Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at|http://books.qooqle.com/|

PATROLOGI^

CURSUS COMPLETUS

8IVE

BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, (KCONOMICA,

OHNIUN SS. PATRUM, DOCTOMM SCRIPTOBUMQDE ECUIASTIIlORVIl

QUl

l AB yEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA

I

rLORUBRUNT;

RECUSIO OHRONOLOGICA

OIINIUM QUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLlCiE TRADlTiONlS PER DUODECIM PRIORA r ' ECCLESIiE SiECULA,

JUXTA BDITIONES ACCURATISSIMAS , INTER SE CUMQUE N0NNULLI8 C0D1CIBUS MANCSCRIPTIS C0LLATA8,

PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA *,

DISSERTATIOIflBITS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;

OMlflBUS OPEEIBUS POST AMPLIS8IMA6 EDITIONES QUiC TRIBUS NOVISSIMIS SiECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS

DETECTIS, AUCTA; INDICIBUS PARTICULARIBUS ANAL\TIC1S, SINGULOS SIVE TOMOS, SIVE AUCTORES ALICUiUS MOMENTI

SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITOLIS IMTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM 6UPERI0REM

DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OPERIBUS CUM DUBII6 TUM APOCRTPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM

ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;

DUOBOB INDiaRHS GEMERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID

UNUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO

SCRlPTURiE SACRiE, ex quo lectori comperire sit obvium quinam patres

ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM

SCniPTURiE TEXTUS COMMENTATI SINT.

* EBITK) ACCURATISSIMA , CiETERISQUE OMMBUS TACILE ANTEPONENDA , 61 PERPENDANTUR : CHARACTERUM NITIDITAS

CHARTiE QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS

TOM IfUMERUS , FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA 8IBIQUE 1N TOTO OPERIS DECURSU CONSTANTER

6IMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRvESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METUODICA ET CHRONOLOGICA,

6EXCENT0RUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUB BACTENU8 UIC ILLIC 6PXRS0RUM,

PRMUM AUTEM In' NOSTRA BIBLIOTUECA, EX OPERIBUS AD OMNES «TATES,

' . LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM. ^

SERIES PRIMA^

IW (^UA PRODEUNT PA TRES, DOCTORES SCRIPTfiRESQUE ECCLESIiE LATINiE

A TERTUIXIANO AD GREGORIUM MAGNUM.

ACCDRANTE J.-P. MIGNE,

evRtocM cOMrLnoMiM iti tmoDLOs samriji kclbsiastm:* hkw^ ewtoiii.

PATROLOGIiE TOMUS LXV.

FELIX IV, PROSPER bx Manicb£o coiiVERSUS , BONIFACIUS II, MONTAMIS, S. ELBUTHRBIUS, S. FULGENTIUS, S. BHEMIGIUS RneMBHSis.

TOMDS DNICUS

\

I

I I

l

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM, IN VIA DICTA DAMBOISE, PRES LA BARRIERE DENFER,

OU PBTIT-MONTROUGB.

18^7

00 -t. LS'

Cop.j

SANCTI

FULGENTII

EPISCOPI RUSPENSIS,

FELICIS IV ET BONIFACII II

SUMMORUM PQNTIFICUM»

SANCTORUM

ELEUTHERII ET REMIGII

TORNAGENSIS RHEMENSISQUE EPISGOPORUM,

NECNON

PROSPERI EX MANICHiEO CONVERSI

' ' E T.

MOINTANI

EPISCOPl TOLETAM.

OPERA OMNIA,

• - • * • '

El MEIiORmSSlMIS EDlTIOIIIBUa MANGBANTII, MAN8I, GALLANDII, MARGARINI li^ LA BIGNE,

FRANaSCI DB LORBNZANA ACCURAT1S8IMB BXPRBSfiA.

TOMUS UNICUS-

PRIS : 7 FRANC9.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,

\t^ VI A DICTA D*AMBOISC , PRte LA BARRlfeRE n*ENFER ,

00 PETIT-MONTROUGE.

18^7

ELENGHLIS OPERUM

OUjE IN HOC TOMO CONTINENTUR.

FELIX PAPA JV.

EpistoS» el decrela. * Col. 9

PROSPER EX MANlCH.f:0 CONVERSUS.

Fidei calbolicie Professio • • » 23

BONIFACIUS PAPA II.

Epistoiae. ^

MONTANUS.

Epistol» i 51

S. ELEUTHERIUS.

Eleutherii VUa^ auctore Guib^rto. 59

Sennones. 83

S. FULGENTIUS.

Tita Fulgenlii a quodam ejus discipulo adomala 117

Libr! tres ad Monimam. . 151

Libri tres ad Trasimoilidum. 223

Epistol» • . . 303

De TriniUte. 497

Contra sermonem Fastidiosi Ariani 507

De remissione peccatorum. 527

De incarnatione Filii Dei. . . . . 573

De verilatc prsedestinationis et grati^e Dci 603

De fide • ; 671

Pro fide calbolica 707

Sermones genuini 719

Inslrumcnla fidci calbolicie , * 7^9

Excerptnm ex librolll Hincmari necnon ex lihro 111 Ralrami 833

Scrmones duo inediti.' Ibid,

Libcr do prfledestinatione et gratia i . . 8'i3

Sermones LXXX, paucis exceptis» supposititii. 855

S. REMIGIOS REMENSIS.

Eplslolffi quatuor 963

Tcstamentum 969

•

MARCELLINU& COMES.

Cbronicon pn noc tomo memoratum« cditu*n autem Patrologi» tom. Ll, col. 913). 975

«•qa» ■

ERRATA.

Pag. i::-t6. versas tiaem : apendix; leffc appendix, — It>ideni, post epiUola U, Me, elim I,— Col. 3t , p^n Epl$ioUi priinn {ulimil)^ leffe EpiUola prima{olim If )*~ Col. 41, iiili r lioeam 3 el lineam 3,8upple : umemjlvm U.^ rag. 80-60, ante Vilam Kleuiherii , tYpomnhorum oscitaoUa sequens omi>sus est litulus : atwo domihi dxxxi. S JiLEUTllEIllUS. . . !-• •

Paris.— lfnpriinerle de VRATfET de Surci, ruc dc Sevrcs, 37.

ANNIS DOMINI D\\V1>D1KX

FELIX PAPA IV

NOTITIA.

(Kx libro poniiQcali.)

• Felix nalione Samnius (Saninila), cx palre Ca- \ 5U)rio, ^ sedit annos 4 menses 2 dies 15 (an. 3 ni. 2 d. 43» a 24 Julii aii. 527). Fuil autem lemporibus Theodorici regis el (a) Justiniani Augusti, a consulatu Maburti (Mavortii) usque ad consulatum Lampadii et Orestis, a die iv iduum Juliarum usi[tte in diem iv idos Octobris. Hic fecit basilicam sanctonim GosmaB et Dauiiam in urbe Roma, in ioco qai appellaiur via Sacra, juxta templum urbis Romx. Hujus tenipori- bus consumpta est ince.idio basiiica sancti martyris

Saturnini, via Sakiria, quain a solo refecit. Uui etiam ordinatus esl cum quieie, et vixit usque ad tempom Athalarici. Hic fecit ordinationes diias in urbe Ronu per mensem Februarium et Martium : presbyteros 55, dtaconos 4, episcopos per diversa loca 29. Qui etiam sepultus est in basilica beatl Petri apostoli, iy idus Octobris (obiit temporibus Athalarici regis snb die30ctobri$,qui sepultus est apud beatum Pctnun). Et e cessavit episcopatus dies 5.

* Vanantes stve uotas <^ae ad atramque paginx oram poslLablKBamMansi exscnpserai, nos plerum- que intra parenUieses in textu posuiiuus, aliquoties ad calcem paginarum asterisco pra^tlxo. Edit.

• Felix] Theodoricus iiiterfeclor Joannis, usurpato

sibi jare temere eligendi et nominandi sedis apostO'

licae epi»copum : postquam hac de re quinquaginta ct

octo aieruin interregno disceptatum esset, Feiicem

virum iii Romaiio clero probatissimum nominavit: ne

qua occasione suae voluntati resisti posseU Accidit ea

aominatio^ iiomiBatique a toto clero facla approba-

tio, vigesima quarta Julii, an. Domini 526. Justini ini-

peratoris anno imperii nono, Tbeodorici regis 34

anno regni Italioe. bed absque dilattoiie Deus aucto-

rera tanti sceteris Theodoricum ssevum, barbaruin,

durumqne lyrannum repentina vindicla coclitus ira-

nissa prostravit, et post acceieratnm dirum exitium

ad iiiferos perpetuo relegavit. Accidit, inquil Proco-

piusde BeUo Gotkorum lib. i« cum cocnanti illi ini-

nistriapposuissent mine niagniludinispiscis caput de-

coctum. Symmachi nuper occis.i caput illi visum fue-

rit prxuxis et exstantibus inferiore in labro denlibus

et torve inlaentibiis oculis furibunde sibi et acerbe

conaunari; qua visioneterritusiii morbum inciderit,

et non longe post luortuus fueril. Refert S. Grego-

rius lib. iv Dial., cap. 30, quod quidam solitarius vi-

derit eum inler Joannem papam et Symmachuro pa-

iriciom, quos occiderat, disciiictum et discalceatum,

ct vinctis inauibus deductum in Yulcani oliain jaclari.

Successit ilii in regno Italix Aihalaricus ex lUia ne-

pof, qui exaeto a Romanis ftdelitatis jiiramento, pre-

cHmis episeopenun regiium suuin stabiliri per littoras

expetivit. Higus tempore S Ephrem AntioclieiueEc-

cksiae fbctus est episcopus. Justinus morbo seiiiojque

gravatas, cum suininaxquitateetreligioneimperium

usqoe ad nonuin annum admiiiistrasset, consulens

fataris reipublic^e commodis, cum consensu totius

senatas Justinianum ex sorore nepotem imperii suc-

cessorem delegit. Principio impeni Agapetus diaco-

iiui S. R. Ecclesi;e scripto eum admonuil, quomodo

se in administratione miperii gercre deberet. Inita

cum Athalarico aliisque nationibus pace et conoor-

dia fklem catliolicam cdictis et saRctionibns conttr-

Patrol. LXV.

mavtt. Derebus ecclesiasticis leges quas promulgavit, ipsius saltem nomme Constaniinopoiiiani episcopi ediderunt, ut major earum esset observantia : vel si quas ille sancivit, fecit illud non quod sibi munus episcopi assumeret : sed potius ut hxreticos cano- numcontempiores aucioriute imperatoria coerceret. R Cum ex hoc foedere Goihi arroganiiores facti jura Ecclesiarum invaderent, ei clericos passim ad laica- iia tribanalia trahereiii, Felix pontifex una cum Ro* inano dero de his apud ipsum regem vehementer ex« postulavit : qui ubi eos benigne audisset, humani- terque tractasset, ex ipsorum sententia sanctionem edidit, qua adeo nefaria et inconcessa, temereque praesumpta, Uerl omnino prohibuit. Ipsa constitatio exslal apiid Cassiod., lib. vm, cap. 24.

Dionysius Exiguus, qui primus a nattviUIe Christi annos numei^are cocpii, canonesque Graecornm roale iranslatos elegantiori Latinitate donavit, a $ecan<jk> anno Felicis, qui est Chrisli 527, cyelum paschalem exorsus, eum ad 95 annorum curricula perduxit. Fragmentum illius cycli recilai Marianiis Scotus in chronicis sub consulatu Mavortii anno quarto (Errat fiinius) pontificaius Felicis, qui esi Christi 529. Ja- stinianus imperator codicem de nomine suo Jiistinia- neum appellalum absolutum confirmavit et vulgavit. P Usus est hac iii re opera imprimis Triboniani hominis ^ ethnici aurique cupidissimi^ apud quem jusUtia vena- tis erat. ^e inireris ergo si impios imperatores Zeno< nem el Anastasium senlenlia pontiflcis, concilii Con- sUnUnopoliuni ei JusUni e catalogo imperitorum abrasos, penitusque damuatos, insigiii pieUlis Utulo in codice nominatos reperias. Sev. fiuiiius.

^ Sedil annos 4] Annis 4 mensibus 2 et diebus 18 sedisse, colligitur ex principio ei fine poniificatus. Sev. Binids.

« Cesiavit epiicopatui diet trei] Ab obitu Felicis usque ad elecUonem fionifacii secundi ires dies in- tercesserunt, quod alicubi legitur sedes vacasse nno mense et quiiidecim diebus; intelligendum esi de tempore illo, quando post scfaisma sublaiuin Bonifa- rius c<»gnitU8 esi ab omnibaft legiUniu^ ponUfex. Sk%.

BlMUS.

\a) Justmi. Ms. Lac 490.

•il

rKLICIS ^XVM I?

42

FELICIS PAPA: IV

EPISTOL^ ET DECRETA.

EPISTOLA PRIMA (OLIM III).

rELIX PAPA IV AD CiESABIlIM ARELATENSEIf.

Di iaicii ad iocerdotium ante probationem nm pro-

movendii,

Dilectissinio fratri Gsesario Felix.

Legi quod inter fraternitatem vestram esl consii- tutum, non licere ex laica conversatione ad ofQrium sacerdotale anle probationem temere promoveri : de qua re etiam ad no$ pervenit opinio, aliquos post ordinationem ad ylUe saecularis mores fuisse trans- gressos. £t licet sK talis nefanda praesumptio, plus tamen est periculosa neglectio^ Qui enim potest ve- nienti malo resistere, et boc dlssimulans fieri per- mittit, ipse roagis mali auctor operis approbalur. Nemo 86 itaque per antiquam consuetudinem speret

A Ponti/icali Ravennaiemium episcoporum wlgato a C/. Bacchinio, et recuso ac ad mt, cod, re^ensito a Mura- torio Rer, Ital, tom. II, part. 1, ad vitam S, Eccleiice Ravennateniis epiicopi Comtitutum quoddam Felicii papce iervavit^ datum occasione dissidii cujusdum in Ecctesiam, et tlericos ditionis suce. En iliud : CONSTITUTCJM FELICIS lY.

DE ECCLESIA RAVENMATENSI.

Felix (IV, MijR.) episcopus urbis Romx.

Laudanda est decessorum nostrorum sollicitndo de pace et quiete ecclesiastica (constitutum, Mur.), quia pastorqui advigilans continere debet conten tioiies, aut damnat, aut corrigit. Oportet in bunc ipsoffl tramitem nobis ambulantibus similis cum eii conspici ; quia quorum per I)ei misericordiam locum

eruere ; quia quac illicite incboata sunt« si damnentur B gerimos, ipsomm sequi nos. decet exempla. Ex invi

id posterum, suos fructus generare non possmit. Nain quod gradibus eruditur, si sine perfectione do- cirinx ad suum perveniat constitutum, errat per examinationero, quia non recipit iirroitatero ; nec ho- norem quis per tiroorero pot^^t scrvare, qui iii ejus gloriam semel labore penrenil. Et laiis loanis eui tribuitur lacdtt, ad elationero nntriens roagis quaro provocans ad operaro venc virtutis. Vas electionis ad suum vemaculuro Tirootbeom scribit dicens : iVe- mni cito manus imposueris^ nec communicaverii pec- tatii aliems (/ Tim, v). Quid sibi vult : ne citius iroponas roanus ? Quia dignitas quae datur, ideo da- tBr, ut doret imroobilis. Debet enim, antequam con- cedatur, longa sub deliberatione tractari. Unde roa-

dia sacerdotibus Ecclesise Ravennalis talia contige runt, quae(quod, Mur.) omnium catbolicoruro animos contristasse noscuntur, altercationes , seditiones, pravitates, qux omnero disciplinam ecclesiasticain

disruropere niterentur. Ista nos iterum verum

Dei Umorero ante oculos babentes, ut uec ilUcitis audaciaro derous excessibtts, et uon abjiciamus..... per constitutum nostrum ordinare, quod justoin est secundum Salonftonem dicentem : t^on durei (dares, MuR.) transitim aquet. Ergo recensentcs capitulis a fratre nostro (deest, Mor.) Ecclesio, et a presbyle- ris, et diaconibus, et clericis (clero, M(iR.),etiiotariis Ecclesio: Ravennatis nobb obiatis, praeseiilibus fra- tre et consacerdote nostro Ecclcsio, et ejus clericis

gister qoi eleroentorum ignorat^initia ? Unde guber- G inferius designatis, quod rationi vidimus convenire»

nator qiH inter navtas sua servitia non monstravit ? Ignorar quaenam ratio magistris debetur qui ad obedieniiam sua corda non flexit, unde quemadmo- dwn in domo Dei conversari debcat posteris sit exemplnm. Sit hi oronibus clericis, et in bis roaxiroe qui sunt ad sacerdotia deligendi, apostolicac rooni- tionis eloquiuro, qni ait : Oportet et teitimonium ha" bere bonum ab fiis qui (orii iunt (J Tim. ni). Qna- propier coromuni consensu, sub observatione vene-^ rabiUoiB eanonom, ordinandum eligite sacerdotem : vt et de nostra sirous salute solliciti, et lllorum uti- litatibos consularous, qui fuerint ad hnnc ordinera diUgenter adsciti. Deus te incoluroem custodiat, fra- ler carissime. Data ni nonas Februarias '^ post

censerous eos clericatus orQcium debere susdpere» quorum vitaro et conversationero sacronira canonnm non possit impugnare auctoritas. Clericos vero se- cundum sanctornm Patrum regulas volentes^ duiw taxat et denuiitiatos; quantum ad presbyteros ctdia* conos pertinet, slatutis jubemus temporibus solem- niter promoveri. De vero-Ravennatum et Classicano- rum Ecclesia, antiqua consuetudo servetur. Clerici vero vel roonacbi ad indebitum obtinendum ordineni, vel locum, potenlium palrocinia non requirant, per qux, aut noB facieiido ingratus, aut facicndo ii\ju- stus videatur episcopus. Quarta patrimoiiii Raven^ natensis Ecclesise, boc est tria millia solidorum, so^ litis erogationibusclericis omnibus, vel quibus erogari

consulatum Mavortii viri clarissimi ( anno Christi D est solitnm, compleatur. Si quid tamen ex pensioni^

528) Agneltui Raeennatemii, nom icecuii icriptw^ in iuo

• Poit eomulaium MavortU] Vulgati P. C. M. seu BoiTii V. c. Quse faisa subscri()tio suspensos dudum ^buit viros doctes» cum Felicis ill temporibus, cui hsBC epistola propter Boetii consulatum tribuebatur, Cacsarii, qui ep»scppos nondum erat, congruepe no- men non posse intelligQrent, et contra cum Felice iV, cni congriieret Caosarii episeopatiis, Boetii consula tum niinime convenire. Nunc vero, restituta ex co-

bus vel baereditatibus crescere, Doroino nostro vo- lente contigerit, eodero Doroino roediante, etiam

dice Arelatensi vera lectione, discussae sunt ambages, et reddita auctori suo epistola, id est Felici IV, cih jiis annus secuiidus in euin incidit, qui luit post consulatuin Mavortii, id est in annum Chrisli 528, quo Gesarius annum agebat in eniscopalu suo 25 (imo 29, cum ad eum jain ab ann. 602 scripserit Sviu* niachus papa). Jac. Sirmonous.

13 EI«T(Ai£

i(uari» poriteHi adjiciiBUir (proficiat, Hue.); sic Uipen «t brevilnis ordinatis, quod siiigulis dislri^

iHiilur latere nou possit secundura merita, se-

cubdwn loca, quia omBia Deus secuodum justiliam

ei mensiiram consiiluit ita ut unusquisque exira

oeeessitatem inrirmitatis aut causam idoneam altaris oniiiia in suo oflicio vigilanter observet. Reddilus (excepta, MiuR.) vcro praediorum sive accessioncs propterrei faroiliaris expensas, velexcnia, qujc diver- lisofleruiitur, etconviviaquaeeis exbibere, velpro loci sui, vel merilo, vel pro advenientium susceptione, necesse est, episcopo constituimus debere proUcere. Nttlbm conjuraiiouem, nuUum convenliculum, quod Td apud laicos esse iion potest impunitum in Eccle- sia Dei, ullus facere tentet ex clero. Nam sicut iios optamus ne supema misericordia patiatur adautti, aie»si quis tentaverit, sentiat auctoritatein canonum, ei ecclesiasticam disciplinam secundum Apostolum diceotem : Kxcedentet in con$peciu omnium corrige^ ut residui thnorem habeant, Jlereanlur boni laudem, qui in operibus Pei vigilant ; sentiant affectum pro- prii sacerdotis, qui per obedientiam suam videntur omare propositum ; gloriciitMr de sui amore ponli- ficis, qui in suis oiTiciis ab operibus Deo placitis cum ^ittsobsequiis non desistunt; sicutdivina loquun- Uir eloquia : Dignus esi operariui mercede sua, Ad pa- tnmoniumTero Ecclesise ex eorum episcopi judicio... ez clero personae electsc cum solatiis qiiac pro no- litia deputaverit episcopus sub idoiiea (idejussione inittantur, qnorum fides ruerit, et industria conipro- bata, Mt et alimonia pauperum fraudcm nou patia- iur, et quantitas patrimonii Ecclesiui latere noii possit, et unusquisque clericiis sub timore Dei, et INTOprii sacerdotis de bis qux' sibi commissa fucrint exponat fideliter rationes. lllud vero quod omnino ac religioso debet exsecrari proposito, nos nec opor- lebat loqui, iiec Terbis exponere. Pervenit ad iios ali<pi06 de clero spectaculo inieresse , qux res ita crudelis est, ut animas catbolicoruin pro sui exse- crattone conturbet, ut quos in dumo Dei divina elo- quia recitantes audivit, eosdcm conlra luandata iu cpectaculis aspiciat convenirc. Iii his disciplina con- runditiir, divina pnecepta calcantur. Unde oporlet cpiscopuni et de bac parte sollicitudinem gerere, ut 6i uon fisidunt, uon faciant in futuro, et si faciunt, juxta disciplinam ecclesiasticam corrigautur. Si qiii vero de clero pnedia urbana, vel rustica ad Eecle- siaoi pertinentia detinet, eisdem libellis sub justa pensionis aestunalione factis statuiraus coUocanda, liac ratione (ut exinde, Mor.) quod in quo modis suis aolem accipere ipsi relineant, quoJ superest eccle- alasticis iulerant conpendiis profuturum. Circa prae- dia urbana, vel nistica ceteraque mobilia pro aoimx' suai mercede a fideUbus nominatim diversis basUicis dereUcta, vetus consuetudo servetur. Notarii vero juxta ordinem niatricuLe , primicerU , secimdicerii, tertius, quartus, quinius, sexius, septimus, suo pc- riculo in coiispectu presbytcroruni, et diaconorum docuiuenia ecclesiastica« sub fidclium breviiun de-

ET DECRETA:

fl

A scripUone suscipiant, ut quotiens exegerit causa, fideliter prolerantur, contradant, atque recipiant. Omnia tamen cuni jussioiie et ordiiiatione episcopi sui eosdcm jubemus eflicere. Ideo enim uiiiversa describenda sunt ecclesiastica documenta, iie ullo modo, aut suscepla pereanl, aut tempore quo sunt necessaria ulilitatibus ecclesiasticis exbU)eri non possint. Qui tameii nolarii in onicio suo ohservau* tes, strenui, conseqiiaitlur sine immiiuitione com- moda sibi, vel prioribus suis anliquitus deputala. Ipsi etiam, sicut exigit ratio, et antiquitas ordinavit libellos, et securiiates totius patriinonii ecclesiastici, quorum inlerest subscriptos episcopi maiiu, contra- daiit. Quibus vero cum so^cularis couversationis ho minibu> nuUam necessiialein rei familiaris toleran-*

B tibus ecciesiastici juris pncdia, vel urbana, vel ru- stica dala sunt, episcopi soUicitudine per cos, quH bus jusserit clcricos ad doininium revocet Ecclesix, nec deinceps, prneter causam superius comprehen- sam, dare proesumat. Maslalo vero archidiaconus Ecclesicc Ravcnnatis commoda ejusdcin (eidem, MuR.) Joco juxla antiqiiam consuetudincm dcpulata sine imininutiotie percipiat, sicut eos qui ante euiii fuerunl, claruerit ccnsecutos. Monasteria vero viro- rum sive ancillarum Dei ab episcopo ordinentur, ut omnibus ratio, justilia, pax et discipUna scrvetur. A nobis hrcc loci nostri exigit ratio non laccrc (la- ceri, MuR.), fratri nostro Ecclesio ea imminel custo- dire, quia pacem generat ciim Cimonibus servata justitia. De justitia caritas procedit, per quam Deum

G videmus, et per cujus gratiam h;cc possuraus prae- cepta servare. In nullo ergo e?se conveiiit negli- gentes, sed vigilantes ad omnia, ul lalenlum, quo%l nobis est credittiin, ctiiii boni operis augumento ( augtiiciito, BiuR. , ipsi oinnium bonorum datori reddamus. Recognoviinus. Coelius.

Fclix episcopiis Ecclesine calholice urbis Romoi huic constituto inter partes subscripsi.

NOMI.NA PRESBVTERORUII, DIACONORUU, VEL CLERICORUM RAVENNATENSI8 ECCLESLE, QUI ROMAM VENERUNT CUM EPISCOPO.

Patritins presbyter. Faustinns acolytiis.

Stephanus presbyter. Romanus acolytus.

Constantinus presbyter Severinus acolytus.

Servandus presbytcr. (Andreas acolytus. Mdr.)

I^ ( llonorius presbyter. Petrus leoler.

MuR.) Marcus lector.

Exuperantius presbyter. Asterius lector.

Clemens diaconus. Petrus alter lector.

Ursus dlacoD«s. Andreas lector.

Felicissimus diaconus Marinus defensor.

Vigilius diaconus. Majoranus notarius dc- Neon diaconos. fensor.

Joannes dtaconus. Hermolaus primiceriiii Stephanus diaconus. de/ensor.

Gerontius subdiaconus. Ilonorius cantor.

Honortus subdiaconus. Tranqnillus cantor.

Petrus subdiaconus. Aiitonius cantor.

VitaUs subdiaconu^ Mf litus caiitor Julianus acolylus.

15 AD EFlStOLAS FELICLS PAPiE IV i6

M;>JiiNA iKr.iBYTF.RORiM, DiAC0.N0Ri'5i Qui ROMAH VE- A cx MaiiichaBO circa hocc lenipora conversi, legendis

NCRUNT CUM YICTORK DIACONO.

Laureiitius presbyier. Rusticus presbyter. Victor presbyter. Thoiuas presbyter. Mastalus diaconus. Magnus diacoiius. Paulus diaconus. Agnellus diaconus. Maurus subdiaconu». Stephanus acolytus. Vincemalus acoiyttis. Thomas lector. Laurentius lector.

PRESBYTERO ET MaSTALONE

Florus lector. Ueparatus lector. Lnminosus lector. Calunnius leclor. Ysaac leclor. Laurentius horrcarius. Petrus decanus. Stephanus decanus. Vindemiiis acolyius. Colos aculytus. Cassianus acolytus. Laurenlius acolytus. Stephanus acolytus.

AD SEQ13ENTEM EPISTOLAM ADMONITIO.

Antiquam iliam canonuni epitoinen , quam in ve-

lustissimo Lucensi codice nongentorum aunoruin

naetus suin , evolventi , occurrit synopsis epistoUv

cujusdam Felicis ad Siculienses episcopos , quo sub

•

tilulo caiiones 8 collocanliir. Cum vero in iis cano-

nibus quasdam agnoverim quse ad Arianorum resi-

piscentium receptionem in Ecclesiain pertinent , alia

Tero qu9e Pelagianorum vel Semipelagianorum ha;-

Tcsiin jugulabant, ac tandetii qusedaui in Manichseo-

Tuni dogma de malo a Deo producto invecta ; hu^c

•mnia nonnisi cum Felice iV congruere posse censui.

'Prinio enim hxresis Pelagiana cum Felice II cohx-

rere nequaquam potest,diu enim post decessuiii

Telicis il innolescere ac damnari coepit. Eo igitur ^

.pontilice remoto, Felix ill , et Felix IV succederenl.

A Felice III cur epitome hsec nostra removeatur id

suad^t, quod ejus leinpore Manichceof Ecclesiani

turbasse nullibi legimus. Vicissiin autem cum Fe-

iice IV omnia congruunt. Ariani qui Africam et Ita-

liam ihre^tabant, ut ex concilio Vasensi aiino 5i9,

id est sub Felice IV celebrato cap. 5 discimus. Dj

Manidideis planum est ex anathemaiismis Prosperi

(a) Uoc ipsum excerptum epistolae Felicis ad Si- cilienses in Veronensi cedice 59 nacti Ballerini fra- tres animadvertunt sententias siib lioc titulo allalas contulisse se cum libro de Ecclem$tici$ Dogmatibus edito in append. tom. VIII S. Augustini, alque ex iiurneris ac rebus ipsis cuniperissc^ niliil :i iiid liisc'

apiid Labbeuni loin. V, pag. 800 Ven. edil. Deni- que Seinipelagianorum dogma exagitat concilium Arausicanum ii anno eodem 529 babitain. His In antecessum animadversis, modo epitome illa pro- menda, quam profero ut est in codice cum numera- libus notis singulis canonibus ascriptis ; qux sane noke cum numerorum seriein minime quidem con- tinuatam, sed ordinem interruptum servent, aperto salis indicio demonslrant e iiiajori aliquo excerpto ea qusc ibi dantur decerpla fuisse.

EX EPISTOLA

FELICIS AD StClLIENSES EPISCOPOS.

XVII. * Arianos in catholica fide venientes per ma« nos impositionis recipianter [leg, per manuum imposi-*

B tionem recipiant].

XVIII. ^ Omni doroinieo die comniunicare bonum est, si se abslinent a peccato.

XXIV. ' Sine invitatione Dei nullus ad salutem vcnil. XXVIi. <* Malum non esse a Deo faelom. XXX.^ Bonu; siint nuplix. XXXI. Melior cst continentia.

NOTii: IN EXCERPTA BUPERIORIS EPISTOLiC FELItlS.

a AriauoSf etc lla Siricius papa ad Ueiroericum

cai>. I.

I> Omni Dominico die , clc. De coromunione dieons fe.slis qiue pro consueto niore accipi diebus illis oblitinerat, vide conciHum Emerilebse anno 666 , cap. 14.

c Sine invitatione Dei. Vide conciuum Arausicanum II. cap. 49.

d Malum non esse a Deo facmm. Vide analhe- matismos a Prospero Maniclia*o signatos. cap. i. et2.

« Bonce sunt nnptiw , melior est conlinentia. Vid« Augttstinum toto lib. de Bono conjugali («).

EPISTOLA ATHALARICI REGIS

DE ELECTIONE FELICIS.

(Hanc epistolam videsis iiifra inter opp. Cassio dori, Variarum hb. viii, episl. xv.)

quam eumdem de dogmatibus librum designari. Nomen vero Felicis ideo prrflxuni censent quod in coiice, unde haec breviaior desuinpsit, sUtim post Felicis III epistolam ad Siciliensero succcdereut. Vide Ballerin. Oper. S. Leonis toin. UI, pag. 261. Mansi.

APENDIX

AD EPISTOLAS FELICIS IV.

EPISTOLA II.

FELIX PAPA IV AD OMNES EPISCOPOS.

(Haecet sequens epistola yo9eiacvitiolaborani.) i. Quod missarum cetebratio alibi quam in Deo dica-

tis locis non debeat fieri nisi magna compulerit ne-

cessitas. II. De ecclesiarum sacrationis aubitatione qutd sit

agendum.

Dilectissimis fralribus omnlbus episcopis per diver-

sas provincias constitutis Felix ^piscopus in Doniino alutem

D Magno uiuiiere (S. Leo, ep. 54) misericordia Dei totius Ecclesi» catholicae rouItiplicaU sunt gaadia, cum Ecclesiarum sUtus co viget ordine quo apost*»- iorum successores illuro statuerunt. Et cimi antiqui hostis astutia eum turbari agnoscimus, non modica contristamur moerore. Quaro ob causam (fralres) hor- tamur, monemus et flagitamus, ut a tramile aposto- licjB inslitutionis nequaquam recedatis (Idem, ep.84), nec a capite dissideatis, sed fidein et iirdineui quem

17

APPENDIX.

VS

apostoli et apostolici viri statuerunt alisque ulla A tuui sanguinem , quero efluderat , probibitus est» et

haesitatiooe teneatis. Nam si columnae alic^jtis ma- gnae donius ruerint , ipsa postea domus minime sta- bit. Sic et vos, qui cotumnx Ecclesix eslis, si labe- factari cocperitis, sancta Ecclesia, quae per vos regi- tur, tabescit et labitur. Haec (fratres) qucc dico valde timenda sunt, et summo moderamine pensanda, al- qoe ne flant cavenda. Ipsa enim per se veritas ait : Vo» ettis sal lerros; quod si sal evanuerit, in quo sa- lietur {Matth, v) ? I9eo (carissimi) vos moneo , quia debitor sum vobis , et valde vos diligo. Et (|uando boiia audio de vobis, nimis sum gavisus : e( econtra quaudo mala, nimis conturbatus. Ego vero, quamvis 1 Yobis per longa terraruro atque maris intervalla dugnnctus siro, suro tamen omnino vobis corde con-

ipse coliegerat expensas« Salomonque filius ejus idip • sum, quod ipse facere optaverat, jubente et auxilianto Deo, perfecit, ct lemplum cuni aliari, et reliqua ad divinum cultum paragendum, consecravit, in libro Regum Inter cautera legitur ita : jEdificant (inquit Salomon Domiiio [/// Reg, vm}) asdificavi in habi' taculum tuum, (ortissimum {firnussimum ; ita et c. Just.) solium tuum in sempitemum, Convertitque rex faciem suam, et benedixit omni ecclesite IsraeL Omnis enim ecctesia Israel stabat, et ait : Benedictus Dorm- nus Deus Israel^ qui locutus est ore suo ad David pa- trem meum, et in manibus kjus perfecit^ dicens : A die qua eduxi populum meum Israel de jCgypto, non eleyi civitatem de univerm tribubus Israely ut cBdificaretur

junctus. Idque de beatitudine vesfra erga me inodis B domtts, et esset nomen tntum ibi ; sed elegi David^ ut

omnibus confido, qoia cum me vicissim diligitis, a me kmge non estis. Unde gratias referimus illi grano sinapi {Imc, xiv; Matth, xiii)« qui exniodici despica- bilisque seminis spede , ita ramis ex eadem radice surgentibus, alque se distendeiitibus, usquequaque diflusis, ut in eis volatilia coeli (cuncla) nidificent : gratiaque sit ferroento illi quod tribus farina; satis totius humani generis massam in unitate conspersit : atque parvo lapidi, qui abscissus est de monte sine manibus^ et occupavit universam faciem orbis terrse, qui ad hoc se usquequaque distendit, ut omiii bumano genere in unitatem redacto, totlus cbrpus perficere- tur Ecclesiae, atque ita ad totius compagis pertineret commodum membrorumpartialls ista distinctio. Uiide

esset super poputum meum IsraeL Voluitque David pa- ter meus mdificare domum nomini Domini Dei Israel^ et mt Domittut ad David patrem meum : Quod cogitatti in corde tuo wdificare dontum nomini meo^ bene feci- «/t, hoc ipsum mente tractans, Verumtamen tu non cedi' ficabis domum^ sed fiUus tous, qui egredietur de reni^ bus tuiSy ipse (edificabit domum nomini meo. Confirma» trtl Dominus sermonem suum^ quem locutus est^ stetit- que pro David patre meo, et sedi super thronum Israel^ sicttt tocutus est Dominus, Et a:dificavi domum nomini Domini Dei IsraeL Et constitui ibi locum arcm^in qua fotdusDomini est^quod percussit cum patribut nostris^ quando egressi tunt de terra jEgypti. Stetit autem Salomon ante altare Domini in conipectu ecclesiw

oos quoque a vobis non longe sumus : quia in illo C J^raeL et expandit manus suas in ccelum, et ait: Do-

qui ubique est unum sumus (Joan. xx). Agarous ergo ei gratias, quia solutis iiiimicitiis in cariie sua fecit ut in onini orbe lerrarum unus esset grex , et unum ' ovile sub se uno pastore, semper roeroores quid nos egreglus pnedicalor admoneat dicens : SolUciU ser- 9are unitatem spiritus in mncuto pacis (E^phes, iv). Sanctitatisvestrae scripta, qu.ne ad sedero a|K)stolicam misistb super quibusdaiii consultis, quasi ad caput, ui inde acciperetis responsa, unde omnis Ecclesia totius religionis surop8itexordiuro,gratantersuscepi, et breviler vobis respondere curavi.

1. De ecclesiarum eniro consecratione, et de mis- saruro «^elebrationibus, uon alicubi quaro iti sacratis Domino locis absquc magna necessitate fieri debere.

mine Deus Israel^ nonest similis tui inctBl^ desuper^ et super terram deorsum^ qui custodis pactum et mise* ricordiam servis tuisy qui ambulant coram le in toto corde suo, Qtti cttstodisti servo ttto David patri meo qucB loctttus es ei. Ore tocutus e«, et manibus perfecisti^ ttt hasc diet probaLNttnc igitttr^ Domine Deut Israel^ conserva David famulo tuo patri meo qum locutus es «, dicens : Non auferetttr de te vir coram me, qtti tc- deat sttper thronnm Israel, ita tamen^ si custodierint filii tui viam luam, ul ambttlent coram me, sicut tu ambulasti in conspectu meo. Et nunc^ Deus Israel^ fir- mentur verba ma, quce locutus es David servo tuo pa- tri meo, Ergone ptttandum est quod vere Deus habitet sttper terram? Si enim ccelttmetcceliccelorumtecapere

liquet omnibus quibus sunt nota Novi et Veleris Te- D "^'' possunt, quanto magis domus hosc^ quam wdifica-

fttaroenti pnccepta.TabemaculuroveroMosen Domino prxcipiente fecisse, et sacrasse, cum mensa et altari ejus et casteris vasis utensilibus ad divinum cultum •xpleAdum legiroos {Num, vii) : et non solum divinis praeceptis ac precihus ea sacrasse, sed etiam sancti olei unctione, Doroino jubente, perlinisse novirous. Qoaliter autero hacc facta sint, et quomodo ipsa sacra noii alii quam sacerdotes sacra unctione delibuti, Dominoque cum vestibiis sanctis sacrati, et levitac iractahant, ferebant, erigebant, et deponebant, in ip- sis Institutionibus, quae (Domino jubente) per Mosen coiiscriptae sunt, in lege Doroini reperitur. Qdaliter ergo David regum piissiinus amplificaveritcultum Dei, t% templum Domini andificare voluit, sed propter mul-

tt ? Sed respice ad orationem servi lui , et ad preces ejus, Domine Deus meus, Audi^ Dotmne^ hytnnnm et orationem^ quam servus tuus orat coram te hodie : ut sint octtli ttti aperti super domum hanc nocte et die^ Sttper donittm de qtta dixisU : Erit nomen meum ibi^ ut exaudias orationem^ quam orat in loco isto ad te ser- vtts tuus; ut exaufUasdeprecationemservi tui^et poputi tui IsraeL quodcttnque oraverint in loco isto, et exau diat in loco habitacuU tui in ccelo^ et eum exaudieris^ propitius eris, Si peccaverit homo in proximum suum^ et tiabuerit aliquod juramentum, quo teneatur astrictus^ et venerit propter juramentum coram aHari .tuo in do- mum tuam, tu exaudiet in coUo^ et.fa^ies^ et judieabis servos Imoi, condemnans impium,et reddent Aam suam.

19

AD EPISTOLAS FELICIS PAPiE Vf

fO

\uper caput ejusy justificansque justum^ et retribuenset A reo!, ut sini ocuU tui aperti ad deprecationem «mt tui

secundum jitsiitiam suam, Si fugerit populus tuus Israet inimicos suos (quia peccalurus est tibi) et agentes posni- tentiam, et confitentes nonuni tuo^ venerint, et orave- rint^ et deprecati te fuerint in domo hac^ exaudiincoelo, €t (timitte peccatum poputi tui Israelf et reduces eos in terram quam dedisti patribus eorum, Si clausum fuerit cctlum et non ptuerit propter peccatum eo- rum^ et orantes in loco isto pcenitentiam egerint no- mini tuo^ et a peccatis suis conversi fuerint propter afflictionem suam^ exaudi eos in coslo, et dimilte pec- cata servorum tuorum, et populi tui Israel, et ostende eis viam bonam^ per quam ambulerkty et da pluviam su per terram^ quam dedisti populo tuo in possessionem, Fames si oborta fuerit in terra^ aut pestilentia, aut

et poputi tui Israel et exaudies eos in universis , pro quibus invocaverint te. Tu enim separasti eos in hcere' ditatem de uuiversis popuUs terrcs^ sicut locutus es per Mosen servum tuum, quando eduxisti patres nostros de terra jEgypti {jEgypto), Domine Deus. Factum est autem^ cum complesset Satomon orans Domimm Qifi- nem orationem et deprecationem hanc^ surrexit de con- spectu altaris Domini. (Jtrumque enim genu in terra fixerat, et manus expanderat ad ccelum, Stetit ergo^ ct benedixit omni ecclesics Israel^ voce, magna dicens : Bcnedictus Dominus, qui dedit requiem populo suo Israel juxta omnia quw tocutus est; non cecidit ne unus quidem sermo in omnibus {ex omnibus bonis) qum locutus est per Mosen sermtm suum. Sit Dombius Deus

corruptus aer, aut amigo, aut locusta, vel rubigo, et 6 noster nobiscum^ sicut fuit cum patribus nostris, non

afftixerit eum inimicus ejus portas obsidens, omnis pla- ga, universa infirmitas, cunctuque devotatio et impre- eatioy quce accidcrit omni homini de populo tuo Israei; si quis agnoverit plagam cordis sui, et expanderit ma- nus suas in domo hac, tu exaudies in cwio, in ioco habitationis tuce, et repropitiaberis, et facies, ut des unicttique secundum omnes vias suas, sicut videris cor ejus {quia tu nosti soius cor omnium fiiiorum homi- num) ; nt timeant te cunctis diebus quibus vivunt super facietn terra:, quam dediui patribus nostris, Insuper et alienigena, qui non est de populo tuo Israel, cum venerit de terra ionginqua propter nomen tuum {audie- iur enim nomen tuum magnum, et manus tua fortis, et hachium tuum extentum ubique), cum venerit ergo, et

derelinquens, neque projiciens, sed inciinet corda n<H stra ad se, ut ambuiemus in universis viis ejus, et custo- diamus mandata ejus, et cteremonias, et judicia, quee* cunque mandavit patribus nostris, et sint sermones mei isti, quibus deprecatus sum coram Domino, appropin^ quantes Domino Deo nostro die ac nocte, ut faciatju- dicium servo suo, et popuio suo Israei per singuios dies^ et sciant omnes popuii terrce, quia Dominus ipse est DeuSy et non est uitra absque eo. Sit quoque cor no- strum perfectum cum Domino Deo nostro, ut ambule* mus in decretis ejus, et custodiamus mandata ejus sicut et liodic. Igitur rex et omnis Israel cum eo immoiabanl victimas coram Domino. Mactavitque Saiomon liostias pacificas^ quas immoiavit Domino, boum viginii dno

•raverit in ioeo hoc, tu exaudies in cceio, in firmamento ^ miiiia, et ovium centum viginii miiiia, et dedicaverunt

habitacuii tui, et facies omnia pro quibus invocaverit te aiienigena, ut discant universi popuii terrarum nomen tuum Hmere, sicut popuius Israei: et probent quia no- men tuum invocatum est super domum hane, quam cedi^ fcavi, Si egressus fuerit popuius tuus ad beitum cou' tra inimicos suos, per viam quocunque miseris eos, ora- bunt te contra viam civitatis quam etegisti, et contra domnm quam tedificavi nomini tua, et exaudies in cceio orationem eorum et preces eorum, et facies judi- cium eorum. Quod si peccaverint tibi {non est enim homo qui non peccet), et iratus tradideris eos inimicis sttis, et captivi ducti fuerint in terram inimicorum ionge vet prope, et egerint pomitentiam in corde suo in ioco captivitatis, et conversi deprecati fuerint te in captivi^

tempium Domini rex et fiiii Israei. In die itia sancti- ficavit rex medium atrii, quod erat ante domum De-' mini, Fecit autem ibi holocaustum, et sacrificium, ef adipem pacificorum ; quia aitare ccneum quod eratco- ram Domino, minus eraty et capere non poterat hoio- caustum, tt sacrificium, et adipem pacificorum. Fecit ergo Saiomon in tempore iito festivitatem celebrem, et omnis Israei cum eo, muititudo magna ab introitu Emath usque ad rivum jEgypti coram Domino Deo no- stro septem diebus et septem diebus, id est quatuorde- cim diebus, el in die octava dimisit popuios. Judaei ergo loca in quibus Doinino sacrificabant diviiiis, habebant supplicalionibus consecrata (supplicationi- bus consecrabanl), nec in aliis quam in Deo dicalis

taie sua, dicentes : Peccavimus, inique egimus, impie ^ locis munera Domino offerebant. Si eiiim Jud;ei, qui

gjssimus, pt reversi fuerint ad te in universo corde suo^ et tota anima sua, in terra inimicorum suorum, ad quam ^ptivi ducti fuerant, et oraverit te contra viam terras $utt, quam dedisti patribus eorum, et civitatis quam eiegisti, et tempii quod asdificavi nomini tuo ; exaudies %n coeio, in firmamento soiii tui, orationem eorum et preces eorum, et facies judicium eorum, et propitiaberis popub tuo, qui peccavit tibi : et omnibus iniquitatibus eorum, quibus prtevaricati sunt in te : et dabis miseri- cordiam eoram eis, qui eos captivos habuerint, utmis^- reantur eit, Popuius enim tuus est, et hwreditas tua, fuos eduxisti de terra Algypti, de medio \ornacis fer-

umbrse legis deservtebant, hxe faciebant , niuUo magis quibus veritas patelacla est [a) templu Do- mino aedificare, el (prout melius possumus) omare, ('aque divinis precibus, et sanctis unctionibus suis cum aluribus et vasis, vestibus quoque, et reliquis ad divinum cultum explendum utensilibus, devote et solemniter sacrare, et non in aliis locis quam in Domino sacratis ab episcopis, et non a chorepisco- pis, qui ssepe prohibili simt, nisi (ut prxdiclum est) summa exigente necessitate, missas celcbrare, iiec sacriflcia offerre Domino debemus. Et hoc si sunima necessilas agere coropulerit, non in domibus^ quia in

(a) Btircb. addit lib. iii» cap. 59, et gratia^ et veritas per Jesum data est. Mansi.

!ll

APPENWX.

2^

tacrfs caiionibas sacriftcia in domitms offerri protii- A *rei^ ui Jicla apostoli<:i repliceinus, corripUt iMiuU*

biia sunt, sed in tabernaculis, divinis precib«s a

ponliiicibus dicatis, et in mensis Domino sacratis, et

in sacra unctione a pontiflcibus delibutis, pro summa

(ut praefixum est) necessitate» et non pro libitu cu-

jusquam et pigritia agatur. (Statutum) Satius ergo

est, missam non canlare (Cencil. Parit, lib, i, cap.

47 ; €i CapihtL vu, 55i), aut non audire (S. Gregor.

ep, 18, iib. lu), quam iii iliis locis ubi fleri non opor-

tet : nisi (ut saepe dictum esl) pro suinma contingat

necessitate, quoniam necessiias non habet legem.

Unde scriptum est : Vide ne offeras holocauita tua

in omni ioco quem Hdmi, $ed in loco quem elegerit

DondnuM Deus tuu$ {Deut, \). Et in Exodo legilur :

Votvidistit^ quia de^cosio locutus sum vobis:Pion

faeieiis deos arqewteos^ nec deos aureos facktis vobis ; g

aitare de terra (acieiis imAf , el offeretis mper iitud

holocausta et paci/ica vestra; &ves vestras et boves in

omni ioco in quo memaria fuerit nmninis mei (Exod.

xx). Et sicut non alii quam sacrati Domino sacer-

dotes debeni missas cantare, nec sacrificia super

altare oflerre ; sic nec in aliis quam in pnefatis Do-

mino sacraiis locis missas cantare aut sacrittcia of«

t^m licebit. Si autem, ut legitnr in concilio Laodi-

eensi {ex versione DionysH Exiqui) capite ^, quod (a)

bi quiMion suntab episcopis ordinati tam in eccle-

ftiis quam iii domibus exorcixare non possuni ,

inulto magis {minus) majoris gradus ministeria, nisi

ab eas qui ad eos gradus suiit sacrati quibas fungi

debent officia agi vel sacrificia offerri licet. Quod

/0«, coMsolamini pusiHammes^ suscipite infirmos^ pa^ tientes estote ad omnes, Videle ne quis matum pra maio alicui reddat ;' sed semper, quod boKum est se- ctanuni in inmcem, et in omnes. Semper gaudete- sine intermissione orate, in omnibus gratias agite. tim 'est enim voluntas Dei in Christo Jesn in omnibus vobis, Spiritum notite exstinguere^ prophetias nolite sper^ nere; omnia auiem probate^ quod bonum est tenele. Ab onmi spede mata abstinele vos. Ipse autem Deus pacis sanctificet vos per omniay ut integer spiritus ve- ster^ et anima, et corpus sine quereta in adventu Do^ mini nostri Jesu Christi servetur {II Thess, B). Data caiendis Marlii, Lampadio et Oreste viris ciari^simb cotisuUbus (anno Chrisli 530).

EPISTOLA m (OLIM U).

AD SABINAM.

Laudat m ea studium cuUumque in eeclesiam, quodqus stirpis honores vauamque pompam reiigioni post- liabeat.

Singulare roembrum Ecclesice, * tu» religionis

amplitudinem exislere» et a nobis reverenlissime

coli, satis est omnibus niaiiifestum. In ipso enini

apice nobililatis, multo iiobiiiorem Ecclesiae devotio-

nem impeiidis, et magis Isetu Christi agniiione pne-

ceptis ejus obtemperas, et in fide poiius exsulias,

quam tanti generis flore jactaris. Summa virtut

(SuiumiB virtuiis) est vicisse gloriam carnis, ei

magna esi Gbrisii graiia (magn(e gratis) nobili-

taiem moribus superasse, domina fllia meriio illu-

autem (ut paulo superius pi-ajlibatum est) oblaiiones q ^»^- Ceria igitur existens, dilectissjina, vitae hujus

in domibus offerirl non debent, in eodero concilio eapite 58 {b) probibitum babetiur, ita : Non oportet %H domibus oblationes celebrari ab episcopis etpresbg- lerii. Solemniiates vero dedicalioniun ecclesiarum et laeerdolura per singuloa aimos solemniier sunt celebranJac, ipso Domino exempla dante, qui ad fe- Itum dedicationis templi, oinnibus id faciendo dans fonnam, cum reliquis populis aaiBdem fettivitateni celebratunis venii, sicui scriptum est : Facta tmt encctnia in UierosolymiSf et hiems erat ; et ambulabat Jesus in templo, inporticu Satomouis {Joan^ x)« Quod autem octo dierum sint encsnia celebranda, in libro Regum {III Reg. vni), peracta dedicaiione iempli, reperies (reperietis).

qusecunque sunt, spaiia xiernis divinisque olBciis illusirare couiende, ut qui insignem le pnestiiit, red< dat sibi per sxcula clariorem.

Quapropier tiiam hortarour diiectionem, ut bo- num, quod coepisii, semper iroplere non dlfferas; quia non laudaiur initium, sed flnis. Saptentiam enim te bortamur diligere ei scruiari, ut rationabiiiter et sapienier disponas ei judices ea qwe tibi eenMDissa saiii, dicettte Domino per proplieiaui ; Cru^tiitiiti, ^t judicatis terram, Time ergo Dominumt et mandata ejus serm^ et diHge £um toHt visceribus, et proximum tuum sicut teipsum. Deus altissimus creavit sapientiam in Spiritu saneto, et vidit, et dinumeravit ea terram, et mensus est, et effudit illam super omnia opera sua^

11. De ecclesiarum vero consecratiooe ( S. JLeo , «v «i super omnem camem secundum datum suum prccbuit

epist. 9i, cop. 15) qooties dubiiatur, et nec ceru scriptura, nec cerii testes existunt, a quibus conse- craiio seiatiir, absque uUa dubitatione sciiote eas esse coBsecrandas, ne ialis irepidalio iaciat deierio- rationem : quoniam nou monsiraiur esse iieraium quod nesdtar factum. Ujt, fratres, testimoniis Scri- ptorarom apostolica auctoriiate conflrmaiis, con- soltb vestris breviter respondisse sulVciat. Vobis ta- uien pnevideBdom est, et omnibos pncdicanduin, ut iUidta non aganiur, ei Domini praecepia conserven- tar, et Meliter peragantflr. Rogamus autem vos, {ra-

(a) Burch. iiiserii si. {,h) Gap. 5i*.

ittam diligentibus se. 7im6r DoMtnt, gtoria et gtoriu- tiOt.et corona exsuttatioms. Timor Domini delectahit cor^ et dabit ttetitiam et gaudium in tongitudinem die- rum* Timenti Dominum bene erit in extremis^ et i» die defunctionis suas benedicetur. Diiectio Dei honora-' bilis sapientia ; quibus autem apparuerit in vtsti, diii' gunt eaxh in visione, et in agnitione magnatium suo- rum. Initium sapientice timor Domini ; et cum fidelibus in 9utva concreatus est^ et cum electis feminis graditur^ el cum justis et fidetihus agnoscitur. Timor Domini^ scientice retigiositas. Religiositas custodiet^ et justifi' cabit cor^ jucunditatem atque gaudium dabit. Timenti

Qu» sequunlur descripia suni ex episi. 13 Ini^iV* centii quae esi ad Julianain. Toni. 111, p. i5.

v^

PROSPERl EX MANiCHi£0 CONVERSl

n

Dommum hene erit, ei tn diebus consummationis Uliu$ A £^<< -enim confuno adducens peccalumj et e$i confusio

beneaicetur. Pienifudo $apienli(e est timere Dominunu et plenitudo a ructibus iUius, Omnem domum illius implebit a generationibus, et receptacula a thesauris iHivs, Corona sapientiWj timor Dominif replens pncem et salutis fructum; et vidit, et dinumeravit eam, utra- que autem sunt dona Dei, Scientiam et inleUectum pmdentiie sapientia compartietur, el gtoriam tenen- tium se exaUat^ Radix sapientice est timere Domi- num, et rami ilUus longcevi, In thesauris sapientice, intellectus et scientice religiositas ; exsecratio autem peceatoribusy sapientia. Timor Domini expeUH pec" catum ; nam qui sine timore est. non poterit justifiea- rt. iracundia enim animositatis iUius, subversio iUius est, Usque in tempus sustinebit patiens^ et postea red-

adducens gratiam el gloriam, Ne accipias fadem ad- versus faciem tuam^ nec adversus animam tuam men^ dacium. Non reverearis proxitnum tuum in casu tuo^ nec relineas verbum in tempore salutis, Non abscondas sapietUiam tuam in decore ejus, In tingua enim agno- scitur sapientiay et sensuSy et scienUa, et doctrina in verbis veritatis {verbo sensati), et firmamentum in ope- ribus juslitim, Non contradicas verilati uUo modot et de mendacio ineruditionis tua confundere, Non cot^ fundaris confiteri peccala tua; et ne subjicias te omni liomini pro peccato, Noli resistere contra faciem po- tentis; nec coneris conlra ictum fiuminis. Vro justitia agonizare pro anima tua, et usque ad mortem cerla pro justitia^ et Deus expugnabit pro te inin^cos tuos.

ditio jucunditatis, Bonus sensus usque ad tempus abs- B Noli citatus esse in lingua tua ; et inutUis et rcmissui

eondet verba iUius, et labia multorum enarrabunt sen- sum iUius» in thesauris sapientite significatio disci^ plinte; exsecratio autem peccatori cuUura Dei. FiU, concupiscens sapientiam, serva justitiam, el Deus prce- bebit iUam tibi, Sapientia enim et discipUna, timor Domini; et hoc, quod benepiacitum est f7/t, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros ilUus. Contumax non siSy et incredibilis timori Donuni, et ne accesseris ad iltum dupUci corde. Ne fueris hypocrita in con- spectu hominum, et non scandaUzeris labiis tuis. At- tende in itUs, ne forte cadas, et ponas scandnlum ani- mm tu(e, et adducas inhonorationem tibi et revelet Deus absconsa tua, Pro fide et justitia, ac pro satute arUmw certa semper, et pro adjutorio fratrum viriUter

in operibus tuis. NoU esse sicut teo in domo tua, ever- tens domesticos tuos, et opprimens subjectos tibi. Non sit tibi maniu tua porrecta ad accipiendum, et ad dan" dum cottecta. His fulla Scripturarum auctoritaiibui semper sta recta, et a via veritatis ne avertaris, ut gratiam Dei acquiras, et bonorum hominum amicitia fruari^ : tantpque tua voluntas (mens) facilius ab amore bujus s9M;uli exeat» quanto et impellitur, dum vocatur. Nam nos el pnesentes vos videre cupimus, el absentibus per epistolam saltem colluqua deside- ramus. Unde et optamus,. ut vos beatus Petrus apo* stolonun princeps ad sua limina feliciter perducat, quatenus in omnipotentis -gratia perfrui vestra pnc- seiitia mereamur. « Data xii calendas Novembris

agCj ut a Domino recipias remunerationem. Scriptum C (ann. 530 exeunte Octobri sedebat Romx Boni-» est eiiim (EccU. iv) : FiU, conserva tempus, et devita facius, Don Felix), Lampadio cl Oreste viris clariss. I mato. Pro anima tua non confundaris dicere verum. coss.

** Data XII catend, Novembris.] Tl;cc chi*onoi<.*^ia hoc mense Bonifacios jam pontifex creatus erat, ul nenstrua mendosa est (sed et tota cpi^t. ficlu). Nam patet supra. Sev. Binius.

EODEII TEMPORE.

PROSPER EX MANICELEO CONVERSUS.

PROSPERI ANATHEMATISMI

ET FIDEI CATHOLICiE PROFESSIO.

tAPITULA SANCTI AUGCSTLNI QUJE DEBEANT PUBLICA VOCE 1) RELEGERE ET MANU PR0PRI4 SUBSCRIBERE IN QUIBUS 8USPICI0 BST QUOD MANICH^I SINT.

I. Qui credit duas esse naturas ingenitas diversis principiis existentes, unam i^onam, quod est Deus, altemrn malam, quam non creavit Deus, sibi invicem adversantes, anathema sit (In codice Gervasiano ha- benlem principes suos, et inala sua qiix non creavit Deus, anatb. sit).

II. Qui credii duas naiuras bellum inter sc grs- nisse : et partem natuRc Dei in eodem bello princi- pibiis tenebrarum, et omnibus genlibus aJ malam iiaturam pertinenlibus fuisse permixtam et ab eis 'iciieri coliigatam, oppressam, inquinalam, per quod ot credi f;«cil Dei naturain cssc inutabileui ct coin- quiriabilem, annlhcnia &it.

III. Qui credit partem Dei ligatam ei inquinatani teneri in daemonibus, et in omnibus animalibus, fru' ctuumque (fruticiimque) generibus, et per escas Ma nichseorum electorum solvi atque piirgari ; ut cre- datur pars Dei polluta teneri in cucumeribus, in melonibus, et radiculis, ct porris, et quibuscun- que vilissimis herbulis (hcrbis), et ei subveniri, cum ab electis Manichxorum ista eduntur, ana- thema sit.

IV. Qui creditliominem primum (qui est appellatus Adam) non a Deo factum, sed a principibus tene- brarum genitum, ut pars Dei, quae in eocuin tliem- bris captiva tenebatur, copiosius et abundanlNis in e<i tenerctur, anathema sit.

V. Qui credit eo modo creatum homineni, quod mascuH ct femin.T principes lencbrarum concubuis-

31

ANAT(U:ilATlSMI ET FIDEI PROFESSK).

26

»ent, et t^u» '5uOS majori principi tenebrarain de- A rendam, el honorem e\% vel luci isti visibili aliquid

dissent, etille omnes comedisset, et cum sua coiguge concubuisset, atque ita ex illa Atlantem queni blas^ pbemant patrem Adas generasset, ligans in illo ma- gnaiu partem Dei, quae ligata fuerat in emnibus fe- tibus principum tenebrarum, quos el manducandos dederunt, analhema sit.

VI. Qui credit principes tenebrarum ligaios esse in ccelo velut spbxra, habentes in se coIUgatam iii aogustiis atque angoribus vitalem substautiam, hoc est partem Dei^ et modo liberari de meiiibris eorum, cum beatus pater, qui lucidas naves babet diversoria et habitacula, id est soiem et iuiiam , virtutes suas transfigurat in leminas pulchras , quas opponit coii- cupiscendas masculis principum tenebrarum; et iii

drvinilalis ascribit, et non sicut reliquam creaturam ad minislerium hnmaniim a Domino cocli ac terne condilnm, anathema sit.

XIV. Qui credit omncm carnem quadmpedum, serpentium, volatilium et natatilium, vel oninium quse in inundo surit, npn a Deo vero creatain, sed a principibas lcnebrarom, analhema sit.

XV. Qni symbolum vel onitionem Manicho^nim non detestans, sed veiierans, aul recordari, aut ore proferre irolueril, anathema sit.

XVI. Qui credit animas humanas ex substantia Dei esse, et corpora bumana a principe tenebrarum vel facta vel fieri, anaihema sit.

XVII. Qui credit diabolum non esse a Deo factum

mascaloft pnlcbros , quos opponit concupiscendos B angelum boiiiim , et propria voiuntate per svh

feiuinis principum tenebrarum, ut per ipsam coiicu- pisceniiam solvatur ex eis vitalis substantia, id est pars 1)ei, et ex eorum membris liberata purgetur^ amibema sit.

Vn. Qni credit partem Del, qux de admixtione (commixUone) gentis tenebrarum non potuerit libe- nri atque purgari, damnari eain, et in aeternum af* l^^i (affici) horribili globo, iii quo glolio indiiditur* geus tenebrarumf anathema sit.

Vm. Qni credit legem quse data est per Moyscm iion esse a bono et vero Deo datam, et (nec) Spiriiu Dei boni et veri Ibcutos prophetas qui fuerunt in populo Israel, et in canoiie Scripturarum divina- mui babentur apud caiholicam Ecclesiam, anatlie- iiia slt.

D[. Qui credit non habuisse veram carnem Filium Dei iesum Christum, neque ex semine David natum esse de virgine Maria^neque verum corpus habuisse, nec veram came mortem fuisse perpessum, et a inorttris resurrexisse , sed tantumraodo spiritum fuissc (suie came), sic autem in cariie apparere vo- luisse, ut et caro putaretur quae non erat; atque hoc modo contradicit Evangelio, Domiiio ipso dicente :

perbiam lapsum factom esse diabolum, eumdeni' que asserit non esse inter reliquos angelos a Den crealum ^ sed semper coseterauin Deo fnisse , ana< ihema sit.

XVIII. Qui credit Manem, sive Manichxum, qoi sgprascripta omnia qua; anatliemate et damnationa sunt digna pncdicavit, Spiritnm sanclum habuisse Paracletum, cum ea omnia docere non potuit Spiritut veritatis, sed spiritus falsitatis, anatbema sit.

XIX. Analhema etiam ipsi Mani, vel ManichsBO, qui omiies supradictas impietates, et alias sacrilegas et damnabiles labulas docoit et conscripsit, et cre- dendas miseris persnadere conatos est, intendeiii spiritihns seductoribus, et doctrinis daemoniomni et

Q inendaciloquom!ii.

XX. Anatbema Adimanio, et onmibos discipitlis ac f>ectatoribus ejus ; et, sicut jam dictum est, qui in euiu Sphritum Paracletum veuisse credit, ana- ihema sit.

XXI. Omnibus etlam supradict» perversitatis au-. ctoribus, et docirinse, vel legi eomm, vel omnibus secretis, et catbelicae fidei contrariis, orationibos ac sacrilegiis eomm, et cunctis scripturis eorum qu.ne citra canoncm habentur Ecclesise, quas fides recta

Videte mantti meoi et pedes tneos : palpate et mdete^

quia ipintus ossa et carnem non habet, sicut me vide- ' "<^" ^"^*?'^* analhema sil.

tU habere {Luc. xxiv). Qui efgo sic confitetur Chri- abjuratio et professio prosperi. .

«tum Deum verum, ut integrum etiam bominem ne- lu Christi nomine, ego Prosper hanc chartulam'

get, aiiathema sit^ anatbematis Manichaeomm relegi, et anatheina di-

X. Quicunque adventnm Spiritiis Paracleti, quein cens omnibus, suprascriptis erroribus, nianu pro- Douiinus in Evangelio promittit esse venturum in D pria subscripsi, et repodiatis omnibus eomm impie- aposiolos, post ascensionem Domini, iii die Pente- tatibus, fide plenissijna doctrinis eomm et tradilio-

(MSles, iion statim credit impletum ; sed post multos aniios in Mane vel in Adimanto discipulo ejus venisse credit analbema sit.

XI. * Quicunque camem haiic quain gestamus, id est eorpora humana» resurrectumni iiegat, aiia- tbenia sit .

XII. Qui animas bumanas transfundi iteram in aliis corporibus vel animalibus credit, anathema sit.

XIII. Quicnnque solem ct lunam naves esse coe- le:4es dicit, ad animas vel Dei substantiani iraiisfe-

* Qoi se4|iiu:itur articuli nonlegunlur iu c. Gervn' ftiano, cxceplis 18 cl 19, qiieiiiadiiiodum nec in ap-

nibus anathenia dixl et dlco; et nie qiKCcunque Ecclesia calholica confitetur credere et sequi in om- nibus sub testificatione divina polliceor atque pro- miito. Not. sub die xiii calendas Decembris, Oly- brio iuniore viro clarissimo consule (anno Clirislr

5i0).

NOTA JACOBI SIRMeNIU, S. J.

In codice Ecdesi» Lugdunensis, qui haec capituh Dobis siippedilavit, subjiciuntur concilio Carpentora- ctensi : sed consulum ordo exigit iit aiitecedant. Olybrius enini auiio Christi 526 consQUtum gessil,

pendice pemiUiiiia ad loir. X opemin ouiiiiuiii S. Augostini.

17 ' PROSPEIU EX MAiNlCH^O CONVERSl ANATHEMATISMI ET FIDEI PROFESSIO. 58

Mavortius anno sequenti. Hh porro siiniHima suni, A lum limQit. Quid tu gloriaris quia non times bo-

uisi quoit paueiora qu;v apud S. Augustinum tomo X - ~

itt appendice leguntur sub hoc titulo : CQtnmomtorium

B, Augustini ad F.ccle$iam {univenam Ecclenam denti-

natum) $ub qua cautela Jfantc/tan, st conversi fuerint,

smctpt Meant.

OBSERVATIO Pmum LABBB, 8. i.

In Teleri codice, qui est in bifoliotbeca collegii Ger- vasiani Parisiis, dicilurque fuisse liber prioratui S. Salvii episcopi et martyris ad Valentianas in inarchia Franciii; scriptus tcmpore Hugonis prioris, post Hbrum S. Augustini de Hxresibus ad Quodvuit- deum episcopani proxime seqottDtur nonnulla, quse lucem concilient pnecedenti dpusculo.

JTEII ▲UGUSTINUS EPISCOPUS ECCLESliS CATUOLICiB.

Jam anathemavi Maniclueum» et doctrinam ejus et tpiritum qui per cum tam exsecrabiles blaspbemias

mmem, cnm Deum talem tibi itngas qui tenebras timuit, Qt comroisceret bonum et inaluin. Noli auteui extolli animo sicut scripsisti, quia vos niagnos faci- luus eo quod impedire volumus venena vestra, ne ad homines pestilentia serpat. Non eniin apostolus quos canes appellat, luagnos facit cmn dicit : Cavete cane$; aut illos magnos faciebat, quorum sermonem dice- bat serpere ut cancer. Ilaque denuntio tibi in nomine Christi, ut si paratus es soivere qosestionem, in qua defectt praeeessor tnus Fortunatus, et ita hinc ieral, ut non rediret nisi cnm suis disputatione collata in- veiiirel quid contra respondere posset, disputes cum fratrlbus. Si autcm ad boc non es paralus, dis< cede binc et noli pervertere vias Domini et illaquea-

locutus est, quia spiriius seductor erat, noti verita- ^ ^ ^, «-.«^s. i^n..^ ^-- • a ^.

A e A' ' • .u B "^' ®* ^^"^« ">"<»«^ awmas infirmas, iie adjuvante

Us, sed nefandi erroris, et nunc anathemo supra- dictum MaQichxum et spiritum erroris ipsiiis. Ego Felix qui Manichceo credideram nunc anatheuM) eum et doctrinam ipsius et spiritum seduclorem qui in illo fuit, qui dixit Deum Patrem suum genti tene- brarum miscuisse naturam, et eam turpiter liherare, ul virtules suas transfiguret in femiuas contra. ma* ficiilina daomonia, ita ut postea reliquias ipaius partis suie configat in setemum labe tenebrarom. Ilasoiiioea el cxteras blasphemias Mamefasei ana- tbemo.

Ego conversus unus ex Manichaeis •cripsi, qoia ii disoessero antequam gesta subsoribantur sic suum hahendus ac si BUniefaaeum non anathenuiti- zaverim.

dextera Doroini uostri qoomodo non potaveris eru- bescas.

GOllllOItlTORinM 8ANCT1 AUGUSTmi EPISCOPl ECCLBSLl CATHOLICJS, QUOMODO SIT AGENDUM CUM MAItlGHJBIS QUI CONVERTUNTUa, ET QUOS iHKIflTET MUJUS IIErAm>l ERRORIS.

Cum aoathematizaveriut eamdem hxresim Mani-

4

chseorum secundum formam intra scriptam ; iibel- lumque dederit unusquisque eorum confessionis et poenitentiae su», atque anatbematis eorum peteos * in ecclesia vel catechumeni, vel poenitenlis locum, si libellus ejus ** episcopo placuerit, eumque suscepe- rit, det ei epistolam cura die et consule, ut nullain de superiore tcmpore molestiam, vel de publicis legihus, vel de disciplina ecclesiastica patiatur. Et post ip-

Felix coHversus ex Manickeit dixi sub testlfica- ^"'^ ^^®™ *' aliquibus indiciis Manichaeus apparuerit,

tiooe Dei me oainia vera confiteri, de quo scio esse Manich908 vel Manichasas in partes Cttsarienses Ma- riam et Lampadiam uxorem Mercurii argentarii, cum quibus eciam apud electum Eucharisum pariter oravimBS, Coesariam et LuciHam filiam soam, Can- didum qui eommoratur Thipasa, Victormam, Hi- spauam, Simplicianum Antoniiii patrem, et Pauium et sororem snam qui fuit Hippone, quas eiiam per Mariam et Lampadiam scivi esse Manicliseas. lloc tantum scio. Quod si aliud inventum fuerit me scire supra quam dixi, me reum ego ipse conUteor.

COMMONITORIUM SANCTI ▲UGISTINI EPISCOPI iV PRESRY-

TERUM MANICn^UM.

sentiat jiistitlx severitatem, quse talibus rebus adhi- benda est, id est, ut ab ejus consorlio, vel amicitia, vel quacunque societate cbristiani se abstineant se- cundum apostolicam disciplinam (auctoritatem).

Commendentur autein qui epistolas ab episcopo acceperint religiosis catholicis vicinis vel cohabita- toribus suis, sive clericis, sive laids, per quonitm erga se curam frequentent audientiam sermonis Dei, et quorum testimonio possint innotescere. Nec facile admittanlur ad baptismqm si catechumeni sint, nec ad reconciliationem , si poenitentise locum acce- perint, nisi periculo mortis urgente, vel si eos

aliquanto tempore probatos csse cognoverint epi-

c- . • • 1 ^cop^ P^i' eorum testimonlum quibus fueriiit coin-

Sme causa tergivei-sans, cum longe appareat qua- ^ ,„g„jj,|j

lis sit. Qui tecuui locuti sunt fratres. indicaverunt

mibi. Bene quia non times mortem, sed eam mor-

tem del>es timere quam tibi ipse facis talia de Deo

blasphemando, et quod iiUelligis n^rtem istam visi-

bilem quara omnes iu>mines noruni separetionem

esse mentis a corpore non est roagiium intelligere.

Sed quod adjungis d^ vestro separationem esse booi

a malo, si mens bonum est, et cor|>us malum, qui

ea commiscuit noii est bonos : dicitts quia Deus bo-

iius ista coinroiscoit. Ergo aut roalus est, aut roa-

* Nendose in editis appendicibns tom. X openim S. Augustini legitur potens. ** llncc voi, penilus necessaria, abest ab edftifi. •*• Mcndose fiabcl :ippe idix loni. X liactcnus vul-

Forma ergo, secundum quam debent hanc husre- sim qui corrigunlur, anathematlzare, ista esl.

I. Qui credit duas esse naturas, etc., qua paulo ante $unt excu$a nonnullU omi$$i$^ ut in nota arti^ cufi XI $trictim ob$ervavimu$.

ITEM FORMA KPISTOLiE **', QUAM DAT EPISCOPUS CONVERSIS I8TA EST.

Quoniam te Manicbscorum auditorem poenitet fois- se, sieut Ipse conlessus es anatbema dicens blasphe- iniis et impiissimoe atque immundissinKe haeresi eo-

gata de quodam episcopo ip$iu$ $ect(c, Iiididem quo- que gravis^ima sustuiiinus memla, ut ex coUatiOno colliges.

BONirAClOS PAPA II. NOTITIA.

SO

nini, exqpo teBO&.nisifldescalholica ftalvum feclt, A monasterio, rcl in xenodochio, donec appareant

habebis banc epistolani adversos eos qui tibi tem- poris prjeteriti errorem , quantum ad istam nefariam periinel sectam, olijiciendum putaverint, quae scripto esl die illo et consule iilo.

Electis vero Manichaeorum qui se converti dicunt ad catholicam fidcm, etiamsi et ipsi secundum supe^ riorem formam eamdem haeresim anathematizave- rint, non lacile dandx sunt littens ; sed cmn Dei serris esse debebuht, sive clericis , sive Uiicis, in

penitus ips^ superstitione caruisse : et tonc vel ba- ptizentur, si non fuerint baptizati, vel reconciiien- tur» si pcBnitenlia^ locum acceperiut, ne acceptiSi cito litteris loca, in quibus fuerant commendati, de- seranl.

Explicit commonitorium beati Augustini epticopi de hceresi Manichmorum sub exsecratione anathe- malis.

as

■MMkMHMMai

2

tm

■Mi

4NNIS DXXX-DltXI.

BONIF ACIUS PAPA II.

NOTITIA-

(Hx libro fK>BU0«a1i.)

• BoniCicias natione Romanus, ex patre Sigisbul- H do • ^ sedit annos t dies 26. Fuil auiem temf oribut Aibalarid regis haeretici , et (a) Justiniani Augusti. Hic cum Dioscoro ordinatur sub contentlone. Qui Dioscoms ordinatur in basilica Constantiniana, Bo- nifiacios Tero in basilica Julii. Et fuit dissensio in clero et senatu dies 29 (6). Eodem tempore defonc- los est Dioscorus pridle idos Octobris. ^ Ipsis diebns Bonifadus zelo et dolo ductus, cum grnndi amaritu- dine sub Tinculo anathematis et chirographi recon- dliavlt clerum,quemchirographum ecclesise archivio

• Yide not. * col. 9.

• Bonifacius\ Post interregnum triduanum in ba- Mlica Julii anno Domini 550. (529 melius), qui est quartos Justiniani, et secundus Athalarici regis Italix, Bofiifaciiis 11 geoere Gothus, creatus est pontifex 15 ^' ilie Oetohris. Contra eum in scbismate electus est in basilica Constantiniana Dioscorus ille quem Hormisda pontifex unacumGermano et Joanneepiscopis, aliisve presbyierts et diaconis ad Justinianum knperalorem Coiistantino^lim ablegavit , quique de simoniae labe infamatus inlusta sententia condemnatus fuit. Causam schisaiatis dedisse videtur rex Athalaricus, quidum fortasse exemplo an tecessoris sui pon tiflcem designaret ac praeseotaret, ex clero alios sibi sulfragantes , alios adversanies babuit. Accidit autem singulari Dei be- oeflcio, ot schismatico citamorte proevento schisma exstinctum fuerit.

Iniiio jMnliflcatus Bonifacii Belisariiis dnx militum ifflperialium cum exercitu suo a Persis iu discrimen adductus est, cum quatuorannis feliciter contra eos pugnassel. Gentes maritimas, quarum subsidium con- tra Persas implorarat , ex idololatris Cbrisiittnas red- didit Procopios de Bello Pers, Uhro i. Theodorico Franoorum regi Tbeodobertus filius Theodorici , et Qodovei nepos successit. Ex Procop. elGregor. Tu- J) ronensi. Baron anno 530 , n. 49. De Bonifacio scribit A4o in manyrologio, quOd ecclesiam S. Michaelii ar^ cbangeli nomine constructam in sumnutate cird dica* ▼erit. Sev. Bimus.

^ Sedit mrnQs duos Oies 26] Verios anno /Errat hic Biatos) uno etduobus diebus. Nam cum fateaturhic ifNHHn 17 Octobris anno post consulatuin Lampadii, qui est Christi 531, deiunctum esse, constetque iis qusc supra inilio harum adnotalionum dixi , et ipsum 15 Octobris anno Domini 530 , pontilicem esse crea- temjpore.

reclusit, quasl ^ damnans Dloscorum, et congregavit derum , cni tamen in episcopatu no0us subscripsit, dum plurima mnltitudo fuisset cum Dioscoro. Ilic presbyteris , et dlaconibus , et subdtaconibus, et no^ tariis scutellas de adeptls haereditalibus obluKt , et alimoniis muliis in pertculo famis clero snbTenit. * Hic congregavit synodum in basilica beati Petri apo- stoli, et recit constitoium, (c) ut sibi snccessorem or • dinat^t. Quoconstituto cumchirographissaccrdotum, et jurejurando, ante confessionem beati aposloli Pctri in diaconum Vigilium constituit. Eodem teni- "

lum, non nisi uno anno et duobus diebus pontificeia fuisse oportuii. Sev. Binius.

e Ivsis diebus Bonifacius , etc.] Post obltum DIos* cori, Bonifacins nimio zelo commotus eumdem Dlot^ corum, tanquam sunoni» crimine poUutum , aoatbe^ matis sententia condenmavit : et ad evitandum dein- ceps futuri schismatis periculum , convocata synodo, Vigilium diaconum successorem sibi designavit. Quaa com post semotos affeoiua sacris canonibus adversari cognovissety secundo coogregato concilio, res a so- perperam gestas plane irrilavit, factumque erroneum peracta poenilentia expiavh. Successores Bonifadi ,, AgapetBS et Silvorius , res in bac synodo gestas co»^ flrmaruol. Sev. Binius.

^ Damnans Dioscorum] Ob causam pecuniariam ». Dloscorum velut simoniacum a Bonifacio conilemna-» tum luisse, aperte seribitur in epistola Josiitiianl im*^ pcratoris ad Joannem papam scripta, et ad Vigiliim daia, qua sic ait : Dioscorus, cum nihil in fidem pec- casset^ tamen solum propter ecclesiasticum ordinem^ post mortem ab eadem Ecclesia Bomana anathemat^ zatus est, Si igiiur mkUin fidem peeemMs^epmc^^ propter solum ecclesiasMcum ordinem » et propter catc- snm pecuniariam anathemati et post mortem subjiciun-^ tur, quanto magis Theodorum, etc. Dioscorum , in- jusia senientia condemnatnm , Agapetus absohit, iit patet apud Anastasium in Vita ejusdem Agapeli. Sev.

BlNIUS.

• Hic congregavit synodum] Cum Colhorum regeSi

(a) Ms. cod. Luc. 490, Justini.

(b) Idem cod., xxviii.

(c) Idem cod. , fecit constilutum cum ch^rographis.

sacerdotum , et iusjurandum aute coufessionem apo^ stoli Petri in diaconum Vigilium (lonstituit Eodem

3i

BONIFACII PAPif: II

:^

pore^facU ilenim synodOihocceiisuerunlsacenJotes A sacenlutuiii et cleri et senatus incendio consumpsit.

omnes propter reverentiam sancUc sedis : et quia contra canones hoc fuerat factum, et quia culpa euni respiclebat, ut successorem sibi constitueret, ipse Bouifacius papa reum se confessus est majestatis, quod diaconum Vigilium sua subscriptione chirogra- phi ante confessionem beati apostoli Peiri consti- tuisset, ac ipsum conslitutum in praesentia omnium

impie sibi usurpassent Romani poiitificis electionem,* ad ejusmodi prsesumptam et vi usurpalam hcentiam ex Gotborum manibus extor(|iiendam Bonilacius Ec- clesias consultum esse judicavil, ut iiuHo relicto sedis yacantis loco, successorem sibi eligeret. Quod licet speciein quamdam justitise prae se ferret, postea ta- nieii ab omnibus est.rcprobatnm. Sev. Binius.

• Eodem tempore facta ilerum $ynodo\ Secundam synodum Romanam intcliigit, qiia acta prioris conci- m lii rescidit et irritavit. Sev. Binics. *^

^ Eodem lemporevenit relaiio] Pncerat his tempo- ribus Garthaginensi Ecclesix Reparatus episcopus.

^ Eodem tempore venit rehttio ab Afris eptscopis de conslitutione , et ut cum consilio sedis apostolicae omnia Carthagineiisis episcopus faceret. Qui Boiiifa- cius sepultiis est in basilica beati Petri apostoli, sub die 17 mensis Octobris, (a) post consulatum Lampa- dii. Et c ccssavit episcopatttsmenses2dies'l5.

Sev. BlNlOS.

s Cessavit episcopatus menses 2 tUes 15J Ex hoc mensium et dierum iiumero dioendum ioret Joannem successorem Bonifacii creatum esse pontificem ip.iis calendis Januarii , secundo anno post consulatum Lampadii et Orestis, quem primo.annopostdictorum consulatum Bonifacio subrogalum fuisse non tantum ipse sibi conti^rius fatetur Anastasius, sed ettam in- ^criptio in litulo Eudoxiae, qiiae est in ecciesia S. Petri ad Vincola, idem iDanifcsteindicat. Vide Baron. an. 551, n. 8. Sev. Bniius.

(a) Idem cod., cotisulatu.

BOr«lIFACII PAP^ II

EPISTOLiE ET DECRETA.

EPISTOLA PRIMA (OLIM XI).

BOlflFlClUS PAPA II AD CiCSABUJII ARELATENSEM.

Ejus rogatu eonfirmat ea quas in synodo Arausicana

fuerant de/iniUi.

Dilectissimo fr.itri * Caesario Boiiifacius.

Per filium nostrum Armenium presbytenim et ab-

nostri apostolicae sedis antistites, ila ratione proben tur disseruisse latissima, ul nulli ulterius deberet esso ambiguum, fidem quoque nobis ipsam venire de gra- tia, supersedendum duximos responsiene multiplici ; maxime cum secundum eas quas ex Apostolo dire- xisli sententias, quibus dicit : Hisericordiam consecu^

batem litteras luae fraternitatis aocepimus * qnas ad G tus sum^ ut (idelis essem (/ Cor. vii) ; et alibi : Vobi^

nos ot apparet insdus adhuc sacerdotii mihi coni- missi sub ea qua in Deo tenemur carilate direxeras : quibns credideras postulandum, ut id quod a beatx recordationis decessore nostro papa Felice pro ca- tbolicse fidei poposceras firmitate niea explicaretor instantia. Sed quia id voluntas snpema disposuit, ut quod per nos ab illo speraveras, a nobis polius im- petrares ; petitioni tuae, qoam Uudabili fieri sollicitu- dlDe concepisti, catbolicum non distolimus dare re- sponsum. Indicas enim (quod aliqui episcopi Gailia- rom,cum caetera jam bona ex Deiacquieverintgratia provenire, fidem tantttm, qua in Christo credimos, natune esse velint (dicant), iion gratix; et hominibus cx Adam, quod dici nefas est, in libcro arbitrio re-

datum est pro Christo^ non solum ut eum credatis^ v«- rtim etiam ut pro eo paliamini [Phitip, i) ; evidenter appareat fidem , qua in Christo credimus , sieut el omnia bona , singulis hominibus ex dono snpernac venire gratiae , noii ex human» potestate 'naturae : quod etiam fratemitatem tuam, habita collationo cum quibosdam sacerdotibus Galliamm, juxta fidem gaudemus sensisse catholicam : in bis scilicet in qui- bijs imo, sicut indicasti, consenso difinierunt fidem» qua in Christo credimus , gratia Divinitatis prseive- niente conferri ; abjicientes etiam nihil esse prorsus secundum Deum boni, quod suie Dei quis gratia aut velle, aut incipere, aut operari, aut perficere possit^ dicente ipso Salvatore nostro: Sine me nihil potesti»

mansisse non etiam nunc (abest hsec praepositio ac. 1> facere, Certum est enim atque catholicum, quia in onv

Palatino et aliis) in singulis misericordi® divinae lar- gitate conferri : postulans ut pr(\ anibiguitate tollen- da confessionem vestram, qua vos e diverso fidem reeiaro In Christo, totjusque bonse voluntatis initiiim, juxta catholicam veritatem, per pmvenientem Dei gratiam singuloruin definitis sensibus ipspirare, au- cloritate sedis apostolicae flrmaremus. Atqueideo, cum de hacre niulti Patres, et prae caeteris beatse re- 0)rdationis Auguslinus episcopus, sed et tnsjores

* Caisario Bonifacius]Teriiun\ epislolae hujiisexem- plum vidimiis in codice Toliano Elngolisnieiisi ; memi- nitque ejusdem Cj|)rianus diaconus in Vita sancti Cne^irii, lib. i, s\tb (ifieiii. Jac. Siruundus.

" Quas ad «o», «••ffr e<i] y«j:ndam bjc loco depra-

nibus bonis, quorum caput est fides, nolentes nos adhuc misericordia divina praeveniat, aut velimus ; insit nobis ciun volumus; sequatur etiam ut iti lide (flne,ex c. Ptd.) duremus,sicut David propheta dicit : Deus meus^ mseri" cordiaejuspritveHietme (Psal. lviu) : etiteram : Mise- ricordia mea cum ipso est (Psal, lxxxviii); et alibi : Uisericordia ejus subsequetur me (Psat. xxii). Simiii- ter et B. Paulus dicit : Ant Ifuis prior dedit ei, et re- tribuetur illi ? quoniam ex ipso, et per tpsum, et in ipso

vata erant in antiquis exemplaribus , ex quorum ve- stigiishaec erui videbantur: qufls ad nos, ut apparct, in hujus aditu sacerdotii mihi commissi sub ea , clc. Jac. Sirmonous.

35 EPISTOLiE ET DECRETA. 5i

tuHi omnta (Rom. xi). Unde niinis eos qui contra A tinens^ nisi Deus dederit^ et hoc ipsum erat sapim^^

sentiunt admiraniar, usque eo vetusti erroris adhuc reliquiis praegraTari, ui aa Cbristum non credant Dei beneicio, sed natunie veniri ; et ipsius naturae bo- uum, quod Adae peccato noscitur depravatum, aucto- rein nostras fidei dicant magis esse quam Cbristum, nec intelligant se Dominicae reclamare senteutiae di- centi : Hemo venit ad me niti datum fuerit illi a Patre meo (Joan. vi). Sed et B. Paulo simul obsistere cla- manti ad Hebneos : Curramus ad propositum nobis certamen, aipicientes in auctorem fidei^ et consumma- lorem Jesum Christum {Hebr» xii). Qnx cum sint, invenire non possumus quid ad credendum in Christo, sine Dei gratia, huroanas deputent voluntati, cum Cbristus auctor consummatorque sit fidei. Quapro-

scire cujus esset hoc donum (Sap, vin). Deus te iiico- lunieai custodiat, fratcr carissiine. Data viii, caleiidas Febniarias, * Lampadio et Oreste viris clarisnmis consulibus (annoCbr. 530).

STEPHANI AD BONIFACIUM UBELLI TRES. LIBELLU8 PRIMU8.

Domiuo meo sancto ac per omnia bealissimo, et revera veiierando patri patrum universalt patriarchx Bonifacio (Bonifacius ediia babent cx mss.) Stepba- nus extguus episcopus.

Non irrationabili usns njucia adcd nec ignorans meam mcdiocrilatem, sed cum anima coiilrita ct spiritu bumili, el cum multis lacrymis haiic meam vobis ofiero supplicationem, ideo acceptabUem esse

pier affeclu rongrub salutantes, supra scriplam con- B coram le , beatissime pater, existimo : quoniam el

fessionem veslram consentaneam catholicis Patrum regulis approbamus. IIIos autem qui prsecedente fide caetera, sicut indicas, volunt (fide secundo loco csc- tera, sicut indicas, bona volunt) gratlae depuure, sua profedsione constringimus, utmulto magisdono grali» etiam lldem cogantur ascribere, praeter quam nihil cst boni, quod secundum Deum quilibet valeat ope- rari , sicut beatus apostolus dicit : Omne quod ex fide non esl peccatum est (Rom, xiv). Quod cum ita sit, aot nullum bonum gratix deputabunt, si ei fidem subtrabere moliuntur ; aut si quod bonum esse dicunt de gratia, ipsa necessario fides eritgratlac deputanda. Si enim nibil boni est sine fide, fides autem ipsa ve- nire negelur ex gratia, nullum, quod absit, bonum

antea et hi qui Deo cum lacrymis supplicabani, tan- quam cum holocautomatibus et arietibus alque tau* ris, sed cum decem niillibus agnis pinguibus, coiifi- dentes orabant : Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernet (PsaL l). Ergo ncc tu ipse, sanctis- sini^ pater, me multis circumdatum malis, et ail Deum solummodo atque vestram palerna consuetii- dioe pietatem respicienlem habetis despectui. Quo< niain nullus ecclctiiasticus ordo illam vestrain, qu^ a Salvalore omnium et primo pastore vobis et col- lata, potest praeceliere potestatem , exiguum est vel humile in quo providentla vestra respicit. Quantnm vos apud Deuiu omnes pnecellitis, tanto vos oecesse est cogiure, quia hxc est probatio Deum amdntiimi.

crit gratiae depuUndum *. Ait eniin Jacobus aposto- C ut i>ost Deum pater et doctor sanctne Ecclesia? Petnts

lus : Omne donum bonum^ et omne donum perfectum demrsum est descendens a Patre luminum (Jac, i). Sed et ipsi fatentur, ut dicis, dona caetera doiiari per gratiam; ipsa autem bona per fidem subsistere noii anibigunt universa. Ipsa ergo necessario fides erit gratiae depuUnda, a qua bonum, quod gratiae li- buunt, separare non possunt. His itaque breviier as- signatis, contra reliquas Pelagiani erroris ineptias, qoas illa videtnr epistola continere, quam a quodain tibi inandasti sacerdote transmissam, respondendum non duximus : quia speramus de misericordia divina, qood iu per ministerium tuae fraiemitatis atque do- ctrinam, m omnium,quosdissenlire mandasti, digiia- bitur cordibus operari, ut ex boc omnem tM>nam

vestrae et totius inundi testalur. Quia Doniino diceiite tertio : Amas me? pasce oves meas (Joan. xxi), tradit prius vobis mandau ostendens, et per vos deinde otnnibus per universum munduin sanclis Ecclesiis condonavit. Denique per hoc quia venerabilet eflecti ante vos, ct quanli sanctam iUam sedem haliere me- rueruiit, corpore quideui iu Romana gloriosa degen- tes civiute , spirilu autein ea quae rite agebantur omnia ornantes et traiisgressi, et plurimi ex cprpore Ecclesiae ab initnicorum calumniantium Violentia sunt liberaii a Deo et venerabili apostolica sede. Unde deprecor, judicate /ttiml/em, et pauperemt sicut scri- ptum est (Psal, lxxxi), justificate, Mihi enim in saeco* lari viu erat antea provincialis ordo mllitiae, medio-

volunUtem non ex se, sed ex divina credant gratia D eciter sicut erat meam ViUm humiliter transiebam.

prottcisci, cum se senserint id jam velle defendere, quod nitebantur perlinaciter impugnare. Scriptuiii est enim : Presparaiur voluntas a Domino (Prov, xix, juxta LXX\ et aiibi : Scio quia non possum esse con-

* Addit coa. Pal. ; El^im omne bonum aonum c^mstai e$$e divtittim, ncut scriptum esl : Omne, etc.

* iMmpadio et Oreste consulibus] Non potuil bis ronsnlibus Januario mense scribere Bonifacius, qui jaxu Anastasiom mense tantnm Octobrieodem anno ei«alas esi pontlfex. Quare raendum irrepsit, et le- gendum forUsse, post consulatum Lampadii et Ore- siis. qui fiiit annus Christi 531. Jac. Sirmondus.

uftsERVATio p. a:«tonii pagi ad ann. christi oiO,

NVM. 11.

llsec epistolatam in editioneSirmoiidi, quam HoP

Sed quia Proclo bealae roemoriae quiescenle, qui fa- ctus fuerat Larissaese Ecclesiae episcopus, oportebal eidem praesulem Eccleslae ordinari, decreturo factum est communiter umcleri quam populi, metropolitani

stenii dicitur daU viii kaiendas Febrttarias Lampadio et Oresie V. V. C. C. coss,, anno sc. 530; sed cum Felix IV die 18 mensis Septembris iUius anni morU- liutem expleverit, susplcatus estSirroondns menduni in noUm consulareiu irrepsisse, et legeudum, post conwlatum Lampadn et Orestis, qua aiinus 531 iii signilus fuit. At Bonifacius II in iis lltieris dicens, ca- thoticum non distulimus dare responsum^ eam emen- dationem everlit, et iis verbis indicat claosulam ii- lam addititiam csse, tloccique facieiidam.

5^ fiQNIFACn

'aiqiie twnm quoriitn assenftus erftt aotui uecessa- \ tim, ei secnDdum priscam coDSueludiiiem trlbusele- ctis, AlexMidro Scialensi presbylero, ef ... presby- (ero, «OHieexiguo: meliorl leslimo»io sorlUo elo- clionis palmam promerui. Scd ego conscius mei, indignum me lanto negolio essc judicavi; totum aU- lem l>ei grali» atque clementiae libenler assensi, ad latronem atque publicanum et alia bujusmodi plurima cxempla respiciens ; quos ab exlremis malis et, ut diceodum est, ab ipso fundo malorum subito Deus cripuit, animabar; el quasdam mibi data est spes boni propositi. Igitur ex omnibiis in me electionem contulerunt, in decreto pariter subscribentes. Etquia ordinationem secundum priscam consuetudioem non alibi, sed in eadem civitate fieri oportebal, convenit sancla provinci» synodus, et totius civitatis posses- B sores, omneque corpus Ecclesi», et communi om- nium testimonio nibil consuetudini detrahente, in Ecclesia sum ordinatus episcopus. Tantam enim ala- critatem rei istius habebat, factumque amplectebator Probianus Dei amator, Demetriadx civiutis cpisco- pus, ut etiam provocaret in Ecclesia Dei laudem in meae bumiliutis exercere personam. £t ut nihil de me ipso diccnte, ex his qui me yoluerunt atque eie- ^erunt, datur intelligi;, secundum Denm ordinatio ista provenit.Quapropter deprecor,beatissime pater, ut mansuete hscc audirc digneris, non enim laudem labiorum meorum diligens, sicut scriptum est, hxc suggero : quoniam qui in se gloriatur, apud Deum probatus esse non potest : sed ut vobis ista cogno- scentibus calumnia qucc advcrsus. mc cxcitata est C «videnter appareat. Quanta vero deinde dixerint et provinciales episcopi, et sancto; clerns Ecclesisc ostendens se pro niea electione gandere, superfloum judicavi vestris auribus. Quiesccnte igitur bononim omnium inimico, et Deo mea non respiciente peccata, ct nullam perturbationem sustincbat Ecclesia, et erat caritas omuium celnns delictum, sicut scriptum est. Sed nescio unde incitati Antonius timoratus presbyter atque dispensator, et Probianus defamator Deme- iriadoi civitatis episcopus : illum dico, beatissime, Probianum, qui alios festinanies meas laudes diccre repellens, ipsc in Ecclesia Deo Utulos mese laudis iexercuit, pariter Demetrium Dei amatorem Sciateosis civitatis episcopum ; et alios su» portionis suadentes esse participes, nec subscriptiones quse in decreto D eontiiientur erubescentes; nec Probianus suam lau- <lem et totius Ecclesiue tesiimonium, sed nec illa qux dixeruiU vel egeruni, quomodo meam amplectentes Aeri ordinaiionem» quomodo et aute ordinationem gratam meam sibi fuisse personam ; quomodo et ce- lcbratam ordinationem libeiiter iulisse; ad regiam urbem subito profecii sunt« et quamdam compnnen- Les aocttsatMiaem &anctJ6siiiio Qjnsdem civitatis arcbi- epidcopo Epiphanio querelas deposuemnt; ^cenies, ineani ordinalionem sanclis canoaibus minime con- vetture; sperantes ui in meo loco alter stibpogareiur episcopus. Ergo ifta me iricipiente dicere, angustia me uiique detinet. Si enim dixero qux in mc exer-

PAPiO U ' 36

cuerunt, vel tempesiaiem qu» nunc vitse mtx imminei, aut illa quuc minantur, quia sxviora existunt, ne quis roe proiervom aut audacem esse judicet aliqua <licen- tcm de tanto ac talis Ecclcsioe pncsule. Si vero isia ta- cuero ut mibi cst (Lege vce mihi est^ Hard.), unde enim habeo auxilium ? sed magui Dei ei Salvatoris nostri Jesu Cbristi, ei v^stne beatitudiivs , et pietaiis sere- nissimi imperatoris me comroittens judicio, tacerenon potui. Curo ergo raea accusatio ad sanctissinium ar- chiepiscopum Epiphanium pervenisset (rursus ac sa;- pius veiiiam peto de his qux dicturus sum, ista non protervix vel audaci», sed necessitatis esse judiceiis sanctissimi patres), commonitorium, sicut ipsi vo- cant, faciens ad nomen AndreoR viri religiosissimi , diaconis et notariis sanct«e suo) Ecclesise , ad Thes- saMam direxit provinciam ; pnccipiens me a sacro recedere ministerio, ut pote non secundum canones ordinatum ; nulla acciisatlonum probatione, nec ca- nonica evocatione usus, alios episcopos ejusdem pro- vincix et clenim sanctx nostrse Ecclesi» a niea com- munione suspendit, ei qnod esi novissimum» nec cibos aut qu;e sunt necessaria de rebus ecclesiasticis me babere permisit : sed quae in convictis solent Ueri, haec in me antequam aliqua examinaiio judicii proveniret exercuisse dignoscitur. Etenim in his qui revera delinquunt pluriuuc misericordix sunt ab Ec- clesiis constitutae. Haec ergo Andreas vir religiosus , quem suggcssi superius , in me jussus est exercere. IJtque ejus judicio, qui me a communione suspendit, responsurum meam praesentiam exhiberet, Eusta- tbium GomOensis civitatis episcopum, atque Elpi- dium Thebanum, sed et Stepbanura Laminensem, qiiasi magis mex illicilae ordinationis, pariter exhi« bere jussus e^t. Demetrium autem et Probianum vi- ros religiosos, qui antea magna pars meae fuerant electionis atque ordinationis habens apud se is qui me ad causam compellebat, in meam peniiciem om- iiino fovebat. Me autem prsedictus vir religiosus An- dreas ibidem non invenit, quia ad Tbessalonicenseni roagnam civilatcm fueraro paulo ante profectus : clcro autem, et quantos alios potuit reperire congregatis, commonitorium eis relegit , et epistolam ad eos di- rectam. Erant autem ad clerum tales littenc faclx ab eodem sanclissimo viro : gestaque confecit apiid de- fensorem civitatis , quorum exempla exiguis meis libcllis subderc non omisi. Factus est autem brevis de sacris vasis atque rebus ecclesiasticis : et aliqui ab ecclesiaslicorum sollicitudine ab Antonio viro reli- gioso, qui connivebat ubique viro rieligioso Andrcae, sunt remoli : qui prsedicius Andreas ad Thessaloni- censem magnam civitatem veniens, roihi , et Elptdio atqoe Stephano pncdiciis Dei amaioribus eplscopis, qn» jussa atque interinffiata sunt, ostemlit. Ego vero nec accusatoruro ncc aliquoruro conatus inetuens, sed ad Deum solununodo, ei ad leges sanctic Eccle- siae, ei ad principaiom Banciarum Ecolesiamni iradi- tnm vobts respiciens, mnx inter acta Jixi ut si upor* tcret nic ad aliquem accusantem rcspondere , aut de nica ordinaVione aliquid judicare dignatuT, causam me diccre nccesse est; sed alihi, apud qucm saGro-

57

EPISTOLie ET DECRETA.

St

raia cinonum lei cusCoditiir, et usqae Uactenus con- A dire. Et alia manu, Stepnanus exlguus episcdpus

suetudo aenratur, memoriam faciens vestri sancti capitis , et apostolic» seJis ; dicens, vos esse domi- nos htqus examinationis; supplicans nibil in me de- bero novi Meri, aut quod potest bene composita disturtMire. Nam qui locus mihi remedii remansisset ad vos beatiSBimos judicii domiiios, si basc iion di- zissem ? Sed nec boc solum dixi, sed aliqua causae prorutura documenta osteadi, SigniAcant autem ista ge6la quae facta sunt, qus meis exiguis libellis ad- junxi , et decretum in me factum et titulos laudis. Egoqnidem arbitrabar hancAdem flagitationiscaus^e mege esse potuisse, si vobis, quibus a Deo datum e^i judicare , Bomhiatis iocompetens se persona subtra- beret, Nm^ est emm Deut pertmrhaiiatnt^ ted pacie

sanclx Larissseae Ecclesiac huic lib<$llo a me faicto maiiu propria subscripsi, et doiiiino nieo sanctbsimo ac per omnia beatissimo, etiaui venerandissimo patri patniin et universali pairiarcbx Bonifacto desti- navi.

Abundantius Demetriadsc civitalis episcopus sur^ gens e consessu dixit : Pnetermittere non potui au- diens nomen Probiani. Is de qiio agitur Probianus ipse est qui meani Ecclesiam invasit, et me veniente ad beatitudinem vestram cum litteris episcopi , cap- tans absentiam meam per temeritatem iocum meum usurpavit , et secundum sa#ctos canones non debei episcopus iiominari :. adversus quem rugo beatitudi* nem vestram, ul sedis apostolicx mihi diiciplina snb«

(/ Cor. XIV, 35). Nec haec quidem vel aiia ad quie- B veniat. Bonifacius episcopus dixlt : El libelll oblaf i

tem meam sunicerepotueruot : sed iavitvs ad regiam orbem sura deductus. Etnisi quidam timeiiies Deiua, ei repositam promissioaem visitatioiie caroemm prospicientes auiiie exspectantes, meam praesenliam 9de8st promitterent , vinctus utiqae Aienim bomo milUim nocens, sicat arbitror, nisi cur eligeotifotts me coHseiisi, et spei Dei me committeBS ordioari promerui : et quia iiducialiter dixi qood si oporteret esainioationem aliqiiam tteri, ab eo fieri deberet qai esl hujus examinationis dominus constitutos : et alia qiHB iii me facta sunt, atque exerceri noo duhito. GompeUor aatem, et iiec aliquod tempus respiratio- nli haheo ; aec qois pro ne cogitet in tantis cladihus, potero reperire. Deieriora vero ah his qai winantur

recitatio , et prosecutio fratris et coepiscopi nostrt Abundantii gestis indatur ; et si qua sunt alia deside* ramus agnoscere. Theodosius Echiiiiensis civttatls episcopus provinciae Thessalioe per interpretemdixit : Et alium libellum idem sanctisslmus Stephanus mc- tropolitanus episcopus ad beatitudinem vestram per meum direxit obsequiuui ; qucin peto ut vestri sens> bus relegi censeatis. Bonifacius episcopus dixit : Li- bellus quem offert, susceptus a nolariis recitetur. Cumque susceptus fuisset, Menas notarius recita- vil.

IiIbeijIiIis n.

Pomino meo sancto ac beatissimo el revera ve- neraudo patri patrum et arcbiepiscopo atque pa-

oie sustinere conftteor, damnationem. exsilium, et Q ^i^^ Boniiacio daU suppUcatiu a Stephano exi- qoantae criminum sunl vicissitudines immerenter

exspecto. Quapropter unlcum nane a vobis, et vestrx apostolicae sedi coofldena, remedium postulo : Spes fmm^ ut diviaum dicit eloqaium, non confundetar (Aom. v). Quod si qnis esset qui prxsideret, qoem sancti canones in hoc negotio jodicem esse deceme- reni* oportehat, sicot existnno, eum prius de accu- tatomm vita judicare et cognoscere ; quia accusalo- res esse non possant illius qui, quanivis humilis, episeopatus honoreut promeruit. Sed quia propler fldaciam vestri, sicutdixi, offendi, hxcsunt promeis partibus pnemissa , et in quihus malis superius no- minavi, sum constitutus ; ideoque supplico vobis , si qaa est Dei misericordia, sl qua pietas, si qua dile-

Quae antea m spe erant, et metuere ac tremerr, et sanctam apostolicam vestram sedem invocare fa* ciebant, haec cum apprehendissent atque constriiige- rentmeam miseram vitam, amplius magis vestram beatitudinem appellare compellunt. Ecce tempus ac- ceptabilef ecce nunc diet 9alutari$ (/ Cor. \>). Libera me ab inimicis meis, et a persequentibus eripe nie : elenim circumspersa est aqua mihi usque adaiiimam« venerabiiis pater , et abyssus novissiina circumdedii me : ascendal ex corruptioiie vita roea, sicut scri- pium est. Si enim miserationcs Dei noti pneveneriiit* efgo quidein opus factus sum , quale ipsi voluerunt, inimicorum meorum. Ploro autem atque lugeo , quia

ctio transite, et bic ipsum in sancto Spiritu. secun- D unn eliam ecclesiasticus ordo periclitatur. Qupniam

diiui beatum apostolum, auxllium milii ferentes , ve- «iri et vestrorum decessorum illiusbeata&sedis recor- dantes, qnia irallum unquam ab aliquo injoste noceri passi snnt. Siquidem cito succurratis oppresso, con- fldo me a malis meis ea celeritate salvari : si autem, qood absit, mea peccata vestram moraverint piela- tem, saltem si aliquid ab insidiantlbus velociler fuerit actum, et sic sanctis canonibus adesse vos convenit, tt exsequi in his qua^ pnetermissa sunt. lloc enim vpos vestrumest, beatissime, die ac noctu sanctorum Patrum, ef venerabilis atque apostolicas vestnc sedis leges itque constituta in omnibus quidem Ecclesib, praecipue aiitem in veslra niyricana provincia custo*

enim secundum multain misericordiain Dei, qui ho« minibus peccata minimc reputat, in civitate Larissa, quae est provincix Thessalise, eleclus sum atque or- dinatus episcopus; ex his quidam qui me elegeruni, et ssepius scriptis suis suain electionem iirmaveruui, ut dignus sacerdoUo judicarer, videntes mei studii esse, antiquam coosoeludinem in noslris sanctis Cc- clesiis revocare, separantes me apud beatiasimoin praesnlem aanctae regia) urhis Ecclesix accusaverunt. llle autem aecusatiooem «uscipiens, nihil ante discu- ttcns de his qu«c oportet requiri de episcopo aecu- sato, continuo me ab omni ecclesiastico miuisterio scparavit ; aliquem dg religiosb clcricia sanctoi suoi

50

BONIFACH PAPi€ II

40

£cclesia!cumlilt6ris,quascoiniiioiiiloriuniiioininant, a sus et in secundis cailem erunt acturi : et su8pic<»r

ad provinciani Thessaliam dirigens. Ct cuni isla iiec civiliiati nec mundanis legibus conveniaot , nec ordo canonum hoc fieri evidenler adinittat, ul ante exa- luiiiationem judicii viiidicta procedat; olim quam maxime divina prsedicante Scriptura : Audituminatiem ne admittai; sed tamen cum venisset in Thessaloiii- cam vir religiosissimus » qui praeceptum deferebat et aliqua inecum per contentionem exercere voluissei, continuo ei dixi : Apostolicam sedem, id est vestram beatitudinem , caiisas nostne proviiiciae «t aiidtre couvenit et finire. Sed f^KB urbis sanctissiinus ar- chiepiscopus iion quiescens,etiam mecontracanones exhiberipRCcepit. Elcum venissetu conventum.facicns episcoporum qui ibideni commorabantur, hoc deniMi

quia non usque ad hoc acquiescant; sed etiain cii>a corpusmo» miserlx suas exerant inimieiltas; ut uie obeunte nullus possit accusator existere. Nam cuiii relicla fuisset sententia, inox in eustodiani Dei ama- toribus sacrae Ccclesise defensoribus datos sum. Sed aliqui Deum timentes, et meam miserantes mlseriam, quod essem undique destitutus , in 8«a fide suscepe- runt, inuitam pro me quantitatem pecuuioe promit- tejites, quia non recederem, sed observattirum esse in regia civitate : hunc habentes roagnopere tracta- tum omnes qui adversum me ista concinnaverunt, ut non possun ad vestigia vestne beatitudinis convo- lare, et pro Dei mandato aUquam misericordiam a vobis percipere. Deprecor igitur vos, miseremini ho-

allegare non distuli, sancti ac beati capitis vestri se- ^ ™'"' *^"""^' ^ exiernato animo, a^uvate roe per

«ratiam quae vobis a Domino cst collata. Si enim ei

dem apostolicain implorans, et consuetudinem qua; usque hactenus in nostra tenuit provincia, non de- bere convelli : et supplicabam, ne auctoritas sedis apostolicne, qusc ut a Domino nostro Jesu Christo et a sacris canonibus data est, ita et per anttquam coii- suetudinem servata est, in aUquo violarelur. Sed nec a sua voluit intenlione reced^e : sed assumens au- dieiitiara unum studium habuit, ut in sanctis Thes^a lia; proviiicise Ecclesiis dominus atque judex esse vi- deatur. Ego igitiir fluctuantem tempesutem respi- cieiis, ad sanctum tutissimum vestrum portum confugi, et petitioneni faciens, hsec ipsa suggerens ad vestram beatitudinem destinavi ; supplicans, ut in me pieutem Dei et saiictae Ecdesi», quae periclitan- Ubiis seroper succurrit , ostendas. Sentientes autem, C ut arbitror, meae vilae insidiatorcs, quia non despi- citis qna acU sunt, sed exsequimini, siait sancliutis vestrae mos est, et ordinem sanctarum Ecclesiarum vindicatis, onini conatu usi sunt, ut anteqoam aliqua ordinalio vestra proveniat, suam |ierficiant volunU- teiii. Gum igitur nihil approbatum de me fuisset, nec utla culpa esset canonicac ultioiiis digna invenU, sententiam protulerunt, et condemnantes me a sa- cerdouli o/ficio suspenderunt : cum me coiistet non demissum fuissepro meis plenius partibus aUegare ; sed et petentl aliqua meas causas profutura osten- dcre, non esse permissum. Qnapropter snpplicabam, ui non ante sententia diceretur quam quae acu sunt

alia peccau dimittere potesutem a verbo Dei perce- pistis, divina dicente Scriptura, quia qiiod in lerra solveritis, hoc et io coelis esse soUitum (Matth, xvi) ; quanto roagis habebitis potesutetii in bis quai ad- versnm me acu atque decreu smU? Tibi enim der^ ticluM e$t pauper, fmpilio tu es adpttor \PsaL ix) ; quia ego ab onini humaua spe derelictus esse cognoscor. Et alia manu. Stephanus exiguus huic supplieationi meae subscripsi.

Bonifaciusepi5copusdixit:Quae lecla sunteeelesia- sticis indantur annalibus. Et adjedt : Quoniam diei pars major exempu est, futura sessione, si <[tta alia superesse credis, intimare non difTeras.

SESSIO SECLNDA.

Post consuiatum Lampadit et Oreslis vv. cc. sub die V iduum Decembrium in consistorio beati An- dreae apostoli, praestdente venerabili vh-o papa Boni. facio, una cum Sabino Canosi» dvitatis, Abundantio Demetrtadae civiuiis , Caroso Gentumcellensis civi- Utis, Feiice Numenunae civitatis episcopis; residen- libus etiam Sanctulo, Mercurio, Vivulo, Petro, Even- tio, Albino, Urso, Pelro, Epiphanio, Benedicto, Servo Dci, Gaudioso, Pelro, Valentino, Reiiato, Florentio, Hilario, Paulo, Bacauda, Innocentio, Andrea, Gau- dioso, Philippo, Crescenlione, Libertino, Jauuario, Sebastiano, Cyriaco, Vivulo, Duldtio, Joanne^ Pul-

ad vos beatissimos rcferatur, ut inde vestra causx ^*®"®' Andrea, Bono, t.aurenUo, Seleuco, Bustico, discussio servaretur. Quod dictuin magis eos adver- ^> ^^^^''"^' Barbaro, LaurenUo, et Redempto presby- sum roe aroplius induvit: nuUnies d. ...r.«.^ .._ "^"^ asUnUbus quoque Tribuno, Agapito, Donato

sum roe aroplius inciuvit; puUntes de sacrarum ec- deslarum reglae urbis jure aliquid mlnui, quod ego apostolicam vestram sedem visus sum nominasse. Etenhu dixi, qnia auctorius sedis apostolic», quae a Deo et Salvatore nostro summo apostolorum data est, omnibus sancurum Ecdesiarum privilegiis ante- cellit, in cujus confesslone omnes roundi requiescunt Ecdesiae. Senientia igiiur lecu jusUmdenuovesiram audientiam imploravi, apod quam nulla cujuslibel disceptatio vestram potest disturbare justiUaro : sed timor Dei qul inest hi vobis, ipse unicuique sua fa- cit per vos jura reslitui. Arbilrorautem, venerabiles, quia despicientes illi qu« olim in lue gesseritnl, rur-

et Probo diaconibus; Tribunus archidiaconus dixit : Theodosius Echiniensis dviuUs episcopus provinciae Thcjsaliae, sicut pneteriu sessioue conttituisUs, ob- servat : quid jubeUs? Bonifacius episcopus Eccle- siae calholicae urbis Ronue dixit : Veniat. Gum in- gressu» fuisset, Bonifacius episcopus dixit : Iiigres- sus quid desiderat prosequalur. Theodosius Eehinien- sis civiutis episcopus provincias Thessalix per in- tcrpretem dixit : Elpidius Steplianus et Timotneus yenerabiles episcopi f ratres inei Thessaliaj provincijB, per me offerendas sacrae beatiiudini vestrx preccs desUnasse noscuntur; eas quoque ine oiTeretite vobis recitari praecipite. Bonifacius episcopus dixfl : Uxc

ii . AD SCRIPTA BOMFACU

eluiiii cbarioUiiiolarii recitaiione pandatur. CuoMiue A ftttseepta fuisset, Menas notarius recitavit.

I>ouiiao noslro sancto et beatissimo, et revera venerando patri pairum et arcbiepiscopo, Bonifacio pttlriarcbse> Elpidius, Stepbanus et Timotheus exigui episcopi.

Neoessitates quae nos eonstrinsebanl olim vestra eognovit beatitudo ; et parvum componentes libellum, sanctissime pater, dudum mala qua: pertulimus, et sxviora quae exspectamus declarantes signiitcamus ; ei quia voluntati atque minis eorum qui adversus nos isla moliunlur servientes unum babent studium, m Stepbanus Dei amator episcopali privetur ofncio. Sed adbuc eo loquenle aller nuntius deteriora signi- flcansvenil. Factisenim prioribus, audientes sanctis- siinus regiae urbis Ecclesice praesul, et quse cum eo ^ fuerat sancta synodus, in pristina voluntate persi- alentes, eripuerunt a nobis Stepbanuni Dei amatorem pastorem nostrorum(af. nostrum) et sanclxLarisssex Ecdesioe, quas est metropolitana civitas provincioc Tbessaliue; condemnationis sententiam componentes «cut eis complacuit, adjecerunt non licere eum ad Tbessaliam proficisd provinciam. Sed pncdictus Dei amator vir saepius inter acta contestatus est sanctis- simum regix urbis prsesulem, et synodum quae cum 60 convenerat, quia non licet eos istam audientiam assmnere, et quam maxime aliquid decernere, sed apostolioe sedis id convenire beatitudini. Illi autem contemnentes ejus contestationem, et quam maxime tnde amplius incitati, immisericordem sententiam p protnlerunt. Illnm quidem sic- putaverunt a sancta nostra Ecclesia removendum; jus autem in nostra provincia sibi facere praeparabant : ul exemplo isto nemo audeat de sanctarum Ecclesiarum nostrarum jore quidquam dicere, nec memoriam facere anli- quitatis vel eorum qux usque bactenus tenuerunt. Quia stodii «orum est, at sub ordinationem eijus aanetae regise civiUtis Ecclesise nos miseros eftician;. Pro quibus omnibus lugentes die ac noctu omniuni Saivatori Jeso Cbristo Deo nostro lacrvmas fundimus ei miseram nostram pnetendimns canitiem, suppli- eantes ne iios in manibus eorum tradi patiamini. Pro bis enim et vestram appeliamus beatitudineoi et apo- Uolicam sedem; et per eam ter beatnm Pelruni aique sancUe Ecclesiae prinium pasiorem Gbristum D

PAPiE n APPENDIX. 4S

Dominum nostrum audire et adorare credimus : spe- rantes ut miserorum bominum petilionem, qokm cum anima tribulatione alque doloribus plena por- reximus, niinime despicialis ; sed ista congruaemen- datione corrigentes, rebus islis succurrentes, renie • dium dare digneroini , quia defecit spiriuu no$ter {PsaL cxLii)« sicut in Psalmis dictum est ab ^ qni in angustia animi supplicabat : quatenus Dei ainator vir, qui sedis apostolicae jus custodire contendens tanta visus est pericula sustiuere, apostolica aucto- ritate suo restituatur ofTicio , prospieienies in futu- rum ut consuetudo sanctarum Eoclesiarum nostne proviaciui nullatenus convellatur. Quia si non Dei niisericordia et veslra juvamiiia iios ' pra.*vcnerint, lcrtius aut quartus nunlius ^imilia deportans veniet, quia non usque ad Stepbanum Dei amatorem eorum conquiescit inlentio , sed et aliis plurimis ista facient, et non ante quiescent qnam ut ad elTecium dcsideria sua perducant. Et alia manu, Elpidius eiiguus epi- scopus sanctse Tbebanse Ecclesiae siipplicans per Joan< nem presbyterum meum, quia prse dolore maouji mece subscribere non potui, me jubcnte subscripsitw) Timotbeus exiguus episcopus sanctx Dicxsariensis Ecclesiae suppliciins subscripsi. Patricius eiiguoi presbyter sancias Dei Laminensis Ecclesia» ad regiain nrbem veniens pro persona Stephani sancli episcopi' mei , ipso jubente snpplicans subscripsi.

Bonifacius episcopus dixit : Quse lecta sniu iran- scribantur. Et adjccit : Si quid est aliud, suggeralur. Tbeodosius Echiniensis civitalis episcopus Tbcssali;s provincise per ioterpretem dixit : Ex releclione lii)elr lorum vestra cognovit beatiludo quae acta sunl contra sanctos canones et ordin .tionem decessorum vesiro- rum. Nam constatvenernndossedis vestme pontifioes quamvis in toto mundo sedes apostolica Ecclesiarum sibi jore vindicet principatum et solam ecclesiasticis causis undiqnc appellare necesse sil, specialiler ta- men gubernalioui su» Illyrici Ecclesias vindicasse. Et nota sunt vobis oinnium pRccedentium scripta poiitiflcum; veromtamcn qtiarunidam epislolanini exemplaria profero, quarum lidem lleri ex vesiro nunc scrinio posiolo.

Ronifacios episcopus dixit : Prolatoe epistote reci- tcntur, et scriptorum ildes in sedis apostolicas requi- raiur seriiiio. Gumque suscepta foissent exeniplaria litierarnm, Men^s iiotarius recit iviu

APPElfDIX

AD SCRIPTA BONIFACII PAPiE II.

OBSERVATiO PHILIPPI LAfiBE, S. J,

IX SEQUEXTEIf EPISTOLAM.

Hanc (aisam et adulterinara prsedicant Baronius , B*-II. aiiique viri eruditi, nec dilAtetin* ipse Binins tuin hic, tuin in nolis ad conc Garth. vi , ubi inipos- torem , veteratorem et niendaciorum concinnatorom appelbt Isidonun Mercatorem , seu quem alium sob rjus larva latentein. Et vero id loce nieridiana darius evincuot cum alia plura, tum verba Ronianorum pon-

Patrol. LICV

trficum S. Leonis, Homiisda; et Gregorii Magni. Non ^t credibile, inquit Bellarin. lib. xi, cap. 25, de Rom, pont. Gregorium a Bonifecio illa verba stiinp* sisse , siquidcm stylus omnino Grc gorianus est; quo argumenioeksufnantur omnes pseudo-Isidori merces. Facessant Iktc, inquit Baronius ad 16 Octobris; iion inniiitur vel lulcitur paleis Dei Ecclesia , qujc est co- lomna et firmamentum veritatis ,. sed detegamus tecbnain et aperiamus imposluram, etc. Euindem vide ann. 419, n. 9i et seq. ; 530, num. 5.

3

^ AD SCRIPTA BONIFACU

* EWSTOLA 11 (OUM 1) A

kOMFACIl VkVM II AD EULAI.lUlf ALEXA.NDRIXIM

EriscorvM. De reconcHiatlone Carthaginen$i8 Eecleucs,

Bonifacias episcupus Eulalo coepiscopo salutcm.

Olim ab inilio tanlam percepimus a beato Peiro a ostolorum prtncipe fldnciam, ut habeamus auctori- tatem universali Ecclesix (auxiliante Domino) sub- venire, et quidquid nocivum est auctoritate aposloli- ca corrigereetenendare. Ad hoc enim divinsc dispo* Miionis (diipensatioius) provisio grados diyersos et ordines consiituit esse distinctos, ut dum reTtreii* iiani minores polioribus exhiberent , ei polior^ s nii- noribus dileciionem impenderent, una concordix fle- ret ex diversitate contextio, et recte ofllcioram gene- rarelur (gereretur) administratio singuloruro. Neqoe B enira universitas aiia poterit raiione subsistere, Disi hujusmodi magiius eam differenti» ordo servaret. Quia vero quxque crealura in iina eademque a^ua-> Itiate gubemari vel vivere non potest, coelestium mi- litiarum exempla nos instruuut (exemplar nosinstruit): guia dum sint angeli, slnt archangeli, Uquet quia non

• Epittoid\ Hac epistola dlcitur» atemporlbus Bo- nifocii et Ccelestiiii ponlificum, Afncftnam Ecdesiam, propter invisum ipsi modum prosequendx appella- lionis ad sedem apostolicam Interposikc , opera Au- relii Carthaginensis episcopi schisinate divisam esse ab Ecclesia Uomana, negue ulterius iUi communicasse usque ad tempora Bonifacii papae secundi ; cum Eu- lalius Carthaginensis episcopus , pro ineunda con- cordia et recupcranda Bomaiiae Ecclesiae coniniu- nionc , pncdicto Bonifacio libeUum supplicem obtu- lisset, et sic ad communionem redilsset. Quac omnia C commentliia sunt tft notorie falsa.

Nam manifestuin est communionem Africanac Ec- clesiac a Bonifacio I, Coelestino eorumque successori- bus pemiultis usque ad Bonifacium II, nc quidem ad unius diei spatium, aut horae unius moroentum inter-^ cisaro fuisse. Aurelius et qui cuin eovivebant Cceles- tino communicarunt, ut patet ex tine epistolaE' svno- dicac illius (|uam ex concilio Africano ad ipsum dede- runt, ubi sic scribunt : Dominut noster $anclitatem ve$tram <bvo longiore orantem pro noln$ cu$todiat^ do- mtne [ratet, Quac sane mutuaQ pacis , concordiae ei .communionis catholicae syrobola, in formatis usurpari solita, ad pontiticem , velut schismaticum non scrip- sisscMt, si a Roihaiiae Ecclesiae unione sepraescidissent: maxime cum, teste Augustino, episiola 162 el 163 pnBdicta verba ad catholicos duntaxat, non ad schis- maticos scribi consueverint. De Augustino Aurelii collega scribit Coelestinus epistola ad episcopos Gal- liie« capite 2 : Au^$tinum $anctm recoraationt* vtrtim, pro vitm $ucb mentis in nostra communione semper ha- ^ buimui^ etc. Capreolum Augustini successorem , sa- crosancto oecumenico concilio Epbesino, adeoque iiniversac Ecdesiae, per litleras et legatos, ibidem ho- noriflce acceptos, communicasse, videre est ex notis ejusdcin coHcilii supra.. Sdcceasores Airieaaac Eccle^ siie cpiscopos , per litteras quaestionum diversarum solulionem petentes^ Leo pontifex instruxit: Hilariut eosdem ad Romani concUii decisiones recepii. Sym- iiiachus papa relegalos in Sardiniam a Trasamundo rcge Ariano pavit atque veslivit. Dum tempore per- secutionis episcnpis ac sacerdotibus, propter edictum regis de aliis episcopis in focum defunctoruro non subrogandis, destituerentur, Romana Ecclesia iisdem ininistros baptismi aliommque sacramentorum pro- curavit, ut constat ex Victore libro primo dc ^erse- cutione Vandalica: Sanctus Eugcnius Carthaginensis cpiscopus, in publico convenlu cum Ariariis acturus, Eccle^iani Romananr*. leste eodem Viclorc libr'^ " '*'»

PAPiE II APPENDIX. i4

*

aeqnales sunl, sed in^testite et ordine (sicnlnostis): diflert alter ab altcro. Si ergo Inier hos qui siue |iec- catf» snnt constet istam esse distinetionem , quis ho-^ minum abnuat , libenier illoram se dlspositioui sub- mittere? Hic (Hinc) enim pax et.caritasniuiua se vice complectuntiir , et manet flnna concordia, ac in alterna et Deo placita dilectiene sinceritas. Quia igl- turu.iumquodque salubriler iunc complelur officium, cum fuerit ui^us ad quem possil recurri, pracpositiis : voia nosira carilatem tuam latere nolumus , ne qui particepsfuii solIiciiudinis,gaudioram fractus(fructu) reddatur extorris. Ei id^ Carthaginensem (Gonstan* tinopolitanam lege$ apud Hormi$dam) Eccleslam ad communionem nostram rediss^ (domino propiiiaiite) tradcntibus signiflcamus alloquiis, et maudatoram, quae legatis nostris dedimui^, seriem in omnibus fuisse completam. De qua parte , ut ad dilec- tionrm iuam plenius perfecie gaudium perveni- ret, libelli Eulalii * fratris et consacerdoiis nostriCar^ thaginensis episcopi, et Justiniani clementissimi prin* cjpis Orientis sacrarum exemplju*ia credidimus i'esti« nanda, iiidicantes nihiloroinus per Orieolis parlea

Persecutione Vandalica , capul omnlum Ecclesiarum publice profltetur. Quid? quod gentiles et Ariaiii (ul videre est apud eumdem Victorem lib. i de Persccu* tioneVandalica,etGregor.Turon. deGloria hiart:, c^p, 25) Africanols catfaolicos , Romanos appellarinl , non aliade causa, quam-quodcum Romana Ecclesia in flde et religione communicareni, ejusque pastorem Cbri» sti vicarium, pari culti omnes in htteris suis colerenl el observarent.

Cum itaque ex his inaoifesturo bII Africanam Ec- clesiam non modo nunquam a Romana; Ecclesiae uni- tate et communione descivisse , verum potius eam- dem, etiam persecutionis tempore, Tclut matrem suae aUaramque Ecclesiaram agnovisse, quis falsitatis iion arguat hanc episiolam , qua Eulalius aliquis Cartba-* ginensis episcopus pro iiitegranda unione libellum obtulisse diciliir, quando omnes episcopi catholici, regnaiiie Gilimere rege Ariano, exsulabant? Quis mendacii non accuset eam quae , sedente Alcxandriae Timotheo ejus nominis tertio episcopo haeretico, fln-> gitur ad Eulalium Alexandrinum (nullus hoc nomine Alexandrinus vixit episcopus, ut patet ek Nicephoro aliisqiie) antistilem tran$missa?Quisdeniqueimpostura et fraude plenissimaro esse non dicat , qua scribitur Africanam Ecclesiam ultra centuro annos schismaticam fuisse, quae ne qni.iem unius horae spatio ab unitate Ecclesiae Romauaese unquam praecidit ? Oportobat tale coinmentum excogitare, ut Augusiinos , Engenios , Fulgenlios, virossanctitateceleberrimos, cum Aurelio, quem ipsi schismatis auctorem , Prosper vero Aqui^ tanus, Patrem el dignce memorice nominandum antisti^' tem , coHest%$ patrias c\iem appeltal^ cuni agminibu^ quibusdam sanclorum martyram ac confessorum, qui tempore persecutionis Vandalicae pro flde catholica obierant , e matricula et sacra sanctorum labula ex- pungere posseiii. Nam si integro abhinc saeculo, nempe a Bonifacio usque ad haec tempora , Africana Ecclesia in schismate perseveravit, nihil est ut intercjt allquis legitima corona marlyrii impertiri vel aliqiio confessionis pnpmio munerari potuerit , cum unani- mi onihiiim Patrum coiisensu ccrtum sit, nollaiu posse esse scbismaticorum coronam, utpote quae iioti aliis quam in stadio catliolicae Ecclesiae legitime cer-r tantibus , concedalur. Vjde Baron. in noiis martyr. die 16 Octobr. b. Item ea quse notavimus supra in cAncilio Carthag vi , verbo Coitci/ttiift. Sev. Bi->

NIUS.

' Epi$cnpi CP, et luslini^ habet Horoi., ex quov^ pvaximc patet fraus interpolatoris ridiculi.

iS AD SCRIPTA BONlFAai

plorlmos cpiscopos sic fccisse. Superest ut a nobis A contendeDtitMis precibus divinitas exorata concedat, qu^eDiis de aUanun quoque £cclesiarum redinte- gratiooe g raiiiLeoHir^ £a vcro quae significare curavi- mo6« in eomm sacerdotum, qui fratemitati tuac vi- eini sont , jcurabis perferre notitiam ^ ui el ipsi de aSactn laniae rei fraiias nobiscum caUestis roiseri- eordiae beneOciis re^rre non icessent. Aurelius enim prefatae Carlhaginensis Ecclesiae olimepiscopus^ cum {kaic faUuiima) collegis suis {insligaDte diabolo) su^ perbire temporibus pRcdecessorum nosirorum Boni- hdi atque Goelcstini contra Bomanam Ecclesiam coc- pit : seJ videiis se modo (more) peccatis (peccanlis) Aorelii Eulalius a Romanae Ecclesiaecommunione se- gregatum, humilians recognovit se (peccasse), pacem ei communionem Romanse Ecclesiae peiens, subsori- g bendo una cum collegis suis , damnavii aposiojica anctoritate fOnmes scriptnras quae adverKus Romanse Ecdesiae privilegia factae quoquo ingenio luerunt. EXEMPI^ * PRECUM EJUS ,

£T itlSTlMANI PJMEDICTI PRLNCIPIS.

* Prima salus esi rcctae ttdei regubm cusloojre ct A consiitulis Patrum nuHatenus deviare : et quia non potesi Domini nostri Jesu Chrisli prsetermiui sen- teniia , dicentis : Tu e» Peirus , et iuper hanc petram miificakQ Ecciesiam meam {Matth. xvi). Et hace qusc dicia snnt rerum probantur eiTectibus , qnia m sede aposiolica exira maculam semper ^t catbolica ser^- vaia religio. De qna spe et Qde minime separari cu» pientes, ei Palrum sequentes coostituia, anathemati* xamns omnes qui cootra samiam Romanam et apos- ^ loUcam Ecdesiam soperbiendo soas eriguni cervices ; Mqoentes in omnibus apostolicam sedem , ei praedi* cantes ejus omnia constituia « ei per omnia spero, ui In nna communioDe vobiscum , quam sedes aposto- lica prsedicat, esse merear, in qiia est integra et vera Christian.x religiouis et perfecM solidiias, promiltens seqoestratos a communione Ecclesix caiholicx, id est non consentientes sedi apostolicx, eorum nomina jn- ter sacra non reciianda esse mysteria. Quod si jn aliquo a proiessione mea deriare ieniavero^ his q«os damnavi complicem mea senientia me esse proflteor. Banc antem professionem meam roanu mea sub- scripsi, ei Bonifacio ^Bormisdam habet libellus) aancio ei venerabili pnp» urbis RonKe direxi^ daiii^ Aans et aniecessoroi et soccessores m/eos , et oiimes iqni S. Romanx ei apo8to)icae£cclesi;epri9ilegia cas^ •are ftitunior. Hinc enim snperrtae misericordix do- comeninm perdoceiur {nprmitdje ep. 80, act. 5, con- alii CP, iub Menna) « quando ei mnndani principes causas fidei cum reipublicae ordinatione conjungunt, et Ecclesiarum praesiiles, quod ad dispensationem suam pertiiiei, officii memores exseqounlor. Talibus enim indigebai posi discordiae procellas religio Chri-

• Prima $atut] Hsec professio fidei Juslini essc non potesi, euin is quatuor annis anle iempus ediio; oc datae bujiis prolbssionis obierit. Justiiiiaiii esse iie-

aiiii, tum qu:Kl ei episit^da Uorraisda: pontificis ad ispaniarum episco^s, et ex Joanois iLonstaiiliiio- poYiiaiii e^iis opi, aliisve pluribus miiOa sil, a((eo ut cento i|uidam niale coiisutus es^e vidcatiir; tuiu eliam

D

PAPvE II APPENWX. 4B

stiana rectoribus , qui comprcssis provlda dispcnsn- ttone inrbiuibus, diu peregrinaiam pacem depulsa iempestate reducerent , ut in futura posi sxcula ad propositi sui exempla tendentes, sibi ascribendum indubltanter oslenderent, quidquid Doniino placiluni posteris pro siia imitatione fccissfnt. Renedicamus Dominr.m, fralrcs carissimi, nosiris faoc diebus (uisse . concessum, et totis oralionum et curarum viribtis an- nitamur, ut quce Dei ope bcne cocpia &unt, ipso adju- vante per omnia compieaiilur. S|M2randum enim esi ui ad compagem corporis sui rcliqua, qune adbne di- visa sunt , ntiembra fesihienl, ct a potioiibus minora non discrepent. Ad quod^ cuni mc dilectio iu^ Cbris' iiaiKC sludio caritatis borlafur, debet quod invilai sequi , et quod amandum suadei amplecti. ftimiJ#i enim Jam fidei curam gerentes, per religiosam pa- iieniiam , par ettam praemium de boni operis sperai^ mns affectu. Neque enim difHcultaiibus esi ceden» dum. Non enim fatigatur asperis fides^ nec ad coelo- rum ardua per proclive tenditor, oec remuneratio- nem citra laboris exercilium quis mer^tur. Unde oo facienies hqna deficjamus, specialiter admonemur etiam iestanle Psalmista : Beat» qui custodiunt judi- dum^ et faeiunt JHsiitiam in omnitempore{Psalm, cv) ; quia noninitiumlnboris remunerationempRemii cour suevit invenire^ scd tcrminus. Crgo studium sollijci- tudinis assuinentes^ quibus est upa in coramuiiione societas et credoHtas , quemadmodum de unilale se- dis aposiolic» ei Coiistaniinopoliianqe Eccleiiae pari- ter exsuUamusin Doihino, iia dereliquorum quoque (sicui aflectione admones) redintegratione ketemur, et curemus prxifiium (forif primUm et ita iegimr in c. Just.) , ut tidem iiiiegiitatem(|ue nostram imnvftculn- tam ab omni coutagione seryemus. Nosti enim , fra-» ler carissime ac sanciissime« quia ecclesiasiica ser- vant vincula coiicordiam , qudi nos ab luiereiicoruni tueatur insidiis« per quam eliaiA canonum custodiiur integritas ^auctoriias)^ His in robore soo omni cir- cumspectiouc seryaiis , remeviia speranlur. Habet ip.nim ecclesiaslicarum ordo rogularum^ et ipsius forma jusiitiae , ui medicina raiionabilis benigne ot fiileliter sperantibns non negelur , nec quisqunm est ila ab faumanitate discretus^ quem noo a rigore dif- irictionis inclinet cauia sjmpljciias^ Sed ui cauie hoc , cxterasque qoerelas nut errores alicujus xvi (rei) valeas expedif e , dileclissinie frater , personani Kieam te in hoc oportet induere, scientcm in hujus- raodi causis (sicut pnrdictum est) quid cavendum sit, et ita omoia pncvidendnm , ut a te non ambigas ra- tionem dispeiisaiioois hujus Deo esse reddendam, iln iamen ui eos qui vobis fuerinl commimione sociali, vel per vos s^di apnstolicae vestra nobis scripta de- clarcQt , quibiis eliam et quain conlinentiam libello- ruiu obtulerint (conlineniia libellorum quos obiule-

q«iod dnta babcatur sub consulatu Justiniani tenio, cum jnm non ampliiis Boniracius, sed Joannes Ro niansc Ecclesi» pra^siderct. llxc prudens coHeciur epistolaruhi pontificianiin dili{;enler consideraus, su- specU^mde obreptiono Hilei rormulaHi explosil. Ua- ron. anno ^50, nuni. 5. Sev. Bimus. * llrc qiioqnc a calliJo vctcntore coofictae

n

UONTANUS EPISCOPUS TOLETANVS.

M

rtai), tnseratur. Sic quoque humililateni dcbemus A aitiinanim frnctu perdueat. Deuft te kieoluneiii cust<r-

teneremmeBte, Btinde (lameii) ordkiis nostri digiii- taf eiR senremus in honore , quatenus in nobis , nec humilitas tinrida , nec ratto sit saperba. Omnipotens Deus vCarisslme , sua te protectione custodiat, atqne ad coeleslis remunerationem patri;^ (cum) multiplicl

diat, reyerendissime frater. Amen. Datum Tfii kalen^ das Octobris (hxc falsa consulum nota) Juslinia»(> tertium et Oreste (Yalentino n et Oreste, viris daris- sbnis consalibus (anno Gbrisli S50 yel 553).

sss

»

Ai^no DomNi DxxTirr

MONT ANUS

EPISCOPUS TOLETANUS.

(Ex Collect. SS. Patmm Tolet.)

PBOL^EGOMENA.

MONITUM AD LECTOREM

B ab em. Agmrrio in sua Gollectione conciliomm Uh spanix : posti^emo a P. Florez ad quamplures mss. codices gothicos» ut ipse asserit, collatae, moUo«men« datiores quam in prioribus editionibus exbibitse sunt in appendice ad tom. Y Hispaniae sacne. Ejus nos editionem secuti sumus, nuUis ex noslro Tariantibus lectionibus adnotatis, qnoniam ms. codicem^ad qoem epistolas exigeremus, nullum habuimus. Variantes igitur descriptse sunt ex ipsa Florezii editioiie : adno- tationes vero ad imam oram adhibitas ex em. card. Aguirrio desumpsimus, quas tamen nostris animad- Tersionibus ad calcem auximus, locum obscurissi- inum epistote secundae quoquomodo illustraturi, qui nulli hactenus editori non ncgotium facessit. Quod

Auspicamur, lector optime, a Montano SS. PP. Toletanorum editionem, quoniam e tota retro anti- quitate is priinus est» non qui mouumenta litteraria ediderit, sed cujus scripta ad nos usque penrenerint. Quis cniin dubitet Montano aliquos praecessisse in scde Toletana doctos prsesules, ac scribendi laude pra:claros? De Audencio, quem Toletanimi antistitem Tuisse nemo ambigit, scitum est Gennadii elogium, cap. U, his verbis : Avdencmt episcopus Uispanu$ tcripsit adverwaManichiBos et SabeUianot, etArianon^ qui nunc vocantur Bonosiaci, librum quem prcetitulavit de Fide adversum omne$ Hwreticos : in quo ostendit aiitiquitatem Filii Dei cowternalem Patri fuisse^ nec initium Deitatis tunc a Deo Patre accepisse^ cum de ^ vitam Montani ejus epistolis pneKgimus, non vanuui beata Maria Virgine homo^ Deo fabricante, conceptus ^ nobis consilium visum est iniisse, ut de auctore ra«

et natus est, Yirum eumdem in Scripturis exercitatum habentem ingenium vocal Tritfaemius. Sed hoc Ati- ilencii opus, sicut et alia aliorum, periit. Montanus itaque priinus occurrit, cujus epistolae saeculo sexto conscriptae, atqtie a S. Ildephonso laudatae, temporis eJacitatem superantes, in variis mss. repertae sunt, ex quibus editae primuni a D. Garcia Loaysa, delnde

tionem prius ifedderemu^, quam ejus repraesentare- miis scripta. Itaque in caeteris Patribus edendis eam* dem observavimus methodum. In Montano vero, qooniam elogium illius a S. Ildephonso conscriptum brevius est, nos vitae ejus historiam paulo longioreni contexuimus, collig^ntes ea' quae ab aliis historicis scripta reperimus. Yale.

MONTANI VITA.

Montanus Ecclesiae Toletanae post Gelsum antlsles noruit tempore Amalarlci regis Gothorum« praafuit- que illi ab anno 5i2 usque ad 531« secundum seriem pracsulum Toletanorum D. Joannis BaptistaB Perezii canonlci Toletani, et Glar. Loaysae, et Aguirrii, quam .atictiorcm et correctiorem dabimus ad calcem toin. 11.

Ex sancto lldephonso intelligimus,. quot quantis- quc vjrlutibu^ elux rit. Foit enim summa animi vir- tute proulitus, in dicendo eloquentissunus, in guber- nnudo prudentissimus, omnibus summis honoribus (Ugnus.i atque vitae ionocentia commendatisslmus et beati^isiinus.

£t quidem ejus sanctiiatis eniinentia abunde com- probatur aotiqMlssima lideliqua traditioiie, qua S.

Ildephonsi aetate omnium ore ferebatur, sanctissi- j) roum praesulem putida caluftmia ab hoifiinibus invidis appetilum, insigni miraculo suam innocentiam vindi- casse, carbones accensos tandiu in propriis vestibus sustinendo quoad sacra mysteria ipse peragerct; quin tamen interea vestes vel levissimum ceperini detrimentum, ignisve quidqiiam de vi sua remiserit. Gujus simili purgatione posterioribus saeculis S. Au- selmum aliosque sanctissimos viros, Spirilu sancto inspirante, usos legimus,

Eloquentia Montani atque ejus doctrinae spleudor satis apparet ex duabus epistolis, quae ad nos us(|ue pervenemnt. Prima fratribus liliisque dilectissiniis territorii Palentinl, altera D. Cxiniio Thuribio scri- nta: nccnon ex concilio Toletano II, cui praeruii;

49 rROLKGOMENA, 50

ciUUB cWMmes qui ledulo perlegerit, ab» dubio in A Arianorum gregc Um insignia pieuiis ei in oaho- illis animadverlel quamdam sermonis caslimon^m ... - .... ..

aurea saecula redolentero, et Gothoram teroporibus

perraram,

Insigne fuit abs dubio per omnem Hispaniam Mon- lani nomen ; et ejus sapientiae fama adeo percrebuit, ut syoodus n Toletana habiu anno 59f7 hoc modo inscribatur : Synbdus habtta in civUate Toletana apud Montanum ejMcopum; ssepiusqueaPalribus postremo in capite nominalur, asserendo, sequens concilium a Montano convocandum , et apud eum debere cele- brari,

OctoginU tribus annis post pKefaUm synodum transactis, in synodo Carthaginensi habiu sub rege

doxa religione tuenda indefessi studii testimonia prac' buerit. Ex quo maximam in hanc sanclam metropo- liUnam Ecclesiam Toleunam gloriam redundare nenio non videt : atqoe inde omnes inlclligent, quam merito eam cathoticam dixerit Eufemius a MonUno quartus hujus sedis episcopus in subscriptione m coucilii ToleUni : uempe quia pastores semper ha- buisset, qui Montano similes a recU atque orlbodoxa catholicse Ecdesiae fide vel inter ipsas errorum tene- bras maximasque persecutioi!um procellas nunquam desciverint.

OI)iit MonUnus anno ullimo Amalarici regis, epi- scopatus sui nono, Incarnationis dominicas 531 : ai- quc in hunc annum referenda sunt qux quamplurimi

Gondeinaro anno 610 referunt Patres acU concilii ^ y^i^iQ^id cum nostrates, tum exieri tradunt de dirc- ToleUni u sic indigiUti : ajmd $anctum Montanum. pijone Tolctana a Gallis facta posl vicloriam de Anra«

Qwt verba superioribos adjmicU perspicue compro- bant non solum sapientiam, verum etiam sanctiu- tem MonUni in Hispania fuisse percelebrem.

Quamvis sanctomm BoleUnorum fastis non sit ascriptus, fraudari non potest elogio sancti Ilde- phonsi, qui eum beatisiimum sacerdotem appellat, necnon Patrum Carthaginensium condamatione ian^ ttum Montanum denominantium.

Licet virtutum omnium laude floruerit,. maxime Yero zelo domus Domini ardere vistis est, et pro fide orthodoxa sarta tecU tuenda atque sacrorum cano- num disciplina insUuranda, conira ^rrorum monstra et pravos usus in Hispania grassantes assidue prse-

iarico impio crudelique catholioe Clotildis vexalore reporUUm. Qua ex rc non temere opinamur, san« ctissinum pncsulem non Um senio quam dolore confectum, cum vidisset urbem tanU calamitale op- pressam, Ecclesiam sponsam suam oinni viu cario- rem bonis suis exspoliaUin, vasa sacra usqiic ad sexaginUabrepU, palinas quindecini, librorum Evan- gelionim ihecas viginli, omnia ex auro mundissimo tonflata atque p^etiosissimis gemmis oruau, oculbs UnU clade defatigatos clausisse ; eamque rem om- niuro lucluosissimam mortcm illi maturavissc. Pro coronide damus verba S. Ildephonsi, quibus tanii viri elogium expressit, Lib. de Viris illusilr. cnp. 3.

« pr-rM. U3U» .u ^«H-=«- 5.---»- «-- f--- MonUnus post Cclsum primtE sedis provinciii

Uan. Id epistoUc jam laudato tcoUiitur, undique ze- C ^/..fl" . "'^2r:_ ..^.„ lu^^^ ..nnit . hnmo

lum spirantes ; sive presbyteros Palentinos chrisma conficientes, atque alienac sortis episcopos ad conse- crandas basilicas adsciscentes acriter coarguit; sive ipsorum leviUtem atque vecordiam perstringit, qui abominandam Prlscillianl bseresim abjicientes, ejus nomen h6norare pergerent; sive dum probatissimo presbytero Thuribio adctoriutem suam ad baec maia coercenda committit. Denique qtianta veneratione Romanonim pontificum monila suspexerit, quantoque studio conciliorum sanctorum canones observari cu- raverit, exemplo erit quod ex epistola secunda non iroprobabiliter conjicirous, atque latius in notis ad eam exponerous. Curo enim quidam illegitime electiis ac ordinatus episcopus, Celso metropoUUno MouUni

Carthaginis ToleUnje urbis cathedram tenuit : homo et virlule spiritus nitens, et eloquii opportuHiUli decorus , regimen honoris reientavit ac disposuit condigno coclestique jure, siroul et ordine. Scripsil epistohis duas ecclesiasticse utiliutis disciplina con- ferus ; e quibu8*unam Paleniiae habiutoribus, iu qua presbyteros chrisma confiCere, episcoposque alienjc dioccesis alterius territorii Ecclesias consecfare, ma- gna perhibetur prohibere auctoriUte, sacrarum Lil- terarum testimoniis affirroans id ipsum fieri peniius non liccre. Amatores quoque Priscillianse seclas, licet non operarentur eadem, ((uia Umen merooriam ejus aroore retinerent, abdicat et expfobrat, comroemo- raiis, quod in libris beatissimi Thuribii episcopi ad

, , ,.^ ^ Leonem papam missis, eadem PrisciUianorum haere-

praKlecessore,comprovincialibusqueepiscopis mscus, D .jsdetecu, convicU, atque deceniermaneat abdicaU.

Aliam vero epistolam ad Tliunbium religiosum, in

Ecclcsiani Palentinam iuvasisset, MonUnus ad Tole- Unam sedem evectus, sontem diu impunitum esse non est passus, neque multorum predbus addud po- tuit, ut contra sancti concilii Niceni decreU quid- quam de illorum severitate remitleret.

Qux oronia eo magis Montani virtutem commen- dant, quo mirabilius est, pastorem adeo integerri- mum, sanaeque Patrum suorum doctrinae iu tenacem iis temporibus floruisse, cum Ariana haeresis toUm fere Hispaniam occupaverat, cum Gothis regibus in throno JacUbunda consedens. Ipse vero non in aliquo remoto aiigulo laluerit, verum in uiedia ipsa Hispa- nia coram principe hsrretico, totoque aulicuruni

qua collaudans eum, ((aod culluram dcstruxerit ido- lorum, commiuit ei saccrdoulis auctoriutem vigoris per quam presbyteros cbrisma conficere, et episcopos alienae sortis alterius dioRcesis Ecclesias consecraro magna compescat invectione. Hic vir antiquissima fidelique relatione narratur, ad exprobrationem in- fami.T. Undiu prunas tenuisse in vestimento ardentes donec coraiii scdis sux sacro aluri totius missac ce- lebriutem ptr scmetipsuro cxpleret. Peractis auiem solemnibus, nec prunx ignem, nec vestis invcnU est aroisisse dccorem. Tunc Dco relalis gratiarum actio- njbus, per siropliccni naiuram ignis coiivicU est ct

51 MONIAM EPiSCOPI tOLETANl 5i

f.illacia deteslabiiis aecusantis, et innoceDtia beatis- A AmalaHci regi<i. Annis norem pontlAcatas temiit limi «arerdotis. Giorio^iis liabitus (ait lenipoHbus dignitatem. i

MONTAM EPlSTOLiE.

EPISTOLA PRIMA «.

Dominis dilectissimis, IVatribus filiisque territorii Palentini Montanas episcopus in Domino apternam saiutem.

I. Cuiictarum Ecclesinrum Domini potissimos * pnesules per Eiechielem prophetam (Cap, xxxiii) terribili? illa commonitorii dictio sub speculatoris nomine cohcutit, dicens : Ft7t hominis^ speeidatorem dedi te domui Urael : audiens ergo ex ore meo sermo- nem, annnndabis eis ex me. Si dicente me ad intpiUnf: Impie^ morle morieris : non anrtunttateris ei, neque lo- eutu9 fueris, «I «MrlfffNf awtua hxpui^ ti vmit; ipse quidcm in iniquHatesuamorieturt sanguinem autem ejus de manu tua requiram, et cxter:i, qux biijus le- ctionis ordo de admonentis a Jinonittqiie aniinis ^ ex- quireiidum ostendit.

II. Hac ergo vocc permotus, hujus oflicii neoessi- tudinem me suscepisse non nesciens, studere cura\j,- ne cujusquam perditi aniniam de manu mea Gbristus fnquirat; prxsertim ciiim Toletanx urbi metropoli- tani privilegium vetus consueludo tradiderit ; et eo magis nott solum parocbiarum, sed et urbium cura hujus urbis sollicitet sacerdotem. Ergo, ut Apostolus dicit : Quid horum vulth? in virga veniam ad vos ? an m caritate el spiritu mansuetudints (f Cor, iv, 21)? Nova namque pracsumptlo pncsidentium vobis pres- byterorum nostros piidsavit auditus, si tamen nova

tn epistola hac Montanus Toletanae Ecclesiae me- (ropolitanas antistes graviter rcprehendit, quod qui- dam presbyteri territorii Palentini, inscii, aut leme- rarii, conncerent sacrum chrisnia, cum id solis epi- scopis competat; preterea, quod ad coiisecrationem basir.carum episcopi extranei admiiterentur; denique quod aliqui infamem, et toties fulguritam Priscilha- nislarum sectam in bonore haberenl. Monet pncter- ea , ut libros Theoribii episcopi contra illam scriptos legant. Sed de iis omnibus satis diximus supra ui notis ad conciliuiu Caesaraugustanum, Toletanum i et Hispanicum generale, atque in epistolam celebrem sancli Leonis ptipx ad Tlniribium epis<;opura Astu- Mcensem. Cahd. AGuiRBirs, cx tomr III Collectionis inaxima; conciliorum omnium Hispaniae.

* iVofi <o(icm tibi loculus esi DominuSf quia onrnis congregatio sancta est. Uxc verba allegat Montanus ex cap^ XVI Nuineror. juxta veterem translationem, (|ua Gcclesia usa fuit, donec postea tempore S* Gre- fforii Atagni Vulgata pra^valere coepit ubi^ue fere. Forro priora non haoentur apud Septuaginla, ubi soluhl legttur : Eflr^^irw fv w,utv, oti iturru )Q auvceywyni. TTKVTic ocytoc xoet t» ftuTorc Kvptof : Sufficiat ro6fs, ^ja umnis conqregatio^ omnes saneti^ ei in etr Domtfiirs. Nec pncterea exstant in Hebraico texlu juxta transla- tioneni Pagnini, nec in Paraphraste Cbaldaico. ita- qtic mibi dubiuni non est priora illa verba, tton soli

^ Alius ms., peritissimos. Loays., Domini piissimi,

b Gerundensis et Urgellensis niss., anima.

c Loays., judicat,

^ Loays., ndjutorcs suos Dominus.

taiituni, et non detestabilis dici ppssit, quae ab initio fidei catholicae nunquam praeter nune subrcpsisse probatur, ut id quod per manus summi pontiflcis Trinae Divmitatis invocatio sanctiflcare consaevit, presbyler ignarus disciplin» conficere slbi chrisma praesumerct. Hoc si ignavix ^t, tam demens sacer- do9 esse noti debuit; st prassuropUoiiis est, hunc scbisroaticunf esse quis nesciat, qui Inauditini rem et religioni eontrafiam, senescente jam mundo', taii

B temerator inducat '.

HL Revolvatur minihM iFCilris, o preshyleri, sa- craliseimiiB Nmneri liber (xi, 16), \n quo vestri ottcii In septuagiiita seniorum personis auspicatus est ho« nor ; et invenieti^ quorum negotiorum vobis prsro- gativa concessa sit. Adjutores vos Deus ^ nostri la- boris secundo dignitatis gradi^ esse voluit, non temeratores aacrarum quarumdam rerum esse * per- misit* Sic Nadab et Abiud Ignem offerenttt alieiium {Levit. X, i, 2), id est sui officii non debituroi divinns ignis absumpsit. Sic Ghore, Dathan atque hhinm Moysi ' , Dei gratia , et divinis eloquiis perfruenti invidentibus, ac dicentibus : * Non soti « tibi locutms est DominuSf quia omnis congregaiio sancta est {Num. XVI, 5), novis schismaticis intcritus novae perditio-

C nis ^ advenit, ut jejuno ore insatiabiliter terra abaor-

beret, quos indignatio divina damnasset. Quid roe-

morero Oziam (H Para/..xxvi, iC et seq.)^ qui non

' cont^ntus r* galibus fascibus, ne rungeretur et sacer-

tibi locutus est Dominus, ciuta fuisse ex translatione veteri^ quam sicuti Herculeo animo. et incredibili labore coepit restitoere sscculo pniecedcnti Flaminius Nobilius, utinam etiaro perfeclsset. Vide qwe prserai- sirous tom. I dissert« IV, num. 20 et sequeniibus.

.Hanc ipsam Montani epistolam commemorat, et pKires illius laudes prolert S. lldepbonsus lib. iv de Viris illostribus, dicens : Montanus post Celtum primce udis provincue Carthaginis Toletanm urbis cathedram tenuit : homo et virtute spiritus^ et eioquH opportutU' tate decorus, regimeu honoris retemperavit ac dispo^ suiiy condiqno ccele$tique jnre, simul et ordine. Srrt« psit epistolas duas eccleiiasticiB utUilatis disapHna J) confertas ; e quibus nnam Palentice habilan:ibus^ in qua presbyteros chrisma conficere^ episcoposque alienm aicecesis alterius territorH eeclesias consecrare^ magna perhibetur prokibere auctcrititte^ sacrarum Scriphtra-' rum testimonns affirmansidtpsum fieri penitus non /t- cere, Amatores quoque PrisetUianec sectcs^ Ucet 'non Operarentur eadem, quia tamen memoriam ejus amors retinerent, abdicat et exprobratf commemorans quod in libris beatissimi Theoribu, ipsis ad Leonem papam missiSt eadem PrisciUianorum hasreiis. detecta^ coU' ricta, atque deeenter maneat cbdttata,- Hsec ibi Ude- plionsus de epistola prscjacta. Statim vero comme- morat aliam ejusdem Montani nunc a nobis eihiben* dam. Hucusque card. Aguirrius.

* Editio Loays. non bal)et esse. ' Urgellens. et Loays., Moseo. ^ Urgcll., Sum soli *• Loavs., vra:dict:iioms4

55 EPISTOLA PRIMA. ^ 54

iaiM oStd^f contra ^ laa^e poiestativo elalus * A ^^ Cbrislo couiiexi, taroen nec pmindx pmilegiis.

colhurDO» oblationeqn expiaiionis solis sacerJotibus debitam offerre pararet, sic ultione coclesti lepra per- funditur, ut munere sacerdotis et rcgni ex eo us([ue ad obiiuni permaneret ^ ? Ozam paritert quantum ad ipsum erat, dcYOto oilicio,. juvencis calcitrantibus, ne arca Dei laberetur, sostinere parantem diviiiitus percussio illata consumpsit {II Reig. vi, 7) : ostcn- dere scilicet volens, quia nultis omnino causis, nec 6ub occasione humilitatis pnicsumenlibus, divina ofli- cia et sacramenta coelealia, ab eo cui non iucumbit gfOdum, contingi aliquatenus debent.

lY. Caveant ergo, caveant qui sibi putant esse li- eitum quod aliis non ignorant « esse illicitum ; ne simills eos ^ horum -quos memoravimus, poena per*

uec rerum Domini noscuiitur utilitatibus conveuire, quia jaiu ad ipsum hujuseemodi fama perlata ^ cst. Ideoqtie salubri ordinalione censuimiis, ut si qnaudo talis necessitas incubuerit, iitleris nos informare d(v bcatis, et aut per nos» aut per eum qui nobis ex fratribus et coepiscopis nostris visus fuerit, et con- sccratio ccclesiarum, Deo aospice, poterit cele- brari.

Vll. Prxterea perditissimam Priscillianistarum seclam taro actis quam nomine a vobis praecipue novimus houorari. Rogo, quae est ista dementia iu fjiis aniore superflue labi, qiiein in opere non velis iniitari ? Nam, ut pauca de ejus spurcitils lu noti- tiam vcstri deducam, exccptis iis qu£ in Divinitate

cellat. An forsitan sanctorum Palrum regulas et^ ^ pr^fanus erupit, et ore sacrilego blasphemavit, om-

constitutiones synodicas ignoratis, quibus prsecipiun- tur * parocheuses pre^yteri non per viliores perso- nas, sed aut per semetipsoSf aut per rectores sacra^ riorum annuis vicibus chrisma a pncsidenlc sibi epi- scopo petant? Gredo quod qui petere jusserunt, potestatem consecrandi penitus abstulerunt. Provi- debit ' ergo caritas vestra, ne post hujus humili- tatis nostne interdfctum, donec etconsuetiis vobis a Domino pneparatur antistes, quisquam vetiCa iterare prssumat, et incipiat graviorem ecclesiasticae distri- clionis sustinere censuram. Utatur qviisque honoris soi concesso privilegio, quod proprium scil s ordinis presbylerii ; non quod summi pontiQcatus est, im- probus miiiister- assunnit. Quisquis post hanc admo-

nium vit*orum in codein congeries, veluti in sor- dium sentina confluxit, ut sectatricum pudorem im*« pu.lefactus adulter criperet ^; et ut ad sceleris ncfarii effectum facilius perveniret, malcficii usuui gesta eliam ei assignant. Qiiid tandem in hoc °* reli- 9ioni congruum lidelis cujusquam ani i a veneratur, qui non solum a sanctis sacerdotibus refutatus est, verum etiam mundani principes justitia lcgum sua-*^ rum eum pro meinofati sceleris qualitate daiuna* runl ?

VI!!. Hunc talem fuisse, plenius discol qui beatis- simi ac religiosissimi viri Thoribii » episeopi ad san- ctum papam urbis Romse Leonem libros editos legft,

... ^^ A- ^u I- . r •. j p *" quibus banc sordidam hseresim explanatit, ape- Bitioneni m hujuscemodi rebus aliquatenus fuerit de- VI ./ ^ , . ^. T,. *^

. . .u .• • 1 u-i- • 1 ^^* c^ occullam tenebris suis , perfidiaeque aube

prehensus, sub anatbematis insolubili vinculo se • r h ^

uoverit esse damnandum. Cui in hoc ipsum non pa-

rum humanitatis couceditur, quod nunc eum transire

patimur impunitum.

V. Sane si Dominus voluerit, cum tempus pascha- lis festiviiatis adveuerit, si vobis ad petendum im- possibile est, datis litteris vestris indicare debetis ^, et nos sacri hujus liquoris uhro polerimus traus- luittere gratiam, dummodo > non pnesumatur J illi- cita.

VI. Pari ratione cognovimos quod ad consecra- tionem basilicarum alienoe sortis a vobis episcopi itivitentur, et licet sint unlus lidei copula nobiscum

* Haiic commemorat S. Ildephonsos libro citatV de Viris illustribus agens de Montano Tolelanae £ccle- &i£ pnesule. Postquam enim de pnecedenti illius epi- stola locutus fuit, ut in notis ad eam vidlmos, sub^ jungit : AUam vero epittolam (scripsit Moiitanns) ad Thuribum religiotum, in qua coUaudant eum^ quod culturam dettruxerU t^o/oncm, commUtil tacerdotaUt amctoritatem vigoriSf per quam pretbyterot chrisma

* Ita Ger. et Urgell. ; alii vcro, Potettatit velatut. ^ Ila edidit P. Fiore/. ex ms.; iios legendum puta«

mos : ad obitum privatut manerel : quod conllrmat editio Aguirriana : ut munere tacerdotit et regni care- retf exo9utqu€y etc.

« Ita Loays., Florez vero, non ignoranUt.

^ Florez ex Gernnd. et Urgell. edidit reot,

* Florez ex eisdem mss. interserit ut ; quod iion probamus, nisi pro pradpiuntur scribalur prwcipi- twr; quod nullus iiahcl codex.

«UaGcr.et Urgell.; al i. oroviderU,

velatam in propatulo misit. Ex ip.^is etenim libris, qualiter cavere, quid respondere contra sacrilegot possit, pius lector invenict. <> Uiide, qugeso, ut perC- diain cum auctore damnantes atque anathematizan- tes, rectse fldci regiilam teneatis, et de omnibus su- prascriptis cautiores cxhibere vos procuiretis, quo facilius nec mihi de tacilumitate possil esse dainna- tio, et vobis de obedientia fhictum maximum coram Salvatore Deo nostro providcr(i possitis. Pax Doniini cutn omnibus vobis. Amen.

EPISTOLA SECUNDA '.

Domino eximio , praecipuoque Ghristicolx, do-

canficere^ et epitcopot atienee tortit aiteriut dicecetit eccletiat consecrare magna competcat invectione. Sed 1*1 slatim insignem ejus laudeni addit, hisce verbis : Uic rrr ontiquitshnM ^detique relatione narrutur^ ad exprobrationem infatmce tandiu prunat tenuitse in ve- ttimentit ardentes^ donec coram tcdis sua tacro altari totiut mittof celebritatem per temetipsitm expleret. Pe- ractit autfw sotemnibuSr nec pmnm ignem, nec vestit

K ka Ger. et Urgell. ; ahi habent st/.

^ Alii^cod*^, debebitit.

i lu Gerund. et Urff. ; alii dum.

i PYwsumatur, non babet Loays. edilio. . ^ Loavs., protata.

^ lu Loays. Florez ex Gerund. edidit , ihipudera- tUz .. emperet.

«n lu Loays. Fiorez vero ex suis mss. cdebat, Quid lanum in hunc : non absqiie inendo.

" Flor. ex mss. Loavs., Theoribii.

** lU Urg. Loays. edidil, invenityr^

W MOMAXI EPISCOPI TOLETANI

viao et Qlio Thuribio * MonUiius episcopus. A biianlium tibi animosadsaliibreinregubfnetnormam

regularisdisciplinneperdoceres. < Quactamenex Palen-

1. Alumuum te iidei caiholicse, et sanctae reiigionis auiicum, eiiam in actis mundialibus conTersantem valde et novimas et probavimus. Gum enim adhuc floreres in sxculOt ita claritudinis ^ lunc vita perpatujt, ut se- ^undura sententiam Doinini et qux sunt C;esaris Cx- 6ari non negares, et Deo qux sua sunt, devoia mente periolveres. Jure etenim auctorem ^ti^divini ciiltus in hac pnescriim provincia nominabo. Putasne quaiita dbi apud Deum maneat merccs» cujus solcrtia vel « in- Biaiitia ^ ei idoloIatri;:e crror abscessit, ei Priscillia- nistarum dciesiabilis ac pudibuuda secta contabuit?Si iandem adhuc et in nomine * honorare desistant, cu- ius per tuam admoniiioaein coUapsa esse opera non ignorant. Mam de ierrenoriuu dominorum lide quid lo-

tino conventu ad nos 4»ervenerint, celsitudini vestne iiidicare curavi : quo racllius per vestrain increpatio- nem nefanda pRc^umptio in posterum conquiescat.

II. Quidam (ut ad nos perlatum est) presbyteri ausu temerario res sacras non tam consecrare quam violare pnesumunt : et cunctis ab initio fidei catho- licse sapculis inusitatum sui ordinis hominlbus, nisi tantum summis pontificibus debitum, jus consecratio-

•

iiis chrismx, nescio quo typo, *an dementia dicam, i .diibiUntor assumunt : quod quam sacrilegum sit, piissiioam conscientiam tuam latere non credo ; et idco spero, ut pro enervanda hac ipsa superfluitaCe, severissimi sacerdotis auctoritate ataris, et faiitx rei

quar?Cuiitatuumimpendislilaborein.utlcrocescoha- B temeratores districliori increpatione coerceas. Qui

invenla est imif«i««e decorem. Tunc Deo relath gratia- mm actlonH>ns^ per simplkem naluram igfiis convicta est et fallacia deleslrtbilis accusanlis^ et iiinocentia bealissimi sacerdotis, Gloriosus habitus (uit tempore Amalarici regis. Annis novem tennit dignitatem. Aguir- niis.

* Quisnam sit hic Tburibius ad qnem Moiitanus scribit, implicat^ satis auscstio esi. Qtiidam eniiu no- luni fuisse, nisi uiiicum Theoribium, sive Thuribium, cui conveni9t quiilquid iu bac episiola legitur, taiu de libris scMptis adversus Priscillianistas temporo' S. Lconis papx, quain de gestis et pnedicalione ad- versus laudatores ejus sccUe, horlatu Monlani prffi- sulis Tolelani. Sed eniin falsam esse hanc opinionem facilc evincitur ex ipso S. Ildephonso, qui eodem loco« de Yiris illustribus , palam distinguit inter uiniiiiQiie Tliuribiuin. Ageus enim de epistolis Mon- q tani pnxijactis ait : (lommemorans (Monlanus) guod in libris beatissimi Thuribii ad Leonem papam missis, eadem Priscillianorum hwresis detecta, convicta^ atque decentcr maneat abdicata, Aliam vero epislolam ad Thuribium religiosum (scripsit) in qua coltaudans eum^ quod culluram desruxerit idolorum, committit ei sa- rerdotalis dignitaiem vigoris^ elc, ut paulo ante scri- psiinus. Ubi palam distinguit lldephonsus duos Thu- ribios : allerum episcopum, et synchronon S. Leoni paprc, ad qucm libros miserii conira Priscillianistas scriptos ; alterum vero posteriorem non episcopum, sed retigiosum ei pra^dicatorem adversus idolola- iriaui, ad quem viventem scripserit epistolam hanc posteriorem Montanus pncsui Toletanus. lia- que paiam est duos fuisse Thuribios, non unicum.

Quod ipiuin aperte demonstratur c\ Clironogra- phia, juxla quam Thuribius epiicopus, qui libros scripsit contra Priscillianistas, et misit ad Leonem papam, floruii ipsius teinpore, ac proinde circa nie- diuin quinti sxculi : nain Leo ab anno Christi 440 [> U3que ad 441 seJi aposlolicx pnefuit. Ut omitlam, cumdem Thuribium jussu ipsius Leonis papa; con- cilittin in Hispania cclebrasse arnio Christi 447, ut cuique notum est. Thuribius autein, seu poikis Tbeo- ribius^ ad quem scripta est haec epistola, longe poste- lior fiiit el floruil sub initium sdcculi se .ueniis. Cum enim Montanus ad eiun viveniem scribens interfuerit et subscripserit cbncilio Toletano ii aera 565, id est aniio Christi 5^, Amalarlci regis 5, et S. Hdephon- sus asserat eum gloriosum habitum (uisse tempore Amatariciregis; consequens plane est ut hic Theo- ribiiis siioctoginta circiter anni» posterior, ac proin- de aliiis ouinino a Thuribio illo pnecetlenti.

Hinc coiistat Loaysam, doclissiimim licet, lapsuni fuisse in notis ad hanc ipsam epistolam, dum dixit :

* Loaysa, claritatis.

)' Deest anctorem iu Loaysa. « iioaysa, atque.

An hic Thuribius ilLe monackis (ueril cujug memimt Jldephonsusj de Viris illustribus, in Vita Montanit an alter notarius scdis apostolicce a B. Leone papa missns in partes Hispama ad Priscitlianmn hmresim exstir* pandam, ut constat ex concilio Bracarensi i in exar^ dio (iocabanlur et ii notarii regionarii), an vero epi- scupus Palentiuus et AsturicensiSf nonsatis coustal. ' Postremx senentice acquiesco^ ut ex prima epistola palet : et scripsisse libros docUsUmos aaversus Priscit" lianos; et in secunda epistola eum vocat sacerdotem^ hoc ext episcopum : ut severissimi (inquit) sacerdotis auctoritate utaris. Lapsus, inquam , fuit doihinus Lony.^a ; cum ex testimonio S. Ildephonsi constet sa- tis buac Theoribiuhi fuisse cuius meminit ille i:i vita Moiiiani, utpote scribentis ad illum tanquam syn- cbrannn ocioginta circiter annis, postqiiam ille ad- ter Thuribius notarius, sive etiam episcopus, tem- pore S. Leonis floruerat, et meuioratos libros scrip- fccral.

Quin el ejusdem vcrilatis fiJei facit Montauus iuse in utraque epi8io|a pnejacta. In priore eniin ad fra- tres et filios territorii Palentini, ioquens de erroribus etviliis Priscilliani, ait : Hunc*tatem (uisse ptenius discet^ qui beatissinU et religiosissimi tnri ThuribU

inon Theoribii) episcopi ad S. papam urbis Romm ^eonem libros editos legit : in quibus hanc sordidam hmresim exptanavit^ aperuit, et occuttam tenebris $uis

Serpdimquenubevetatamin propatulomisit. Ubiloquitur Inntanus de iis libris tanquam olim scriptis a Thu- ribio episcopo tempore S. Leonis pap^. At vero in hac {losteriori epislola epigraphen adhibet : Domino eximiobrcpcipuoque Christicolm, Jhmino et filio Thu* ribio Montanus episcopus. Ubi et eum filiuin vocat, non fratrem, qualiter deberet si esset episcopus : et tanquam viveniem alloquitur eo tempore, DCtoginta circiier annis postquam floruerat Thuribius scriptor et episcopus Asiuricensis.

Nec juvat Loaysam quod Montanus ibidem ait : Ut severissimi sacerdotis aucioritate utaris. Inde eiiiin fulurum colligitur, Theoribium jam tunc inter sacer- dotes seu presbyteros numeraium, cni pneterea Monlanus veluti metrooolilaiius delegat vices suas ad ea delicta coercenda. Quiii et ubi in hac epistola lo- quiiur de episcopis, non filios sed fratres appollat. Fratres nostri, inquit, aUena* sortis episcopi, Et in alia epistola pnecedenti episcopos non appellat ta- cerdoteSf sed summoi pontipces^ et eorum dignitateni summum pontifieatum. Milto pleraque alia, ex qui- bus id ipsuni confirmari poss^t. Sed sive hic Theo- ribius fuerit episcopus tunc^ sive non, distinctio illius a Thoribio scriptore et episcopo Asturlcensi est uia^ iiifesta. Hcec Aguirrics.

<i Ua Urg.; .Mii liabeiit instinctu. '^ Gcr. el Ui*g., adlmc ("jns nomen. f Ger. ct Urg.

57 EPISTOLA SECUNDA. r»^

fti post daUm aduioiiUionem iietas ilerare praesum- A veHler coepiscopus * fecil, iu eicmplaribus charitati

vestRE direximus; ul scire possiiis improi^a petitio

pserint» coutumacia eoruro sentenlia con?enienti daranabiiur.

in. Simili ratione cognovimus, eo quod necessi- tttdine consecrandarum l)asilicarum fratres nostri alien» sortis episcopi in locis istis invitati conve- nlant : et licet sit in toto orbe sponsoe Cbristi thala- mus unus, ejusque antistites una in eodem fib&la cliaritatis et fidei unioue connexi ; quod tamen privi- legiuin ' decessori nostro, necnon dominis et fra- tribus nostris Garpetaniie vel Celtiberix cptscopis

qualeiH potuisset habere profectuni i^).

IV. Et certe municipia, id cst Segoviom^ BriUabh^ et Caucam eidem non quidem rationabiliter, sed pro nominis dignitate concessiinus : ne collata benedi- ctio, persona vagante, vilescerel. Quod ipsi tantum- modo, dum advivit, prxstitum fuisse cognoscite. Hoc ergo providere volumus, ut consuetudinem antiquam nulla ralione prxtermittere debeatis. Quod si h»c nostra adnionitio in vobis nihil profecerit, necesso

' Super bujus periodi intelligentia nihil omnino adnotavit ei)iin. card. Aguirriiis. Quae tamen implica- lissima atque densissimis tenebris circumsepta om-

Paleiitiiia vacanle, electus quidani et ordinatus fue- rat in illius Ecclesiac episcopum contra sacr. cano- num disciplinam, quam Innocentius papa I in Hispa-

nes lere harmn epistolarum editores insigniter torsit. g Pa^resS^lTi Tolelanr Ti admonueS ?S"cite Conleitus ea parte coiTuplissimus est. Qua v_ero ra- ^ invigilarenl ne quis eligeretur aut ordinaretur in eji-

scopum ab aliis quam ab episcopis ejusdem provin- ciae cum auctoritate metropolitani, prout jam antea canon. 4 concilii Nicaeni sancitum fuerat. Is ergo illegiiiine^Iectuset ordinalus episcopus, atque Pa- lentinoc Ecclesi» invasor mag.ium Cttlso metropoli- tanoet ceteris comproviiicialibus privilegium fecerat. Ipsum vero Montanus sacrorum canonum zelator exi- inius e sede injuste occupata expulit juxU canou. 6 ejusJem concilii Niacni, quo cautum erat, euin qui prgeter sententiam metropolitani factus fuerit episco* pus epixopum esse iion debere. Tameii non Ita acriter in eum animadvert.t, quin episcopalis ordma- tionis ac dignitatis rationem liabens tria illi munid- pia in eadem dioecesi designaverit, quorum curam gereret, simulque ex eis congruam caperet susteiiU tionem.

tione illi m^endum sit, hoc opus, hic labor. Padillx visum fuit, ab illis verbis fragmentum legi alterius epistohe, quod huic librariorum imperitia attexuisset. Sed nulla probabili ratione id nobis suadet. claris. P. Florez pnlat sentcntiam pnecedentem facile re- stitui posse, si post illa verba effidei uniotie conneii hxc alia addantur ex siiperiori epistola, in qua simi- lem seiitentiam ila concludit Monlanus : tamen nec pro9indw privilegiitn nec rerum domini notcunfur ti/i- (ttoit^ifs convenire. Placet nobis conjectura. Quae vero ^iost bxc addit, ut explicet cl. vir illius vocis privile- gium commodam in loco signiflcalionem, non ita probare possumus. Autumat enim Celsum cxterosque Garpelanige et Celtiberis episcopos a Palentino an- tistite testamenti sui exsecutores fuisse forsitan con- stitutos, qui piam pjus, nescio quam, voluntatem ad eiffctiim perducerent ; contra quam aliauid a llontaiio Palentini p.istulaverint, quare ab eo ruerint

Hkc cum ita essent, Palenlini illius studiosi (nec

,. ^ .... I- .. enim sine mullorum suflfragio tantiiin facinus aggres-

rcpulsi. Neque eiiim apparet, inquit, qua a Iia ratione gus fuisset) preces MonianS adhibiierunt, eum wan- episcopiis infenor et siiffragancus melropolitano suo C les, ut pnBdlctum coepiscopum in Paleniinam sedem

et coirt|>rovincialibus privilegium fecisse dici possit. Expositio verbis quidem spectosa ; . cujus tainen vim verha sequentia plane iwfringunt : El certe^ proscqui- tur Monianiis, munictpia^ id e$t Segoviam, Britaolo^ et Caucam eidem non quidem rationabHiter^ sed pro tiotntJits dignilate cpnce$$imus ; qui modus loquendi aperte indicat pnecedentia esse ad haec refereuda : non e.nim scriberet etdem conceshimut^ nisi antea de eodem coepiscopo locutus fiijsset. Quibus omnibus attente consideratis, ad hscc explananda aliam viam aggreftsi sumus.

Itaque nos privilegium non vulgata significalione accipiendum pulamus, sed potius pro injusta actioue contra a!terius jus intentata ; ila ut privilegium idem sonet ac injuria damnumve alteri irrogatum. Qiia si- gnilicatione non semd illis temporibus fuisse hanc vocein usurpatam noviinus ex Glossario Dufresne ad

restituere vellet; atqiie eam nos putamus esse peti- tionem, quam improbam vocat in hac epistol.), ut pote qujc sacror. canon. severitati esset adversa : quod ipsum abs dubio in exemplaribus, qiiae dicit ad eos direxisse, illis luculenter exposueral. Atque ut simul intelligeret, qunm benigne cuni illo actiiin esset, addit Monlanus, se illa municipia non rationabiliter, id est, aliquo suo merito permotum illi assignasse, sed sola episcopalis dignitatis ralione adductuin. In- super, ne Palentini animuin inducerent illa munici- pia ab Ecclesia Palentina in reliquum rescissa man* sura, neve minister inJulgentia elatus proprium se pastorem el non tantum delegatum pularet, adjungit, id solum illi dum viveret esse concessum.

Nec movet nos, ut ab hac conjectiira recedamus, quod legimus Segoviam anno 589 proprium jam ha- buisse episcopuni, qui concilio iii Toletano subscri- pserit. Quanqiiam enlm ea tunc fuerit Montani vo-

scriptores mediui el infiiiKC Latinitatis, verbo Privi- __ _ _

LECiuM, ubi hxc habel : PrivUegjum idem quod supra j^ rnntas, Tit illa tria m'unicipia'Tull7lenusTb Eccl^

pravilegium (vidcliret vox in malam partem usurpata, Palenlina sejungerentur, poluit Umen fieri ut Sego-

ut sit quid contra legem) Vita S. Dunstaiii tom.

IV Maii, pag. 3oB Per^piritnlem sacri bapiitmaiit

uterum (Ecclesia) a primt parentit privilegio regene- ravit. Et ex Carpenlier in Glo^sario novo seu sup- plemento ad Dufresne. Privilegium idem quod ty^

rannis S. Eulogiiis lib. ii Memorial. sanctor.,

cap. I : Totam pene Iberiam (Abdarragman) diro pri^ rUegio occupavit, Eo scnsu, cuni aliquis jus proprium alterius sibi arroganter assumit illudque lacdit, privi- legiiim illi facere dici potest.

His ila pncjactis, conjecturam nostram producimus eo probabiUorem, quo cum his omnibus mire con- sentit quoe dc toto isto negotio fuse scribit idem clar. auct. tom. VIII secundx edit. Ilispania; sacrx, pag. 18. Qu.iittum ergo conjicimus, res ita se habuit : sedc

• ita Loays. Florcz ex Ger. ct Urg. cdidit, vetler mioque epitcoput.

vienses commodam nacti occasionem, illo primo episcopo vila fuiicto, pastorem proprium sibi postu- laverinl, qui ei succeueret, idque non inulto negotio fueriut assecuti; maxime cum Palentina dicecesisila amplissimis liniitibus contineretur, ut ab uno pastore coniinode gubernari non posset. Multas eiiim hujiis modi dioecesum divisiones factas illo sacculo simili causa legimus in Provincia GalilceciiB^ ut contraclio- ribus eplscopatuum teniiinis uniuscujus jue gregis rutionibus melius consuleretur. Atque lucc satis dicta Hint, ut obscurissimo loco lucem aliqnam, quoad fieri posset, adspergeremiis. Inlerea nihil nobis arro< gantcr assumimus, sed nteliora ab al is excogitari desideramus.

*» Loays., cffectuni.

^ Viiebis ttm. lU Collect. concilior. Card. A^ruir

59 S. El EUTUEflll VITA ATJCTORC GUIBEIITO. 60

nobit erit Domini nostri exinde aaribus inUmarc, A Uinla elcniui, tribnentje Doniino, eju« est pietas, ut pariter et filio nostro Ergani suggerere,et hujusmodi nibil de hoc quod jus antiqmim custodisse prohatttr, ausum pnecepta culminis ejus vel districtio judicis imniulari permitlat. Divina ?os custodiat Triiiilas. non sine vestro detrimento sevcrissime viiidicabiinl : Aiueii.

VITA S. ELEUTHERII A guibi:rto ord. minorvm ordinata.

<Ex Uibliolh. PP. el ms.)

Paologls. — 1. Revereiido patri ac domhio * Joanni, Dei gratia venerabili Tornacensi episcopo, Guiber- tus, ongine Tornacensis, prolessione Minor, roerito minimus, ^ spiritu consilii tam sapienter armari, ^ quam viriliter animari.

Petistis » domine revercnde , ut actus et pneconia gloriosi coiifessoris Christi Eleulherii vel ordinare debeam, vel diligentiori lima, vel meliore stylo prx- senlibus et posteris explanare. Pia petitio, per quam BCias postbuma tanti pastoris concelebraDdo perpe- tuetsanctitatcm, et generatio pnesenSyejus inhnerendo vestigiis, amplius inflammetur ad Dei ct proximi cari- talem. Ili sunt cibi quos in novalibus Patrum esse sacra pagina protestatur (Prov, xin, 23), diim san- clorum exemplis posteritas informatur. Novi petitio- nis istius originem ex gloria Christi, qua mirificatur in sanctis, ex gratia speciali qua vestrac civitatis antistitem el patronum sincerius in Christo diligitis, ex proviJentia pasiorali qua clero vestro consulitis, q ex benevolentia singulari quam talis et lantus ad me homuncionem tantillum et pene nuUum ostendilis, derivari. Quare me quasi compellitis aut garrire nae- ■iis , aiit potius ineptire. Ego igilut* dum in capite iraemelipsum introrsum metior, per incertos aflectus distrahor et deducor. Nam inter sollicitudines conti- nuas lectionuin et inter labyrinthos inegressibiles quxstionum , sermonum paradigmala , consiliorum axiomat.i| quibus immergor et alieror assidue, durum

mihi scribere » durius tantie digiiitatia imperio con- traire. Nam preces vestras cur imperiuiu iion ap- pellem ?

Nai quia nudaio supplicat eiise | uleut ,

Sed quia dadmn inita familtaritas, concivilitatis indcntitas, patria, parentela, sanguinis et aflhiitatis propinquitas, et cselera id genus, qux vd reverentiani conciliant vel conciliatam continuant , exigunt et requirunt, ut vestne voluntatis affectum , vestri affe- ctus appetens beiieplacitum censere debeam impo- rium et pneceptum. Hoc autem exseqnendum atirnis peteretis a personis pluribus setate grandacvis , lide claris, opere vulgatis, ore promptis, memoria tena- cibus , oroni denique snblimium meritomm dote po- tioribus , quos babetis ad manum tam de vestrorum caiionicorum numero, quam de vestne diocceseos diversis coUegiis monachorum. Exsilis enim eloquii mei mediocrilas tenues admodum fruges parit, et ad tanti confessoris gloriam expriiuendam, nullis secundi cespitis fructibus ingravescit. Ego igitur et fraudatiit tempore, et occupatus animo, cui magis est humilius appetitui , quam verborum urbanitas voluptati , vel historica narratio consuetudini, facio qiiod jobetis, offerens seriem vitx sancti pontificis, et ofticiam cum suis appendiciis , sicut ex parte vestra rogatus fue- rani, mitto vobis, et ut apertius tenor pagin;e videa- tur, sub certis, si placet, « titulis distin^ ontur.

*Waltero cpiscopo 26 Novemb. aiini 1261 mortuo successit Joannes Buchiavus, vita functus 25 Febnia- rii aimi 126G.

^ Sequentia desuiil in excuso ; eoriimque loco ha- betur ial.

c Hos hic subjungimus, ac inargini dein nuda ca- nita ascribimus ^, cscterum more nostro distinguimus. In lixc ergo capila auctor dislinxerat :

Cap, 1. Db origine civilatii Tornacensis.

Cap, II. Oe tiacen'u et prtedicatione B, Piati apud Tornacum.

Cap. ni. De reliquiis et semine B. Piati et ortu B» Eleutkerii,

Cap. IV. De bonaindole B. FAeuthern.

Cap» V. De proscriptione fidelium ac B. Eleutherii a Tornaco.

Cap. Yi. De promotione B, Eleutherii in episcopnm Tornacensem.

Cap, vii. De Blanda^ quo! sotlicitavit episcoptm^ et ie morte et resuscitatione ipsius,

Cap. VIII. De modo conversionis populi Tornaccnsis adjidem per B, Eleutherium,

Cap, IX. De miraculis fact:s illo tempore per B, Etentherium,

Citj}. X. Ue miraciiUs facCii in os^ensione rcliguiarum

sanctarum , cum Roma rediisset Sanctus.

Cap, XI. De con/lictu quem habuit cum hcereticis.

Cap, xii. De insidiis el ptajis Sancto per ha^elicos illatis*

Cap* XIII. De verbls et exhortaiionibus ejus iiovti- simis. D Cap, XIV. De Satana, quem vidit adstantem, posiius in extremis,

Cap, tv. De muliere cafca et muta per ipsun\ iltu^ minata et curata, *

Cap* XVI. De restitutione sedis episcopaiis.

Cap. XVII. De revelaOone B. Eleutherii et morte ThecicBt

Cap. xvlii. De retuscitatione fitii viduw,

Cap, XIX. De morte niutieris et suscitatione juvenii in eadem solemnitate.

Cap, XX. De aliis miraculis eodem die factis.

Cap. x\i. De tigatione S. Eerioli visitantis sepu," crum Sancti.

Cap, XXII. De sotutione ejusdem per B. Eleutherium. et morte tribuni.

Cap, xxui. De suscitatione tribuni

Cap. XXIV. De relatione corporis a Blandinio Tor- nacum.

* Nus in nolaruni fionie cir.u ciffris supcr.oribus. Euiv.-

61

S. ELEUTIIERIl VITA ALCTOIIE CUlQERTO. C5

CAPUT PRIMUM. A tfoslUis a fortitudine ; lertio Nenritts a * Scrvio Ro-

Fabubia origo wbi$ Tomacensii. Fides Christi a

S, Pialo illata,

* % RecenseDtes diligeniius cosmographias et chro- ulca temporum» gentium bislorias et aniiales, Torna- ciun GalUx Belgicae legimus anliquissimaro et hotis- siiiiam ciTitatem , quae potentia , nobilitate , gloria, soper alias sibi Onitiroas singularem vindical digni- tatem : quse • mari contermina , dulcibus aqub >> ir- rigita, frugibus copiosai divitiis et delSciis est referta. Cujus ager difTusus in silvis, pieti» in pratis, peculio* sus est in pastoribuSf €L iii pascuis pecorosus. Cujus fluvius , ScaMa dktus , ipsam alluens et confluens, diridit et Germaniam » potestatem videlicet

manorum rege : sed prima litterii uiutabatur, ne for- tasse servittttis elogio ootaretiir.

3. Cum autem proeedente spatio temporis J Juliu» Cxsar ad obtiaeiidam Galiiara mitteretur , et in beN lorum exerdtils occupatus per decenniiim moraretur,

QuGin tenuit gemiois bellanlem Gaillia lostris

tandem de Gallia triurophavit, qui barbaras natiooes et indomitas sublimavit. Nam

Cappadof es Cilicasque feros Taurosqiie subegit, Oueiii domilus cognovit Arabs, el dedita sacris locerli Judaea Dei.

Et ut egregius ille historiographus ait : Ejus post

. , , ., ... multam sanguinis fusionem paruit Galiia ditioni :

Impenalem et regalem. c Hauc siquidem civitatem

Priscus ^ Tarquinius, Romanorum rex quintus a Ro- B Kervius, ci cesi pouSs^n'^^^^^

mulo, decimo regni sui anno per Romanos sediflcasse legitur 9 et sumptuosis consurgens aediflciis alterius Roms nomine censebatur. Anno siquidem * cente- simo quadragesimo tertio ab Urbe condita civitatis ejnsdem sediflcata sunt fundamenta, circa teropus illud quo sacrosanctum Domini templum a Chaldaeis suc- ceoaum est , et Jerusalem civitas sancta |ier Nabu- chodoDOSor est eversa. In diebus illis transmigravit fiiechlel, et rex Joachim legitur captivatus, et Ro- maoorum rex Tarquinius interemptus. Successit eidero ' Servius , qui minorem Romaui , qux nunc Tomacum dicitur, super centum viginli qulnque ci* Yitates vel oppida sublimavit, ut ex iis census et tri- bttta colHgeret, quae Romanis postroodum destinaret.

(Iiiriiit.)

Sicut manifeslius legitur in secundo libro Julii Gsesa- ris , qui inscribitur belli Gallici a se confecti. lisdero vero teroporibus ^ Tumus rex Nervioruro populo pnefuit : a quo civitas Tornacus nomen accepit. Quia sicut Turnus contra i£iieam , sic iste eontra Juliuui fortiter dimicavit.

' Post mortem Julii Caesaris regnaute Augusto Cs^" sare, anno imperii ejus quadrageaimo secundo, aiino ab orbe eondito quinquies millesimo centesimo uo- nagesimo nono, et ab Urbe condita septingentesiino quinquagesimo secundo, et a prima conditlone ^ Tor« naci quingentesimo nonagesimo fere tertio, Dominus Jesus Christus in Beihleem de Yirgine nascitur , el

Sed insolens facU prae multitudine virium , anno U ^ gecundo "= Neronis anno ( videlicet circa annum ab

Senril regis desiit ab impendiis tributorum , et sic annis 40 ab ejiis constitutione dicta civitas quievit in pace» Sed Romani missis legionibus in rebelles pne- lium suscitant, et post plurirobs hinc inde congressus anno Servii trigesimo quarto sub oiierc tributorum pristino rependendo cum Romanis pacem sibi con- ctliant et rcformant. Nec amplius dicta est secmida Roma, sed Hostilis civitas appellata est. Sed labente teropore cum regnaret b Artaxerxes, qui regnum de- struxit i£gypti, civitas Hostilis destructa est, et Elea- taro principante Judxis , vicesimo sexto ^ Ptolemsei regis anno rexdificata, Nervius appellata est. Prius attera Roma pro glorix dignitate ; secundo civitas

* AUas etiam cap. i. ' Alias cap. ii.

* Finibus dioecesis ultra Brugas ad mare usque Oiim protensls.

k Scaldis lluvii prscipue, qid nrbera seeaL < Uinc initium oatur labuiis de origme Tornacensi. qoae Ipsis Tomacensibus olim in deliciis erant , sed iDodo tani ab illis quam externis rejiciuntur. Eas fa- bolas revelationi Uenrici Canonicif nt aliquam veri speciem pras se ferrent, appositas fuisse dixiinus.

* An huic adeo latum imperium , ac postea Julio Cxsari , qui Romanorum primus iii Belgicam arina iiitulit? Angustis adhuc tenninis regnum Homanum sub Tarquinio concliisum.

* Anno Urbis condike 140 coepit Tarquinius re- gnare , ad annum usque 177 , cujus rcgui lempore Judgei In captivitatem abducti suiit.

. f Servius regnavit ab anno U. C. 177 ad 221, sed intra regni Tarquiiiii limites. I ArUxerxcs belluiu in Jiigyptum niovit ai.no 2

incamatlone Domiiii quinquagesimum ) a Romanis Toraacensis clvitas ^ restauratiir.

4. Cucurrerunt apostoli , tam vilae prodigi quam labbris, ad exteras natlones : Christum ubique terra- rum disseminant : disseminatus germinat viros ca* tholicos et fideles. Et dum secundum Prophetam ( Jsai. xxvn, 6 ) implent faciem' orbis seroine , pur* gantor zizania vitiorum ; fruges exuberant morum et fidei disciplinse. Successerunt post apostolos marty- res , confessores temporibus opportunis mondl t^ne- bras illuminaiites , radiis veritatis fulgentibus. Sic enlm ad illuminandam noctein viiae prxsentis astra qiixque suis viribus in coeli faciem veniunt, doiiec tn

olympiadis 101 , U. C. 379. T) *^ Ptolemaeo Philometore regnaiite , ab Aniiocho Epiphane rege Syrise occisi sunt Eleazaros et septem fratres Madiabxi , circa annum U. €. 5B6, et 168^ ante Christum natum.

t Sed annis 360. et ampllus post obitum Servii.

I Anno U. C. 696 Galliaro provinciam obtinuit, ac sequenti domuit Nervios , qilibus Guibertus errore tuin recepto aiinuroeral Tornaceiises.

^ Et bsec anilis fabula Tornacensiom est , cojus nullum apud Julium Cxsarem vesliglum.

1 Ilanc seriem annorum f quorum ne vel unicus recte ordinatur, refutare nolumus f quod a pluriinis viris erudilis factum.

» Q. Asinio Marcello et M. Acilio Aviola eoss. sive anno xrx Cbristianse 54, mortuo Claudio iiuperatori successit Nero.

>> Acta S. Piati fum priiuo coiiditam tradunt urbelH Tar::acensciii.

63 S. ELElTllEun VITA AUCTOnE GtTBERTO. 04

iiiatuUuo Ludrenim liomines efltilgere cernunt. No- A nomine Hiremeus. Hic dum suos posteros inrvimiavic

ctunium etenim spatium duni descendentiumsucce- dentiumque stellaruni cursibus illustratur, magno coeli dccore peragitor ; sic certe donec in matutino gloriae Lucifer Tems appareat , nox roilitantis Eccle- sise sibi succedentibus erudita docloribus rutilat et coruscat. Pro patribus ergo nati sunt fllii, viri scilicel aposlolici, qui sapientix luce perfusi, et ttdei fervore succensi , diversa mundi climata sunt sorlili. Nam sicut Thomas sonilus esl Parthos, Matlhaius i£thio- pcs, Barlholomacus citeriorem Iiidiam, Andreas Scy- thiam, Joannes Asiam, Petrus Pontum, Galatiam, ct cseteri cseteras 41Iiistravcre provincias ; sic postmo- dum Parisiensem popuhim * Dionysius cuui sociis adiily Lucianus Belvacensein expetiit, Ambianensem

ad lidem, sua sapientia liberavit a crimine civitatem. fste esl Hirenaeus , qui confessus publice Christum, suscepto b inartyrio migravit feliciter ad Iriumphum. 6. Hic « fllium rc ac nomine Serenum genuit, qoi divitiarum gloria , parcntum potentia , veritalis sa- pientia , pietatis afDuentia plenus fuit. Hujus oxor Blanda lam vero quam proprio nomine vocabatur, ut putares quia cordis serenitas et sermonis suavitas quodam spirituali conjugio ditarentur. Et quia arbor bona fructum bonum ex se producit, et quod patreni viderit facientem , fllius idem facit , declinantes ali- quantisper ad vesperam senectutis , dum ob cultum fldei propagandum vacant oflicio copube conjugalis, divino munere suscipiunt hxredem , tam bonorum

Quintinus, Suessionensem Crispinus et Crispinianiis ; B suorum quam pietatis ac fldei successorem. Filium

Pialus vero populnm Tomacensem. Qui cum esset nobilis gcnere , sed nobilior fide , Benevcnfanus ori- gine, pncdicator ofllcio, dulcis eloquio, martyr desi- derio,sedapostolus zelo, gcnles indomitas, et inciiltas post multam prxdicatiotiis iiislantiani convenit ad fldei disclplinam. Regnanlibus autcm Diocleliano ct Max'miano, posl multa genera tormcntonin, tandcm prsecisione capitis iii eodem territorio Tornaccnsi nicruit obtinere desideratum diutius bravium et cn- ronam , relinqueus |>osi ejus marlyrium flllos et nc- potes, quos per Evangelium in Chrislo genitos siinB reddidit glorix participe-, el fldei catholicx confes- sores.

CAPIT n.

S. Eleutherii ortvi, educatio, extWum, episcopatu$.

' 5. fgitur post hujiis veiicrabilis bcati patris ex- cessum , procedente tempore, sed vitio succedenlc, gente multiplicala , sed non magnificala Jxtilia, magna pars populi Toniaccnsis revertilur ut canis ad vomitum, ct veritatis deficiente doctrina, recni- descit infidelitas et-peccatum. Et quoniam cum senio delicla nullatenus moriuntur, ncc scelera temporibus obruuntur, nec oblivionc facinus sepelitur; mutatus est^ status optimus , periit in Tornnco plurimorum fides, et sicut scriptum est (Oiete v, H), coepit po- pulus abire post sordcs. Nam oiiinis arbor eradica- bitur , qiiae a Patre coclesti (qni solus incrementum vegelabilibus mysticis tribuil ) non planlatiir : ergo

autem jam in Christo renatum , et de sacro fonte susccptum , Eleulherium vocant , et quod esset futu- rus oniamentum sxculi, quasi nominis «< inlerpreta- tionc pncsagiunt et designant. Nonne jam renovala videri poterat iUa prjedicta per angeluin futura lae- tilia (Luc. i), cum Joaniies natus est de justis paren- tihiis et neute provectis Elisabeth et Zacharia? « Re- gManlibus ergo Yalentiniano et Marciano imperdto- ribus puor Eleiilherius Tornaci nascitur, loco scilicet oppidano.

* 7. Poer aulem magistris traditus litteris inibueu- diis , adolescebat in gratia , crescebat in saplentia : Crentori carilatis ardorem , sibi castilalis decorem, proxiniis huniilitatis honorcm sedulus exhibehat : C corJc pius, orc sobrius, opere slreuuus, viillu v^^re- cundus, geslu maturus, afieclu devotus, aflatu bcue* vol::s, vestitu modestus, graliosus in omnibusappa- rchat. Tantam iii se demonstraus speciem honestatis, lii in exterioris dispositione hominis legi posset iii- tcrioris habitos grali» et virtutis. Sic euim in exte- I ioris domus vestibulo coiijicitur facile bonitas inte- rior qu:e lalet Ui domo. Inde est , quod Medardus, ftilurus postmodum Noviomensis episcopus , splritu prophetix prxventus, eumdem fore proedixit episco- pum Tornacensem , cum adhuc idem Eleutherius in scholis positus xlalem ageret puerilem.

8. Sed et hoc multum ejus laudibus proflcil, quod inter malos pucr boiiae indolis fuit. Sicut enim gra* vioris culpse est , intcr bonos bonmn non esse ; sic

ramis succisis. foliis excussis , fniclibusque dispersis D majoris est prxconii inter malos etiam bonom esse.

succisa est arbor typlca Danielis (Dan, iv), intantum ut

fugerent volucres in ramorutn cacuminibus habitantes.

Succisa esl, non siinpliciter exslirpata, quia gcrmen

radicum ipsius perseveravii , et pullulavit in terra.

Nam cum esset civitas idololatria; ludibrio prostltuta,

vitiorum spinisobsita, reperliis esl in ea vir sapiens,

fide conspicuus , doclrinaj Piali sectator pnccipuus,

* Alias cap. hi.

* Alias cap. iv.

* Colunlur hi Galliamm aposto.i , Dtonyiius 9 Ottoh. , Lucinnui 8 Janiiarii , Quintinui 31 Octob., triipinui et Crispinianus 25 Oclob.

*» Mariyrium silent Acta harlcniis data. Illud in- nunur iii Vita Elculherii cx brcviario Ms. Torna-

lude Job magnis effertur laudibus (Job xxx, 29), quia frater fuit draconum et socius stmtbionum. Et de Loih dicilur (II Petr. ii, 8), quoniam aspectu et au- ditu justus era( , habitans apud eos qui de die iii diein animum jusli iniquis operibus cmciabant. Sic sanctus iste , in nationis pravae et perversje medio, sicut luminare lucebat in iiiundo , sicut scriptum e&ft

ceiisi.

' Pronepotem appellat eadem Vita

^ 'E)iu6ioeoc, ingenuus, generosus, liberalis.

« Mortui sunt Valentinianits anno 451 , Marcianus

anno457. Non suntapposita nnmina imperatoruiii iii

ms. aut aliis Aclis, uti ncque Franci antiqui solcbaLt.

Natos est S. Eleutherius au. 456.

65 S. ELEUTIlERll YITA AUCTORE GUIBEHTG. 60

in jmioris CamEco (CanL n, 5; : Sicul lillum inler A videbanlur rediisse lempora propbelanim (i F.sdr, iii)

spiiias y sic amica mea inter filias. Spina est intrr spiiias , ioter inquietos inquietus , lilium inler lilia, inter discipUnatos pacificus ; spina inter lilia , Saul inter prophetas : sed com iis qui oderunt pacem erat pa€ificu8> et sic iiliam inter ^pinas.

' 9. Factum est auten> in diebus illis, ut tribunus ^Scandinensis, quiet Tomacensi praeeratcivitati, con- gregatis senioribus populi, cum eflrenata multitudine paganismi decemeret in communi , ut sine delectu cOfKlitionis aot sexus indiflerenter omnes fldei Ghri- stianae cultores ab urbe Tomaco cum ignominia pel- Itrenter, el suls omnino possessionibus privarentur» IVopelluntur igitur ad injuriam Christi Serenus et Btanda et unicus eorum filius Eleutherius ab urbe

cuin subZorobabd reaedificaretur templum. Quin imo, jucunda nos imaginatio protrahit ad Machabsomm consideranda tempora , cum Machabaei fratres suos dispersos revocant , leges lapsas ^ rigunt , renovani cxremonias, mundant sacra, damna longx desolalio- nis eximio virtutis compendio redimentes. Recola- mus Ecclesix nascentis infantiam , pauperam Ghrisil statum, videhimus consimilem humilitatis modulum, a quo sumpsit ecclesia Tornacensis exordium et pro- gressum. Non de lateribus ejus arvina pendebat, quando nullus proprium aliquid asserebat. Sed ne plebs bumilis velut acephala ^per licentiai campos vaga, vel • letre per hxreses dyscola periculis sub^ deretur, Theodorus in primum episcopum Tomacen-

Tomaci , propriis nudati possessionibus , destituti B ^nt a paucis fidelibus confirmatnr. Sed ' interiit

prxdiis el gloria temporali. Sed virtutis exercitium, quod latuerat in prosperitate , magis ac magis inno- tidt In adversitate. Sic enim ungueiita redolere latius nesclont nbi commota : sic aromata ^ fragrantiam non expandunt, nisi fiierint igne succensa : sic grani aioapis Tirtos neqaaquam cognoscitur, nisi theca va- lide conteratar ; non contrltaro leve est, contritum anptii» inardeacit et acrimoniain latentis energiae ▼ebemenier oslendit. Stc in persecutione virtos animi> declaratar : sic qaod latebat in parentibus et filio, lacitlentios aperitar. Unde alia littera dicit (Psalm. xu, 9 ) : In die maiidavit Dominus misericordiam Boam, « et in nocte dedaravit. Donum enim Dei gra- loitiim , quod in tempore serenilatis infundilur , in iribulalionibas declaralur. Sed quid paleis ad trili- G eaoi ? dicit Dominas (Jerem. xxin, 28).

10. Ut igitur disjungeredtur et locis, qui disjunge- bamor et actibus, mola esl pcrsecutio quasi ventus. El sical inyalescente ventomm turbine venlilatis pa- leis, el adullerinis granis , et vacuis jamjam rejccUs, post regyrationes multiplices grana solida congloban- tor ad invicem , ut uniud roassse quarodaro insepara- biem fadant portionem , ^ sic a civitate regia elimi- nall clirislico]» et fideles, non divisi sed uniti» non cralrill sed exciti, rividius glomerantur ad Eleuthe- rimn el parenles, el in loco, qui Blandinium appel* laCor, iMislIicam In honore B. Petri constraunt et adificanl : abi ad Serenum multi genlilium familla- Titalis antiqaae gratia, necnon et pro meritoram ejus exeellenlia confluenles « reliclo gentilitatis errore, D sua reficeret quadam ^ vice spiritum , ecce vesana

divino percussus spiciilo, paucoram dieram temporc evoluto. Sic per apostasiae vitrum primus angelus cor- rait ; sic Saul primus llebnBorum rex propler pec- catum inobedientia; reprobatus fuil (/ Reg, xv) : sic primus episcopus Tornacensis ullione divina percel-* litur, ul secundum Sapientis eloquium peslilente mul- ctato parvulus sapientior habcalur ( Prov, xix, 25 ) Nam cum exiguo coiicedatur misericordia , potentes potenter supplicia patientur. Sed qui sedes superbo- rum evertit, et huroiles pro eisdem constituit, Eleu- Iheriuro in episcopum eligi procuravit , et' ejus ele- cttone confirmata per * sumroum pontificem, graiuito consecratus est in episcopuro Tornacensero po$t Theodoraro *».

CaPUT III.

Morlua a S. Eleutherio re$mcitata: cmci^ claudusy /e- prosuz sanali; Tornacences ad fidem conversi ; pec- catum Chlodoveo regi indicatum,

* 12. Sublimatus Eleutherius Infula paslorali, bonis operibus implcvit pontificem , cujus officium mereri magis studuerat quam mercari , vivens ordinabiliter sibi , socialiter proximo , sed humiliter in prxseritia Creatoris : cooipositus ad mores , fervidus in dile- ctione, mansuetus in societate , stabilis in promisso, fortis ad patientiam , pronus ad coiicordiaili , rigiJus ad censuram. Erat enim in judiciis reptus, in jubendo discretus , in dispensatione industrius , in agendo strenuus , in auxiliando sollicitus , In consiliis fidus, In responsionibus circumspectus. Qui dum oratione

reoali fonte baptlsmatis, Idololatriae sordes abjiciunt, catliolicae fidel cultaro suscipiunt, ritum matant.

* ii. Refulgente jam sole, qui prius erat in nubilo, serenhas asplravil , coetii tidelium In ecclesia con- fregalo. Gralolabalar coetus fiddliun orthodoxoraro,

quxdam tribuni filia Scandineiisis, quae latenter eum dilexerat , ab antiquo vexata spiritu libidinis oppor- tunitatem nacta solitudlnis, vcrecundix tollens signa-^ culum , irruit in secretum locum , interrampit illud divinum alloquium. Proh oudor ! Fatetur affectuin.

* Alias cap. v.

* Alias cap. vi.

* Alias cap. vn. «

* Excosom , Scandienns ; alibi , Scaudinieiisis H SetMniensis ^ ad Scaldim fluvium.

^ Excusuin, (ragantuB non extendunt,

« £diti«> valgata , et in nocte canticum ejns.

* Repetonlur in excuso h;ec verba ante posita : Vt i^tur &isjungerentur et locis qui disjungebantur et

actibus , mota est persecutio in Christianos. Desuiit in ms.

« Excusum, terras.

f Passim fulmine percussum, et ob superbiam, vo - lunt, Aliqui laudant, Calullius ait tradi etiaro marty rem obiisse.

< In aliis Actis Romam profectus dicilnr.

»• Aiiiio 487.

1 Excusum» luce.

67

S. tl.EUTIIERII VITA AUCTORE CLIBEUTO.

6^i

petit concabitum , turbat in pontilice pcclo is f^abba- A quodam Toiite copiosissimo ubcrtim efllmdlt. Quam

tismum. Setl ecce alier Joscpli, qui rclicto pallio fu- git, el egressus est fora?, rclinquens feminse vestem, iie relinquerct castilalem. At ilia protecta pallio, p#stqiiaro eam salubriter poiittfex sanclus admonuit et corripuit, spirilum exhulnvil.

43. Audiens Iribunus filix miserabilem obitum obstupescit. Sed si Christi fidem vero corde profiterl voluerlt, B. Eleutherius de divina conttsus misericoiv dla, suscitandam ejus filiam repromittit. Annuit pater, €t celebralis ex more missarum solemniis , terram sanctus baculo percutit pastorali : et dum patri fidem facere super promisso nititur, factus est terrx motus tiorribilis. Quid plura ? Palris iufideliUs cerlis indi- ciis aperitur. Pemoctans igitur sanctus in orationCy

dum offert sanctus pontifex in luinisterium bolo* causti statim refert ^ xenium in slgnum muneris impetratl. Nam promissione mox certificatur aiige» lica quod ejus oratio est exaudita.

16. Ergo quia per omne flagelhim Jenisalem em- dilur, et per vexationem intellectus acies aperitur , roox super paganos manus Domini pestem exagge- rans aggravatur. Prodire non possunt in publicum, coguntur dxmonia negare responsum, flnaiiter de- ceraunt genliles tribunum occidere, si non in omni- bus voluerit Eleutherio consentire. Qui venientes ad saiiclum, lacrymis fusis, prosternunt se pedibns san- cli pontificis. Impletum est illud Isaiae vaticininm : Venient ad te curvi (ilii eoram, qui humiliaverunt te.

mane cocptum aggreditur. Sed iterato temc motu pa» B et qui detrabebant tibi» adorabunt vestigia pedum

iris infiJeliUs confirmatur. Qti) compunctus ad tem» pus tertio redit, pcdibus pontificis se prostravil« rea- tum aperit, fictioncm ostendit, recipit filiam inChrlsti nomine per B. Eleutherium suscitatam. Quae catechi- xata fidei rudimentis, sexque dieram purgaU jejunio, regeneratur in Christo ; quam Blanda venerabilis ma* ter episcopi de sacro fonte suscepit, Blandae nomen eidem imposuit. Quae tribunl filia postmodum Blan- dinio nomen dedit. Hanc pafter ad infldelitatem re^ diens, multis aflecit molesiiis eo quod esset fidells. Sed virgo Christum lucrifaciens, patris * abdicatione ereptum sibi patrimonium parvipendens, perseverans in fide, ^ t|uievit in pace. Sepulu in villa Blandinii pridie « calendas Junii aiite B. Petri sacrarium et alUre.

* 14. Volent autem Dominus generare sibi popu- lum subsUntivum, corripuit Tornacenses peste mortis subitas, qua percussit ibidem aliquos paganoram. La* tebanl vulneramsigna, nesciebatur effecluum causa ; sentiebatur funerum poena, quaercbalur InefHcax me- dicina. Nam quodam noctis crepusculo cum armis Blandinium pergunt , sanctum orantem inveiiiunt, catenis vinciunt, Censorino Cxsari iribuno sislunl, ler vlrgis cxsum iocarcerant et reludunt. Sed eadem nocte visitans eum angeliis, eidcni assislil, fores car* ccris aperit, viam qua Blandinium pergat, oslendit, viiicula disrampit, vinctum educit.

15. Eductus gratias agit, et diem poslmodiim mis- Baram vacat sblemniis, factus in exstasi, positus in

tuorum {!sau lx, 14). Post haec Indicto sepUm dle< rum solemni jejunio, die ocUva tribunos eCpopulns laduti saccis, exeuiii de Toroaco, Qoos numero %U gnatorum et electoram sanctus ascribit cfaaractere baptismatis et fldei sacraroento* Napi volentes de tenebris prodiro ad lucem, et amplecti suavlssimam Christi legem, snx conversionid primitias baptismali lavacro necesse est consecrari, quatenos in novam suiimae innocentiam et vitae infaoliam renascanlur m aqub regeneraiionis deposlu Vetosute peccatl. Ce- lebraU est ergo cum gaudio dies illa solemni« qointo calendas Octobris, coro a gentiliutis errore per Eteo- therium conversos esC ad fidem catholicam populns Tornacensls. Haec est dies, quam nulla debet delero C oblivio, sed exuberare vox laudis et gratiaram acUo ; cum tam indignatione qunm miseratione convcrsa est tanla popoli muhitado modomirabili et stupendo, sicut scriptum est (Itai. tx, 10) : In indignatione uiet percussi te , el in reconciliatione mea misertus sum tui. Sanclus ergo pontifex post bsec ingreditur cum gloria civilatem, quem populus unlversos excepitcom debiu reverentia sicut patri^e defensorem»

* 17. Latuerat diu liicerna sub modio , quse jam posiu soper candebibram coepit amplios illuslrare domum, Nam dum ex pii pastoris pncsentia populua gratulabatur, crescit amplius exsuluiionis maleria, quia • oecus adductus ad pontificem illustrauir : ei infusa sibl luce fidei ^ caxiUs interior emundator. Cxcoro eliaro allmn , nomine MaiUiliom , iu die do*

excesso mentis, obsecrat pro tribono, Dcum precibus D minici NaUlis illuminat, qui destituius leiuporali sti-

solliciut pro salute populi Toroaceiisis. Constitiitus est in illa mentis afiectione, et experU paucis oratio- nis dulcedine, quae sensum humanum omnino. trans» cendit, qiiam nec sonus vocis, nec linguas motus, nec enunilatio verboram ulla distinguit . sed quam devoia niens infusione coelestis illustrata luminis , angclicis noii hiimanis designat eloquiis, sed conglobatis iu UHum scnsibus, et mortificatis aflectibos, velut de *

* Alias cap. vitt.

* Alias cap. iJt.

^ Ms., abdicalionem et ereptum, ^ Post plenani patris conversionem, ab eo scpitlla, (H alii traduni. « Ms., vhdie m/i«i Junih

peodio, desolatus ductoris suflragio, petens eleemo- synam in ecclesla mendicabat» Increpatur ut Uceat a praetereuntibus ; misero compaijeos sanctos caec», proposiU caeci illius evangelici parabola {Imc. xvui), qui rogatus ut t^ceret, damabat amplius, signo cru- cis ocolis ejos impresso , restituit ei visum : et die quo lux vera venit in mundum ad illuminandum omnem bominem, sanctos, qui testimonium perhil>e-

^ Ms., exenium , donum hospiule , ut xenjum , ciii more Gallico e pneponitur. De eo legendus Roswey- dus iii Onomastico.

« Excusum , ccetui. In aliis agitor^tiam.de oPitia flluminalo.

' Ideui, rarilat

co

S. Ef-EI'TIIEIU1 YITA AICTORE GUIBERTO.

Ts

bat de lumine, oculos cscci aperuil, ul exlerius per- A vcrbcra sequcbanlur, ita at miilli caibolici per hse-

«leret cu!ciiatem , ei interius agnoscerei veriiatem. Claudum etiam a nativitaie sancius " viriuli resliiuit progressivae.

48. Peritius quidam nomine , lepra percussus , ei velut abominabilis ab omnibus est contemptus. Hic jacebai ad januam ecclesiae^ quae tunc iemporis dicc- batur Mantilia , prscsiolans electum Dei pontificem, ut ab eo sacramenium regeoerationis acciperet, quem exspeciaverat per dies circiter quadraginla. Queai sauctus aspiciens, ct compatiens regeneravit unda baptismatis» et carni contulit beneficium integne sa- Ditatis. Qui gratia sanciitatis efiulgeus, a B. Medardo pt>stmodum primus abbas inslitutus est civitaiis. Dif- fiindebatur ergo magis et magis odor boni nominis

reiicorum vLoleniiam et insidias iu Schalde fluvio necarenlur. Decimo siquidem ordinationit siKe auno, pnesidente papa Anasiasio , ^ Gelasio jam defuncin, dyscolos reduxit ad fideni, et Incredulos ad caiholi- cam unionem : et quia frequenter erumpii in regu- lum quod occuUius esiconfotum, quariodecimo sut pnesulatus anno videns vipeream sobolem mairis Erclesio; viscera Jividenfem , ei contra divinitatem unigeniti Filit Dei « toxicaiis linguis inverecundius oblatrnntem , Roro;e jam pnesidentem Symmacbuni adiit, sermones caiholicos eidem obiulit, et susce- ptus ab eodem honorifice, reversus ad natalia con« fudit hxreticos el convertii. 21. In diebus aulem illis invaluit ^ Acephalorum

eju$ ad viiam geaiium : lux clarilaiis ipsius Ecclesix B hxresis : reveriiiur pontifex Chrisli Romam, et aiiuo

replebat hemisphaerium.

J9. Cujus fama compulit Ludovicum regem, ut fntraret pnesulis civitatem. Ipse eiiam est Fraiicorum rex Ludovicus primus a B. Remigio baptizatus. De- lectabat eum mirabililer audire prsedicaulem Eleothe- rium, et inemoriler retinebat sermonem sapientiae sale conditum. Hic peccatum posi lavacrum bapiismi commiserat quod confiteri verecundia proliibebat. Quod sanctus videns in spiritu regi detqlit. Rex pudore suffusus et lacrymis, illico reatum cognovit, el obsecrans rex ut inter missae solemnia sanctus «jus fieret advoc^tus , pro ipso veniam impetravii, sicut rei probavit eventus. Nam mane consecrans Dominici corporis et sanguiDis sacramentum, lucj^ in

pnesalatus sui « vicesimo quinio, ihortuo jam Sym- macho reperit ' praesulaniem Hormisdam cum quo super Ecclesiae su^e negoiiis benigne contulit , et a papa reliqiiias venerabiles» Marix scilicet iEgyptiacae, cum B. Stephani protomartyris humero, pius pasior iinpeirans, has ad natalia deportavii, et dum rever- teretur , occurrenti sibi Tomacensi clero et> populo cum debita veneratione, montem S. Andrese, qui tuuc dicebatur mons Thesauri absconditi , legitur asceiH disse; etcum reverenter ostenderet reliquias popuKs qui aderant universis , circumfulsit eas immensitas claritatis : et laboranlibus in turba diiabus mulieribus et quatuor viris •xgriiudtne qiKe vulgo diciiur sacer ignis, ante virosposuit protomartyris huiuenim, anto

ecclesia claritas fulsit per unius hor» spaiium , ubi C mulieres vero capui iEgyptiacse gloriosum.

per ministerium angelicum sancius accepit qualitatis iculpae noiitiam , et quantum ad veniam , cerlitudinis arguroentuni. Certificatus ergo rex per scriptum ah angelo revekitum tam de culpa quam de venia , Deo gratias agens et ad propria remeans , sancio Dei contulit gratuiio multa dona. Sic ergo lucerna super cauMielabrum posita fulsit miraculis, qui postmodum Mulsifamplius saecularibus documeniis.

CAPUT IV.

S. Eleuthern itinera Romana^ iynodus habUa^ op^ pugnaH ha^etici , mlnera illi ab hi$ inflicta,

' 20. Qttoniam, ut alt Apostolus (ICor, xi, 19), haereses esse oportet, ut qui a Domino siint probati fiant et hominibus manifesti , surrexerunt in diebus

Procubuere omnes, iD'eit(ique ori tenr bant

ct excitans sanctus populi muUitudinem ad oranilnni, sanctosobsecrai,uisuccurrant,proiestaiuscumfidv]ci.i,

non cessaturam ab oratione muliiiudinem, donec cu • rati fuerint qui laborant. 0 inira viri constanli;), proeedens de corde puro, ct conscientia bona, ei P.de non ficta t Yere omnia possibilia suni credenti. Uiule ad tantse vocis efficaciam sunt omnes communiler liberati. Ecce data est voci suae tanta virtuiis efflca-. cia , quod caro quani xgfitudo corroserat , qunm erysipelas consuftipserat , est etiam (diclu mirabilo) conlinuo rcslituta^

* 22. Jam iempus advenerai, jam meriiorum digni- tas exigebat , ut post mulliplicem pugn» vicioriam,

illis baereses , unitatem divinae essentise , mysterium vocaretor miles emeriius ad coronam. Sic enim ex

ificamationis Filii, processionem Spiritus sancti de- fttraentes, Post Yerfoorum autem jurgia , corporiim

legis civilis justitia ascripli milites sacramenlo, pro republica fideliter militaiites, olim explelis armorum

Alias cap. x.

Alias cap. xi.

Idem , progressui.

Gelasio 49 Novemb. anni 498 defuncto succef^slt Anastasius : sub hoc convertit Tornacenses acposiea basresis accessit, ut Acta alia haoeiit. « Ms., exitiaiibut»

' Exorta esi post concillum Chalcedonense, conlra qa od Eutycheti favebant non admiilentes duarum iii r.h risto naturaruin distinctionem. Acepbalis adjun- cl nsest Aiiastasius imperntor, cujus tempore sede m Bi Gelasios, Anastasius, Sviumachus, Hormisda.

• Haec in prloribus Aciis refenintiir ad Syinma- chum aut loco 25 legendus est 50 aliusve annus , aut certe aliud iler inslituii anno 25 ordinationis.

t Ita Lan/"rfln«is,archiepiscopusCantnariens!S,f)i(P- gutantibus aniecessoribus 9uit . potsessionet quasdam in sua tenuisu possnsione dicitur in Vila Gundulu Roflcnsis episcopi apud Seldenum , in noiis ad Ead- merum pag. 197, lin. 7. Hinc pncsulatiis. qua voce usi Eucherius , Beda aliique, docta a Latino prcRul, «lui primus erat Saliorum. In excuso posiium prtBsi^ deiitem.

7!

S. ELEUTHEBII YITA aUCT.RE CIIBERTO.

n

eYerciliis, legitimis slipendiis solvebantur, et praediis a ii> iili« diebas, qiiod qui audierit, titiniaul aures ejus.

unde viverent assignalis eisdein , tandeni ad propria niittebantur. Cerlamen tamen forte dedit ei Deus, ut vinceret , et tinis gloriosior appareret. Jam qua- draginta ferme laboraverat annis in oflicio regiminis pnstbralis. Novem siquidem annis Ecclesiam Blan- diniensem , triginu et uno rexerat Tornacensem. Resuscitavit ei Dominus adversarios pertinaces bsR- reticos, catbolici dogmatis et Cbristi nominis inimi- cos. Sed quoniam in animarum grassabantur perni- ciem, pastor*bonus eorum non ferens inquietudinem, ex decreto summi pontificis pepulit a septis et ni(£- nibus civitatis eos duntaxat qui redire nolebanl ad ecciesiasticx gremium unitatis. Sed ne pcenam pro- pri£ iniquitatis ascriberent ssevitioe potestatis , ut

Exierunt in dolo viri sanguinum et dolosi, et unani- miter iropetum fecerunt in ministrum altaris , san'- clum pontificem, Cbristnm Domini, civem coeli. Cae- tera quis prosequatur siccis oculis? In manibus eorum vasa mortis, latebrosa; mentis hominibus post anguli latebras occuUatis. At pater Eleutherius Cbristi bostia mox futurus, annorum numeros meritorum titulo jam grandu2vus pariter et praeclarus (agebat enim septua- gesimum sextum annum ) cum * Athanasio diacono et Andoeno fideli discipulo , B. Marise Yirginis egre- diebatur templum. Et ecce generatio prava atque perversa , semen Chanaan et non Juda , viperaruni progenies, scelestae faclionis satellites caput illud angelicis reverendum aspectibus non verentur pro-

Scripturarum auctoritas frontes obtereret im^udicas, i^ fundis vulneribus arare, sulcare et ^ verrere, et faciem

illam ad coelestis pulchritudinis figuratam imaginem notis turpibus defomiare. Quid parricidx nefarii, quid fraudulenti sicarii, virum egregium de grege catholi- corum eximitis, qui per incensam deprecationem al- legans paulo ante ferveuter obsecrabat in templo pro vobis? Sed illi minutatim ictibus iteratis et plagis impositi^ cultorem in vinea , pontificem ante eccle- siam, patronum in fundo, pastorem in caulis, patrem- familias in'suo pncdio relinquentes semiuecem abie- runt, et, ut conformarentur Dominicx oassioni, disci- puli, relicto pastore, fugerunt.

SS5. Audiens ergo quod factum est Censorinus, in maleficos vehementius excnndescit , et eos sublatu- rus de medio truculentissimo crucis tormento pro-

diem ad dlsputandum de flde catholica statuunt, sy- nodum episcopus coavocat , ut haereticos superet et confundat , et confusis indicat silentium et imponal. Convocatis igitur utrimque partibus , exsurgens in medium, et manu silentium indiccns, fidem confitetur catholicam et exponit publice pastor bonus.

23. Exponit enim qua veneratione Deus Pater dicatur, quo sacramento Jcsus Christus Dominus noster ejus Filius habeatur, qua perfectione sanctus ejus Spiritus nominetur, quomodo beata Trinitas unum in substantia , sed et ipsa personaliter est dis- tincta, quis partus Virginis, quae Yerbi in carne nativitas, quod sacramentum crucis, quae utilitas divini ad inferos descensus, quae resurrectionis gloria et animarum de inferis captiviUs revocata, quis etian

«2* ami....... »... «.^ ....^ r ' T r^ PO"»^' Publicae namque justitiae interest ut crudeli

ascensus in coelum et exspectatio Judicis affuturl, C supplicio deleantur qui nec Deum timent, nec Ec- quid Ecclesia, qux adversus eam conventicula v»x- clesiaj deferunt, nec sanctos diligunt, nec censuram latis, qux peccatorum remissio, quic camis resur- canonum reverentur. Sed o mira patris et inolita

rectio, qu» vita xlerna, quis interitus sempiterans Hacc aulem omnia difl^usius prosequiiur sermo ejits. Quidplura? Fidem unanimiter calholici confitentur, haereticiconfunduntur, confusi fugiunt, etad argu- menta nequitiae se convertunt. Dedit ergo ccrianii victoriam , qui cerlandi dederat audaciam , et vin- ccndi fiduciam. Sic ergo Goliam robustum terribili- bus armis el ingeiiti forma munitum pastor David uno lapidis ictu prostravil , exterorum castra turbavit, AUophylos efl^ugavil. Jam enim septuagesimum pri- mum agebat annum , cum adeptus est triumphum.

t 2i. Yulpes Samsonis etsi facies legantur liabere diversas, habent tamen caudas ad invicem coUigalas *^ (Jud. XV, i). Yidentes autem filii damnalionis aeterwB quomodo proccdente temporis tractu catholicorum Ecclesia Tornacensis meritis ei virtule floreret , et eidem de die in dicm prosperitas arrideret, college- runl concilium adversus Eleuiherium, quomodo euni dolo tenercnt et occiderent, etperiret. Dicebantenim : Quid facimus, quia hic homo mulla signa facit? Si dimittimus eum sic, probro ducimur, contemnimur, exsufllanmr : veniie , occidamus eum , et eo mortuo dilaubitur nomen nosirum. Factum est igitur verburo

pielas! Dei Filium imitans pro malefactorum salute judic:m deprecatur, qui tandcm ejus precibus et re- verentia tempcratur. 0 quantus luctiis fidelium ! quanta praecipue lamenta el gemitus egcnorum ! Lu- gent promiscui scxus viri et feminae , plangentes commune discrimcn omnium , imo et propriuin sin- gulorum.

CAPUT Y. Extremui S. Eleutherii morbus^ mort^ miracula.

* 26. Flebat ergo Rachel filium uteri sui , nec poo terat consolari.

Nam qiiis eam nisi meutis iiiops in fuoere nati Flere ve.et?

In illis praccipue cruentts exsequiis, quibus debet et

compas^ionem animus , et irrigationem oculus , et

ultionem judiciaria manus. Defertur pontifex in san-

guine suo manibus bajulorum ad domum propriam,

in locum , quem supra diximus , oppidanum. Jubet

stratum sibi construi cilicinum, et quinque supervi-

vens hebdomadibas ,^ ut sanctitas ejus excellenter

emineat, in illo temporis interstitio caecum illuminat,

afllictos et aflectos variis acgritudinibus plures sanat.

Et jam in spiritu pncscius niortis suac , cum vicinaio

* Alias cap. xii.

* Alias cap. xui.

* Excusum, AnaiUttio,

75 S. ELEUTHEUU VITA ALCTOnE GllBERTO. 74

oorporis resolulioneai attenderet, indlca^it adstanti^ A nim firmnm stat fidei rundamentum. IiHJIe est quod

bus sauin exitom imroinere, et eadcm bebdomada se de carcere corporeo, de carnis ergastulo migraturum, sltut experientia declaravit per evidens arguineiilum. 27. Videns ergo quod iranstret de lioc inun lo nd patrem , cuin dilexisset suns , in fincm dilexit eos, verba promens iii mortis articulo supcr inei el favum prxdukia. Monct eos supcr unilate seclandn, pa^ai- tentia racienda, castilaie diligenda, patieiilia acqui- renda, vainlale sxculi conteinnenda, cl post inorum exborlationem subnectit verbis prolixioribus utilem de Diviuitatis el huinanitatis fide serinonein. Mox inter dolores corporis el moc.orcs mentis , velut in quodam medituliio conslitulus , gemitus fudit ei Ilc- tus; et iii se quiJem corpore patiens, Ecclesiic vero

beatus poniirex Eleutberius in extremis agens et accersicDS Andoenum , jubet ut post ipsias patris excessui» dilectus filius Romani acceleret , et muni- menta fidei, qu» sanctus confecerat, sammo ponti* iici Bonitacio reprjcsentet. Et iterum conversus ad orationis dulcediiiem , vidit a sinistris Satanam as» sistentem. Volebat enim interrumpere sermonem orantis , vel tcrrore suae pra^senti» conturbare spi- ritum exeuiitis; sed funestus iile furcifer apparebaC in irritum ei duntaxat , in quo iiibil reperturos erat proprium vel funestum. Qiicm sanctus objorgans verhis , confusum cxpellit ostenso sanctse crucis signaculo. Hinc monemur, fratres, ut, cum extrema debili linis imminet bora, exercere nos debeat oratio

corde coropaiiciis, conversus ad Dominuin fiJcm suara B continua. Si enim ad ignota vel longe posita loca not

KAAA& A AA .Am^A ^^_. '■ ft.S&ttA K A

▼erbis ignitis recitat , pro amicis et hdimicis Deum cbsecrat ; Ecclesiam Tornaccnsem, et eos qui spc- claliter et devotc lenerenl eumdcm in memoria Do- mino recommendat. Vidisti, inquit, Domine, agonem Hieam, nosli desiderium mcuin : cgo enim jam deli- bor, et viam universsc carnis ingredior : lempus est Qt terrx commendes, Domine, corpus meum. Sicut cervus desiderat aquam fontis , vintor finem itincris, servus rerounerationem opcris , ita saiicius perfrui co.ispectibus Salvatoris. Nonne nobis dixisse videlur boc Tcrbo cum tenderetur prolixior ejus agonia, dcsiderio feror, corporea mole retrabor ? Hanc sar- cinam tempore prolixo portavi , diu super populum roihi creditum vigilavi : vellem ab hac obediei:lia

in hoc mundo transire disponunas, roodo nos proxi* morum oraiionibuscommendamus, modo no6 ipsos in ipso profectionis articulo coniinua lacrymarom inundatlone perfundimus, obsecrantes Deum, ut pla- cidis itineruin congressibus properemus. Etsi nostam sludiose manentes adhuc in saeculo istud agimos t quanto studiosius in fine lalia falere nos debenuis?

50. Unde et beatus praosu! incessanler orabat ad Dominum , recommendans ui manus ejus spiritura suum : et percepto corporis et sanguini^ Dominict sacramento , corona laufeatus immarces^ibiii , cara immenso lumine, cunctis qui aderant videntibus ei gaudeiitibus. transiitinvitatusad epulad paradisi. Sie pretiosa margariia quonlam ab hominibus concul«

liberari, gravi niinis induinento , qnod ge^to, exspo- C ^^» "unc thesaurizatuf io coeli^, honoratur ab an-

liart , subtiliore vestiri : in te, Domiiie , coiifido, te videre desidero, te requiro, te semper in teni positus colui, eui me tota dilectione devovi : libera me, Domine Deus fneus , qui es in sxculorum saK!ula benedictus. 28. Et ecce mox certum exauditionis indicium, per iq>eclom scUicet et auditum. Fulgor enim magnus apparuit : vox de ccelo velut alaruin aquilae sonuit : Eteotheri , tua est exaudita deprecatio , dignus est enim operarias cibo soo ; Trinitatem catholice col- la«dasli , virtliter ei sollicite decertasti : nuuc vero finaiiter exauditionis efficaciain repurtasti; quod eoepisU , perflce serve meus , ne posl bonura bnem docalur in irriiom. Liber bonus evacuabitur , sed reaiaorabiiur, in ignis incendium jacietur, sed vo-

geJis , fruitur prseseniia Trjniiaiis , digna thesauro regio, digna palatio, dign^ coelo : nee amplius erga- siulo clauditiir, paupertate premitur, eisilio reiega- tur, sed libere conteroplativ. Hic esi aiim B. Eleu- tberius , proprius apostoius Tornacensis evangelico Diinisierio, mariyr sanguine (^roprio. Mariyrem enim caasa facii ci pcona : causa fuit in eo roariyrii libertaa fidei catboIicaB , poena fuit acerbitas passionis illatae. Coufessorem eum nihiloroinus reddidit rigor absti- nenti», vigor pQBniteniiae : Virginero nientis puritas» et camis iniegriias , qulbus eifiicuit graiiose , nune vero floret in patria gloriose.

31. Hujus corpus sepuliune tradidit gloriosns poo- tifex Novioroensis et confessor Chrisii Medardus, ei-

lonias Doniini esi , ut posi hsec Ecclesix reyeletur. D ^^^ >n Tornacensis populi regimen proxime succes-

His diciis, vox audita curo claritate visa disparuit. Sjnctos autem in graliarum actiones mirabiliter mox er opit. Quas qut videre desiderat, scrmones ejus, quos propriis locis factos causa vitandx prolixitatis oini- sitius, diligenter legal.

* 29. Soilicitudine non pi^ros semper legimus exstitisse sanctos; et, quoniahi hxreticorum sermo ferpit ut caacer, libros et sermones multiplices con- stmerunt , ne lidei vallum irrumperetur , vel perii- naciter, vel latenier, et ideo per documenta sancto-

' Alias cap. xiv.

* Alias cap, xy.

* Hoc ariwichluu» in Vita Eleutherii ex rrns. Cor- neUi munii et Tomacensi diciimr scriplori . indi-

PlTBOL. LXV.

surus, et solenmibus procuratis exsequiis, qux magis sunt vivorum solatia, quam subsidia mortuonimy illud venerabile sancti Spiriius organum de communi con^ silio in B. Petri Blandiniensis ecclesia est sepultuin : ut, qni fidero pucr inter infideles^tenuit, adolescens eamdem docuit, pro qua veteranus occobuit, in illiiis tumularctur ecclesia , cnjus fides perseverabit iii s»« culum illibata.

• 52. * Vere pretiosa est in conspectu Dominl mors sanctorum , sicut in die depositionis confcbso-

catuni ab Heydilone episcopo, et post elevaiio- nem corporis ac iniracula tuiic facia narratiir , ei nielius. Nam S. Eligius et Aniandus sre<uiIo septiino floruerunt, ac inortui sunt, ille anno C65, hic anna

3

75 S. ELKUTHERH VTTA AlCTOHl!: GUl&ERTa 7r

Ht Cbristi foctum est manirestum. Qus&dam enim A Yidentia , quod dignitas cathedr» Tornatensis hi

mulier oseca et mnta, duni ante allare ducitur, ducta dimittitur, dimissa soporatur, soporata curatur. So- porata Kiquidem modicum,'vi8iouem Tidit, quse aurem esterius eidem aperuit, dum revelavil interius intel- lecluro. Quid piura ? Locuttoiiis usum mulier recu» peravit et visure. Apparuit enim muiieri gloriosus pontifex Eleutherius cum Cbristi martyribus Nicasio et Piato, sanclisque canressoribus Eligio et Amando ; qui sigiium crucis mulieris lm|nressit oculis , et quasi baculum igneuro ori ejus itijiciens , ^ravit segriiu> dtues patientis. 0 Cbristi confessor et martyr , me- rito venerabilis Eleutberi, qui gemino gratix privi- 4egio miHtantem Ecclesiam illuslrasti, fragilitatis nostrse defectus oculo respice pietatis : et lui praesi-

B. Medardo perdJta, per B. Medardi filium fuit Tor* nacensibus restituta.

^ CAPUT VI

Etevatio corpom S. Eleutherii, moriuui reiuscUatus^

wyri sanati,

*34. Igitur in illlus fluentis leinporls intercapediiie, quo duas dictaj dioeceses leguntur unilae , praesidebat Heidilo, vir inulto pncditus prxcooio, « vigesimus sexlus a B. Eleutherio, cujus tempore grassata 'le- gitur Norinannica rabies iii ^ Tornaco. Temporibuf antem dicii pontilicis, mirilicavit ampliiis Doininus sanaum suum : revelavil Cbrlsli fidelibus coiifesso- rem Eleutherium , non suslineits amplius • occultan

^iopalronatus, Doslros, pater, exponegemitusante B ^^^" venerabilis glebam corporis , lam pretiosum

jesuiis, ut exuti tunicje mor- «rarium , tam iiobile margaritum , et cujus spiritus

divinae praesentiam majeslatis Hlis onere , liberati concupiscentiae camalis inquie- •tadine , tui simns participes bravii et coronae , pn»- »tante Domiiio Jesu Cbristo, cui cum Patre et Spiritu nncto est omnis honor et gloria siiie fine. Amen. * 55. Regimini Tornacensis Ecclesioe venerabiiis

^ Cbristi oonfessor et pontifex Eieutherius annis qua- Hraginta quhiqne legitur praefuisse qui iiatuKc soluto debito, coelo qnoque reddito spiritu, tidelem meruit

Miabere successorem , beatum scilicet Medardum No-

^ioniensem episcopum , quem , duni adbu^ viveret, debilitaie confractus et seiiio, ' pro conseerandis ec-

"^lesiis et ordinibns celebrandis habuerat adjutorem : H sie procedente postmodum prolixioris temporis

jain gloria coronatus fulgebat in coelis, ejus corpus sepullunc tradituin, siiigulari gratia venustatum jam spirabat in terris. Facluiii est igilur, ut quxdam Tornacensis malrona, nomine Thecla, nobilis genere, morum nobilior dignitale, dum purgatis sensibus cordis ei inente quie&cere^ ei oculis corporis obdor- niissel, abriperetur in spiritu , el fieret in excessu, Videbatur eiiim sibi videre quasi per somnium ho- miiiem dealbatum , blandum , amabilem , alacrem et modeslum : admonetur secretius ab eodem ut pergal Blandinium , repertura B. Eleutherii reiiquias inter coipora sepulta sanctoruin. Admonelur nihiiominut ut eat ad episcopuin Heidilonem, et eidem sibi factam

spatio , prxfuit uoicus tantum pontifex in Noviomo p ^^^^^^^ visionem. Quae dum diflert exsequi quod ju-

pariter et Tornaco. Annis enim amplius quam sex- centis proprio viduata paslore legitur chritas Torna- •censis. Sod benedictus Dei Filius, qui dispendiis com- patitiir animdrum, dispersos colligens, et lapsos eH- gens secundum modum el ordinem opportunum. Armo siquidem incarnaiionis Dominicae millesimo centeshno qnadragesimo sexlo, pnssidente papa £u- genio, patrocinante B. Bernardo , restitutus est pro- prins episcopus in Tornaco. Tunc enim Anselmus, ecclesiae B. Medardi Suessionensis dudum monachus, merito famae et vttse^M^n^icuns, cum jam pluribus ^nnis abbatis gessisset ofllcium in ecclesia B. Yin- centii Laudunensis , Roms ^ est in episcopum ab Eugenlo consecratus , qui post restitutionem cathe- dralis reffminis in Tomaco primus dignitatem habuit jy tam promiscui sexus quam differemis status, cum Infulatus ; et sic dlvina gestum credimus esse Pro- iimore revereniix ad locum venhmt desthiatum.

betur, succedentibus noctibus, eadem sibi visio tertio praesentaiur :

Thecla soror, qux te suspensam insomnia terrent? Non est insomnium vel ^omnium pbaulaslicum, qu«4 vidisti , sed magi^ describendum oraculo., vel veritts limpidissimae visionL

H;pf eot inflxi poclore vultas Yerbaqiip, nec plac Uani iiiembris dH curi qiiieteiD.

55. Quod igitur vidit tertio repetitiun, (actum esi et certitudinis argumentum. Mane facto Theda coii- surgens aggreditur profectionem, exsequitur visionem, revelai Ueidiloni pontifici visionein, convocantar praesules urbium vicinarum , celebrantur solemnia votiva missarum, et, oratione fusa ferventius, omncs

* Alias cap. xvi.

* Alias cap. xvn.

684, uti 6 Februarii ad hujus Vitam probavimus. In litulis capitum post prsefationem posilis interponeba- tur hic cap. xvi (itulus : De translatione corporis S. EUutherii ad civitatem Tcmacen$em , quod caput ultimo loco positum est, forsan ab alio errorem Gui- berti eraenoMite.

^* Haec eadem ex chronico ms. Tornacensi refert Buzeliiius : silent vetustiores scriptores. In excusa legitur, pro conservandii.

^ Domhiica die inediac Quadragesimac. At bulla separationis episcopatumn Novioinciisis et Toriia- censis exstat apud Cognatum lib. iv, cap. 40, data

Viterbi \% calendas AugusU indict. 9 , incamationis Dominicce, an, 1146, pontificatus vero domini papm Eugenii anno 2.

« Consule Gailiam Christianam Claudii Roberti , a quo etiam xxvi statiiitur Hedilo.

^ Chronicon de Norlhmannorum gestis ad an. 896 deductuni tomo 11 Chesnei pag. 527 ad an. 880 h.i« tradit : Northmanni Tomacum civitatem et omnim. monasteria supra Scaldis fiuvium ferro et igni deva^ stant , interfectis accolis terra* atque c ^ptivalis , elc. Cognatiis pliiribus calaniitatem Tornacensibus illataia prosequilur lib. ii, cap. 70.

* Excusum, occultam.

77

S. ELEUTHERII VIl A A13CT0RE GUIBERTO.

78

Episcopi Tero sarculos habentes in matubus compe- A ^uer mortuus jacebal in leclulo ejus, et incubuil

tenles» quasi effodicntes thesaurum, gavisi sunt ve- heoienter, cum invenere sepulcrum : et, elevato ^rpore de sarcophago, geminatur Ixtitia tam in po- pulo quam in clero.

36. Thecla vero percipiens revelationis suse sli- pendiura , orans eadem hora demigrans perrexil nd Dominum , postquam percepit a pnesule Dominici corporis sacramentum. 0 felix matronae iransiius, non interilus, de quo jocundatur imprimis sanctorum exercitus laurea coronatus. A facie quidem maliiix jusu coUecta est et rapta , ne niaUiia fursan intelle- ctum ipsius immutaret.

* 37. Dum sic jugis solemnitas tcnderetur , ecce gaudli materia renovatur. Intravit enim mulier vidun,

Eliseus super puerum , posuitque os suum super ct ejus, et oculos suos super oculos ejus, et roanussuaf super manus ejns , et incurvavit se supcr eum , et calefacta cst caro pueri. Os siquidem hiandse propi- tiationis et obsecrationis ad Deum oculos pix mise- rationis et manus enicacis operalionis adhibuit, efc sic mortuus resurrexit. Sic etiam sui ducis insignia renovabantur in milile, qui defunctum ^ reddidit unicum matri sux, Accepit ilaque mulier de resur- reclione filium suum. Revirescit commune gaudium> commendatur sancli patrocinium , comprobatur ejus sazctitas, pietas et potestas per indicium mullipliciter manifestum. 0 mira bonilas et stupenda, dum in ea'* dem solemnitate suscilatur juvenis , moriturque nia-

pro defuncto iilio desolata. Quem cum misisset in B trona! Scriptum cst enim de Domino {Deut, xxxii.

agniro causa custodiendi pecoris, puerum dxnion impetiit , cujus erat sirailitudo et species ut leonis, qui de saltu procedens et rugiens, impetens et occi- dens, illico fiigit, ct in lalebrosa nemora se recepit. Cognita mater misera tristis eventus serie , resoluta muliebr! mollitie, gemilibus indulget et lacrymis, et crebris suspiriis intabescit, ut, etsi inatrein nescias, Biairem agnoscas : manifestat doloris affeclum, et in roodo ddendi lacrymarum excessum , et sicut Jacob, filium existimaiis a bestia devoratum , planctum age- Int coptiramm. Puer unicus non comparebat, et ideo milier solationi non babebai. Versa est soleraitius in rocerorem, in compassionem lu^litia. Clerus et y.t^ polos inlemum lacrymis egerebat dolorem, et induliis

59) : Ego occidam, et ego vivere faciam : percutiam et sanabo. Sed ulrobiqne pietas , dum juvenis revo- cabatur ad gratiaro , mairona vero nobilis et jam Cbristo sponso nubilis vocabatur ad gloriam.

59. Quid inter hxc , fratres , animadvertitis ? nisi quod de mortuis fiebat liquidum argumentum, quod ad ejus transierat Sanctus consorlium qui vitab el mortis habet imperium ? Aut certe, quia fides resur- rectionis propria est caiholioB religionis, decebat ul fides, quamSanclus docuerat verbo, in ejos elevationo conOrmareiur exemplo , nam si suscitatus est mor- tuus, et nos similiter resurgemus. Suscitatio mortuo- rum resurrectionis est qualecunque vestigium , Cii quod utrobique revocatur ad vitam quod fuerat vii:i

paidisper siispiriis^recuperata spei'» fiducia,B.EIeu- C privalum. Sed tamen suEcilationis et resurrectionis

Iberium deprecatur , iit ejus filius suscitetur. Com- paiiens clerus et populus , idem flagitabal votis et predbus. Vere secundum senlentiam Domini (Maith, 1X1, 22) : Impossihile esl orationes plurium uon exau- diri. Benedtctus hempeDominus, qui posl lempeslatem Iraoquillum facit , et post luctum consolationem in- ducil : nubiio siquidem repulso Iristiti», protinus in- iroduxil serenum Ixlitisc. Motus est lerne locus in qoo poer jacebal exanimis , el subito circumfulsil euai claritas immeiisa de coelis. Resoscitalus esl poer , Ixtificata esl mulier , magnificaius esl iii po- pnlo gloriosus Christi pontifex et minisler, et posl ejos resurrectionem, qui mortuus fuerat aperire ccepii beaii pontificis pietatem , el datam eidem a Doniino

est differeniia , cum suscitatus revocatur ad tempus ut iterum migraturus e vita ; in resurrectione veto vita humana perpeluabitur in xlenium, vel in gloria vel in p«;na. Sive hoc aliquis, sive aliud dixerit, cerli sumus juveueni resuscitatum ad Dei glorinm et ad saiicti pontificis efBcaciam comprobandam. Lnde et de Lazaro resuscitando legitur (Joan, xi, i) : Infir- mitas hxc non est ad monem, sed ul per eam Filiut hominis clarificetur. Et si quid eoruni qux Dominus facere non disponit aliquis sanclorum rogaverit, nullo modo fieri Doininus id permiltil. Ex quo plane concluditur ut si quid a Domino sanctorum precibus obtinetur, eorum in ccclis efficacia declaretur. * 40. Sed ecce , dum miraculis qux dies sanclus

aelitos potestalem. Quid enim ilUus poteolisR poiest D elevationis attulit vacabamus, digressionem aliquao-

objici« qui Omnipotenlem coocordem habet ejus per oouiia volunlali? Quid enim mirum si sancti jam in anima Chrislo confonnes effecli pro dispensatiime praeseoli circa res corporales mira faciunt, ipso prastaole, ci^us gratia jam participes ejus divini- lalis exislool?

'38. Vere propheta magnus indiedeclarationis siue aurgeiis apparoil , qui filium vidiuc lam solemniier aaidlavit. Noone jam implebalur io Sancto spiritus Elisei , com filius suscitatus redditus fuisse legilur Sunamitidi? sicul scriptum est (IV Reg, iv, 54) :

' Alias cap. xviii. ' Mias cap. xix. * Alias ca|>. xx.

lulam passi sumus. Nam et fluvius dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit , in eas illico sui impetus cursum diverlit, et in alveum posl- modum se refundit. Venatoribiis etiam solel conlin- gere ul desislant a bestia , quam sectantur, si forte viderint aliam ex inopinatostatim emergere. Repetat igitur fluvius alvei consuetam viam, venator sectatam bestiam , stylus materiam inchoatam. Nemus etiam contra legem in templo Domini plantamos, si laolum verborum foliis.insislamus. Certum esl enuo quoties in foliis segetis culmi proficiunl « minori pleoiludine

• Excusum, fidei,

^ f n eodem h»c interponuutur , in emtaie Saim plium tiduw.

7»

$. KLKl TllKmi VITA AOCTOKE CIIBERTO.

80

«picArum g^rana (urgesciiiU. IgUur in illa dic solemni, A^licii, sicinnoccnlia dcstruiiiir, ubi lyranniznns srcvilia quam-sumuB hactenus prosecuii, Dominus ad sanctt debacchalur.

pontincis declarationem duobus cfl!cis oculorum re- stiluit visionem : continuanlur gaudia gaudiis , dum succedunl ad inviccm signa signis. Eadem enim die tres paralyiici sunt curati , dum reddiliir ad inslru- nienta sensuum transilus spirilui animali , et sic membris slupidis et insensibilibus restituitur ple- narie sensus et motus. Claudus eliaTn in virtule de- iiciens progressiva, consolidatis plantis et basibus, statim exsiliens ambulabat. Mulier etiain fluxum sanguinis diu pas^a Icgilur ip^o die sancli confe so- ris prccibus ab scgritudiiie pristina Iiberata. Uxc igitar et bujusmodi, tam ardua, tam insolila, supra spem et facultatem admirantiuni exislentia, mani-

• 42. Non obliviscitur misereri bcus , sed jr.slmn in tribulalione liberat , cum probaUir pcr paticnliain ^us virtus. Nec conturbal justum , quidqiiid cidem acciderit, scd imminente lenlalionis articulo se ad Dominum in oralionc converlil. Uiide Fcriolus nior- tis exspccians sentenliam , dum anle Claiidinicnscm Iranhirel Ecclesiam , iibi congregatus eral clcriis et populiis ad sancli confessoris Eleuiheru meiuoriam celebrandam^ ad oralionem con\erlilur, el Christi confessorem lolo cordis afleclu suscilans devotissimo deprec4)tur, ct commcmorans martyrii braviuini con- fcssorii^ titulum , virginitatis prxconium illibatum, postulat auxilium opportunum. 0 sancte, inquit, prx-

-festant expresse reverenliam, quae sancto fiebat pon- B sui Eleutheri, si vera sunt qux de tuis audiVi me-

liflci , Domlno placuisse , qui sic suum declaravit sanctum , ut in necessilaiibus existentes portus sola- tium invenireni, ad cujus patrocinium fugerent, sicut ad auxilium opporlunum.

CAPUT VII.

Ope S. Eleutherii Feriolus vincius iohitur^ Lil)£rlinu$

a morte suscltatur.

ritis, oppresso subveni; vinctum libera per tua; pic- latis nivsleVium. His dictis, dc satellilum nuinibus liber evadit , et ad ccclesiam concito gradu 4)ergit : et dum staret ante sepulcrum beati confessoris ia ecclesia, vincula, quibus tenebatur adstriclus, rcpen- lino motu solula siint, et catena divisa.

45« Tunc pesles Erebi, sc leris conlai^ii, mous ra iDferm*, cives P u onis, fnorU^ alumni, farlareum chaos egressi, funduiitur in orbem, Condlium defordie moveni, glomeratitur in udu.u

M1. Crebrescebant de die. in diem Christi ma- gnalia, fulgebant luce clarius miracula per Sancti inerita, concurrebat ad Blandinium catervatim fre- quentia populoruin. Odor bonus occul^ri non pote- rat, sed de gonte in genlem periransiens, de regno ad populum alterum exhalabai. In odorem enim un- .guentonim Sancti Tomacense territorium visitabant

alienigenac peregrini. Secundo igitur elcvatiouis ipsius C el minis concitant cl propellunt. anno, sacerdos quidam, nomine Feriolus, a Yienna Tornacum venerat peregrinus. Qui cum essel inun- ctus oleo pietalis et profnsus OLterius ad opera cari- tatis erg.i misero misericordiler se agebat, super quem pcriluri bcnedictio veniebat. Eral aulem in diebus illis Libertinus quidam tribunus popu)i Torna- censis. Hic honiincm quemdam, pocnx mortis addi- cium, stipalus populi multitudine, pertrabebat mise- rabiliter ad tormentum. Intuens eum Feriolus, et patienti compassus, devote tribunum obsecrat ut ilamnato misericorditer condescendat. llle vcro ino- nilis acrior precibusque insolentior est efiectus, et ofiensionem aiiimi loquebalur sine causa et titulo :

^Millus irralionabiliter innammalus ; os enim lurbi- o^uo „9„ spcmalor. Ogloriose, inquil . ponlifex <hnn , corpus Irepidum . truces oculi , spuma cande- » cbrisii Eleulheri . tu Biandam tribimi filiam , divino scens, facies rervescens, clanior immanis, nec parcens beneplacito too merito suscitasti ; patrem vrrginl». et

Qui nec Deo gloriam, nec loco reverentiaoiy nec mi* sero misericordiam, nec innocenti justitiam exhibea- les, et qui in sordibus fuerant amplius sordescenteSt proh nefas! calenani iterato collo ^'us injiciunt, ma- nus vinciunt , ut ahscedat a seplis ecclesio; , flageliis

Quid Uile immanes unqu im gessisse renmtur Vel Sinon Puuica piiiu vel rupe profuiida Scyroo, vei Phaluibtauru, vel caicere Sylla?

Omnes sanguinem sitinnt innocentem, omnes -tmaoi-

miter pari voto conflgere crucis patibulo ^anctum

Domini sacerdotem.

Quis furor * o clves, quab iinta ticeH!i.i ferri?

Stans autera ante sepulcrum beati confessoris Ferio-

lus inter tirooris et flduciae terminos constitutus,

sancti pnecouia replical , replicans obsecrat , obse-

crans impetrat , iropetrans liber exsuHat , et ex intt-

rois Domino sabbatizat. Positus igitnr inter hostinni

cuneos tiroens>et tremeoi, ad coolum elevaiis oculos,

confessorem Domini depi-ecatur , iit haroilitatis ejus

opprobriis, satis indicare poterant passionenr. cordis irati, et conversus ad satellites : Ile, iiiquit, et arripite sacerdotem huric sacrilegum , et vinctnm catenis ad patibuli dutiic crucialum. Vere secundum judicein populi et minister ejus. Unde ei dum superbiret im- pius, pauper injiiste duris esl compedibus obligalus. Semper virlus est contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, corruptis inlegritas, luxuriosis frugalitas, crudelibus dura misericordia ; sed et impiis pietas flon ferenda. Sic judicant impii sedentes in loco ju-

• Alias cap. xxi. "■ Alias Cap. xxii.

populum Tornacensem jugo fldei calhoiica^ submi- sisti. Per te mulieris vidine filius legitur roiriflce sus- citaius : te csecU te routiroirificant, tua miraculoruni opera Deuro laudant. Tuam, pater, invoco pietalem, ut tuam iterura manum mifai sentiam adjntricero. Mirum visu : repente catena solvilur, soluta frangilur, fracta prosilit , prosiliens tribunum in media facie percutit, et percussum ocddit.

Div* rso iuierea misceniur moenia luctu. ' 44. Sed uxor Iribani prxcipiie fortuito crudatur

' Alias cap. xxiii.

81

S. EU.EUTIIERIJ VITA AUGTORE GUIBERTO.

S2

eveiitu , cujus solerlia corpus exslincli deferlur A inulto lempore Saiiclus in palria sua.

Blandiiiium : staluilur ante sepulcrura beatissimi confessoris, triste piaculum suis, turpe spectaculum alieDis, S. Eieutherium bumiliter obsecrant , et pro susciiatione niortui devotis oratioiiibus excitant et invitant. Sed Sancli cSiritas nunquam excidil , quia jam Deo conjunclus , etsi fragilitatis <* syniplomala, earitatis viscera non abjecit. Nam in quemdain divi- Bum mutalus affectum, qui^ posset sapere, quid elar- giri miseris , Disi|ium7 Nam si Deus caritas est, quanto quis Deo propius conjungitur, tanto caritate plenior comprobatur. Cum igitur una pro tribuno flentes implorarent misericordiam confessoris, fulsit iiumensa claritas ex supemis, et vox insuper est aodita de ccelis. Orate, inquit, presbyterum, ul oret

47. Libertinus aulem tribunus tandem seluto na-

tune debito in sancta confessione . in lide catholica,

in spe communi, in caritate non ficta, in manuDb-

111 ini spiritum commendavit, et cum Censorino Csc-

sare tribuno Scandiniensi m B. Marise Virginis eccle-

sia requiescit : et ut cesset omne figmenlum, evane-

scat humanum comn>entum ^ catena , de qua supra

dictum est , Viennam delaia est in rei mirabilis et

memorabilis eilicax argumentum.

CAPUT VIII.

Translatio coriwris S. Eleutherii in urketn

Tornacensem.

' 48. Factum est in diebus illis miraculum nulla

teinporis aiitiquilnte delendum. Clarescebant magis eC

pro Libertino Domiiium Jesum Chrislum. Assisleiiles g magis inerila coiifessoris, laudabantur in eo magna-

liaCreatoris.Cives igitur Tornaeenses,saniti corporis • abscnliam amplius iion ferentes , Blaiidinium prope* raiit, ecclesiam intranl, reliquias sanclas inveniunt, inventas accipiunt, acceptas deferunt, ut in ecclesia B. Marix Virginis eas exponant magniticentius et re- condant. Sic enim de divina Justitia credimus ordi- natuin, ut qui perseeutiooe grassante latuerat apud Blandinium , ibidem-acciperet quasi latenlem sepul- tune locum. Et qui postmodum pontificatus soUicitu- dinem administraverat in propatulo , clarescentibus ejus meritis cullocaretur clarius in Tor Cives

ergo pnedicti, sancti corporis secum ferentes reii- quias , revertebantur ad urbem cum laetitia , sicut exsultare victores sunt soliti capta praeda. 49. Intuentes autem habitatores ilLius territorii

Beminein quidem viderunt, vocem tameii nihilomiiias aodieruiit. instaiites igitur orationi, crebrius rcliquias confessoris Feriolus super defuncli curpus imposuit, et post horam undeciinam , qui mortu.s fuerat , re- surrexit.

45. Coiilicuo.re omtio-« iutentique ora lenebai (, cuni ea qux mortuus viderat audiebant. Referebat eis occursus do^monum, diversitatem pocnaruin, qux non solum juxta verbum prophet cum , sed et juxta versom poeticum sensum excedebant hiunanum. Unde If antoanos ille poetarum egregius ait (J^neid, vi) :

Nofl niihi sl liogo» centum sint, oraqiie ccittuini Ferrea vox, Oiiiiies scelerom eoinprend>Te formas, OmDia poeaarum percun ere nomioa possim.

Referebat frequenler idem tribunus animx sox tri- __.

stem exitum , et formidabilem , et catervam d;emo- ^ Tomacenses reliquias cum violentia deferentes,

Dom attentius exspectantem. Qui cum in occursum

properassent |>aveiitis animsc , prohibiti suiit tam ab

archangelo Michaele, qunin ab Eleutherio confessore.

Sic ergo dxmones sunt frustrati, quia missa est ani-

Dia c^pus revisere proprium et reverti.

4G. Solebat etiam idem Libertinus tribunus iuter cxtera recitare , quod gloriosi confessoris notitia multbruni spatiis temporum velut oblitterata fieret el deleta ; sed in novissimis temporibus , cum mun- dus ad senectam vergeret,. in novam adolescentiam Hiemoria refloreret. Quod jam noslris pro parte tem- poribus impletum cernimus et dolemus. Qiiin imo, si digiia vox est benericium cnpicntem obligatum ad jiiiliJora se quacnbet profiteri , etsi nihil dignum con- propria reverlentes.

fe^sori Christi possimus retribuere , qui civitalem I> Lieiiiiaque fiemuul, sfiimosqiiea.J siJcrai. Ilunt. Tomacenscm et ejus confinia solidavil in Hde, tamen in copiosis actionibus gratiarum debemus ejus me- onoriam in cordium nostroriim penetralibus sigillare. Quod si non fecerimus , vereor ne vcl indevotionis fttaioani , vel ingratitudinis simulacrum adoreaius. Iiifausta hxc prodigiorum sobolcs, quarum prima Snformis, secunda infamis, utraque sine laude, iieutra esl sine sorde. Indevotionis enim obscuritas , et in- l^titudims obscenitas bcneflcia pncterita sepeliuhl, praesentia cormmpunt, fufura repeltunL llaruin fa- ctam est incuria , ut non fuerit iii honore debito

ipsi in cerlamiiia pugiia Succedunt, auimasquo In iperla pericala miltuDt. lutendunl acres srcus amenlaque torquent. Sternilur ecce solum telis, pugna aspera siirgit» Ergosagilia vol»t prffiiiunlia monis, ei bo>tem Impeluosa petit : quam lolis viribus actaro,

Motu reflexo reversam in se cum vulnere cepit,.qul

sagittam emisit.

Confixi propriis tells turlaolur agreslos: P>gritat afBxus vaginae mucro, oec exlra De facili prodil longo torpore qiiiesce is, Denegat ofDcium vario delirus iu iciu.

Mira res. Quidam insectantium vulnerati, quidaLi

etiain oecitate percussi, qitidam autem ia via semia*

nimes sunt relicti. Et quia nullus civium vulnus

excepil, Deo gratiarum actiones exsolvunt, ct sic ad

50. Et ita cum lotius gaudio eivitatis in ecclesia Dci genitricis Maria} collocalum cst corpus glorio- sissimi confessoris. Occ irrebant Saiicti reliquiispara- lysi laboranlcs; vociferabanlur in platea sedenles^ qiii reliquiarum attaciu viginliquiiM]ue uumcro con secuti suiit pleiiarie saiiiiales. PoiTigebantur miracula de die in dieni Sancti ineritis. Unde et iliis diebus ccci septeiii consecuti sunt beneficium visionis, pne- staiite Domiao Jesu Christo, qui cum Patre et Spi- ritu suncto vivit ct regnat in sxcula sseculorum. Amen.

* Atias cap. \xiv.

* In cxcuso , xyntheomata.

S. ELEUTilERll TOaSACENiilS EI-ISCOM

SERMONES S. ELEUTHERII.

SEBMO, SEU ( ONFESSIO DE SS. TRINIT.ME.

Dileclissimi, DDmiiium nmnium Chrt^lum Jesum coiillle;ites, sanclamque Trinilaiem uiiiiale Tencniii' les, ipsi soli subjecti esloie, Deiira immnrlaleii) ti- mele, ciii estlionorin sxtiib sempilerna. Trinilni sancia I)eus, unu& DeussiqutJem Pater Verbi Tivenlis, perreclu» perfecli gcnitor est, qui ncqiie ah aliquo Inilium liabuit, iic<|ue inaliquoflnem cnnlinebit. Qnj enim nliune Paier ingeiiilus Ulii unigenili ab alio esse haberet, qui n el u eral, et esi. 1'nicus autem Filius Dei ei iino Paiie Deo nasci volnil, qui esl sa- pientia Patris, per qiiem oninia ereala sunt qiiic eii- !>tunl, qiiic florenl, quat florueriini : quat nascctiiur, qux peribunt. Piliiis verus ilc Patre vcro, celernus de xterno, imniorlalis de immorlali, incorruplibilis de incorruptibili, iiivisibilis de invisihili, ei uims Spiri- tus sancius iii 1*10 pernianel peifecia viia rreJen- tiuiii, in qun sanctitna el sanctiialis runs et niinislra- tor veraxdiricatiuiiis: pcrqiiem Dms in omncscre- deiiLes el super omiics, cl Filius, qiii per omncs. ^,iamvis vero Paler a nullo esse habcai, filiiisque fth ipso oriri oblineat, et Spiritus sancius ab ulruque f.iuccilat, non tamen lii ires dii sunl, sed uaiis et ve-

A riis Deus, cujtis Triniias in personis Teneraiida est, uitilta,s in substanlia adoranda esi. Trinitas perfecia gloria, regnum sempilernum, regnum perenne ei iiidiTidnum. Nunquam cnim defuit filibs Patri , aut filio Spirilus. S. Taler m]iialis Filio unise- iiilo : Filius par Palri jngenilo secundum poien- li:im divioilaiis : miiior aulcm in snsceplioiie nos- trx bumanitatis Spirilusquoque sanctus non ininor Paire ci Filio, sed coxleriius consolalnr moerenlium. rorliludurragiljum, seplifonnis, sempilcrnus el gra- tice largilor suhlillimus. Filius verus vera imago pa- tcrnx lucis, cl Tcrus splenilur internae clariiaiis, vo- lens omnes homincs aJ agnitionem sui nominis per- veiiire, propler salulem eorum et pcccalorum ahlu- tionem de coelestibus ad lerrena descendil. incama-

Q lus est, Iiomo Tat lus est, pas&us esi, deinde fictaa obediens usque ad morlcm. De cujus obedienlia Pau- lus aposiolus atleslatur, dlcens : C.um eutt Filiim Dei dididl ex liit ifua patiui eil otediealiam .- el eon- iiimmalui faclu* ftt nmnibui oblemperanlibiii IJM cauia lalulii mlerna:. apprtlBiut poniifex a Deo leam— dum ordinem Uelchiiedecli. Idcm eliam ChrisUis dia lcrlia a inorluis resurreiii, detnde ia ccelns, un<le

descend^ral, asceudit, et eaptWitatero imtram adini- A Scrtpturas carne perpessus est, et erat in crueiffxa'

rabili virtute sua duiit captiYam.Oimies igitur catho* lIcB fidei servientes creda&t illum inde veniurum, et mortuos et vivos judicaturum. Ulos aulcm qui Gbri* stum convertibilem vel commutabilem asseruiit san- cta et catbolica anathemalitare debet Ecclesia. Igitur homo factus» id est camem de sancta Virgine Maria suscipiens, quamvis factus sit in assumptione carnis et sanguinis, tamen id quod erat, Deus natura scilicet et veritate persislens. Nec camem dicite ia deiutis na- luram esse conversam; nec in substantiam carnis in- separabilem Dei verbl essentiara comnmtaiam. Inse* parabilis* euim, et ineonmiutabilis^et inconveriibilis est, idemque secundum Scripturas permanel Duminu» omiiipotens, qui est benediclus in sacculorum sxcula.

corpore propriae carnis impassibiliter ad se referens passionera. Gratia autem Dei pro omnibus bominibus moriem gastavit, tradens etiam proprium corpus* quanivts naturalilep.ip8e sit vita et resurrectio mor- tuorum. Nam ut mortem inelTabili potentia, et admi- rabili virtute sua, et tn?csiimabili magnittcentia pro-*> culcaret, et prius in carnc sua primogenitus e»*niop^ tuis fleret, et primitisc dormieniiuin, viauMiiieTaoerei' hitmanai nalur» ad incorrup^ionis recursum, grati» - Dei pro omiiibus, iit dictum est mortem gustavit,. et (crlia die resurgens saevissimas lauees inlenu exspu- liavit. £t ideo, Jicet dicatur quod pcr hominem facta • estTesurrectio mortuorum, tamen intclligere debeti» bominem factum, verbum quod ex Deo eslr et per

Non potesl esse major,. non potest esse mmor ; non B eum mortis imperium esse destructum. Ut auUsn^

magnitudiiie terminari,.non tcmpore comprehendi. Qu