciri pojfunt, 2, Proftjfor dum fert teftimonium
de fcitntia difcipuli , in a£lu
prdfintationis , teneturjura-
re de veritate. }. Vbi certa notitia in arteperpt-
ritum haberi nequit , ibifuf-
ficit juramentum Creduli-
tatif. 4.ln ivenfuratione facienda, /«-
dcx partes citau debei ad
locum.
§. 15- /. Si dt relationt Menforis dubU
tetur , quidam ei onus ajfer-
tionem fuamprohMtdiincum-
berey ftatuunt. 2* Author ntagii inclinat in fen-
ttntiam contrariam. ^. Prafumptio luris eft prohatit
Itquida.
$. 16. /. Peritu^in atte» plemim mert^
tur^fidtm, circa attemfuanu
2. Quod late declaratur per Ex-
empla.
3. Sufficere videtur unius Agth-
menforis atteftatio.
4. Dijfentientes adducuntur rt-
tnipvh
§. 17. U Lite Exiftente de finibus dgri cujusdam , quunam fumtus Agrimenfort fuppedttare tt' neatur?
2. Ouidam tenent, menfurattonm
ejfe faciendam ,fumtibm pe» tentts»
3. Aliiftatuunt, ejus expenfisftis-
cipiendam ejfe metationem, cujus intereft.
4. Verior tamen eftfententia,mtn'^
furationem ejfe peragendam fumtibm communibus.
M i
Praetc-
^ Caput X..
$. r.
Raeterea, ad prxcavendas contrahentium cir^
cumventiones, pnerer remedia liucusque re-».
lata, & olim & hodiereceptoameft, utinqua-
|yis Civitate cern i^f«/Jw conftituantur, qui.
de officio hona fide gerendo Magiftratui juratopromit-
tunr. Tales ftint Uc ^cfdJtvcmc :f clM%ffcr/ ^cftfcwot^
nc<Sl)(fcCVKn5!D?a04\^Ct(lcr. h. ^.agrimenfius.frumemi^. ligm-, frni-i vmique & liqutdorum menfires ^ libripendes jt§i- rati^ Quibus exteri &forenres in territorio alieno con- trahentes menfurahdo &.ponderando fecure, coufiderc audent, utpote quorum fidespublice probata eft ^r^.. ^rinc. In/f* defitisdat^ tutor',
2. Proinde fi^ lis oritur inter contrahentes ratio— ne menfurai vel ponderis, ad hofceMeiirores &^onde- ratores pubhce conftitutos recurrendum eft. per text*. in Lfi quisfiper. s- Cod. de fin^ regund^ L qui lumtnib, ir^§, /ii inter^ i/. T>ig. deferv. pradtor. urb.. Azd, Wefenb. &.Do^-^ d!ore$ adpr. tit. D.fimenf.falfmad^dtxer^.
5. Qua de causailli in jure palTim arbitri dicun-
tur j Nam olim Agrimsnfores mota de finibus contro-
verfia, fumebantur arbitri quafi.terr*e divifores & fihi-
toresi Hnic agiimenfores dicuntur arbitri. in text, //.
demodo. y.ibi. de modo agrorum arbitridantur,D/g./»..
mgmd, facit huc Cicero. de Leg. agrar. Plaut. in PenuL e-
If gantcr Cafiiodor. lihi 3. Fariar.cap.s 2* qutm rcfertquof
que Gothofr. ad d.. leg,fi qu/s fuper. /. Cod. defin. regitndl
Rutger» Ruraiidi dt Commiffar. part. /4 Ith: 4. cap. ^a.n^ i/^.
4. ScihcetEege Maiiilia, cum de qiiinque. pcdi-
bus eratcontentio,ibatur ad arbitrumi qui&agrimenv
for & Decempedator didus, ut ilios regerct, arteque
(ij^ componeret. Ovid, ^^«^. rafiw^AuL^^^^Jih.iz.cap,
^. Gujac,
<^ARTUM REMEDIUM DeCoNSTITUT^&C* fj
— ■! I - .1 ■ I II. II
4». Cujac. Itb» S' obferv, cap. 21, /» yf», quos refert quoque late Renat. Choppin; ttA^. dtdomAn, Fraac^ lib^s. tit, 22^ num. ^. eadcm recenfet Ruland. d. tra6i. fart* /. lib, ^. tap*2o.numi i» ut & Joan. Hering; tra^^ demolindin<,quAft, -^/. »«»!ii //♦ eleganter ququeBaptift. Aymon. rr<i^,</f 4^«v- lihki:,Mpti(f,num^S»
§; ir:
I». Nemo autem Menforis munus fubire, aut de modo agrorum , menfurarum, aut ponderum pronuii- ciarepoteft,- nifi hoc publica authorirate obtinuerit^ &. ad. id, a.Prsefide &i Re^Hiore ProvinciiE-clecflus fuerit per text. notabilem in/. /ttrruptione S.ibi» Pra:fesProvin- cias terminos per menforcm declarari jubet. dr cum §, I. D. dejin. regtmd. text. in l. fi quis fuper, ^, Cod;eod» tit. quo facit*./. /♦ §. ^ notandum s* ibi; a Pra^tore; Dig. deinjpici' tnd. Ventr. leg. -?♦ Cad. de lur.fifa, iib. 10, Bart* ad prafatam Begem de Calculatore Ibquens ntm^ /, Agenn.Urbicus tra^^.de Ccnfltt. 4^r^r. ibi ait; nifi facra praeceptione fir^ matus fit ;quem refert. Baptift» Aymon. d.tra^. dtalltt- *vion: Ub* i. cap.i6, num^ 6, alias ejusdem Relatio nuUam fidem mereatur. Bart-/>/. ea quidem Cod. de accujat. Cag- nol. in L fi iibrariits nurn, 2„.Dtg, dereg* lur. quos refert Hcrm. Stznxm. defervit. perfonai. iib. 2. cap..20. num. 2.fa- ciuntquehucea^quaehabet&tradit. D^cius^ incap.prcpo- fftifii num, is, X deprohat. Gcphal. confii. sd.num. 2, itb. /♦ Stephan. Gra^^ian. dijcept. firenf. cap,.si2\ mtm. $•-
2.. Ad cujus liniilitudinem hodie hanc curam & poteftatem fcilicet Menfores GonftituendijPrincipes & Status Imperi! infuo t^rritorio, merito &. quidf nUor- tiori jurefibi vindicant, qui non folum tanram ledlon- ge majorem poteftatem & ]urisdi(flionem in fuis terri- toriis ,, quam olim Prcvinciae Pra?fides obtinentj fiqui-
M j dem
94 CAPiiT X^
detn hodie Status Imperii iii fuis Provinciis rummilm- perii participes fadi funt, ac Jura Regia per inveftitu- ram ac privilegia ipfis concelTa autocratico jure exer- cent, tradente Hieron. Schurff. confiL S9. num. 2* ^26* cent* j. Henning. G^den* conf i. num. 4, Matth» Wefen- bec. confiL 27. num, zg. quos refert quoque Cafp. Klok. tYA^^ dc Contrth, cap. 4.^ num, S26^ 116. & fio[q.
§. ni.
T. In Gallu Regno hodie Menfores [grands Agren- xeurs) de refervatis Regis exiftunt ac fola Principis feu Regis au thoritate inftitu untur, qui privatorum agris mo- dum dicunt, ac de Francico Agrimenfore extat confti- tutio fingularis apud Petr. Rebuff. /^«7,^?. Conftitut. Kegn^ CaU. referente Renat* Choppiu. de domm^ FramU Itb. /. tit, 22, num, 3^
1, Hi tamen officiura fuum in Dominio Princi- pum ac Nobilium Galhae minime exercereaudent, cum hoc Jus conftituendi Menfores Equeftri Ordini inta- x^um remanferit 3 Et que le ^augeurs (jr Mefireurs nowvelle. ment erigez, parle Koy.^ n exercent aux villes & Villages de Setg' murs\ Par Arreft prononcSyen play doyent , pour le Steur de U 7rtmotl le\cmtre Rene Potier en ia Chambre de CEdi6l* de leig* Auril 1602 . \\,^.Ne fiereometrdi. velahi menfores noviter creatt k Rege-f exerceantfuum officium inurbibm aut^agis Dominorum iVb- btlium j Uapronumtatumper arreflum in caufa quadam , fro Do • mino de laTremoville y contra Renatum Potierin Camcra Edt^t^ dteig.Aprilis 1(^02, Prout decifum fuit, eandemv^ deci^ fionem refert Renat Choppin. djra^^de doman. franc. Itlf^ i, tit. 22, num* s.
3» In Regni Sicihae Metropoli MESSINA» juris
cft, ut Porrex, (qui in omnibus &, per omnia Regem
SiciUaj repraefentat) ftatis tetiiporibus ehgat Credenzeri'
% um ,
QUARTUM ReMEDIUM Db CONSTITUT.&C. pf
*w, qui Vicflualium menfuratores conftituit,eifvemeii* furandi licentiam impartitur , propriave authoritate menfurantes incarcerat , falfas menfuras habentes co- ercet, ac de menfuris adulterinis cognofcit, Piftoresad folutionem frumenti a Mereatoribus empti adigit, & ne pretium frumenti uhra taxam publicam crefcat, feii annona flagelletur , animadvertit, referente Mmo Gi- Hrba (kctf crimmak <jf. num, 7.
§ IV.
r. Quamvis autem Principes & Statuslmperiifu- perioritatis Jure in Civitatibus & Pagis Menfores ju- ratos eligant, plerumque tamen accidit, ut Magiftra- tus cujusque loci hanc curam fibi fumat , ac quibus- dam perfonis integrac fidei Menforum munus injun- gat , quo de menfuris cognofcant, false menfurantes puniant, cofv6 ad dirimendasHtescircamenfuramob- Grtas mittat, ac eorum renunciatum exequatur, juxta k /» Cod^ de IrenAYch, ttb, 10* eft X.t\X.r. quoque in- /♦ hkc £- di£idi, §. his illud, Cod. defectmd^ nnptits* Ug, /♦ J. & notAn^ dttm 5. JOtg. de injptc, Ventr,
2« ha Mechliniaj de menfuriscogtiofcunt Deca- nus, czeterique Laneficii jurati. tefte Paul^, Chriftin. de- cif Belgic^ //, num^ iS* 'vol. /.
5. Hoc tamen non jure municipii, fed magisad- miniftratorio nomine peragunt arg. l, k Divo Ptois* tn frmc. Dig» de rc ^udrc. l. fi qui^ fnfer, ^. Cod^fin. regund, A- diian. Gylman. in Symphor, tom, upart. i, tit, z, mim, (fu
4. Ef hoc quidem ex concefTioiie velconniven^ tia Domini territorii ac fuperioris* Cognitio enim de menfuris falfis tangit merum Imperium, fiquidemcor- rumpens falfas menfuras, & pondera pubhca, de Lege
Cornc-
p6 Caput X
Cornclia relegari debet; uti tradit Jacob Rebiiff. /;?4C quoties* rittm^ j» Cod, deponderat^ Itb, lo, Ubi ejmdem zdn^h- tionator Lth C. Paul. Chriftin. ^/^..^(f^/J//, mm^zg^Vid,
§. V.
I. Ad menforis officium eligi debet vir prudens,
fidelis, optime fibi confcius, probus.& non fuspedus.,
integrx famas &vitx,quimentisintegritateexifl:atmen-
furarum & ponderum cuftos, (^uemadmodum talem.»
defcribunt Imperatores Valentiniaiiiis & Valens inL u
§. Ad iflud^ Ubi Joan. de Platea Cod, de condit, i» fubl.
hord^ lib» /^y.poft Agen.Vrbic Hieron. dc Monte /r^^f?. de
finib. regund. cAp.26. num. p. Francifc^ MaTC.deci/^i^p.num,
j, part. 2» Hermnnn, Stnmm» dejervit. perjonal, lib,2. cap*
10» num. j*
X, Totum enim hoc judicandi.&renunciaiidioF- fkium inter partes, .& hominem & artificem exigit e- gregium, ut m^nfor virum bonum agat & juftum, ne- que ulla ambitione aut fordibus imoveatur,fedopinio- nem & arti & moribus convenientem fervet, qualem requirit AgenniuJvilrbic. dc confiit, agror, 8i. hoc ex eo Andr* Alciat. dtJpun^.ltLs* tmp. is.
^, Apud Romanos olim menforis fundioeratfa- tis honorifica, adeo ut Corpus menforum frumeiiti, \>k^X\\^t^^C^CXf^m^tl feu frumentarii Meiifores ex Refcripto Divi Marci & Commodi Imperatorum, vaca- tionem quoquea muneribus civilibus obtinueriiit, per, text. in l. ab hu onertbiis 10, §, i, Dig. de vac* muner.l.men- fores* 26. Dig, de excufat, tutor. Gothofred. ad d, /, ab hls o- nertb. 10» §. corpus i, Dig, de vacat. muner, hti E. Poncet. de ^ur. Muntctp, num» ss. tnfin» de quo etiam Renat.Chop- pin, trti^. de privil, Rujiic. hb. 2^ cap. p. num. 22. in margi-
naL
'QuARTUM REMEDIUM De CoNsTlTUT. '&C, ^
:mL Francifc. de Amaya in L unum» 31^ C, de condit.in fubl. honor, lib^ 10 ^
§. VI.
1. Incumbit ulteuius officioMenroris , non tan- tummercesponderare h. agrosmetiri, fed etiam quid^ ^quantuve Unicuique debeatur pronunciare ac quafi Judi- cziVQ.pertext, inl.fiduohus.^^^. tdemVomfonim.4^thi. renun- K:\2iVtni.Dig. fi menfGr fatf.mod^dixerit. Lde medo, y.Dig.fin. regtind.
2. ^ec de menfuris agri tantum, fed etiam de fer- vitutibus mo dum dicit, fer text. inLfive de itincrts, 6. D.fi mcnffdfi mod, dtxcr^ Agennius Urbicus ^^ Conjhtut. agror. foLm* 16. Petr. Poncet. de ^ur. Mimtcip. n. 49. ac eundem quoqi allegat Andr. AXcht.dtspnn^.ltb. ^.cap. is. Petr. Gre- goY.T o\Gi'diY\.inJyntag.tib,s.tap.s.n.S. Hieron» dcMonte tra6i. defin. rcgund.cap. loi.num. 10. eleganter & late Baptiil* iVymon. tracl. dc Alltrjicn. lib^ i. c&p. lO.pr/tot.
5* Quamvis autcm Mcnlbr olim aPra:fideautRe- {iorcProv incix. pcr ieg.fi^uis Juper. }. Cod. defn.regund^ ac hodieaDomino territoriieligatur, illetamenliteobor- ta, veljudice,vela partibusmittitur, uteatvifum,ac in- tercoha:rentiasdicat, quid {Q\\i\zt.,pertcxt^inLhacedi^ali^ 6. §. htsiiliid. tht. a partibus* Cod, dejccund. nupt. ac per /♦7« §. ^notandum.s. ibi^ a PrsEtore. Dig. de tnjpic. 'ventre.
4» Nectamenexindejude.vdicipoteftjfedtantum '2^mc}f^'S jCum\\u\\d.m Jurisdi(ftionem,nequidem delega- tam , kd taritum noiionem habeat. arg. i. tn/iar. 2,tbit CQmputatioatabulariis,Q?^. ^^J//r.//?/. ubi Angel. tnA- po/iti/. quem refert & fequitur Andr. Alciat. inJR.ubr.Dige/i, de offic, cju^.) cui mandat, cHjurisdt^l. n. /j*
5. ProindeMenfor relationem faccre potefl:, etiatp
N parte
p3 Caput X»
partenoiicitata,ricuti Nuiicius; pertradita Angel. ml^ I, §, MarceUiH . D.fi cuiplu^^ quam per Leg, Talcid.
6. Eriamfidifrentiat aliquatenus. CoXzr, d, Proceff, execut.pari. 5. cap, 9- nurn. iiS, ac Rutger* Ruland, de Commifi fhr, part, /. Itb. 4. cap zo.n.s. &fcqq'
§• ^^I-
1. PrJEtereaMenforis propriumeft, utfivequid-
piam inter partes adprobet, five improbet, ejus alTer-. tionicredendum&parendum fit,acquicquidrenuncia- verit , eidem fletur. Jacob. Rebuflf. adt^ 2, Cod. deponderat^ hh. u. Vur^ur2Lt,con/iUjo6,num,2/. Nattact?»//.^//. w/. ^-. poflaliosHerm. Sfamni» d,tra&,lib^2.6ap.2o, num,2, Ma- gon.decifps*num. /<?♦ cumdeGlarationetamen,quam tra* dk.Hicrovi^Viiirmconfl.^i.num.jS.drip.
2, Nam fententia ejusdem eandem vimhabef ^ qualcm arbitrorum j Menibr enim arbitro comparatur^ per text. in l, derrjodo^p, cum Lfeq. Dtg. finium regund, text. int, inter Cajlclianum44. Dig. de recept qmarbitr, Cujac. lib. 10. ob' ferv. cap, 2» Ruland.^^ Commiffar.parf, i. Itb. 4. cap. 20. num.iu quibusadde Gabriel.ftf/^/. /<?<?. num. lo^.Ub.i. Joan.Petr.- Surd. confiL 452,num,30, quosrefert. Stephan. Gratian*^^- fiept.forenfcap. 600. num^ 2$^
j. £t tanto magis Menforis aflertioni credendum' efi, Tum^ quod ille munus publica authoritate ordina- tum g^rat, nullus enim meticndo alicuiquidpiamafTi- gnareaudetjnifiracraprseceptionefuerit firmatus, utlo- quitur Agen. llrbicus de confitt. agror, quem allegat Ba^ ptift, Kymou^traci, de alluvion. Itb, 1, cap. 16.
4. 7/^7»quodMenfor juratum officrum gerat,Men- for enim ( proutomnes peritiad certum ofhciuma pu- blico alTumpti) in oflficiiprincipioacfufceptionejurare tenetur de bonafidein menfurando , ponderAndo & re-
QUARTUM ReMEDIUM DE €0NSTiTUT,&C* ^^
iiuiiciando zdhihcnda^per Nov., 8. mjin. Ttt. dejurejur, quod fraftat. ah his. Felin. adcap.propo/uifin, p. infirt, X, deprebat, i^etr.RebuflT./r. depanmr,mercat.art,i, Gloff,un,num,s*tom, ^.tf/^f^.lateHerm. Stamm. defcrvitHt.perfenal. lib. 2» cap. 20^ fub.num,^.
f. Nam fecundum /. quoties. 2. Cod. de ponderat. lih, lo.expertoinfuarcientiacredendumeft, & uni tefticre- ditur circa illa, qu;E fpedtant ad fuum oificiumy ut f^piili, fne judicatum ini^c inCuriaJHechlwenfi^ quoadMedicum Civitatis & Chirurgum fufficere unum ad deponendum de vulnere, & illiu^ dido ftari, Jacob. Rebuff. in d, l. qua- ties.2. Cod. de ponderat,.iib. ip' num, 0, PauL Chnkiiids.. dc^ cif.Qtr. Belg.s7.num. 20. vot. /♦
6. Diflentit tamen ^\ic[U2Liti\m^oachimScayn(tStQ^\xi jKradit , quodpericulofiilim.umfit, uniusperitijudicio Sta re. in decifBonon. i? . mm, jo.
%\ yiii
r. Pr^tereaMenfor pubUjcus non Juramentumcrc- dulitatis fed veritatis fadi proprii velmodi adhibiti fus artis prxftajedebetj Bart. & Alexand. in /. i. §. omne?n.iH confirmat. Digefe.,
2. CJuoniam fadi veritas in menfurando & pon- derando per exiftentiam & evidentiam materix infaHibi- liter haberi poteft , Matth. Coler. m Proceff.execut. part,s* cap. p. Pacian^ deprobat.cap*2/. n. 18. Rulaud* de Commtffnr^ part. I. Itb, 4. cap, 20. n. 8, vide infra n» ij.
5. ExindeFeliuustradit, Agrimenfores jurare,fe nonpra^cise,fedneancepsperjuriumfubeant,fecundum Judicium luum veritatem dicl:uros^r^./. /. tbt, renuncia^- runt pr^gnantem videiri. Dig. dc vcntr, infpic,
4. ldquodiiialiisperitis;utpotequifaItemdecrc- .dulitatejurant,feeusfehabet. Felin. adcap, qutajudtcanu
N 2 num.
fpo Caput X.
mm, /« X £ie proba^. Coler. adidemcap, mm* lo, Herman;. Stamm. defervit,perfiml. lib. 2, cap. 20, n,S'
5» IdeoCafTiodoriisrcribit; Agrimenfirofienditqued' dicit-iprobaty qtioddidicit , viailU cHfua le&io , grcjftbu^ fitis con- certantiimjura difcermt^ ^ more vafiifftmiflummis , almf^atia- tolltt 5 altis nira concedit» Ca (Ti o d o r . //^ . ;? . uariar. cap. penuttc ■
6. QuamvisMenforem deGredulitatetantum.fe- GUitdum JudiciumTuum juraredinfentiendotradatChaG- hn^adConfuet. Burgund. 7it. de^u(itces §,. (f, n. 4,,^ 10,
§. IX. n. Hocautem obfervandum eft, quodMenforme-- tiendo, aut ponderator ( 5OC^(trt0l11Ctflct ) ponderando- pronunciavit, per Judicemlociceu fenteiitia executioni; traditur./^^r /^a:/. in Lfiquisfuper^s. in njcrbisubix tunc agri- menforire prsecipitur adloca, ut patefada veritatehu- jusmodi litigium terminetur. G?^.//^.?'^^/W./. /. §.^noi tandums>eum ^.fieqiBig. detnfpic, ventr^, fecundum ea , qu^ traditingenere deperitis inarte. Pantal. Cremens. adl^. 2.Cod. de refictnd. vend. num. 2p4. Cagnol. ibid^ num^ 2sS. A- rttin.Confiil. 8^, num^ 11. Card, Seraphin. dcttfi.66i.mim. 2g4\^ Tufch. tn Prax. lit^ P, Concl. 2S6. num, 6j, Mafcard. de probat^. concU663. num<, /♦ qiios refert & fequitur Stephan. Gratian, Sficept\fiorenj]cap% 600. n.s. 22. (jr 23. quiomnio videndus,
2.- Potius enim ftandum eft a^ftimationi aut rela- tionifadcBperperitos ajudiceekdos, quam 7'eftibuS^ B e ro al d . confil. lo^.n.ss- Hb. s*
jv Et ifta eft communis opinio & vera, pro qua per RotamLancelloti decifumfuit* IdemAnchor.^:^;!.///.;?.;?;?^;. num, 6» Qmu]m\^confil.i6s.num.2o. Tuklu d. co/,duf. 2S6^- mm^6/,
4. Quoniam peritiinarteparticipiantde Judice &.d'eteftej. tradente ^M^ confiiL 44S*r/um. 6 ^^immM*
Junior».
QllARTUM ReMEDIUM De CONSTITUT.&C. lOIi
Junio r co^Jil. 212. n. 1 6. tib. 2. Alexand» confil, 179^ infn. tik 2» quosrecenfet, illisqueairentit* Stephan, Gratian.^y/- (ccpu cap. $00. mm, 24.
5. Imo peiitiiftifuntquafi Judices 5 wec proprie teftcs./^^r/^^f^^/^Af^mJ//^^.//./^/; quialicujusreiperitia habent, de ea re judicant. CocLde']udic, Anan. in cap.pgnifi' cijii. ilUt. 2. num. 20, X. dchomicid, joant Petr. Surd, d,,tY(i^^. cap^2^j,mim.20.
6. Qi^ia de caufa funt , qui dicant, talem non tene- rireddererationemfua^ftimationis, velmenfurationis,
Idem Stephan, Gr^tmr. di^.trac^^ cap. 22S.n. 2j.
§. X. 1.. Praeterca requiritur , ut Menfor aut Ponderator aDomino territorii fufcipiatuf , mediante Juramento ^ de bonafidemenfurando, ponderando&renunciando, fe- cundum Glo/f. & Bart. m l. comparittones, §.omneSi Cod.dejd, mfirtment^
2. Adhibentur cnimquafi teftes,ide6 ipforum af- fertioni, nili Jurat^ non creditur. l.jurisjurandi^g. Cod. dt tcflib. Pan orm \t. in cap, quiajudicame infr. X-. depr^fcript. An- gel. Aretin* /■« §. qttidam infin, Infl, deaciion^ In hifce ter- minis Kdatth. Coler. adcap. qui&ludicanteX. deprdfcript: n.io^- Jercm.Sctfer. de hirament.ltb. i. cap.s-num. 2S. Henran. Stamm. de fervtt.perfonaL tih. 2<, cap. 20. fltbvum. ? .]^coh. Re- hu^.adteg.qmties 2, numer. 6. Cod. depondcrat.lih.io. Paul* Chrillin. dccif.Belgic. sj. n. 2i^.n.'ot.S'
3« QuihbetenimOflicialis depublicoafrumptusjii- rare debet , quo affertioni ejus circa ofScium prola- ta; credatur.^^^ NovetLS.infin.Tu. dc luram, quod praflatur. Co var . Vur. Refot. tth. 2,cap. ij. num. 4 , ^ feqq. T i ra q u e 1 1 . & alii, qiiosiikibidemrefert&fequitur. tom.^.tjt. depra^ firtpi.gtoff.S.
N 3 4. Cum
lOt
Caput X.
4. Cumfemperquotiesconfcientice alicujusquid alegerelinquitur, injurato noncredatur» per text. m l, iheopompi^s^uhi Bart^&Dod.D/^. dedot,prdegat, Bald. i» CAp^ tfiis. X, de tefiib, Alexan dr. confik 71 > num. g, ^ 10, 'voL^. C\\2i{S2Li\,adConfiet,BiirgHnd.ttt,deluJltces,Rubr,i, §. 6.verb, peripfortm iHramentum, n, /. &feqci,
f. Qupd late in terminis per varia Exempla utpote Ju- dicis, Advocati, Apparitoris, ^€ftimatoris & Agrimenfo- ris deducit]oan.Herm.Stamm»^.//^.^.f^/>. 2o,fub n.3.
§. XI.
I. JurareautemMenror&Ponderatortenetur, de ^^/^i/tJ^^menfurando & ponderando tantum in primor- dio&fuiceptione officii fuicum depublico adumitur, iion vero circa fingulos 2i&.us fercap* vemens X.de lurejurand»
I. Ideoque omnesadus ac fingula: praediorunu menfurationes&ponderum renunciationes poftea fub- fecutae,eadema?quitate,fidelitate & juftitia peradsecen- fentur, eandemve fidem merentur./^^r A^tf-L'. i. infin. Tit. de Jurejur. quodpr^ftaturabhu. quod eftnotabiiedidumFelini incap, quijudicante. n, i, X, deprdfcript,
5. ubi extendithocgeneraliterverumefieinquo- cunqueofficiali, quifi juraverit in principio fui officii, noncbgiturinfingulisrenunciationibusjurare, allegan- do Nicoi. de Neapol. leg. i,de-vemr,in(pic, Idem Felin. in cap.propofuiftinum^g. infin. X, deprobat. Petr. Rebuif. traci, de pann,mcrcat,art. i. Gloffun, numer,S' tom, 2. oper, Alexand, Stiatic praB. ebferv. cap^ 16, num. 77, Mattli. Coler. adcap. quiajndicante.num, /i.X. depr^fiript. jacob. RebufF. /nl. quo" ties, nuni. 6, Cod,deponderat.lib,io St2imm. di^, cap. 20. fub, num^3»foL S44. Paul. Cliriftin. dectfBelgtc.s7'ri.2i, vol.s*
4» Etliocufu communi iocorum obfervaritefla- turprzeallegatus Coier. ad.dt^t, cap.quiafidtcavit^num, lu
Ita
Qu ARTUM Remedtum De Constitut»&c» icj:
Ita, quoadAgrimenfores, quoque in noftra patria pra- fticatur.
y. Quamvis 8c hoc in quibusdam Provinciis &lo- cis receptum (it , ut il per aliquot annos officium conti' nuetuF, Officiales &. Menfores fingulis annisjuramen- tum repetcre necefle habeant , quam Gonfuetudinem_» quoquerefert Natta cofj/il. s/^mm. S'&_fiqq.tom. j. inDu-' catu Wirtembergico idem obfecvaturin Officiis. vide
§. XII.
I. InMenforeac Ponderatore infuperhoc fingu- lareefl:>ut^/y^///'<5^^^adhibeatur5 Itahicdid:o unius,con- trkKcguhs]uY\s[i2LtuT,perUxf.ml,Jiquu/uper,s, lbi;tunc Agrimcnforireprscipituradloca, utpatefada veritatc hujusmodi litigiuna terminetur. Cod.fin.regund.
!♦ Perrationem tum. quodis, cujusaffertionifliaii- dumfit,^communitotius Civitatis populo,&quidem_r publico juramentoconftituatur, juxta traditaJacob.Re- bufl^. adl. quotics. 2,num. 4* Cod. deponderat, Itb. lo^ quem re- fcrt & fequitur Paul. Chriftin, decif.Belgic.s7. n, 19. "joIs*
3. 7«/»quod talis in arte peritus de utroque & de judice, &detefl:eparticipet, fecundum Baldum , Ale- xand.Riminald. Gratianus^//?f^/.^r^;?/rr<«/'. 600, num, 24, Cuma^dalium caufae articulum quafi judicandum aflTu- matur * poft plures eleganter Profp*Farinac. d. ujlib. o^u&Ji, 69, num. 9$. &feq.
§. XIII.
1. Dubitatur autenii k^n Men/or aut Pondcrator i» affumptione ofjiciifiiiprd:feet luramentkm de Credditate , an vcro de Feritatc^ ?
1. Equidemhofce Menfores, acomnesinartepe- ritos juramentum credulttatis tantum praeftare, plurimi magn^authoritatisJCtitradunt: Et
Caput X
5. EchoG per rationem I. ne fi faUantiir,anceps per» juriuni fubeaut, nam perirorum difciplina: & ar- c-s cerris ciindubitatis regulisnonconRant, ideoque impofirDiie dl, nealiquando fallant,autfallantur.
4. Quemadmodum enim in Medico non efl fem- per, relevetur ut^ger, kd imo f^pe Manus Medici & Obiletricum oculus fallitur, uii d ici turin cap^caufmima-
.trimGii'ii\ cxtrk deprobat.
5. Ita quoque conveniens eft , ut quoque c^teri Periti inarte, de judicio fuo deponant,&non deverita- te, quam certoperciperenequeuntj/^^r/m»^;?/. i./^/. prx- g n a n t c m v i d e r i . Dig ♦ dc ventr, mfpicicnd. J a fo n . in Rubr. D. dejnrejur. mm^4* Alexand, confd. i4u nam„ 11. voL i. Sociti» Rcg.i62.fdlsnt, ult* d, R. L Mafcard. dcprcbat. concL ios4- num» ^j.lib.2, ^iixmzc. detef}tb.qu£ft.6p,num.7s. Rener.BudeJ. tracf. demonetjih. i, cap.2y.num.1p. &fe<^<^* Wihus. tn Dtcjijo- loi. Itb, 3.cat). S2. num. w,
.0 .4.
!♦ SaneinhacQu^ftione placet Diftindio Fulvii Paciani 3 Qux talis eft. Ubi peritia confiftit in ea fcientia velinliisartibus,qu«certas habent regulas, &;determi- nate fciri poflTunt, veluti Menfuratio, Arithmetica,Archi- tcclura & alix fimiles artes, qua? pollunt oculata fide co- gnofci ; Tunc necefle eft, ut Periti, teftimonium & judi- cium juratumferant,de veritate, non autem decredu- litatc : Quia propter artem quam profitentur , infallibi- lem veriratis notitiam habere poilunt, Vi2\d..inproo£m.Con' fiit^ Digcft. num. 16.
1. Ita Docflor & Profeiror in ac^tu pr^fentationis qu6 fert teftimonium de fcientia difcipuli , jurare debet deveritate,quoddignusfitaddignitatem Dodi:oralem_>, nonverodecredulitate» hw^^X^adLhacedi^ali. §.lH4illud num , uC.de fecund. nupt^ 5 ♦ V b i
QuARTUM Remedium Db Constitut.&c. io;
3* Ubi autem notitia certa per in arte peritum haberi non poteft, fed tantum opinata , tunc Peritus non ardatur ad jurandum de veritate fed fufficit jurare dc credulitate fux artis. Quoniam non tenetur fubire an- ceps perjurii periculum» Pacian» deprobat, lib, /. caf^ 47*n, jg. Qupdcontingitinillisartibusqua£certis& indubi- tatisdifciplina^regulis non conftant , qualis eft Phyfica, Chirurgia, Medicina, &Ccetera: id generis artes* Nam quemadmodum inMedico non eft femperut relevetur a?ger j Imo fa[:pemanus Medici & obftetricum oculus fMtur.percap, caufam. X.probat, Ita quoque convcniens eft, ut ipfide judiciofuodcponant, & nonde veritate quamcertoperciperenequeunt, Roman. //?/./. §.fn.n.2^ h*deVcrb»obltgat, UndeFelinustradit: quamvis peritus in arte tantum de credulitate deponat : Hoc tamen falle- j:e,(ideponeretfuper re perceptibili,non folum judicio intelledus ^^6i etiam aliquo fenfu corporeo : Quia tunc teneaturjurare,nonfolum,quodcredat,fedetiam,quod itafit. Felin, m cap.propofuifti. rtum. is . X. deprobat. Alexand. Stiitic ^ifipra^.jur.cap. i6. ». 77>&7S.
4. NecelTum cftquoque , ut Judexcommittens menfurationem partes citetad locum* Efcolar. cap^ ^i* mm, 2t,
§. XV.
!♦ Qu^ritur autem, quid Juris, fi dubitetur de Re- lationeMenforis. v. g. AfiPoJfefftototjugeracontineat^ vel mercestot modiorumaut pondermneffe , prxfertim fi partes huic ajfertiomcomradicam} Sunr hic quicenient, Menforiin- cumbereonus probandi, ut doceat fe re<ile exiftimafle Ita Bart./» /. /. Cod, dedifcujfor.n^io, Itb, /^.per illum tQ\t. in verbis : Etfidem fadi non poterit approbare difcuflor j quem fcquitur Hieron^deMonte./;'^^* defin, regund* cap, 26,fi,i2. O 2,In
k6 CapUt X.
1. Inf^/y/r^mwtameiifenrentiam meritoinclinojf Primo, quoniam officialis jurati alTertio propter folum^ Juramentum ftatur, id quodpro officiali prjcfumptio* nem juris inducit , qua: onus probandi in adverfariunLx transfert. prijin, D:g. qtiirmt. caufa^cap quia vcnjmik iq, X^ depr^fimpi* Menoch, Hh* i, prizfumpt* qudft^ ^i, num, 8. (^ qu^fi, 32^ num. /. Anton. Freudenb. tracl» de refcrtpt. morat^ 4onch{f.22,n,38.&42. lateinhacmateria Herm» Stamm* d, tract, dcfcrvitMrfonaL tih, 2. cap. zo.juh n^s. n^ 8.
5. Pra^fumptio enimiurisdiciturh*quidaprobatio, imoVeritas ipfa &liquidiflimaprobatio, rem faciens \\otonzmpertext,in l,i, ibiv Verumeft. Cod. deimfub, & tLfubftit, L Imperatores, 29, §. /. Big, deprobat, l. i^Cod. dc con* dtt^ infert* pojiahos, Francifc. Prukmann. confiL }6. num, sg* 'vol. /♦ Lubler. tra6t. dc incend. eap.s. niim, 21^ quos refert Si« gism. Finkelthaus tf^/;"!'. 8g, n. 2. &s*
§. XVI. !♦ 5^f«;?^,corroboraturhsc decifio,quodPeritus inarterenuncians dereardartem fuam pertinente, ple- nam fidem mereatur , per tcxt, in L i. inpr , Big. de Ventr. in- Iptc. teg.jeptimo menje, 12. D. deftat. horn. lcg. tn hono: jo, Dig. dt hon,p6ff* Unusquisque enim eft, optimus artis fuicau- dorac difceptator, utait Vak^r.Max*//^. 8. cap.ij. Plin, tib. 1. cp.io, MzCcsiTd.de proban concL ii6g, n.i. Vult, adLfin^ Cod^ d& lurisdict, Wehner. confiifram, loS, n. 7. & 8*
z. Et hoc late & egregie variis exempiis exornat Ann»Robert.r^r./*^/V4/. lib,2. cap. 16, Stephan. Gratian» dtfcept. forenf 600. n. /. 21. (^per tot, Ll t emni de Ad vocato- rumcruditione Judicant Jurispcriti, />fi-/.»mi^w/ //. §. /• Cod.deAdvocat.dtverfjudMrg.uzdiiorum a Geoig. Bernh. Gu alter. deprivlL Doclor. ctip 2. §.4 foL m.T,o. D e co r p o- rishabitu atteltautur oftetrices &. artis fideiqiie peritaf^
QuARTUMReMEDJUM DE CONSTITUT.&C. Ijd
d. L /♦ Dig. de Ventr, injpic* ca^. propofaifti^, A'» de probAt, Ra - dolph» FomQT.rer^^HOt Itb. <f. cap, ip^ De cau fis negotia- tiovC\s^tTcztorQS^Mdikzrd.deprobas,dici^corfcLii(f9. n^ //. ViuXznd^deCommiifAr.part . i. Itb^ 4> cap, /^.Trentacinq.^^.:?* njnr^refoL cap, /. tit^ defolut. num. /7. late in terminis Anna:us Robert.^.c4^4/(f. De pidurisPi(flores,Plin,.//^./.^/>//?. /<?♦ Rulancl*^./..^«^4/>« ii.num.4, &pertot, De Vulnerisletha- litate Ciiirurgi deponunt, percap^figruficaftiji.X.dehd' tnicid, volunt. & caf Conftit. Crittiin, Carol. V. Art„ 149^^1. X^W cmcm O^CV mXlX ^m^Mtlt l Boer, dedf ^2S. mm. lo^ Clar. recept,feni, Itb, V. §. homtctdiim. n, i^.Farinac. qu£f}, irimin, 177, n. /tf/.Bened. Carpzov. in Prax. CrimtnaL q^u&ji^ 26^n.22,& 26. De morbi qualitate Medici atteftantur* Xt.Yit. inLfe?neL 6, tbi. medtck. Cod,deremilit. ^(f.itb.i 2. hwton, Gomez. tom.j, "jariar. refoL cap. 3.n 8, Carpz* ind.praxi. quafi^2t.n.7.&feq. OperoseFinckelthaus. obs,6i,num.io, W Qhnzr. d.conftL loS . n, 8 , Gualther.^./r. cap. 12. num, 7-?. Idem. de Apparitore, fakuario, Nuncio,aiiisvelate a- git. Hcrm.Stzmm. d.tracT.defirvtt. perfonal lih, 2. cap. 20, pertot,r3,tioiiQm dubitandi cum rolutione adducens,//ij^ n,4*&i. Pariquoquejurede certitudine agri menfura- rum & ponderumMenfores jiidicant. pcrtextJnUfiirrU' ptwne 8, §. fin. D fin.regund.Leg.fin.Cod. de ^arad. tot. tit. Dig^ fimenfor.fatf.mi)d. dixer. Hieron. de Monte traci^ de fin. re^ gund. cap.32, Ruland. d. CommilTar. part. i. Itb, 4* cap. 20, Km\dLU^Ko\>Qrt.dtciMb.2.cap,i(f.foLrn.48() Wtrm.Stdimm* d.cap.2o^fuhn. S. m terminis quoque Paui. Chriflin^u^'. decif. Belgic. 57.^.20 vou s*
5. Llbi aliquoiies deafiTertione unius Medici vel Chirurgi,etiam non juiati,quoad eundem adum judi- catumfuilTeteftacur* Hinc Carfiodorus tradit, quo A- grimenforlitjudcxutiqueArtisfuafCUJusforumfunt,a-
O 2 gri
lo8 Caput X.
grideferti, cuivecommittaturcontentionum protervi- tatem circ^ fines obortam , abfcindere. Cafliod. lib, j^ i/^r.itJfy^/'/;'/. /'^/?/^//. quem allegat«quoque Baptift. Aymo^n, tra6i.deall(tvjih,i,cap,i6.)i.$, DiiVentit alii^uatenus Joan, Papon. adConJmt. Borhon. art. szi.fol.m. ^-sp' Quitradit, Quodfoli menforum > ctiam juratiffimo perraro credi foleat. Abb. Panormit^/» cap^ propofitifii X. deprobat. Nifi apartibus eledus lic ^per LfiirrHptwm. %. fin. D,jin^ regmd, nrg^L Iheopornpm. D. de dot»prdegat*
$, XVII.
I. Quoniamautem Agrimen(briadmodumarbf-r trisequefalarium debetur,fecundum veriorem opinio- nem. Florian. de S. Petro inLfedetiamhci §. uperillumtext^ Dig-finium regund. ^2X%2iConfiLs9' voUi. quos refert Vin- cent. Carroc. d, locat^ condu6i» ^art, i. ^ufft. ^S. ntm* /, Ideo hanc Quseftionem adponerelibet; fide fimhm agri aut quantitate modiorum frumenti lis oriatur , cujm cxpenfis merifuratioftt peragenda i A Vi(mnptibu4 menfurationem peten^ tu yanvero ejtts cttjus interefif £t quidem menfurationem inftituendam efle fumptibus petentis plurimi Genfent; per Regulam , quod (i quis quidpiam fieri efflagitat, id ex- penfis ejusdemfieridebet, per leg. quoniam deberi, Cod. de tefiam, Bal d. in Lj. §. defendi, infin. Dtg. quibt^ ex catif. in pof fifs. eat^ Ay mon. Cravett^ conftL 2. ;<f. n, \s. lih, 2, Munoz de h{coh2irtra^.deratiocin,adminifi.cap. 42.^,7,
5» Suntalii,qui ftatuant,hanc metationem feu men- furationem ejusdem expenfis fufcipiendam fore, cujus intereft. ^^itTttyii.inLfidt^obtii 3. §. /♦ ibi. cui menfuratio obfuit. Dig.fi menferfalfmod.dixer. Salycet. in Lfiquts Cod, defin, reguMd.Cod, Theodof tit* defepult. infin arg. L 1. Dtg^ decontrar.a&ion^tuteL Botv.dectfsi.tMfin, Georg. Lopez. MdJLeg.TaurJeg. S, tit^ /, part^ j<,Glofs, tn verbo^a Sabiend^s,
Hieron.
QUARTUM REMEDIUM DeCoNSTITUT.&C. IO^
Hieron» de Monte tracf, defin^ regmd. cap. itf. n. //. facit Ca- ftrenf. confil,423uolHm»sJib*i^]o2iVi, AloyH Ricc. colh decif^ !//♦ Veriorem tameneorundemfententiamefrejudico, qui ccnfent Menfori expenfas communibus fumptibus folvendas effe j & hoc per text. clarum/» /. (ed. &loci, 4- §* /. infin, ibi : condemnatio erit faciendaejus,qui non con- duxit in partem mGTcedis.Dig.definib.regundAzttAntoiu So\?i adConfiict, Sabaud.Ttt, deCenfib. Glo(fiun.part^t.num. 20. Nam in menfuratione agrorum , aliarumve rerum , quse incommerciumveniunt,utriusquepartisintervenitas- qualisutilitas,non autem unius magis,quani alteriusy ideo utcrque etiam fumptus elargiri tenetur. Ira Bart» in Ifipofinkverit. n. 2. Dig. d. adult. Florian ad d, l. fid & 4. §. I. Dtg.fin. regund. jafon. /» Lprator. ait %. Is vero n. 10. Dtg. d.edendMtvizzn.confiiUsS.n.g. Quodverumeft, etiamfi Menforabaltera tantu partefoluscodudusfit^condem- natio tamen mercedis facienda erit , etiam iliius,qui non conduxit,&quideminpartemmercedrs.^^r.^./.y^</ejr/^. ct^4.§.i. tnfin. Ncmoenim,nequidemAdor, altcriim- putarepoteft,curidfccerit,exquo,ctiam ipfe lucrum-. fentir.;>fr/.cum in fundo.7^. §^quodfimulier. 2, D. lur, dot, Scilicet dum menfor fuum minifterium ad utriusque commodumaccommodaverit. S^tQuUi.intit.deJfitfior^ S.falarium.nur»* 4. Signorol. de Homod. confiL 74. Qui di- ftinguitintermercedem&honorarium. Par^dePuteo, d, Syndicat. cap.falarium^ vers.an fiyndicatores n. s, Joan. Petr, %mdi.dea^trnent.tit*uqu<efi^g(f.pertot, Sichard. ad l.i.&s^ Cod.fin. regund. Sc\\v\t\d,ad§.qua.hr» acifonestit^ deaction, n.22, Dn.Joh Gothofred./r, defialar.cap.p.n.f,
O 3 OAPUT
m
CAPUT XI.
Caput XI. ^eeffeStijHrisftatuendicinapondera.
tnenpiras , ulnas. S U M M A R I A.
1. 2«4 flatugndf (irca pondera &
tnenfuras, ix parte imperan' tU ffiperioritAtem , ex parte verb RecipientU fubje£iionem pfobat-
2* Hoc etiam in Camera impetiaU folet obfervari*
^. Quod probatur exemplo Civita- tii Erfardierifis, §. 2.
iXautela traditur, ad amovendam fubjed:ionii aut Landfapona- tpuqudfiionemt ut ii qui al' terius territorio eaftra , pa» gos &c, popdent , diverfis ponderibus ac menfutfi utm' tur,
2, Exemplo effe poffunt , Civitates
imperiales in Ducatu Wir- tembergico , Keutlinga & Ueilbronna.
§•3. I. Ctvita^ Municipalkvel alimme-
di^tus , exiftens in cjuafi pcf-
fe^ione lurU menfurarum vei
fondttum,eoipfo lurUdiHiQ-
nent, vel Supertotitatem de-
clarare nequit,
s. Ratiohujni ajfertionU etl , quod
talU Civitass lura hacnon lU'
teproprio, fed ex concefime
Superioru vel aliunde exer»
ceat,
§. 4.
I. lurls prdfumptio militat contra Civitates Municipales , quod ipfs per fe talU, luruMlia aut Superioritas mn compe- tat,
j, Confules civitatum , wenfuras puhlicas flatuunt , cum au- theritate SuperiorU.
^. Probatur Exemplo CivitatU JBr* furdienjls.
4*Subditis altamlurUdiSHonem ha» benttbus , tuitio quamttatU menfurarunt diverfs a Supe- riori^» concedirun diminutio autem vel augmentum ejus- dcm, ftneprincipu authorita- te iUnonpermittitur.
S, Quod ita obfervatur in Regn9 Neapolitanot
t.LL
De Effbctu Juri^ Statuekdi &c»
III
§. 5.
/, Licet liti habendi & concedendi
menfuras in Comitatu Bur- gHndidtfit mixti iwperii, f4-
men pojimodtim Edi^o Regio
inter Ittra fttperioritatis fuit
retatum. j» lus Henfurarum aprivatU dC'
quiritur , Vel per Concepih'
nem primipii* j. Velper ufum diuturnum & ton-
gifitmm, 4. in Gallia omnefprafcriptioves
redu^<efunt ad trigintaan-
nosy nec requiritur tn ik titU'
Im aut bonafides, §. 6, t,^ominispojfe§ionum> reditus ai
menfuram in fuis cafirit uji-
tatam , exigere non itcet , ft
dommo terxitovi compttat
Im menfuras dandi. i, Cenfm annuii & opera deblta
juxtA morem Confuetum funt
prafiAnda,
/. Uenfura & poniera , Regioftig'
mate funt fgnanda , infignti
tam fupeimttatH qum fub»
jeitionis, ?♦ Confuitudines Turonenfes corjm
firmant hanc fententiam. j, Decretum Regni NeapoHtani t"
\ttidem ttnorit. 4. Dijfentit Charondas remifiivh
§. 8. I, Princeps terfitoriij mnfuras &
ponderaetiam Clnicotumfi-'
gnare potefi. j» Per c. 2. X. ye cUrici vel M$»
nachi^
$. 9. /. Clerici mercaturam exercentest
ratione Imjus Negociationis ,
fiatutU ludicis Seculatisfub'-
jiciuntur. St Arrefium Parlamenti Parifien"
fis, per quod ita fuitpronun-
ciatum. t. Pradifta feKtentia corrobfHuf
per mddu^a pr<£judicia.
!.^^Ffc^uyJurIsfl:ati^€ndi, circa ponclera menfu* " raSjuinaSjhic eft,ut ex parre Imperantjs,ru- perioritatem , ex parr e veru recipientis , fubje. S^l^clionem probet^Nam is,quiponderis&men- fur^E ruxnormam exArcherypo Principis defumereob» ftting.itur,eamve Principis ligao notarc tenetur^cjus-
deni
i!2 Caput XT.
I 111 III ■■ I»"! ■ ■ ' • — »- " I. ■■—...■. ■...■i.... ■■!■
demJurisdidionemagnofcitj&adumrubjediGniscom- mittit pertextum myu\gzt2ileg*mt?d/(?.p.ihi iufjimm collo. cnri.^ thu fciat, quid debeat, fufceptoribus dare. Cod. deJufceptoy,&priSpofitM.io*Gvegor. Lo^tz.ad LL.Tannpart, 7. tit' 7tlcg» 7. i" G\Q^^»verb.AdedtdasoVdras* Marc» Anton. Sm^.d.Prdfecl^ Prtetor. Itb. i. cap^ 7.-/1. 11. quos more fuo frequenter allegat. h.VL^x.Y.\\\Q\\t\\dejur.territ.concl.-/2, in •fiH.lyw* hxn. quondam meus, Philipp.Knipfchilt.^^^V. Civit. Imper. Itb^ 1. cap. 12. mm. 77. &feqq* Et propter hoc fuperioritatis&fubjedionisJuSjinconfuetudinibus Pi. davienfibus dilpofitum cHi^^e la Mefure du Mujtner^doit eflre eflallonnes Jur la meflire^en [ hoflel de FilUtOu du Seigmur Royd, ou du Seignettr , qui a droit de mefltre. Et ie drot^ de moulage efl , d* un boijjeau de bled rez, vn boifjeau comble de fa- rine.h.e, ut modius molitorisfitexadus adarchetypum modii CuriaeCivitatis, vel Officialis Regii,vel Domini cui Jus efl; (iatuendi modum menfurarum. Et JusMo- litura; dominicumefi:,loco modioli frumento compla- nati,reciperemodiolumfarinaexaggeratum. Confuet. Pidav^/i/. /. art.sf. Joan.Bouuot.//? Comm. lur.Bitrg. tom. 2. 'lit^deMouWm.fol-m.sso* Quod fubjetflionis tecmirion etiamconfideravit&allegavit confulens in causa jVSwrt^ {>Cl(jCtm j apu d Befold. conftl. ?. cap. 2.infin.
2. AcquodfubjedioexindeprobeturDomini Ca- meralesreferendo& votandoquoque obfervare folent, tefte Adrian» Gylman. iti Symphor- tom. ip.2 tit 6- Vot,3. n.2fi, fol.m.48.
3 Ac quod Civitas Erfurdienfis jus ponderum , ac menfurarum in fua Civitate,fola po(fedit,illud pro magno exevTiptionis figno contra Archi-Epifcopum & EledloremMoguutinumin Camera Imperiali adduxit», Referensapud eundem Adrian,Gylman./;? S^mphor. tom,
t. pax»
De EFFECTU JuRIS STATUENDIj&C. II|
i.part, u tk. z,n.6s. & 6€^foLmJi, IdcoproCautelatra- .tiunt Jurispublici ConfultiCotnitibus, Baronibus, Ci- vitatibusaliisveimmediatislmperji ftaribuSjUt fiquiin ;territorio alterius Priwcipis Imperii Caftra, pagos; vel oppida pofrideant ac vercantur,ratione Landfaftiona- :tus,(^erl2rtn5f(l(lferct)/) lites aliquando ipfis a Domino territoriimoveri^ Ideo quo promptam pofTint iiabere probationem^ fele de teiritorio non effejmaximopere xonducere non fol^am ,ut fingulariaftatuta circafuccet- iioiies ., Teftamenta & Contradus recipiaiit vel condaiitj fedetiam ut diverfis ponderibus ac menfuris utantur, fi- quidemmenfurariim &ponderumconformitas proba. xionem fubjedionis valdeconiirmat & adminicLiiatur, proutecontramenfiirarumdiverfitas exemptionem ar- guit. arg. dj, modios.g. tnfr .Ljuhemm p jn-^rinc*Cod,de defenC ctvitAt. Chriftoph, ^^{oXdi .ad Im Mimidp.Wirtemb,dtlp,S 'fh, 2p. &hocexeoreferens Dn. Lindenipur. adordtn, ITir* .temb.fol..26o, Dn. Knipfchilt» dt6i,tr.lib, i.cap, u.num.yg^
u 0^3. de caus^ Ci vitas Imperii Rmtlingenfisnx me. ditullioDucatus Wurtembergi^fita, noluitunquamre- ciperemenfurasacponderahujusDucatus^Accumohm Civitas Imperii Hailbronnenfs uniformi menfura & pon- derecumfubditishujusDucatusuteretur, eandem uni- formitatem aiite quosdam annos mutavit*
§. III L 111 ud ceu fingulare obfervandum t{[ym menfu- rarum, ponderum ac fimilium jure. Quod (i Civitas Mu- nicipalisvelaliusquifpiammediatusin quafi polTefiionc jurismenfurarumvel ponderum reperiatur in Civitate veiPago,acexindejurisdid:ioncm& fuperioritatem Tu- am declarare velit,quafipropriojurecompetat, exinde tamennihilconcludenterprobaripofle^
P i.Qu®.
114
Caput XL
2. Qupniam talis jiira ejusmodi vel ex gratia Prin- cipis territorii coiicelTa poifidet^ vel in confequentiam conceirorum habetyvel exemptione obtinuit^quande- que eriam oppignoratione a Dornino percepit; x\utab ipfo tantum adminiftratur , quod frequentiilime ac ut plurimum accidit , adminiftratio autem jurisdidionis. proprietatem noninfert^fednudetantum & fine com- modis Jurisdidioiialibuspermittitur. Bart*. /«/./. Cod* de excuf.rmm. Cep hal . conf.ss^f^f^^ ^S^. tih, 4* Sola ad Cenjiit^ antiq. Sahatid. verb. Cajtellams Gie[s, /♦ »» 2, Knichenv dejuri^ urritor.caP^un.sSs.&fe^il.
§: IV,
r. Et JuriseftpracrumptiojquodCivitatesMunici* palesperfenonhabeanttalesjurisdicliones aut fuperio* ritatesniam quodCivitatemadminiftrant®unt^non poteftdici Jure proprio feu proprietatis fTeri,cum talis Civitas vel Mediatus Civis Dominum & fuperiorem ha- beant , & fola adminiftratio nec jurisdidionem , nec fii- perioritatemtribuat,proutnec eledio fenatus,aut Of- |icialiumadje(flio.
2» Ideoque Confules Civitatum menfuras publf- casftatiiuntcumauthoritate Principis fuperioris,prout in terminis tradit Joan. '^Qgnzud^d^menfur. «♦ 4. in trti6iat. tra6latu»mtom^ \u fimiliter Adrian, Gyimann. inSymphor-i. tom, /, fart.i, tit.z.n. 6s. & 61S.
^ ftajam olim tjat^^dOttflFt jV^^cpCl^Cm 2\rtfet5cr
(StatCBvffttrt / ^a0 tOagcn / ^45cwtdK / maffc nnb (Blcn/ fami^t^cvi^tamcv^Pvwcfcttttmbcm gctt^t^lcaiSclt t^crfct^t/
h« e. Capitulum Archi-Du^ie Mogunrincnfe, Senatui Civitatis Erfurdienfis, Jus librarum & ulnarum, unji cum ponte Mercatorum,pro certa pecunia; quantitate
oppi-
De Effectli Juris Statuendi,&c. Uf
oppignoravit, ReferensapiidAdrian.Gylmaii. inSymph. tm.upart* /. tii*2. »♦ 6s, &(f6.
4. Etadhucinfuperaliitradunt jfubditisaltamfut vocant ) Jurisdidionem habentibus ex longa pr^fcri- ptionein fuoterritorio,fuarum menfurarum quantita- temdiverfamaPrincipalituerilicerc,ut autem augeant vel minuant fineauthoritatePermiiTum non efle. Ita Go- thofre d. adl.pen. §♦ in 'verb.publice lit» A, D, deLeg. Corml.ds faff, Ita inRegno Neapolitano , multi Domini Civitatum & aliarumterrarumvel fingulari privilegio vel titulo in- vcftitur^ a Rege obtinueruntjUt de fahis menfuris & ponderibus cognofcatur. Imo Particulares quoque ac Univerlitates quxdam hasce jurisdidiones,aRegia Cu- riaemerunt: Sicuti hoc &defuapatriain fpecie atte- ftatur CamilL Borell. deMagijlr,EdtB. lib.s.cap^is.n.is*
1. Qupd bene quoque animadvertit He/;ykf^ BO' g«^/;inCommentarioad confuetudinesgenerales G>/»/- tatu^Burgundi^ -tQviojuve^Wcet jus menfuras habendi & concedendi fit mixti Imperii,feu media: jurisdidionis. Scil. Auoir feetTi^ adjensier mefures. a hled & n Vmfont parU Couflurne decLirez, efpece de mojume Iurudiciion :\. Q. habere pO' tejiatemjufl/fcandtmenfurasfrumcntarias ^ Vmrri.ts tper con- luetudinem decUratur fpeciis mcdti^ lurudi^ionis. /dquodpofl:- modum Regio EA\iXoAnnoiS94:2S.Matj publicato, inter jura fuperioritatis relatum fuit. Semper tamen falvo manentePrivatorumjurcquiiifum in contrarium ha- bucrunt. Confuet. Cpmit.Burg.///*/.^./.
2. Jusautem menfuiarum aPrivatisacquiritur,vel perconceffionem Principis,proutaliaquoque,quaifunt J u r i s d i di o n i s. cap. cum ccntingat* X, deforo compct, L 2, C, de fftndf limitroph, Ith^ 11 ^
P X 3*Vel
£i6 CAruT Xf.
f* Veletiamperufum diuturnum&loiigiflimum.- Siquidemeaquajfuntmeri&mixti Tmperii, Imo & Rc" gaiia pr^rcriptione longilTima vel immemorali acqui- runtur.pencap. irrefragabdi. §. /♦ x, de offic. ordmar» cap.Jupe'/ qmbusdam §,pr£fereaX, d, K S. L fervitutes prt&dtormn» £>♦ dt Jervit.t.t,C.de prAfcript,3C. annMFiros. c/de di^verj, offic. Itb. 12^ Jafon, in l. imperium^ num 20. D, de hirlsdiil. Henr« Bo- gutUaddi^. tit, 7. §. 1. num, 7. ^ 8* Rcgn- Sixtin,^^ Regati Ctb. I. cap. $. mim. 14^. Dn. Bocer, eod, tra£l. cap. 4. num,jj,
4. Sanedejure communii?^^«/G'4//!'/<e, omnes pTaj-^ fcriptionesredudac funtadtTi^intaannosyquodtempus curritetiamabfquetitulojabfquebona fide,eriamfi res pra;(cribenda ^ii furtiva. Quce prasfcriptio cum hifce qualitatibus introdu^a & recepta efl:,& in quocunque nia]arfideiPo(T(.ffore, proptera:quitatemcivilem,utili- fatispubIica'caufa,acuta}iquando fitlitium finis; Pour mntrijin a la filitcitudey ^ hazard des biens.h* e. adfnemtm' fonend.Hm folUcitudtni fy pertculo bonorum . E t n e d o m 2 n 1 it famdiu effet in inceirKy.Car ies Seigneurs fomreputciz,lci mwir ^har.donn} par nnjt long tcmps, h. cii,Nam njidentur Dornint ta dersliqutffe ,per longumtemporis fpacium, perUfin, C. deannai^. txceptj. z.D.de aq. pluv^arcend. Lfin, D.proftio, ^oer.dectf 1^2. Petr^Gregor. inSyntagmJzb. 40, cap.s naS' latilfime;^^ CooiuiUe, Duret^^ Labbe Joan. honuoi, ad Confiiet .Burgund.. Itt. de Prxfcript, fot^ m. $79. Qu\foL,<i%o, feribit ; Bref.^ par tet temps la mauuatffefoy eji convertte enhonne fvy i. e, breviter fer tale temptts malafdes , convertttttr tn bonamfidfjm^
% VI.
I. Qujeriturautem : Ancafiuo^uo Dcintnt^s aiit Vafallitis
loct itnpagojtis vifitandtpondera ac menfuras , (^ falfficantes pti--
mendi .fVelex ufutnveterato -t velfeudali concefjione habeat .^Do-
minttsautem dircUfti velterritoritjm dandi cfprincipalifittgma-
tefi-
0E EfFECTU' JuRtS StATUENDI,&C#' II/
ie ^gmudt fibi vindicat i KnDdmmus redittniac decimas kftth^ dttiA debitm , cumfuu menfarlsaddrbitrttimfabmatis , atit infm Caflro lifhaltbus mertfiirare j ac adearummodum & modUim exi' gerepfjitl
2. Refpondeo Qopd NonxTum^ Priml quod cenfus annuu5,autoper2debita:quoadqualitatcm, juxta con- fuetum modum prsftandx & exigendae funt , ac intr* confuetos fines cohibendae. per.i.cum2j.§,i. Ubilmpe- rator Juftinianus ibidem: Caveant igitttr poJfefJtonumDomimf inqutbtis tales co/oni con/lttuttfunt jaltquam innovationem veL violentiam eisinferre* Stenim hoc approbatumfuerit c^per Ittdi- cemprontmciafum ytpfe VrovtmtA moderatot -^tn qua altqtUd tale fmrit perpetratum -i ommno provtdcatj ^ Uftonem (Jiquafub^ fecuta fit ) eis refarcire : Etftc veterem confuetudtnem in redtttbti^ pTd/iandiSy eis &b/ervare. C. de agricoL & cenfit.lib. ii. V ult. con' Jil. Marpurg, 30. n.212. vol. -2. Maul. de homag. tit. 4-* numer^ it^ Ex novitate cnim arguitur fraus vel violentia quando contra antiquam confuetudinem quidquam tentatur» Gravetta. confilrZsS. n^ 14, Dn. Balthafar, de oper, ruftic.cap^
i VII.
IV 7nm,Seciindo. Quoniam in fupremi Domini fi- gnum & telTeram tam fuperioritatisquamfubjecftioiijs, meafur3B& pondera, Regio aut /*rincipalifigno & ftig- matefunt ngnanda«<«r^./.«sJi;i/j?j.^./^/;iu{rimus callocari» C.defufceptortbus. Ub. 10. & l 2. C. defrument J/exa/jdr. iib.it* Meocatantumpondera&menfursinteiTitorioproban"' daiunt&utenduiisRegulariterinGontrarfibus.5cnego- ms , qua? per fupremum Principem llabilira reperiuntur» /♦ qaottes 2^ ibt, per fingulas Civitates conftitutum , C.de ponderat./tb.io^^^zmwQz. deabf()/ut.pote(i»§. 26^n. 68. Al- phons de. Azevedo ad/. i. Recopi/. n. /. ttt^ 13^ /ib,s, Vndc
P 5 fcribit
i^g Caput XI,
fcribii; Renatus Clio^^inust^od Baroms ^etiamfi hnheant infuis.lm'tsditliordbmjmfonderu?n dr menfiraritw , exprivtle- mo , attmicn ilUrjGVAS (^jfrofrUf menfiras ccnflituere neauemt, fed edsohfer^vare obltgantur^qu£ a fuprerno Ptinctpe conflitutAfint^ Ch.o^^^in. adCo-fua.Andegavjfh. z. Reiiar. «r^^. 14.0. mm. 4^, ^cap.i-?-n.i6. Quo faciunt tradita a Camill. Borell. de magijh', ediB^ Ith.^.cap. ij.n.7,
1. Hiiic iu confuetudinibus Turonenfibus confti- tutuni eft \ rcquentibus: Si le Seigmur inferteur-, qui eH tenu adjouficrfa me[ure aufep ^ eftalon de fon fuperteur , ufe de ptusgrande OHrnomdre mefurey ilpert ^ eft decheu de fondroit debailkr niefures ^ efi ammdahle d' arnende arhitraire. h. e. fi Bomtnm infcrior , qui tenetur menfurarn ^ pondm fnuum ai(£' quare Archetypofii fuperioris , utaturmaiortaut mineri menfura , amittit d^ excidit fkojure , dandi mensuras, ^ erit pumendus mulciaarhttraria, ]oan Saifon, adConfuet. Turon. tit. 2. cap, 2, Art.3. & 4,
5. Proinde /«! Regno Neapolitano decretum fuit, ut Domini terarum utiles , feu Barones , pro receptione de- cimarum,quasabeorum Vafallis in viclualibus exigere folent, Menfuris Re^i^ Sicla: (ignatis &ficlatis uti de- beant,&nonaliisa4 eorum arwtrium fabricatis ,quod ficontrarium attenteht, utiquefubditosgravantacpro- hiberipolTunt^neidagant.-ficutiprovifumfuitpercon- filiariuJTiFerdinandum Fornarium diej. fjan* anno 1582, ad favorem Vniverfitatis Vallis fituUni y]o. Maria Novar. ' tom.^. Gravam.VafalL Grav,??.pcrtot.
4 . Biffentit ac pr.€Judtcmm adducitLudov.Charon- das lih* 2. Rcfponf. SS' per rationem, ^uod menfura Domini erat menfur.fDomaniaHSi
§. VIII. I ♦ Vlteriu s Qujer itu rj K^n Primeps territorii de men-
fmU
De Effectu JuRis Statuendi &c. Hp
Juris &pondertbm quoqne AbbatumySAcerdotum (!r Clericorumy cognojcere , eanjt recognofcere ^ fignare poffit f Hu nc articti- 1 u m I a t e e xa m i n a t Bartolom^ . Chajfannem & c u m e o 'joannes Pitrus Fontanella ; Aq tm^rimts placet fententia Ajfirmativa^ 2» 7«wPr/«?^propterDecretumEugeniiPontifici?; incap.Sacerdotibus 2. Ne Clerict vel Monachi, Vbi exprefse ftatuitur, indignum ^^t ut Clerico fubveniarur abEccle- fia,quiinnegotiis&officiispoJiticis,deprehenditur, ac perqiiemconftatinEcclefiaicandalumgenerari 5 /'^/(7/^^/1 fa notaty Quod Laicus audontate hujus Canonis poflit Clericum occafione adminiftratiois capere, cefiante pri- vilegioClericali. Eoha.dilh in Po/itJtb. 2. cap, iS,n, pg. ^ 12 p, Efcobar. de ratiocin* cap. 7. num, 26- Farinac» in Crimin, ^<&Ji' 8, mtm, qS. Ha^c enim meniurarum provifio & coercitio fraudantes pondera ^ etiamfi fint Clerici , fit Ju- re defenfionis,& tuendi jura Keipubiicx,ne quies Populi turbetur , arg, tr, a Paul Layman tn Theolog. moral, itb, 4, (r,$>
$. xr:
I. !7?^;;^to/«^o,QupdClericiexercentes aliquamj mercaturam vel artem aut officium , Rationehujus artis, officiivel negotiationisjfubjiciuntur Aatutis flidicis fe- cularis,eiusqueLegibus5cpo^nisobiigantur.Acpropter utilitatm commercioriim &quietcm Keipublic£e,appel- latione Civium comprehenduntur.rt?-^./.<;^/2;^Af 2./^/:mer- caturarZ)^^//j?»/^/prcEdia pofiidenrC d, P^p'ftop, ^ Cleric. Guilielm.Benedicl,/«C4^. Raymitins, Verb. cf Vxorem Ade- Ufiamn.4S9. usqueadn, 490^ Id quod iiluitratur exemplo MUttis.tQ^m exiftens in Collegio aliqno , non poteft: decH- nare jurfsdiclionem Redoris vel prcrpofiii ipfi\>s Colle- giipractextucuiuslibetmilin>, velcingUli veldignitatis perLfn^ C, dejurisd, omntumjiidic^ Bald. adypeculat. tit.d. Keo^
Evcr-
iio CapUt XI,
Everhardi m Loc, Legal Loc. i. tAnqmm. Q£9 cafu Clerici confiderantur , nonut Ecclefiailici, fed utCives.-Cum alias,etiam Clericos eife partes Reipublic^ Optam ajebat: Bcckjiaemm eft pars ReipubltCi£ ^ ^ Religio debet effe inRepublica, mnecontra* Promdt Domimcus Soto , CUricos ^ quamvis fint facrorum minifterio addidi , nihilominus, Veros ci- ves efle,a(rerit iaoperdelufitt, c^ lur ^part.^^.difimci ,25 . £K 2.a^*2^ Ludov. MoYmzdtJput^jiJnfia- late Arnifa: jde ex» empt. Cler .cap.},n*j. ^fto^oi*
§. X. t» Ac cu m Sacerdos quidam in Civitate Heduen/iDtt^ taius Burgumtia ,nommQcu]usd2im tertii,indomo fua vi- numvendebatjCujus menfura falilficata deprehendeba- tur, punitusfuitper^^<7^^r/«>« Heduenfi Ballivum •, ad cujus officium pertinebat dare in Civitate HeduA pondera & menfuras, Itain terminis tradit , & pr^judicia ha^c Su- prcmae CurisadducitBartol. Q\\2i^zVi^adcQnfiiet, Burgund. Ruhr.t.Dejufiiciis.§.s,n.Si}.^fiqq.foLm. 2^6* Camil. Bo- rell . de pr^fiant. Reg. CathoL cap. yi. n. 3S7. Farinac. tn prax^ Q-jm. ^S.n.pS. Jacob Cancer.^. Far. Refol. cap.^.n. /<?^.Fer- rer» in obfirvat. cap. 429. Joh^ Petr. Fontanella decifi.51s.per tot. Qu i tamen pofl: trigima annos hanc fenten tiam , cu m difl:indiione,anfrausindividendiscarnibus& pifcibus, interipfosClericos; AnverointerClerjcum & Laicum committatur,inconcordiamreduceretentat,/^^»«/i^.2tf» Quamvis late difientiat Ignat» Lopez^ Salfed. in prax. Ca- non.cap.ss*tnaddit,fol. m. 202. Varios confentientes alle- gatquoqueBarbofa4<af^/^.^-!«/'«54i:^^^^//^«2.XA''^C/(?r/a.«,-/, ac incap.'2^ num. ^. X. de Empt. vmdit. late Diana Kmo\\^,part» f tr. f.Re/oL 6. Quibus tamen in genere latiffimerefpou- detDo(Siffimus Arnif^us tr.de exempt.Ckrk. cap.s.pertat, lib^S-CtJS*n.is.
CA-
^(m)^
Caput XII. ^epcena depravantis menfuroi
SUMMARIA.
§ I.
u Falftficatores ponderum» men' furarum &c. tenentur poena fatft.&^utdem atrociori.
£. Quoniam delinquunt contra jus Divinum, §. 1.
h Vt & contrajus Civiie.
2,Propterea puniuntur, reflitutioe dupUi & poena ^uanti ea res eH, quantumve damnum de- derunti cum deportatione in lnfulam,velrtUgatione tem- poraria,
S, Hac poena in Curiis fupremis quandoque obfervaiifolet.
4- Succfpttamen hodte poenafU' fHgationis.
/. Puniuntur quoque tales corru- ptores ponderum & menfH- rarum, aciionetnfa£lum poe- nalij qua contra eos ccvipe- tit
2, Dardanarii propter falftm menfurarum modum , extra ordinem puniri debent.
j. Dardanarii qui dtcantut.
§. 4-
/. Falfapondera & menfura fran- gi autcomburi debent.
2, Qu£ publicum rerum & com- merciorum ufum impediunt, k Praioree mediofunttoUen" da.
j. ludex fciens & patiens falfae menftiroiyipfe poenam meiK- tur, & de fuodamniimilla' tum emendaretenetur'
4' FAlfatapondera&menJurapu- bitce frangi & comburi de» bent , uthoc exemplo alii de- terreantur.
j. Hoc ita objervatur in regno Cafteila.
6. Quibusdaminlocismenfurdi a-
dulterindi , palis publicis» pAtibulis aut poftello appen» duntur.
7. Posaa de lure Canonico . ut ta»
Uifdftjicator, trtginta di^s in pane & aquapcsniteat»
$. 5-
I. Poe»a faifficantium pondera&
tlt
CAPnT XIL
menfuTASi de Confiitutione
Crimifiali Caroli V. Impe-
tAtorts.efv arhittAria. z. P(enafalfhodieiagenereeft,ar'
i>itrariai& iidmortem uf^
extendipotefi. §. 6. i,Obftrvantia & prdjudicia fupre-
morum parhmentorum c^
judiciortmaddacuntur,-
§• 7- n Shigulans pxna falftficaterum'
ponderum & menfurarum , in Regno yreapolitano & Si- cili&. £!,Qutd obfervetur circa hoc deli- Itum in Regno Hungaria ?
5. Quid Regni Sootia Legibus cau>-
tumfitiCirca hanc rem ? 4.Qttid Ducatus ferrarienfis fta-
ttttofancitumfit} /- Quid in EMiOTatu Standebur-
pco ?
6. Ouidde lure luheecenfir
7. Quid dtlure Poruffia ?
S. Moref AfricA eirca !m deli-
Slum. f^ AHio Civilis contra taliter de-
linquentes,datur ad inter-
ijfc.
%. t. I. Ants qui falfis ponderihus &
menfuris fcitnter utitut,ea-
dempoenapuniatur j qua do-
losefabticans ms pumijp^
letl
2. Quidam Do£lor(s hoc affitmant r
S. Verior efi fer.tentiaeoruniyqui fcienter abutentibm falfis menfuris 3 mitiorem poenam imponmt , quam earundem cortuptoribtUk
4, Qu<£ ohfervatHT in Dicafieriis Saxonicis.
f^Et hutc fentetitiaAuthcr adjicit^ calcuUimfuum,
§. 9^'
r, Cmumpei^s' menfurasi delinquit gravtus^
2v Scienter pondera & menfuras iniquas alteri commodans» tenetur ailione dedolo, ad reparationem damni » & 4» Stionefufti.
§. lOi
i,- Si quisr alteri fcienteTVondera' & menfuras adulteratas commodaty tenetur ailione- dt dolo malo.
2. Quando quisteneatur hac affio'- ne?'
S~* Itadecifum effe infupremaDu» catus BUrgundi£ curiayre^ fertur.
§. ir.
/.. Qui falfum hifhrumentJim ipfe- cenficit, pcenam evtare ns- quityfipQfimodum ajferat in ludicio,feeo u inoUe.
2. Deli^um jam pttpetratum o-
mnem
De Poena Depravantis Mensuras.&c*
123
mnem excladit pojlmodum ^centuntUm,
§. 12.
7, An is>quifalfa pondera^menfu' ras &c.con^cit, vendk aut locat.re pojimedum comper- ta, pmam falftevitareque' atifi ignorantiampratendat, eamque probarevelit}
i, Multi hoc affirmant y quoniam falfttas abfque fcientia non punitur.
§• ^' '/, Ad itifiigendnm poenam tnXlri-
wme falfi, requiritur dolus
malut. r» Fxnapr^fupponlt culpam. j. ignorantia.que infe eflinvolun-
taria, nuilum inducit pec^a-
itum,
§. 14. t. Indubio pr^fumitur i^norantia,
nifi probetur fcientia. j, Quod ampliatur procederein
delv^is. j, Ac interminiimenfttrarumfal-
farum,itadoceniDo^ores.
.§. 15.
I. Contrarium afferitut , fcil. Arti-
ficem aduUerinaram menfu-
rarum omnino puniri debere;
quoniam quiltbet demenfu-
rarum aquitate & iniquita-
te prius cognofcerc teneiur ,
mtequam eas aliitradit.
2, Pariafunt inlure,fcire&fcire
debere» S' Bx eo , quod quis tenetur fcirSy
prafumiturfcire. §. i<5, /. Qmmenfurasfabricat,artisfu£
folertiam & diitgentiam ex»
ercendo profitetur, Ji, liJemo affc£tare debet id,in quB
inteUigit, vel inteUigere rff-
het , imperitiam fuam aliis
pericMlofam ,& d&mnofam
fore.
% 17.
1. Tirtt)),quQniam talis artifex m-
glexit menftirdt modum defu- mere ex A rchetjpo Principts, publice affixo, fieque fiigma ejwdemimprhni curavit,
2. ll£C negligentia , ignorantUm
plane excludit, i» '^'^ publicafunt , & omnium ©•
culis expoftta , tgnorari no»
pffunt,
i. iS. I, Eaignorareiqua publice mani-
fefiafunt,habetur pro igm-
rantia craffa fupi»a&affe-
8ata. ^. TaUm aUegans ignorantiam,,
senfetur allegare dolum pra-
fmtum. S. Froindeque tale fadum iUiu<-
tum,erit pttnibile. 4-- Vbiquidpiam morefolitvefipU' Q^ 2 biica-
124
Caput Xlf.
blicatum,ibi non excufatio- ni fed condemnitti&Mi iocm
en.
f . lura coetcent quoque delicia in-
voluntaria. 9. In Cfiminalib. panam carporis
non contingentibuiyUta iulpa
aquiparatur dolo,
/. Ouarto^quoniamtaUsfalJifica^ tor ettaminfuturunt nocett & omnes dtcipit , qui tali menfura utuntur.
2. Talfa menfura non efi menfuraj ^falfumpondusnuUum cen- fcndum eft pondus.
§. 20.
'» Qji^ operam dat rei tHicitd , ei omne idimputatttr , quod ex earefequitur.
5, Qui tale faclum committit, quod quidemfua naturaca- pitale non eft, ex eo autem c&' des autahamalafequi^lent is propter fulam culpam ca- fitaliter pttniri potefi,
§. 21.
i. Hefpendetur ad contrariam pri- mo loco addtt^amrationem, ignorantiam, qua circa fa^a pHblica verfatur, excufatio- mm non mercri.
2, lUuftratur bocexemplo indebi'
tiveri,quod per [ententiam p dtbittmt
3. Item exentflQ acquimtis inur-
titorta Lundenfi, qui eb i- gnorantiam fiatuti ejus C/- vitatisjion excufatar.
-#, Menfurarttm juftus niodus in publicis Civitatum ddibus & templisproftatiUt cwlibet ex Archetjpo tali exemplumjU" fium defumendi concjfun* fit.
§. 22.
^ Kefpofidetur ulterius difiinguen- dointer ignorantiam invtnci- hilem & vtncibilem.
2. Fabricans aut vendens menfu- rasfalfas , yerfatur circa »- gnorantiam vmcibilem , qua non e[i excufabilis , ideoqtte yenia non efi dignus.
§ M'
/. Adfecundum pro Negativa ad" duSlum argumentum refpon- detur , quod interjmttens idt quod publice Lege cautum efi exifiat in lata culpayconfi- quenter doloprifumtcideoi^ pcena debi:afit pleilendui.
2, Ignorans dohnon caret y flvtif- fetut in a£iu perfi iUnito. §. 24.
/. Refpondetur ad tertium argu- mentum,n'o proceder', qu^ia do Ltx alleganti tgnoran- tiam.rejifiit.
2. Faciens tem prohibitam.dclcss facere cexfetur.
S' Ve^igal folyere negligeni>mer-
ces
De Poena Depravantis Mensuras,&c. nf
£es committit,nec per igno- rantia aUegationem Itbera- tur. 4. Dipntientes aUegmtur remif- five.
§. if. /. Ampliatur, ut etiam ignorantia jurata allegantem non rele- vet. 2. Dtjfentit Hippolytus de Marji- itif remifive. §. 16. t. Is qui falfis &adulterinismeft- furis vel ponderibus igno- ranter ufus eSl, in mercatu puhlico,apmafalfi bo( prs- textM non hberatur. 1. Qaomamquilibet prius inmen' furarum dquitatem dut ini- quitatem tnquirere debet, antequam publice iisin foro utatur.
$. 27. r, Detnde , quontam pcens de lure (ommuni Crimmum Reis conftituta , afficiunt quoque ignotantes. i. Demque, quoniam quando C«- yilitertantumagitur adpge- nam pecuniariam , fufpicio falfitatis fuffictt pro fulfita- te. 3. Adducuntur Do^ores j qui hanc fententiamfovent* §. 28. I. kecenfentur diffentieme^
2. Eornm rationesfammatim ad-
ducmtur.
3. liidem refpondetar.
§. 19. /. Sententia fupetius tradita, de' tUratur eatentu procedere^ ut delinquens habita ratiene circumftantiArum arbitra- rie.mulcia pecuniaria punits debeat.
2. Ignorantia vincibilii ,licet non
excufet alataetilpa, tamett liberatadolo.
3. Caufa injufta licet non exctifet
a totOitamen excufat a tan^ to.
4. Quoniam in caufis pecuniarik
lata culpa dolo afmilatur, ideo talis delinquens merite extraordinarieeftpuntendus,
./. Referuntur DoUores ajfentien- tes,
$. }0.
/. Declaratur prafata fententiaj ttlterius,fi quis exhibeat eum^ aquo deceptuse^.
2. Qucdfiniminem exhiberepote- rit,habetur pro autbereftlfi. §. 51.
/. Quoad irrogandar» pa'Kam,an verba toties quotiesfint refe- renda ad ftngul s metiendi actus y an vcro Ad fingulos centr.iibus , qui plures aftus requirunt i
2. AffirmatHt prius^qmmamtale
u6
Caput :XII.
Jlatutum non tam cotitracfu, quamfiSlum ipfumptinit,
3. Deinde quiit abfurium ejfet, <«-
quali pcena aficere eunt, qui mo a^ufalfum committit'» ac eum quiftpius & iterato id peregit.
4, Tertio 1 quoniam hic tot fifltt
delicia quot adus , idtoque fwgulis deliciis, finguU funt imponend(£ pxna»
§. 32.
//. Afi pmagr^viari pleSletidus fiti^» qui utendo falfis menfurts, prima aut fecunda vic§ in fraude deprebenditur ?
2. Hegatur ; ttim quod decorre- ^nne admonitus non fueritt ideoque deli^um pr£teritum ad exafperationem p(xn£ » al' legari nequeat^
^. Tum qasd in Crimine furti af' fidua attreilatio reifurtiva, a&iones Jurti non multipli' cet,
4, Attegantur ajfentientes Ds^o- res,
§. U-
f* Anisincurratpanamfalp.qui
in re mintma menfurando aut ponderandofalfum£ommifit? deciditutqwodnon. 2. Propter parvttatem materia, plurima inlurefuntimpuni- bilia,qu£ alias punirentur, 5. Nrwfl prafHmitur pra mini'
mo commodo fulfum cvm^
mittere. 4' Decifio hujus tenoris in Curia
Neapolttxna. j. Declaratur hac affertio, ut pro
ratione circumfiantiarum ,
quandoque mulda pecunia-
riapofitimponi.
6. lllujlratur exmplo rei minima
furtoablata.
7. Mercatores in mtnfurationt
pannos nimium tirantes & extendentest arbitratie pu- niuntm.
8. Difentientes.
§• 34;
r. AnMercatorpondusjufioleviue propria autboritate,adaqua' reit&ad jujiam qtiantitaitem, addendo aliquid , redigert popt? Affirmatur.
jr. L(x mutationem menfurarum prohtbens ,inte\ltgit defraU' datio»em altorum ,non ver» redu^ionem adjuflumfori' dus.
S. Quod (0 magis procedit,fi bac correiiio palamfiat.
4. Neque lex uUam poenam banc in remjiatuat.
$. Affertur derifio intermittis,
§' 35-
/. Exa5iiopoena falfficationiinoH
affert decepto prajudicium, quo minus contra Udenttm a- ^repofttadinterejfe.
2, ScitH-
He Poena Depravantis mensuras,&c. 127
i.
Siientet imque menfurandot alterum ciefraudans , furti aQtone CQHveniriptejh 3* Quoipio dupli nfiitutione AC" cipit Autbotr
§. 16,
I, Quoniam Doniinus territorii lure fupmoritatii , potejiam temflatuendi de menfurii ft- hivindicatjdeoque eimeritr quoque coercendi potejias competit eos,qui contra Le- gesdelinquunt^
z\ Pnnceps.qmfacitLegem, ean-^ dem quoque exequitur.
$* Fru^us luriidi^ionis ad eum fpe^anty qui jurisdiitionem exercer, Quod ita obfervatur in Regno' Neapoltuno,
% 57.
"Exploditur diJiinSio Kfucheni circa irrogandam poenam falftjicationis.
Item opinio Regttandi & Be- foldk
§. 38-
I>e£laratur lucfententia 3 nifr
4.
2.
S
Princeps alicui hanc potefia" tem per infeudationem aut alio modo concejferit » tune enim VafaUus pro modo ten- cejSionisboc juscxercere p9- tefi.
HJifi rurjum prohiI;uerit , tunc enim cognitio & posna ad principem pertinelit.
Confilium in tsrmnis,fed dijfeti' tit aliquatenusBefoldtts»
§» 39. n Plurimis inlocis ex Conniventia principummul^a pecumartA pro falfificatione monetarum competut MagiftratilfHi iAuim mcipalibus.
2. Conjlitutio Ducatusluliacenfis
circahancrem.
3. Statutum Ele^oratm Brandi'
burgici. 4^. Confuetudo Regni Scotix.
§. 40. /. SanSfio Itsris Wirtemhergicl deirrogandapoena circa boe delidum. lutelleilus horum Statutorum tradttur.
2.
iEterumfiquispiam ftateras,modios, librasy normasj-ejusve generis menfuras corrumpat aut falfificet, dubium non €ft,quin hoc fit f{)e- cies falfi &furti,isquefalflpoena &;quidem at- trociori tGnebitur,nec immerito.
l.Jorc
i2 Caput XIT.
2» ju rc enim Divino crimen hoc abominalc efi: co- ramDHO. Lcvlt.capj^ 'v.ji.Demeronom.cap.^s.v.i^.ac SalQmoninProverbiisinquit:Pondus& flatera funt ju- diciaDomini. Frovcrh, cap. 20, 'v.io. IdeoadverfusDei ordmafionemdelinquit, qui pondere&ftateraabutitur. Bartol» Chaftan. ad Conjuet. Burgund. rubr i^tit, des juflkes. vtrl/. ^ jnrtb. n. Qj.fol.mih.po^ Petr. Gregor. Tholofan injyntagrn. Iib.j6, cap.i.n» ij. Joan. Bonifac. de furt, ^.frau- duloja. 4* n, s^* Jodoc. Damhou d. inprax. Criminal. capjzj. n.2^ D^iViii.yidLv^tnlus LubeccJib. 4. tit.i2. art^ i.num*7„ Uiivie de Fraudantibus menfuras & pondera fequentia notabiliterfcribitBcatusHippolytusEpifcopus: Tuncfi- jhtitur caram ludiao Divino , ii qui hahuerunt libram iniojuam^ Jiaierds.fmen/ura>Symodtos tnjuj}os,gemcnt expe6tantes ludicem lit- Jlum» B. Hippol, Epifc. deconfumat. mund. ^p.Margar, de la Bigne /';2 Btbiioth, Sacrjom. 7, fol.m^ \j.B. Qu,a de cau fa Frau - danti menfuras,etiam in foroconfcienti^ poena imponi debetjfecundum Ant. de Bur gos in cap.ut men/urx^p^. i. X,dc Ernpt. Vend. in Repttit. lur* Can.tom.4.foLm,pp,
§. II. I. ///r^OT/7/, depravatio Menfurarum fumme ci- vibus noxia & Reipublica: pernitiofa exiftit. Tur- bata€nimrerum menfura,commerciahominuninecef' fitatibus fubvenientia, & omnia reliqua turbari,anno- nam infupercunipauperumoppreflioneonerarinecerfe e^.per text. in L annonam. (f.§.i.ibi onerantftater^adulte- rinae Dig, deextraord. Crimin. Arnis. de lur.Mayfiat Itb. i. cap, t,n.4» A\thusinPoltt.cap.p.n.i4. KGinking, dc]ur,retra^^ quxjf^ 6, n^ 2s(f, Ahaf.Fritfch* adRayger* Ihejaur. in Addtt. 2. num. i.
1. Undehoccrimenolimatrocipoenadignum vi- fumfuit. ///re'////?//?;^«^tffiquifpiampondera & menfuras
dolo
De Poena Depravantis menSuras,&c. S29
dolomaIocorrumpat,autemenclo vcndendoquicqiiam lciens volensqueiniquamenfura velinjufto pondere u- tatur , in falfi crimen incidit , acfurtum committit , ideo ^«/'//reftitutione&^«'/?i, quantiea res eft, quantumve damnum dederit, punitur, ac prxterea in fnfulam de- portatur, feu magis reiegatur tempore Principis arbitrio ftatuendo. per text. pemU. ibi: falfadent, corrumpunt. T>ig. adL. Corml. defals. /. annonam. 6. §-fin. Dtg. de extraord^ cognit, Dn. Harpprecht. n, S4' & Docl. ad§. item Lex Corne- Ita. y, lnft.de pM.ludic, Farinac. in oper Crimin, J^xji. iso* n. 16. Jodoc Damhoud. ind. Prax. Crirntn. cap. i2s.n-y.^ 8* \^\co\^^Q\\oii.confiL 4S.n. idt. Joan* Saifon, ad Confuetud. lourron. tit. 2, art- 2. Petr, Gregor. Tholof. tn Syntagm^ lib, S6. Tiber. Decian. in Prax. Crtrninal. Itb, 7. cap^ 22. nttrn. 20» Martin. Coler. traB. dealtment. ltbj.cap.ij.n.?4.
3. Ethaec^«'«^^/^^//cumrelegationeinfuprcmis cu- riisquandoqueobfervarifolet,tradenreFranc.Marc. de^ cij. Delphtn. qiujl. 2jp. n. s. part. i. Matth. Coler dectf. /7^» fart^ /. Sai fon. ad Conjuet. TurrontnJ. ttt. 2, a^. 2.fol.m.,}4.
4. At cum hodie rekgatio feu deportatio in Infu- lamampliusnon obfervetur^ huic poenaefuftigatio fuc- cedit. SicutideJLireSaxonico, poenafalfificantismenfu-
ras & pon dera , tf| (Stanpcnfdjlaj^ mtt an^zXicHtcx Uaxx^^-y
DCrWCtfun^/ \(/^knb.tnparat.Dig de faf n. 12, Schndd. add. §. itemLex. Cornel, /*n. 10. luflit. depubU ludtc.
§. III.
1. Secundo.f competir quoque adverfus corrupto- res pondcrum & menfrifarum aclio infacH^um poenalis, /. qui noi/nnc. z^. Dig. adLeg^ CorneL de falf l, mnona 6. §.Jin. Dig, de extraord. crtrrnn.
2. Dardanarii enim ( W^XVd^X^CX) propter fal- fum menfurarum modum ob utilitatem popularis an-
R ' nonas
tjo CaPut XIL
nonaeextraordinempro modo admiffi puniuntur. texr^ m l, Dardamrtossy. Dfg. de^oen, Cujac Ub^ la. obs. cap^ ig, Fa^ rinac. in oper Crimm, di5l, qu£jl, iso, n. j6. mprmc, ^ circa fin.. K\ttersh*adNove/lpari.j,cap^ifjt,4>*
5, Dardanarii enim fuut & dicuntur,qui ob pro^- prium commodum inddiantur Annonae, merces fuppri^ mentes,vel carius aeetbiusve diitrah-cntes, pierumque falfisutendomenfuris* Proindecumiijuspublicumiae- dunt, nempe onerando annonam^eorum avaritix ob- viam itum efl: tam conilitutionibus, quam mandaris. Principum^fr / annomm. 6. §.i^tbi: ftatera^aduiterinx. Z). deextraord, crimtn. Cels. BargaL de dolo Ub- i.cap.j.nurn.S^^ \\6..]odLVi^litnv\^,deDardanAr.cap.s. ntmt^ 4.S. Imo Frau« dens pondera & menfuras, jus privatum quoque lcedit^ De qu o eft Glofs. magna & fingularis in U. arbttrto ip. §. dees^ l,D,dedolo. QuajtriacapitaFraudantis conftituit. Nem- feprimo , in vendhoreifecundbEmptoTe iTertio^ in alio aFit- quatertio, veluti , Qui contralientibus falfa pondera commodavit. Cui adde ^uarto eum,qui falfara menfu^ ramvelfaifum pondusretulit. Quaecapitafinguiariter explicat modo addudus Bargal. dt6i^ cap, j^ nam. SS ^ fioiuentibu^^
§. rv.
!♦ 7i'r//o,debetpraetereaJudexautOfficiarius Prin- cipis falfas quoque menfuras & pondera frangere, aut comburere./^^r text^ in L item qu^ritur, ij. §. Jiqua menjurai-^ t, «^/Gothofr. in GlofflDig. Locat,
1. Omnia enim ea, qua? puHicum rerum &